Dom żółwia. Zanzibar
(2011)
Ludzie i domy Zanzibaru.
Zamysł autorki (1936) był taki, aby opowiedzieć historię wyspy poprzez życiorysy osób związanych z Zanzibarem: tych, którzy tam przyszli na świat lub spędzili pokaźną część swojego życia – zawodowego i prywatnego – a także tych, dla których wyspa była główną bazą wypadową lub zaledwie jednym z odwiedzanych portów*.
Przypomina duże nazwiska, które zapisały się w historii Afryki i świata, a jednocześnie ratuje od zapomnienia te mniejsze, żywe już pośród nielicznych, głównie podstarzałych krewnych, sąsiadów i lokalnych specjalistów. Przeplatają się wzajemnie, niekiedy w swych losach oddalając terytorialnie od tytułowej wyspy, zwłaszcza na początku książki (ze Stanleyem zawędrujemy aż do Konga, z Livingstone’em będziemy podróżować wzdłuż Zambezi). Dopiero od krwawej rewolucji roku ‘64, bardziej zdecydowanie trzymamy się Zanzibaru, i tok wydarzeń sprawia wrażenie istotniejszego niż losy poszczególnych bohaterów.
Typowo reporterski patent opowieści o historii i przemianach politycznych poprzez skupienie na losach wybranych bohaterów, z różnych warstw społecznych, nie został tu w pełni prawidłowo wykorzystany, bo autorka skupią się również na żywotach prowadzonych poza Zanzibarem, z marginalnym związkiem z samą wyspą, w których włości sułtana znikają daleko za horyzontem... Butny Stanley i dr Livingstone to ciekawe postacie, ale pod kątem konstrukcyjnym, autorka poświęca im zbyt wiele miejsca – tak jakby była to książka na inny temat (o początkach europejskiej kolonizacji i zapełnianiu ostatnich białych plam, w środkowej i wschodniej Afryce).
Opowieść rozpoczyna się stosunkowo późno, kiedy Zanzibar jest już terytorium zależnym od Omanu (tj. po 1698 r.),a kończy w roku 2010 (jak można się domyślać, w czasie ostatniej wizyty reporterki). Brakuje wprowadzenia historycznego**, kilku zdań na temat pierwotnych mieszkańców, perskiej i arabskiej kolonizacji***. Wystarczyłaby jedna strona, albo dłuższe zdanie.
______________________
* Ośrodkiem handlu niewolnikami, skąd płynęli dalej do krajów arabskich, lub trafiali na lokalne plantacje goździków.
** Krótka historia Zanzibaru:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Zanzibar_(autonomia)#cite_note-PWN-1; https://pl.wikipedia.org/wiki/Zanzibar_(wyspa)
*** Gdyby tego nie pominięto, nazwa Partii Afroszyrazyjskiej (Afro-Shirazi Party),która nieprzypadkowo zawiera w sobie znajomo brzmiącą nazwę perskiego miasta, byłaby bardziej zrozumiała dla przeciętnego odbiorcy. (Odwołanie do perskiego osadnictwa pojawia się tylko raz, przy okazji opisu ruin, identyfikowanych jako pozostałość po ludności irańskiej). Skoro ruch polityczny obrał sobie taką nazwę, musi się to w jakiś sposób przekładać na autoidentyfikację części czarnych Zanzibarczyków, być elementem pewnej narracji tożsamościowej, a zatem czymś istotnym, o czym warto by napisać. Niestety temat jest niepodjęty. „The Afro-Shirazi Party (ASP) was an African nationalist and socialist Zanzibari political party formed between the mostly Shirazi Shiraz Party and the mostly African Afro Party” (https://en.wikipedia.org/wiki/Afro-Shirazi_Party). O Szirazyjczykach (Mbwera): „Modern academics reject the authenticity of the primarily Iranian origin claim, although recent genetic evidence points towards noticeable Iranian admixture. They point to the relative rarity of Iranian customs and speech, lack of documentary evidence of Shia Islam in the Muslim literature on the Swahili Coast, and instead a historic abundance of Sunni Arab-related evidence. The documentary evidence, like the archaeological, »for early Persian settlement is likewise completely lacking«”(https://en.wikipedia.org/wiki/Shirazi_people).
•
Językowo: 8/10 – czyta się naprawdę dobrze.
