Nowy Długi Marsz. Chiny ery Xi Jinpinga. Wydanie II zaktualizowane

Z początku polecę mocno oklepanym cytatem: "Dōngfāng hóng, tàiyáng shēng". Chyba faktycznie znów jest czerwony.

Zdecydowanie zyskałbym na przeczytaniu „Nowego długiego marszu” trochę wcześniej.

Szczegółowo opisany jest tu zwrot od pragmatycznej polityki Denga Xiaopinga i jego kontynuatorów w stronę bliższą duchowi Chin maoistycznych, zarówno, w mniejszym stopniu, przez nasilenie kontroli nad gospodarką, ale przede wszystkim w sferze ideologicznej.

Zaletą jest zarysowanie problemów stojących przed Chinami w nadchodzących latach. Wcześniejsze cele ogłaszane przez KPCh były osiągane w terminie, stąd sam nabrałem przeświadczenia, że z kolejnymi też tak będzie. Warto jednak zauważyć, że sytuacja nie jest już dla Chin tak korzystna, jak kiedyś. Składa się na to m.in. wyczerpywanie się zasobów taniej siły roboczej z obszarów wiejskich, społeczność międzynarodowa, w szczególności zachodnia, nastawiona bardziej negatywnie, niż jeszcze dziesięć lat wcześniej, konieczność rozwiązania kwestii Tajwanu i Hongkongu, niska dzietność i nadwyżka mężczyzn oraz spowolnienie wzrostu gospodarczego, który przez dziesięciolecia konsekwentnie był wyjątkowo wysoki w porównaniu z resztą świata.

Jak zwykle bardzo szczegółowa bibliografia, szeroko odwołująca się do prac analityków o różnych zapatrywaniach w stosunku do Chin.

Z książek o Państwie Środka, które przeczytałem od początku lutego, „Nowy długi marsz” jest moim zdaniem najlepszym wprowadzeniem we współczesne realia tego kraju. Są tu klarowne odpowiedzi na najważniejsze, przynajmniej na początku, pytania: jakie są dziś Chiny, dlaczego akurat takie, jakie były, jakie chcą być i jakie mają szanse na realizację swoich planów.

Gdy znów usłyszę, jak ktoś powtarza debilne frazesy o tym, że Chińczycy pracują za miskę ryżu, nie mają oryginalnych rozwiązań, produkują tylko towary niskiej jakości i podróbki, a poza tym są sojusznikami Rosji, to wreszcie będę miał jedną, do tego dość krótką książkę, którą komuś takiemu polecę.

Z początku polecę mocno oklepanym cytatem: "Dōngfāng hóng, tàiyáng shēng". Chyba faktycznie znów jest czerwony.

Zdecydowanie zyskałbym na przeczytaniu „Nowego długiego marszu” trochę wcześniej.

Szczegółowo opisany jest tu zwrot od pragmatycznej polityki Denga Xiaopinga i jego kontynuatorów w stronę bliższą duchowi Chin maoistycznych, zarówno, w mniejszym stopniu, przez...

Szczerze, nie wiem skąd tyle zachwytów nad książką.Męczyłem się czytając. Ogromna ilość powtórzeń i mielenia tych samych słów kluczy i frazesów. Dałoby się skrócić o połowę, zachowując przekaz. w dużym skrócie: CHINY: od zawsze mądre, teraz silne, wciąż niezrozumiane przez wszystkich, zawsze działające ze 100-letnim planem, a przewodniczący (Nie prezydent!!1) Xi Jinping, charyzmatyczny, ambitny, trzymający mocno lejce pędzącego chińskiego rydwanu. Przez niektóre fragmenty to naprawdę przelatywałem wzrokiem, bo ile razy można powtórzyć, że Chiny w 2001 weszły do WTO, albo, że w Chinach wszystko jest symboliczne, że Chiny i USA wpadły w pułapkę Tukidydesa. Do tego te wstawki chińszczyzny ograniczonej do pinyin bez tonów i znaków. Nie wiem co to wnosi dla czytelnika, że przy słowie "rodacy", znajdziemy w nawiasie "(tongbao)". Książka jest jednocześnie przesycona informacjami typu: kto, kiedy, podczas którego zjazdu OZPL, powiedział dokładnie co, lub ile nowych lotnisk zostało oddane do użytku w 2020, żeby zaraz potem wspomnieć że Chiny produkują najwięcej samochód elektrycznych na swiecie. Nic to szczególnie nie wnosi w przedzieraniu się przez kolejne akapitu, przez co szybko tracimy zainteresowanie tym natłokiem szczegółów, no chyba że taki był zamysł? Szanuję prof. Góralczyka za dorobek naukowy i lata doświadczenia obcowania z Chinami, no ale tego się dobrze nie czyta...

Szczerze, nie wiem skąd tyle zachwytów nad książką.Męczyłem się czytając. Ogromna ilość powtórzeń i mielenia tych samych słów kluczy i frazesów. Dałoby się skrócić o połowę, zachowując przekaz. w dużym skrócie: CHINY: od zawsze mądre, teraz silne, wciąż niezrozumiane przez wszystkich, zawsze działające ze 100-letnim planem, a przewodniczący (Nie prezydent!!1) Xi Jinping,...

"Pewne zdaje się być tylko jedno: przez dekady Chiny były egzotyczne i dalekie. Interesował się nimi ten, kto chciał, mógł lub z jakiś względów na nie trafił. Nowa jakość polega na tym, że dziś nie wiedzieć o Chinach i się nimi nie interesować to nic innego, jak dowód własnej ignorancji."

