Nielegałowie. Jak szpieguje nas Rosja

Życie szpiega rzadko było jak w "Bondach". Albo chociaż jak w "Siedemnastu mgnieniach wiosny" z dzielnym Stirlitzem, który Bondem nie jest, ale zawsze mu się wszystko udaje.
Wiele było krajów, do których radziecka Centrala wysyłała kolejne pokolenia nielegałów, a ich życiorysy były różne, ale chyba wszystkich łączyły koszty osobiste, jakie ponieśli wykonując swoją misję. Intensywne szkolenie, życie w kłamstwie, pod presją, groźba zdemaskowania, brak stabilizacji, rozbite rodziny, dzieci pozostawione w ojczyźnie albo dowiadujące się nieoczekiwanie, że ich rodzice są kimś zupełnie innym, niż myślały - to tylko niektóre ciemne strony szpiegowskiego fachu. Poznajemy smutne losy nielegałów, którzy po wielu latach lojalnej służby "w nagrodę" padli ofiarą stalinowskich czystek, ale i historie z XXI wieku. Zdecydowana większość opisywanych życiorysów, szczególnie tych do zakończenia zimnej wojny ma wspólny mianownik: poświęcenie i osobiste wyrzeczenia. Dziś, gdy w Ameryka dominuje w popkulturze a granice są otwarte wtopienie się w tłum na kosmopolitycznym Zachodzie nie jest problemem, ale wyobraźcie sobie, że jesteście obywatelem radzieckim zza Żelaznej Kurtyny i macie nauczyć się uchodzić za Niemca czy Anglika... Ciekawe były opisy werbunku, doboru kandydatów na nielegałów (i na ich przyszłe żony!) i oczywiście szkolenie. Shaun Walker nie opisuje nam bezdusznych cyborgów, wytrenowanych by dokonywali rzeczy niemożliwych, ale ludzi z krwi i kości. Czytając czułam się, jakbym towarzyszyła im na misji.
Narracja jest wciągająca, a styl - raczej gawędziarski, ale nie myślcie, że to opowieści wyssane z palca. Na zakończenie dostajemy solidną bibliografię, a ostatnie 50 stron to przypisy. Wiem, co sobie pomyślicie - "a kto czyta przypisy"? Akurat w tej książce warto poświęcić na nie swój czas by docenić pracę włożoną przez Autora, który nie tylko uzupełnia informacje i podaje źródła, ale i konfrontuje je ze sobą. Świadczy to o dużej rzetelności i bardzo podnosi wiarygodność treści.

Podsumowując: świetna książka, nie mam wątpliwości, że życie już pisze ciąg dalszy...

PS. Poszukajcie w Internecie dowcipów o Stirlitzu.

Życie szpiega rzadko było jak w "Bondach". Albo chociaż jak w "Siedemnastu mgnieniach wiosny" z dzielnym Stirlitzem, który Bondem nie jest, ale zawsze mu się wszystko udaje.
Wiele było krajów, do których radziecka Centrala wysyłała kolejne pokolenia nielegałów, a ich życiorysy były różne, ale chyba wszystkich łączyły koszty osobiste, jakie ponieśli wykonując swoją misję....

Książka jest swego rodzaju zapisem historii technik i samego sposobu szpiegowania na rzecz Związku Radzieckiego. Poznajemy odległe uwarunkowania, sięgając do początku XX wieku i stopniowo przybliżając się do dnia obecnego. Nielegałowie na przestrzeni lat czerpali z przebogatego asortymentu zagrywek z czasów carskich i około rewolucyjnych. Wzorowali się choćby na konspiracyjnych metodach Lenina, Trockiego, młodego podówczas Stalina, czy mniej znanego ogółowi Michaiła Trilissera, jak i wielu innych spiskowców i towarzyszy.

Autor zaczyna wywód od dramatycznych wydarzeń z 2010 roku. Doszło wówczas do aresztowania Ann Foley i Donalda Heathfielda, którzy okazali się zgoła kimś innym, niż wszystkim się wydawało. Następnie cofamy się, i rozpoczynamy dygresyjną podróż do świata rosyjskich szpiegów. Czytamy o Zarządzie S, o KGB, wojnie psychologicznej, agentach Linii N, współpracy z StB, o NATO i działaniach kontrwywiadowczych FBI i MI5 czy MI6, o szpiegostwie przemysłowym, podstawionych dyplomatach i przedsiębiorcach, rautach i przyjęciach mających drugie dno, o SWR i zmianach kursu.

W relacjach występują między innymi: Jurij Linow (czyli Karl-Bernd Motl),Dmitrij Bystrolotow, Josif Grigulewicz, Rudi Herrmann, kuty na cztery nogi i bardzo niebezpieczny Jurij Drozdow, Jelena Wawiłowa, Andriej Biezrukow itd. – a zatem przebiegli aktorzy małej sceny. Także późniejszy gwiazdor i głównodowodzący tej pantomimy Wołodia Putin… Poznajemy serum prawdy – preparat SP-17. I wiele innych niuansów operacji, szereg kryptonimów, trików, także niektórych skutków działań operacyjnych …oraz ofiary.