Pod kątem informacyjnym: 7/10 – ciekawa. W oparciu o lekturę, można zyskać podstawy niezbędne do zrozumienia lokalnej historii i powiązania z procederem niewolnictwa (nawet pomimo braków, przemilczenia okresu sprzed arabskiej kolonizacji, oraz tego, jak ta przebiegała na przestrzeni stuleci). Napisanie książki wymagało zapoznania się z dużą ilością materiałów, odbyciem wielu rozmów, a liczne przypisy sugerują skrupulatność i rzetelne podejście. (W materiale promocyjnym wydawnictwa Znak z 2011, autorka wspomina, że kilka lat przed podjęciem tematu nie widziała nawet gdzie leży Zanzibar [https://www.youtube.com/watch?v=Ag6ctCag7ns]. Pisząc tę książkę nadrobiła zaległości z nawiązką).
Konstrukcyjnie, patrząc na tekst pod względem obranej koncepcji: 5/10 – młodszemu reporterowi, bez wyrobionego nazwiska, raczej zwrócono by uwagę odnośnie zaburzonych proporcji, odejścia od tematu i pominięcia istotnego wprowadzenia historycznego.
Summa summarum: 6.5 lub naciągane 7/10. Warto przeczytać (jeśli skupiamy się na walorze informacyjnym – ten jest wysoki, nawet pomimo pewnych luk; natomiast konstrukcyjnie to i owo poszło źle, wymknęło się spod kontroli, i nie jest to dobry wzór dla adeptów sztuki reportażu).
•
Małgorzata Szejnert*: „Podczas pierwszego nurkowania [u wybrzeży Zanzibaru], spotkałam, na głębokości mniej więcej dwudziestu metrów, dwa ogromne żółwie zielone. […] To było tak cudowne, te-te żółwie, które się poruszały jak bańki mydlane... […] żółw zielony, może złożyć jaja, tylko tam gdzie przyszedł na świat. […] I zdałam sobie sprawę, że te żółwie – jeżeli to były żółwice – które widziałam, w wodzie, to one nie mają przed sobą wielkiej szansy złożenia jaj na Zanzibarze, dlatego że, cała plaża – jest pełna ludzi, że… zabudowuje się hotelami, te hotele są otoczone murami, i właściwe jest niewielka szansa, że jeżeli żółwica przyszła tu na świat, to będzie mogła w tym miejscu złożyć jaja […]. […] zaczęłam więcej myśleć o powierzchni Zanzibaru, niż o tym co jest w wodzie. I, pojechałam przede wszystkim obejrzeć ten Zanzibar. […] Pojechałam do stolicy Zanzibaru […] i zobaczyłam tam, zdumiewające rzeczy. Zobaczyłam, stare pałace posułtańskie, zobaczyłam dom z którego Livingstone wyruszał w jedną ze swoich wypraw, i inny dom w którym złożono jego zwłoki, jak…. umarł w Afryce i trzeba go było przewieźć je do Anglii. Zobaczyłam, miejsca w których kupował koraliki Stanley […]. Zobaczyłam miejsce po dawnym targu niewolników, gdzie zbudowano katedrę anglikańską. Zobaczyłam stary letni pałac w którym wychowała się księżniczka Salme, która potem uciekła do Europy ze swoim niemieckim... kochankiem a potem mężem […]. Zobaczyłam… wielki gmach, w którym urzędował jako [francuski] konsul, w XIX wieku, polski poeta romantyczny Henryk Jabłoński. I zdałam sobie sprawę, że Zanzibar jest miejscem niezwykle ważnym dla świata. O którym my właściwe, no ja w każdym razie, prawie nic nie wiedziałam. […] Pracowałam dwa lata nad tym. Byłam trzy razy na Zanzibarze. […] I książce dałam tytuł Dom żółwia. Dlaczego Dom żółwia? Dlatego, że… przejęłam się bardzo bezdomnością tego żółwia. I zdałam se sprawę, że ta bezdomność jest… niezwykle symboliczna dla całego Zanzibaru. To była bezdomność niewolników. To była później bezdomność elit arabskich które zostały podczas rewolucji przegnane z Zanzibaru. To jest dzisiejsza bezdomność ludzi z wiosek, które są wypychane przez przemysł turystyczny. Czy ci ludzie są wypychani z tych wiosek, wioski są spychane, przez wielkie hotele, przez jakieś korporacje międzynarodowe prowadzące ten… także tak się stało, że podczas pierwszego nurkowania złowiłam temat, który […] zyskał efekt w postaci tej książki”**.
_______________________
* W roku, w którym książka poszła do druku, autorka miała 75 lat.
** Małgorzata Szejnert o Zanzibarze i swojej książce "Dom żółwia" [2011]
https://www.youtube.com/watch?v=Ag6ctCag7ns (spisywane ze słuchu)
•
‘64: MORD ZAŁOŻYCIELSKI CZARNEGO ZANZIBARU
„– Czy wiadomo, gdzie znajdują się groby?
