Antyżydowska zbrodnia w Przedborzu

Bardzo rzetelna publikacja naukowa będąca owocem kilkuletniej kwerendy archiwalnej autora.

Recenzja w "Przewodniku Katolickim" nr 21/2025, dostęp online:https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2025/Przewodnik-Katolicki-21-2025/kultura-i-czas-wolny/Historia-jednego-pogromu

Bardzo rzetelna publikacja naukowa będąca owocem kilkuletniej kwerendy archiwalnej autora.

Recenzja w "Przewodniku Katolickim" nr 21/2025, dostęp online:https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2025/Przewodnik-Katolicki-21-2025/kultura-i-czas-wolny/Historia-jednego-pogromu

„Paranaukowa książka hobbysty” – książka jak najbardziej naukowa
„ideologicznym manifestem” – nie wiem czy się śmiać czy płakać
„Autor pisze o mitycznym antysemityźmie w kraju, do ktòrego uciekali Żydzi przed prześladowaniami” nie istnieje coś takiego jak „mityczny” antysemityzm. Żydzi też byli Polki wypędzani (przykład hasła – Żydzi na Madagaskar).
„Co do dokumentòw - istnieje mnóstwo dokumentòw, ktòre odkłamują teorie autora, z czego można wywnioskować, że albo celowo ich nie pokazał (bo przeczą antysemityzmowi),albo do nich nie dotarł” – to proszę te „mnóstwo” dokumentów wskazać.
„Książka Dominika Flisiaka ma wiele zalet. Przede wszystkim to monografia, w której skupia się tylko na wydarzeniu z maja 1945 r. Do tej pory przedborskie zajście w literaturze było jednym z wielu, tym razem historyk zajął się tylko tym wątkiem. Atutem książki są dokumenty źródłowe, dzięki którym czytelnik może sam wyrobić sobie zdanie i ocenić, czy autor książki wyprowadził dobre wnioski. Ale są też minusy. Autor powinien pokusić się o własną rekonstrukcję zdarzeń, a jeśli miał w jakiś kwestiach wątpliwości, to zaznaczyć na czym polegały, co mu się w źródłach nie spina. I dalej, co powodowało, że sprawę widzi tak a nie inaczej. To właściwie powinien być osobny rozdział, na jakieś 20-30 stron, biorąc pod uwagę proporcje całej książki. (…) Ale to już historia, a zżymanie się na historię nie ma większego sensu. Im więcej czasu mija od tamtych wydarzeń, tym obraz jest coraz mniej wyraźny, ale taka jest naturalna kolej rzeczy. Faktem jest, że książka Dominika Flisiaka jest od teraz podstawowym opracowaniem dla mordu na Żydach i poważnym przyczynkiem do dziejów Przedborza”
T. Nowak, Ukazała się książka o pogromie w Przedborzu. Bez ostatniego rozdziału, „Gazeta Radomszczańska”, 4 VII 2024, nr 26, s. 12-13.

„Paranaukowa książka hobbysty” – książka jak najbardziej naukowa
„ideologicznym manifestem” – nie wiem czy się śmiać czy płakać
„Autor pisze o mitycznym antysemityźmie w kraju, do ktòrego uciekali Żydzi przed prześladowaniami” nie istnieje coś takiego jak „mityczny” antysemityzm. Żydzi też byli Polki wypędzani (przykład hasła – Żydzi na Madagaskar).
„Co do dokumentòw -...

Paranaukowa książka hobbysty, ktòra jest ideologicznym manifestem, który jest oparty na selektywnie dobranych źródłach. Autor pisze o mitycznym antysemityźmie w kraju, do ktòrego uciekali Żydzi przed prześladowaniami.
Co do dokumentòw - istnieje mnóstwo dokumentòw, ktòre odkłamują teorie autora, z czego można wywnioskować, że albo celowo ich nie pokazał (bo przeczą antysemityzmowi),albo do nich nie dotarł. Znając polonofobòw, stawiam na to pierwsze.

Chcesz zmarnować pieniądze, to ją kup.

Paranaukowa książka hobbysty, ktòra jest ideologicznym manifestem, który jest oparty na selektywnie dobranych źródłach. Autor pisze o mitycznym antysemityźmie w kraju, do ktòrego uciekali Żydzi przed prześladowaniami.
Co do dokumentòw - istnieje mnóstwo dokumentòw, ktòre odkłamują teorie autora, z czego można wywnioskować, że albo celowo ich nie pokazał (bo przeczą...