Mnie osobiście najbardziej zachęcił do lektury motyw mostu szpiegów i osoby Abla (Rudolfa) przywołujący film z Tomem Hanksem w roli głównej.

Ciekawa atrakcja czeka czytelników także między stroną 280 a 281.

Nie umiem jednak ocenić na ile obiektywna jest ta opowieść jako całość (i to pomimo bogatej bibliografii),gdyż Shaun Walker tuczy nas opowieścią, że pozostałe KRAJE – np. Wielka Brytania, Francja, USA… miewały mizerny wywiad i słabe osiągnięcia w szpiegowaniu, że działały tylko oficjalnie, a nie pod przykrywką. Nieco raczy temu kłam zadawać szereg tez Wołoszańskiego, czy całokształt i wydźwięk znanych pokątnych działań choćby Ameryki np. w Iraku, Panamie, czy w Chile – np. w raporcie Komisji Churcha można przeczytać, że agencja CIA była zaangażowana w liczne spiski i działania mające na celu odsunięcie prezydenta Salvadora Allende od władzy. Były one prowadzone nie na płaszczyźnie dyplomatycznej, a raczej w domenie działań NIELEGALNYCH. Kłania się tu także książka Johna Perkinsa - https://lubimyczytac.pl/ksiazka/2209/hitman-wyznania-ekonomisty-od-brudnej-... - i wiele innych pozycji. Podobnie obiektywizm autora niweczą rozmaite sytuacje choćby ze szpiegami izraelskimi np. takimi jak Elijjahu Ben Sza’ul Kohen (pseudonim Operative 88); czy brytyjską SOE (w latach 1940-1946) …a nawet nasi rodacy tacy jak choćby Jerzy Iwanow-Szajnowicz (https://bomega.pl/polak-byl-koszmarem-dla-niemcow-brytyjczycy-pozostawili-go-na-smierc/) działający także w czasie II Wojny Światowej, jak również Halina Szwarc, Krystyna Skarbek itd. Co do bliższych nam czasów… spustoszenia dokonane w 2007r. pośród agentów WSI przez Antoniego Maciarewicza w czasie ujawnienia listy agentów i ich dekonspiracji (w tym także dekonspiracji firm przykrywek) świadczą o tym, że Polska miała odpowiednik nielegałów na przełomie XX i XXI wieku. Przykładem może być choćby Marian Zacharski lub Aleksander Makowski. Z historii wiadomo też, że wielu funkcjonariuszy NATO było wysoce zaniepokojonych działaniami Maciarewicza w sprawie tych że agentów likwidowanej WSI, bo wiązało się to z osłabieniem potencjału wywiadowczego nie tylko naszego kraju, ale i sojuszu atlantyckiego i mogło dekonspirować ich własne powiązania i własnych agentów (a więc także nielegałów i śpiochów).

Książka jest swego rodzaju zapisem historii technik i samego sposobu szpiegowania na rzecz Związku Radzieckiego. Poznajemy odległe uwarunkowania, sięgając do początku XX wieku i stopniowo przybliżając się do dnia obecnego. Nielegałowie na przestrzeni lat czerpali z przebogatego asortymentu zagrywek z czasów carskich i około rewolucyjnych. Wzorowali się choćby na...

Ciekawa, ale nierówna. Niektóre rozdziały znakomite (szczególnie w drugiej połowie książki: ten o Afganistanie, nielegałach w czasach bardziej nam współczesnych),inne trochę słabsze. Ogólnie polecam, zwłaszcza osobom, które nie interesowały się wcześniej tematyką. Poszerza perspektywę, pomaga zrozumieć warstwy otaczającego nas świata.

Ciekawa, ale nierówna. Niektóre rozdziały znakomite (szczególnie w drugiej połowie książki: ten o Afganistanie, nielegałach w czasach bardziej nam współczesnych),inne trochę słabsze. Ogólnie polecam, zwłaszcza osobom, które nie interesowały się wcześniej tematyką. Poszerza perspektywę, pomaga zrozumieć warstwy otaczającego nas świata.

Jedna z najlepszych książek jaką przeczytałam o tej tematyce. Czyta się jak dobrą powieść szpiegowską

Jedna z najlepszych książek jaką przeczytałam o tej tematyce. Czyta się jak dobrą powieść szpiegowską

Shaun Walker, brytyjski korespondent "Guardiana", w książce "Nielegałowie. Jak szpieguje nas Rosja?" mistrzowsko odsłania kulisy rosyjskiego programu nielegalnych agentów – szpiegów, którzy dekadami udają zwykłych obywateli Zachodu. Zaczynając od dramatycznego aresztowania Jeleny Wawiłowej i Andrieja Biezrukowa w USA w 2010 r., autor śledzi historię od bolszewickich czasów po współczesną wojnę hybrydową, łącząc wywiady, archiwa i wiarygodne źródła w hipnotyzującą narrację. Książka wyróżnia się dynamiką reportażu – czyta się jak thriller, gdzie szpiedzy budują fałszywe życia, ukrywając misje przed rodzinami i sąsiadami. Walker pokazuje spektakularne sukcesy i spektakularne wpadki, rzucając światło na wpływ tych operacji na dzisiejszy porządek światowy, w tym polską politykę. Szczególnie intrygujące są rozdziały o metodach infiltracji i ostrzeżenie przed "cichą wojną" tuż obok nas. To wybitna literatura faktu, lektura obowiązkowa dla zrozumienia zagrożeń ze Wschodu.