– Nie, i nikt nie dociekał. To jest Afryka” (str. 329).
„Masakra Arabów na Zanzibarze – masowe egzekucje, gwałty i tortury ludności arabskiej dokonane przez bojówki Partii Afroszyrazyjskiej i Umma oraz lokalną czarnoskórą ludność podczas rewolucji na Zanzibarze w styczniu 1964 roku.
Nie jest znana dokładna liczba ofiar, historycy szacują, że zginęło ok. 13–20 tys. Arabów, a tysiące kolejnych zostało wygnanych do Omanu.
Zdaniem niektórych naukowców, działania te nosiły znamię ludobójstwa [przepraszam, tu są jakieś wątpliwości?].
[…]
W efekcie zamordowano tysiące nieuzbrojonych arabskich cywilów. Wiele hinduskich sklepów zostało splądrowanych i spalonych, a niektórzy Hindusi (element miejscowej elity handlowej) zostali zabici. Majątki Arabów zostały wywłaszczone. Po ukierunkowanej rzezi tysiące kolejnych umieszczono w obozach, a później przymusowo deportowano do Omanu.
Niszczone było również kojarzone z Arabami islamskie dziedzictwo Zanzibaru. Większość arabskich rękopisów znajdujących się w Archiwach Narodowych Zanzibaru została zniszczona. Na ulicach symbolicznie palono Korany, mimo że 98 procent populacji Zanzibaru stanowili muzułmanie.
Zabijanie arabskich cywilów i grzebanie ich zwłok w masowych grobach zostały udokumentowane przez włoską ekipę realizującą w helikopterze sceny do dokumentu Africa Addio, a ta sekwencja filmu jest jedynym znanym, wizualnym udokumentowaniem zbrodni” (https://pl.wikipedia.org/wiki/Masakra_Arab%C3%B3w_na_Zanzibarze).
To mogłoby być w jakimś stopniu zrozumiałe, i jednocześnie spodziewane w latach ucisku, jeszcze 150-200 lat temu, w ramach spontanicznego zrywu, w odpowiedzi na realną potrzebę wolności, dramatyczne warunki życia, brak perspektyw... w ramach realnej walki o przeżycie. Ale po zniesieniu niewolnictwa? Tuż po ogłoszeniu niepodległości? Przy proporcjach społecznych w których czarni mają miażdżącą większość i mogą sparaliżować wyspę podczas zwykłego protestu?
(Co zrobił PRL po tej czystce etnicznej? Nawiązał relacje dyplomatyczne z czarnym reżimem. Ręce opadają).
•
To co uderza odbiorcę podczas lektury, to znajomy model historyczny, typowy dla praktycznie całej postkolonialnej Afryki. Biali usuwają się w cień, przekazują władzę autochtonom – a ci rozpoczynają bratobójcze walki lub krwawe czystki etniczne. Jak u Orwella w Folwarku zwierzęcym, następuje zamiana miejsc: samozwańczy oswobodziciele stają się kastą pasożytniczą która wprowadza zamordyzm, usuwa jednostki niewygodne, piętnuje je lub brutalnie spycha na margines – w nędzę i zapomnienie; kwitnie korupcja, nepotyzm, układy i układziki. Zamiast sukcesu gospodarczego, jest głód i klepanie biedy. Fundamentalizm religijny nie pomaga, podobnie jak kompletny brak sensownej kontroli narodzin i nieprzemyślana, źle realizowana edukacja publiczna.
Zapewne byłoby dla Zanzibaru lepiej, gdyby pozostał sułtanatem związanym z Wielką Brytanią. Gdyby stopniowo dochodził do pełnej demokratyzacji, zaczynając od wprowadzenia powszechnej, darmowej i obowiązkowej edukacji. Wykształcenia wielopokoleniowych, czarnych elit, lokalnych specjalistów i świeckich społeczników, sensownego zagospodarowania zajmowanej przestrzeni, zbudowania sieci trwałych połączeń gospodarczych, i wejścia w rolę pomostu między Afryką a światem islamu.
Lokalna ludność i potomkowie niewolników nie ulegli arabizacji, nie pochłonęło ich muzułmańskie dziedzictwo, a jednocześnie, paradoksalnie – zachłysnęli się islamem. I dziś, ze szkodą dla siebie, swoich matek, żon, córek i sióstr, tworzą jedną z bardziej konserwatywnych, zacofanych społeczności.