Dominik Flisiak, autor „Antyżydowskiej zbrodni w Przedborzu” jest absolwentem Instytutu Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. W 2019 roku obronił pracę doktorską. Jego zainteresowania badawcze to między innymi działalność syjonistów -rewizjonistów w latach 1944-1950 oraz szeroko pojęte relacje polsko - żydowskie, czego owocem jest również prezentowana książka.
„Antyżydowska zbrodnia w Przedborzu” to opracowanie naukowe, podparte bogato udokumentowanymi wydarzeniami, mającymi miejsce w Przedborzu na kielecczyźnie w1945 roku. Wydarzenia te autor definiuje jako zbrodnię dokonaną na powracających w swoje rodzinne strony Żydów po zakończeniu wojny.
Historycy, dziennikarze, a także część mieszkańców Przedborza zadają sobie pytania o motywy tej zbrodni. Czy powodem był antysemityzm? Czy mord był raczej na tle rabunkowym? Istniała również hipoteza, że mógł być to wyrok za współpracę z UB.
Dominik Flisiak gruntownie podchodzi do tematu rozpoczynając od prezentacji miejsca i roli Żydów w przedborskiej społeczności w okresie przedwojennym, przy czym historyk sięga aż do czasów Zygmunta III Wazy i jego zapatrywań na miejsce Żydów w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
W dalszej części opracowania historyk skupił się na II Wojnie Światowej i represjach niemieckich, wymierzonych w Żydów Przedborza, czego przejawem było między innymi utworzenie getta. Ci, którym udało się przeżyć wojnę, powracali w rodzinne strony.
Według dokumentów opublikowanych w książce, głównym winnym i sprawcą mordu był Kazimierz Jezierski, który dokonał tego czynu za przyzwoleniem i aprobatą innych osób. Podkreślić w tym miejscu należy, że nie do końca rozstrzygnięta jest w tej sprawie rola „Żbika” (Władysław Kołaciński),którego członkiem bandy był również Jezierski.
W wyniku tych wydarzeń życie straciło 7 Żydów, a dogłębna analiza dokumentów pozwala stwierdzić, że bez wątpienia motywem zbrodni był antysemityzm.
„Antyżydowska zbrodnia w Przedborzu” to niezwykle bogato udokumentowana historia. Dominik Flisiak przytacza opracowania wielu innych badaczy tych wydarzeń, zwraca także uwagę na trudności, jakie ci napotykali na tej drodze. Przedstawia również ciekawą, aczkolwiek nieco kontrowersyjną wersję ze źródeł żydowskich.
Interesujący jest fragment książki, mówiący o (nie zawsze zgodnych) opiniach mieszkańców Przedborza na temat dokonanych zabójstw. Wielu z nich było świadkami tej zbrodni i wiele lat walczyli o sprawiedliwe osądzenie sprawcy, zwracając się do rządu polskiego o pomoc w skrupulatnym przeprowadzeniu śledztwa.
Jezierski - człowiek, który z premedytacją i zimną krwią dokonuje bestialskiego czynu na ludziach, po czym zawłaszcza majątek swoich ofiar, współpracuje podczas wojny z Niemcami a dla uniknięcia kary podejmuje współpracę z UB. Śledztwo w tej sprawie zostaje ostatecznie w 1954 roku umorzone.
Książka ta, pomimo że jest opracowaniem naukowym skupiającym się na jednym wydarzeniu, zawierającym dużo dokumentów, akt sądowych, zeznań świadków, itp., to w dużej mierze za sprawą zgrabnej konstrukcji potrafi zainteresować i wciągnąć.
Pierwsze rozdziały książki, wprowadzające w historię tego miasta czyta się jak interesującą powieść. Czytelnik poznaje dzieje Przedborza i jego wielopokoleniowe uwarunkowania społeczne na tle wydarzeń historycznych. Daje to niezwykle szerokie spektrum źródeł postępującego z czasem antysemityzmu wśród Polaków.
Bogata bibliografia wskazuje z jak wielu różnego rodzaju źródeł korzystał autor w trakcie pisania książki. Zaletą jest dodany i ułatwiający przestudiowanie tego opracowania wykaz skrótów, indeks osób oraz nazw geograficznych, administracyjnych i etnicznych.
Polecam nie tylko miłośnikom historii.

Dominik Flisiak, autor „Antyżydowskiej zbrodni w Przedborzu” jest absolwentem Instytutu Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. W 2019 roku obronił pracę doktorską. Jego zainteresowania badawcze to między innymi działalność syjonistów -rewizjonistów w latach 1944-1950 oraz szeroko pojęte relacje polsko - żydowskie, czego owocem jest również prezentowana...