Shaun Walker, brytyjski korespondent "Guardiana", w książce "Nielegałowie. Jak szpieguje nas Rosja?" mistrzowsko odsłania kulisy rosyjskiego programu nielegalnych agentów – szpiegów, którzy dekadami udają zwykłych obywateli Zachodu. Zaczynając od dramatycznego aresztowania Jeleny Wawiłowej i Andrieja Biezrukowa w USA w 2010 r., autor śledzi historię od bolszewickich czasów...

Historia powstania nielegałów od początku do dnia dzisiejszego.
Całkiem dobrze się to czytało

Historia powstania nielegałów od początku do dnia dzisiejszego.
Całkiem dobrze się to czytało

Bardzo nierówna książka, pomiędzy zbiorem gazetowych artykułów a reportażem historycznym. Dużo ciekawostek na temat spektakularnych akcji przeprowadzanych przez radzieckich nielegałów. Zdecydowanie najciekawszą i najlepszą częścią książki jest historia Jurija Linowa - "zwykłego" nielegała, którego historia posłużyła autorowi do pokazania całego wieloletniego, złożonego i bezdusznego procesu szkolenia nielegałów.

Bardzo nierówna książka, pomiędzy zbiorem gazetowych artykułów a reportażem historycznym. Dużo ciekawostek na temat spektakularnych akcji przeprowadzanych przez radzieckich nielegałów. Zdecydowanie najciekawszą i najlepszą częścią książki jest historia Jurija Linowa - "zwykłego" nielegała, którego historia posłużyła autorowi do pokazania całego wieloletniego, złożonego i...

Nie miałam wielkich oczekiwań przystępując do lektury, więc i zaskoczenie było większe. Miłe zaskoczenie.
Napisana stylem "dziennikarskim", nie "historycznym", więc przystępnym dla każdego. Nastawiona na przybliżenie tematu, nie na sensacyjność. Autor prowadzi nas przez ponad sto lat historii nielegałów, przez rekrutację, szkolenie, działania operacyjne do wycofania z "zawodu". Nie pomijając skutków ubocznych, jakie działalność ta wywierała na samych uczestników programu i ich rodziny.
Bardzo spójna konstrukcja, logiczna, konsekwentna, bez chaosu.
Sporo bibliografia dla tych, którzy chcieliby siegnąć głębiej.

Polecam nie tylko miłośnikom tematu.

Nie miałam wielkich oczekiwań przystępując do lektury, więc i zaskoczenie było większe. Miłe zaskoczenie.
Napisana stylem "dziennikarskim", nie "historycznym", więc przystępnym dla każdego. Nastawiona na przybliżenie tematu, nie na sensacyjność. Autor prowadzi nas przez ponad sto lat historii nielegałów, przez rekrutację, szkolenie, działania operacyjne do wycofania z...

Oni są wśród nas.
Mogą być naszymi znajomymi, sąsiadami, mogą pytać nas o drogę.
Nawet o tym nie wiemy.
Ale to oni.
Do perfekcji doprowadzona technika kamuflażu, doskonała umiejętność wtapiania się w otoczenie.
Ciągłe oglądanie się przez ramię, wyostrzona uwaga na każdy szczegół.
I złamane życie, przetrącona psychika.
Swoja i, często, najbliższych.
A wszystko za sprawą jednego chorego umysłu, w którym zrodziła się paranoja.

Oni są wśród nas.
Mogą być naszymi znajomymi, sąsiadami, mogą pytać nas o drogę.
Nawet o tym nie wiemy.
Ale to oni.
Do perfekcji doprowadzona technika kamuflażu, doskonała umiejętność wtapiania się w otoczenie.
Ciągłe oglądanie się przez ramię, wyostrzona uwaga na każdy szczegół.
I złamane życie, przetrącona psychika.
Swoja i, często, najbliższych.
A wszystko za sprawą...

Książka historyczna. Ukazuje historię nielegałów pochodzących z ZSSR/Rosji. Wiele ciekawych postaci faktów historycznych. Napisana sprawnie i nie czyta się jej jak książki historycznej tylko jak ciekawą powieść szpiegowską.

Książka historyczna. Ukazuje historię nielegałów pochodzących z ZSSR/Rosji. Wiele ciekawych postaci faktów historycznych. Napisana sprawnie i nie czyta się jej jak książki historycznej tylko jak ciekawą powieść szpiegowską.