_______________________
* Nawet dziś, to co jest tam architektonicznie i kulturowo najatrakcyjniejsze, to pozostałości po potomkach przybyszy z Omanu i Brytyjczykach, stawiających budynki w stylistyce muzułmańskiej.
•
UWAGI (wyd. 2011): str. 19 – „siódmego – ósmego” (siódmego-ósmego); str. 27 – wówczas jeszcze nie indonezyjskich, Indonezja powstanie po II wojnie światowej; str. 62 – ta ozdoba (widoczna na sąsiedniej stronie) nie wygląda jak korona, to raczej splot roślinny; str. 66 – to nie ściana, ale rozwijane tło (sugeruje to specyfika pracy w zakładzie fotograficznym, oraz lewa strona zdjęcia); str. 70 – przesiedział się (przesiedział sobie?); str. 73 – po co pada tu bezsensowna uwaga o naturze śmierci, zdanie powinno się kończyć po słowach „potwierdza tę teorię”; str. 76 – Anglika (Szkota); str. 84-85 – na fotografii widzimy słupek do cumowania, to sugeruje że patrzymy na nadbrzeże, a być może pokład jednostki, nie wnętrze pokoju, w tle jest olinowanie (na str. 374, w spisie fotografii, czytamy, że mężczyzna znajduje się na pokładzie statku Malwa!); str. 100 – Anglikiem (Brytyjczykiem/Walijczykiem); str. 113 – Arabia Saudyjska powstała dziesięć lat po śmierci Kirka; str. 168 – „Stolica Zanzibaru, Zanzibar, leży, jak wiemy, na wschodnim brzegu wyspy Ungui” – miasto znajduje na zachodnim brzegu, po drugiej stronie cieśniny jest kontynent; str. 173 – Zambii (Rodezji Północnej); str. 181 – „[…] dzieci od trzech różnych żon” (...z trzech różnych żony?); str. 199 – „Boże, zbaw Królową”, tj. God Save the Queen, Boże, chroń Królową – „zbawić” to wg słownikowej definicji „ocalić, uratować, odkupić (od potępienia wiecznego)” (https://sjp.pl/zbawić) i w tym trzecim rozumieniu używa się go najpowszechniej, „save” to najczęściej zachować, zapisać, uratować; str. 210 – nie pochodzący (niepochodzący); str. 208 – przez (przed); str. 314 – niewielką-niewielki (brzydkie powtórzenie); str. 333 – kontynuacja wypowiedzi Matyldy od kolejnego myślnika (nawet jeśli są to osobne całości, nie ma powodu by nie skleić ich w jedną).
Wszystkie przypisy, umieszczone na końcu książki, oznaczone są w tekście gwiazdkami (nie numerkami) – co za idiotyczny pomysł?
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Izrael oswojony
Ela (Elżbieta) Sidi mieszka w Izraelu od 1991 roku. Jej mężem jest Żyd z państwa izraelskiego. Autorka nazywa siebie "gojką", bo takim mianem określają ją Żydzi. W tej książce zawiera swoje odczucia i historię państwa izraelskiego. Z tej lektury wyłania się obraz bardzo hermetycznej społeczności jaką tworzą Żydzi, którzy są nieuprzejmi i nieufni wobec obcych. Na Polskę mówią "Po lin", co w języku hebrajskim oznacza "tu spocznij"; a inne określenie to "po-lan-ja", czyli "tu-spoczął-Bóg". Dla mnie jest to nieporywające, ale w miarę ciekawe. Atutem jest bibliografia. Myślę, że sprawiedliwą ocenę stanowi 7 gwiazdek.
Ela (Elżbieta) Sidi mieszka w Izraelu od 1991 roku. Jej mężem jest Żyd z państwa izraelskiego. Autorka nazywa siebie "gojką", bo takim mianem określają ją Żydzi. W tej książce zawiera swoje odczucia i historię państwa izraelskiego. Z tej lektury wyłania się obraz bardzo hermetycznej społeczności jaką tworzą Żydzi, którzy są nieuprzejmi i nieufni wobec obcych. Na Polskę...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTo zgrabna opowieść zdolnej i odważnej Polki, której serce podyktowało przeprowadzkę do Izraela „za mężem” i która mieszka tam już od kilkudziesięciu lat. Reportaż pełen jest intrygujących szczegółów na temat życia we współczesnym Izraelu i przebogatej historii tego kraju.
Nie wiem, czy jest na świecie równie zróżnicowany, bogaty w tradycję, pełen paradoksów i kontrastów region. Prastary jako kraina, młodziutki jako państwo. Zabudowany super nowoczesnymi kosmopolitycznymi miastami bogatymi w atrakcje i wymyślne technologie, a z drugiej strony beduińskimi namiotami i lepiankami etiopskich Żydów. Pełen religijnych ortodoksów pilnujących nakazów Tory jak przed wiekami a z drugiej strony ludzi nie przejmujących się zbytnio religijną tradycją. Dumny ze swej waleczności i znienawidzony przez sąsiadów do najwyższego stopnia. Specjalista od wojen „prewencyjnych”, bezwzględnie egzekwujący swoje nabyte prawa do Ziemi Obiecanej i chętnie poszerzający swoje strefy wpływu. Hołubiący słowo „ludobójstwo” w odniesieniu do ofiar z własnego narodu, za to unikający go jak ogień jeśli idzie o ofiary choćby ze strefy Gazy. Wielkie centrum duchowe trzech wielkich religii Księgi i jednocześnie beczka prochu, którą potrafi rozpalić byle iskra.
Ale Pani Ela unika wielkiej polityki i bardzo mało, jeśli w ogóle mówi o przyczynach i wielowiekowych uwarunkowaniach stosunków palestyńsko-żydowskich i w ogóle wzajemnej nieprzyjaźni Izraela i arabskiego świata. Sporo za to opowiada o falach emigracji Żydów z całego świata do Izraela, o początkach państwa i jego strukturze religijnej. Ci emigranci z Europy, Ameryki, również z Polski, to sól ziemi i wielkie bogactwo Izraela, bo przywieźli z sobą własne różnorodne tradycje, umiejętności, pamięć krajów swego urodzenia, kuchnię i obyczaje po to, by oddać je swej nowej ojczyźnie i przetopić w nową wartość.
Gorzko w tym kontekście brzmi fakt, że ta nowa ojczyzna dla wielu pokazała swą nieprzyjazną twarz. Urządzenie się na tym skrawku ziemi, znalezienie mieszkania i pracy odpowiedniej do swych umiejętności to często ekstremalne zadania dla emigranta. Stąd pewnie osamotnienie i poczucie wielkiego wyalienowania i obcości towarzyszące choćby polskiej emigracji, zwłaszcza, że tę jej ostatnią falę wymusiły niepotrzebne i nieuzasadnione polskie polityczne wojny „na górze”.
Ale Autorce szczęśliwie udało się zaaklimatyzować, stworzyć udaną rodzinę, wychować na obczyźnie dzieci i znaleźć satysfakcjonującą pracę. Brakuje mi nieco szczegółów, w jaki sposób udało Jej się to wszystko, jak poznała męża, jak została przyjęta przez jego rodzinę, jak wyglądała jej codzienność w obcym kraju. Może to nie ta książka.
Przeczytałam z dużym zainteresowaniem, jednak gdzieś w głębi serca mam myśl, że życie w tym gorącym dosłownie i w przenośni izraelskim klimacie, w wiecznej nienawiści i zagrożeniu wojną lub terroryzmem, wśród niezmiennych od tysiącleci i dla nowożytnego człowieka często niepojętych praw religijnych, w swarliwej i niechlujnej atmosferze lewantyńskiego miasta, to szaleństwo i udręka.
To zgrabna opowieść zdolnej i odważnej Polki, której serce podyktowało przeprowadzkę do Izraela „za mężem” i która mieszka tam już od kilkudziesięciu lat. Reportaż pełen jest intrygujących szczegółów na temat życia we współczesnym Izraelu i przebogatej historii tego kraju.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNie wiem, czy jest na świecie równie zróżnicowany, bogaty w tradycję, pełen paradoksów i ...
Książka w której autorka potwierdza wszystkie informacje o państwie Izrael. Dyktaturze byłych wojskowych oraz fundamentalistów religijnych dla których jedynym sposobem rozwiązywania problemów jest Tora i brutalna siła. Kraju który nie respektuje wyroków własnych świeckich sądów bo władza wojskowa i sądy religijne jest ponad nimi. Państwa którego prezydent skazany został za podwójny gwałt na więzienie o złagodzonym rygorze by mógł tam spokojnie poddać się studiowaniu Tory. Kraju który okupuje od wielu lat sąsiednią Palestynę i regularnie napada na sąsiadów pod pozorem zapewnienia bezpieczeństwa swoim obywatelom. Państwie które z tych napaści na sąsiadów zrobiło sobie doskonały biznes - bo właśnie tak testuje regularnie nowe typy broni i uzbrojenia. A przemysł zbrojeniowy nie waha się przed sprzedażą sprzętu wojskowego dla każdego kto chce go kupić wg zasady:
„nie interesuje nas co goje zrobią z tą bronią”.
Kraj w którym rządząca junta pod parasolem USA chętnie złamie embargo i błyskawicznie dostarczy broń dla innych światowych dyktatur. Warto przeczytać a potem sięgnąć po reportaż o izraelskim poligonie p.t. „Laboratorium Palestyna”.
Książka w której autorka potwierdza wszystkie informacje o państwie Izrael. Dyktaturze byłych wojskowych oraz fundamentalistów religijnych dla których jedynym sposobem rozwiązywania problemów jest Tora i brutalna siła. Kraju który nie respektuje wyroków własnych świeckich sądów bo władza wojskowa i sądy religijne jest ponad nimi. Państwa którego prezydent skazany został za...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toSpodziewałam sie bardziej rzetelnego reportazu. A jest to raczej pamietnik, wspomnienia, obserwacje z peryspektywy polki mieszkajacej w Izraelu. Oczywiscie nie mozna mu odmowić ciekawostek o kulturze żydowskiej, zaskakujacych, o których nie wiedzialam. Momentami jednak nurzące osobiste wynurzenia, po których prześlizgiwałam czytanie.
Spodziewałam sie bardziej rzetelnego reportazu. A jest to raczej pamietnik, wspomnienia, obserwacje z peryspektywy polki mieszkajacej w Izraelu. Oczywiscie nie mozna mu odmowić ciekawostek o kulturze żydowskiej, zaskakujacych, o których nie wiedzialam. Momentami jednak nurzące osobiste wynurzenia, po których prześlizgiwałam czytanie.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toEla Sidi to blogerka, która od wielu lat mieszka w Izraelu. Założyła tam rodzinę, znalazła pracę, a Izrael stał się jej miejscem na Ziemi. Zabiera nas do swojego Izraela, ze wszystkimi jego ciemnymi i jasnymi stronami.
Znajdziemy tu zarówno przybliżenie sytuacji religijnej, jak i opis problemów społecznych, mentalności Izraelczyków, historii Żydów i państwa Izrael, relacje z wycieczek Eli po kraju, kilka ciekawostek o języku, sytuację Polonii w Izraelu i osadzenie jej w kontekście historycznym, a także zarys sytuacji politycznej i konfliktu żydowsko-arabskiego. Wszystkiego po trochu!
Momentami jest nieco chaotycznie, bo wszystkiego jest po prostu za dużo. Myślę, że książkę spokojnie można by podzielić na dwie części - np. skupiającą się bardziej na historii i polityce oraz na teraźniejszości i realiach życia w Izraelu. W obecnym kształcie gryzła mnie dysproporcja między różnymi zagadnieniami.
W obecnym kształcie książka pozwala zagłębić się w Izrael takim, jakim widzi go Ela Sidi. To jest ich wspólna biografia: Eli i kraju, który stał się jej domem. Bardzo przypadł mi do gustu styl autorki, jest niezwykle lekki, a informacje statystyczne (których nie brakuje!) nie przytłaczają, bo zostały swobodnie wplecione w narrację.
Myślę, że to świetna pozycja dla kogoś, kto o Izraelu i żydach/Żydach wie niewiele, a chciałby to zmienić - co jest szczególnie ważne nie tylko w kontekście długiej historii łączącej Żydów i Polaków, ale także współczesnego konfliktu w Palestynie.
Ela Sidi to blogerka, która od wielu lat mieszka w Izraelu. Założyła tam rodzinę, znalazła pracę, a Izrael stał się jej miejscem na Ziemi. Zabiera nas do swojego Izraela, ze wszystkimi jego ciemnymi i jasnymi stronami.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZnajdziemy tu zarówno przybliżenie sytuacji religijnej, jak i opis problemów społecznych, mentalności Izraelczyków, historii Żydów i państwa Izrael, relacje...
Prawdziwie i szczerze o Izraelu. Z punktu widzenia kobiety, która tam mieszka na stałe, wrosła w żydowską rodzinę, a jest Polką, urodziła się i wychowała się w Polsce. Czyli widziane z naszej perspektywy. Forma i język nie są wybitne, ale wartości poznawcze przewyższają jakość, dość amatorskiego w końcu, pisarstwa. Izrael jest tak ciekawy, skomplikowany i niejednoznaczny, nie zawsze znany i rozumiany, że warto przeczytać. Napisana dobrych parę lat temu, więc odniesień do bieżących wydarzeń nie znajdziecie. Ale pozwala coś zrozumieć.
Prawdziwie i szczerze o Izraelu. Z punktu widzenia kobiety, która tam mieszka na stałe, wrosła w żydowską rodzinę, a jest Polką, urodziła się i wychowała się w Polsce. Czyli widziane z naszej perspektywy. Forma i język nie są wybitne, ale wartości poznawcze przewyższają jakość, dość amatorskiego w końcu, pisarstwa. Izrael jest tak ciekawy, skomplikowany i niejednoznaczny,...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toW świetle obecnych wydarzeń na świecie, skierowałem się do najbliższej biblioteki z krótką prośbą "poproszę o coś o Izraelu" W taki sposób w me ręce, trafiła książka Pani Elżbiety. Ela Sidi opisuje Izrael jej oczami, mieszkającej tam "gojki". Jak wygląda, życie izraelitów ortodoksyjnych, religijnych, świeckich. Jak wyglądają ich święta, podejście do życia i świata. Poruszone są, praktycznie wszystkie ciekawe zagadnienia. Jednak książka ma fragmenty nudnawe, nie wciągające. Myślę, że dla turysty wybierającego się do Izraela pozycja bardzo ciekawa, dla czytelnika szukającego wiedzy na temat tego kraju, warto poszukać również innych książek o tej tematyce.
W świetle obecnych wydarzeń na świecie, skierowałem się do najbliższej biblioteki z krótką prośbą "poproszę o coś o Izraelu" W taki sposób w me ręce, trafiła książka Pani Elżbiety. Ela Sidi opisuje Izrael jej oczami, mieszkającej tam "gojki". Jak wygląda, życie izraelitów ortodoksyjnych, religijnych, świeckich. Jak wyglądają ich święta, podejście do życia i świata....
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toOgólnie książkę oceniam dość pozytywnie, ale nie do końca jestem zadowolona. Jako osoba która trochę się interesuje Izraelem czegoś nowego się dowiedziałam, ale też przy niektórych kwestiach miałam wrażenie, że są zbyt mocno upraszczane, co wydaje mi się, że może być krzywdzące. Jeśli chodzi o liczbę poruszanych zagadnień to jest ich bardzo dużo, ale czasami miałam wrażenie, że stanowiska bardziej "radykalne" są prezentowane częściej i mocniej. W sensie, np. o ultraortodoksyjnych Żydach jest stosunkowo dużo, czasami sporo szczegółów (co wydaje się zmierzać ku ocenie negatywnej, no ale dobra, autorka podkreśliła, że jest stronnicza, tak?),obraz jest często nacechowany negatywnie, mimo w sumie braku jakiegoś dokładniejszego "wglądania", a z kolei jakieś inne przykłady religijnych Żydów wydają się dość marginalnie przedstawione. Nie wiem, czy dla mnie książka była zbyt mało próbującą być obiektywną, czy zabarwienie emocjonalne mi się nie podobało, czy konstrukcja, czy nastrojenie mi się nie spodobało, czy w jakiś jeszcze inny sposób książka mnie trochę od siebie odstręczyła. Poziom zaufania do pozycji mam niski, ale jako taka trochę bazowa książka, dla osoby szukającej czegoś, co poruszy dużo zagadnień, może być przydatna.
Ogólnie książkę oceniam dość pozytywnie, ale nie do końca jestem zadowolona. Jako osoba która trochę się interesuje Izraelem czegoś nowego się dowiedziałam, ale też przy niektórych kwestiach miałam wrażenie, że są zbyt mocno upraszczane, co wydaje mi się, że może być krzywdzące. Jeśli chodzi o liczbę poruszanych zagadnień to jest ich bardzo dużo, ale czasami miałam...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDla Eli (Elżbiety) Sidi Izrael oswojony stał się dopiero po wielu latach mieszkania w tym kraju. W swojej książce autorka opowiada historię niełatwego procesu przyzwyczajania się do różnic mentalnych, języka i wielu innych rzeczy, wyglądających tam zupełnie inaczej niż w Polsce, czy Europie. Łatwo nie było, bo to miejsce kontrastów, gdzie żyje wiele kultur, niekoniecznie nastawionych do siebie przyjaźnie.
W zbiorze felietonów, które składają się na całą książkę, pisarka omawia wiele elementów, składających się na status quo Izraela. Elementy te tworzą wielką i skomplikowaną mozaikę, np. jest tam wiele rodzajów religijności. Są Żydzi ultrakonserwatywni żyjący tylko dla Boga. Można spotkać także Żydów wierzących w państwo Izrael i aktywnie budujący go, są Żydzi antysyjonistyczni chcący oddać całą ziemię Palestyńczykom. Są Żydzi wandale, palący drzewa oliwkowe tylko dlatego, że należą do Arabów. W końcu są Żydzi którzy nie przejmują się za bardzo ani religią ani tradycjami. Jest też cała masa emigrantów pochodzenia żydowskiego, którzy żyją w swoich zamkniętych społecznościach i nie chcą się integrować z innymi.
Ela Sidi próbuje wszystkie te elementy uporządkować tak, żeby dało się je zrozumieć i ujrzeć całościowo. Ani jedno ani drugie nie jest łatwe, bo na obecną sytuację ma wpływ zarówno historia najnowsza, jak i wydarzenia sprzed tysięcy lat. Wziąć pod uwagę trzeba także aktualną ogólną sytuację geopolityczną, nie tylko w samym Izraelu, a także wiele innych czynników.
🕎 Religijne państwo niereligijnych obywateli
Dlaczego w państwie, w którym ok 80% ludzi jest niereligijnych, najważniejsza jest religia i to ona kształtuje prawo i relacje społeczne? Kwestia religijności jest tam niesamowicie złożona. Na przykład Żyd wierzący i wypełniający podstawowe nakazy wiary, niekoniecznie jest uznawany za religijnego, ponieważ każda odnoga (odłam?) tej religii ma swoją definicję religijności.
Podejście do nakazów wyznania to tylko początek tej układanki, w którą wchodzą także kwestie koszerności. I to dopiero jest skomplikowane. Niektóre produkty żywnościowe dla jednych Żydów mogą być koszerne, dla innych nie. Nawet woda ma znak koszerności. Do jej utraty wystarczy dotyk nie-Żyda podczas produkcji. Niekoszerne mogą być także inne przedmioty, np. książki – prawie wszystkie nie są, z wyjątkiem religijnych.
🕎 Podziały w podziałach
A szabat? To jeszcze ciekawsza sprawa. W prostych słowach zrozumiałych w naszym kręgu kulturowym, szabat to taka niedziela, tylko o wiele bardziej. Żydzi nie mogą wtedy w żaden sposób wykonywać pracy, a pracą jest np. rozpalenie ognia, czy wciśnięcie guzika od windy. Nie mówiąc już o używaniu aut, czy nawet telefonów. Autorka pisze, że wyłączane są nawet niektóre najbardziej ortodoksyjne strony www.
Zdziwił mnie poziom skomplikowania wewnętrznych podziałów i kolejne podziały w podziałach. Okazuje się, że Żydzi bywają także rasistami pod kątem koloru skóry.
Mega ciekawe są rozdziały o kibucach, czyli próbie zaszczepienia komunizmu wśród Żydów, czy o nauce hebrajskiego i porozumiewaniu się przez parę pierwszych lat życia w tym kraju. Po angielsku rozmawiała z mężem, z ludźmi z grupy szkoły językowej po rosyjsku, a po polsku czytała książki. Do tego cały czas uczyła się hebrajskiego. Szanuję za włożony wysiłek, bo wyobrażam sobie, że taki tryb życia musiał być bardzo obciążający.
🕎 Wielowarstwowy tort
Ela Sidi bierze nóż i przekraja Izrael jak tort, ujawniając wszystkie jego warstwy. Fascynujące, jak bardzo jest on skomplikowany i wielosmakowy… Pisarka nawet twierdzi, że Izraelczyków określają różnice, a nie podobieństwa.
Jakikolwiek stereotyp miał czytelnik w głowie przed przeczytaniem tej książki, po przeczytaniu jest duża szansa, że się on zmieni. Okazuje się, że Izraelczycy to tacy sami ludzie jak wszyscy inni. Mają swoje problemy, szczęścia, nadzieje i marzenia. Ci ortodoksyjnie religijni, choć najbardziej rozpoznawalni, stanowią tylko drobną część całego społeczeństwa.
Aha. Jeszcze jedno, w 2023 roku wyszło kolejne wydanie tej książki, uzupełnione o dodatkowe materiały. Ja czytałam wydanie poprzednie, z 2017 roku. Bardzo ciekawa jestem, co zostało dodane.
Dla Eli (Elżbiety) Sidi Izrael oswojony stał się dopiero po wielu latach mieszkania w tym kraju. W swojej książce autorka opowiada historię niełatwego procesu przyzwyczajania się do różnic mentalnych, języka i wielu innych rzeczy, wyglądających tam zupełnie inaczej niż w Polsce, czy Europie. Łatwo nie było, bo to miejsce kontrastów, gdzie żyje wiele kultur, niekoniecznie...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo torewelacyjna!
rewelacyjna!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to