"Nowy Długi Marsz. Chiny ery Xi Jinpinga" to wnikliwe studium przemian, które zaszły w Chinach pod kierownictwem "nowego cesarza" czy "przewodniczącego od wszystkiego". Lektura tego opracowania pozwala nam nie tylko zrozumieć dynamikę zmian zachodzących w Azji Wschodniej, regionie który staje się coraz bardziej znaczący na światowej mapie, ale także kształtowanie się nowego ładu, w którym Stany Zjednoczone przestają być hegemonem. Jak słusznie zauważył profesor Bogdan Góralczyk w przytoczonym cytacie - brak podjęcia próby zrozumienia dzisiejszych Chin to dowód ignorancji wobec tego co dzieje się na świecie - choć Chiny oraz strategiczna rywalizacja chińsko-amerykańska oddziałują i na Unię Europejską, i na nas. "Nowy Długi Marsz" nakreśla trzy konteksty dla zrozumienia Chin pod przewodnictwem Xi Jinpinga - rozumienie pojęcia władzy (w tym jednostki u władzy),państwa, partii, oraz kwestie wewnętrzne i zewnętrzne. Autor przedstawia nie tylko własne analizy, ale powołuje się także na grono specjalistów (nie tylko zachodnich!),aby skontrastować różne oceny chińskiej strategii zakładającej odbudowę cywilizacyjnego znaczenia tego państwa. Jest to zdecydowany atut tego opracowania - wszak istnieją różne analizy i prognozy w naukach politycznych. Drugie wydanie zostało uzupełnione o wydarzenia z 2022 roku - okresu, w którym zaszło wiele kluczowych zmian, potwierdzających lub obalających niektóre wcześniejsze założenia Autora. Żyjemy obecnie w pewnym punkcie zwrotnym, z którego wyłania się nowy światowy konflikt - tym razem technologiczny - i Chiny są jednym z kluczowych graczy. Książka stanowi wszechstronne podsumowanie dekady rządów Xi Jinpinga, jednocześnie stawiając szereg kluczowych pytań dotyczących nie tylko przyszłości Chin, ale i całego świata. To opracowanie, które powinien przeczytać każdy interesujący się Azją, Stanami Zjednoczonymi (by poznać wyzwania z jakimi mierzy się Waszyngton w regionie Indo-Pacyfiku) oraz przemianami zachodzącymi w świecie.

Pierwszy rozdział "Nowego Długiego Marszu" stanowi dobry wstęp do omówienia specyfiki chińskiej polityki, niezbędny do zrozumienia wielu zjawisk. Zrozumienie jak bardzo Chiny różnią się od innych państw jest kluczowe dla pojęcia wielu decyzji, które dla nas mogą wydawać się zaskakujące. Jak wielkie znaczenie dla państwa - a może cywilizacji? - ma ekipa będąca u sterów i wyznawana przez nią ideologia możemy dowiedzieć się z porównania koncepcji Mao, Deng Xiaopinga i bohatera tego opracowania - "przewodniczącego o wszystkiego" Xi Jinpinga. Oczywiście rządy tego ostatniego pozostają otwartą kartą, wszak przewodniczący Xi został wybrany w 2022 roku na trzecią kadencję, i prawdopodobnie zostanie u sterów dożywotnio. Z tych względów Autor stawia wiele pytań i dopiero czas zweryfikuje, czy wszystkie jego przypuszczenia okażą się słuszne.

Drugi rozdział opisuje strategie Xi Jinpinga, które mają przyczynić się do odbudowy chińskiego znaczenia. Wbrew stereotypom dziś Chiny nie stawiają na ilość, ale na jakość i zamierzają przekształcić się w społeczeństwo innowacyjne i technologiczne. Jednocześnie technologia w rękach autorytarnej władzy potrafi stanowić narzędzie inwigilacyjne na nową skalę. Oprócz przedstawienia założeń nowej strategii asertywnych i pewnych siebie Chin, Autor przytacza także wyzwania, którymi rząd powinien się zająć. Stanowi to równowagę dla w niektórych miejscach zbyt optymistycznego podejścia do chińskiej polityki, która owszem przyczyniła się do gwałtownego wzrostu gospodarczego, ale jakim kosztem.

Trzeci rozdział stawia Chiny w kontekście do kwestii zewnętrznych - choć nie zawsze tak rozumianych przez ekipę Xi Jinpinga, promująca nacjonalistyczna wizję jednych Chin. Tutaj możemy odnaleźć zarówno omówienie kwestii Hongkongu i Tajwanu, jak i wspomnianej strategicznej rywalizacji z USA, która oddziałuje na cały świat. Nie wyczerpuje to wszystkich wątków związanych z oddziaływaniem "kręgu zewnętrznego" na Chiny - ale jak sam Autor zauważa, tak rozległe zagadnienie wymagałoby wręcz odrębnego opracowania. Te kwestie, które są najistotniejsze dla kierunku chińskiej polityki pod kierownictwem Xi Jinpinga zostały jednak omówione.

Drugie wydanie zostało uzupełnione o wręcz kluczowy rozdział, omawiający Chiny w 2022 roku. To ten czas pokazał, że polityka zerowej tolerancji wobec COVID-19 okazała się nie tyle nie skuteczna - bo nadal Chiny mogą chwalić się relatywnie mniejszą ilością zgonów - co przynoszącą starty gospodarcze i wywołującą społeczne oburzenie - a stąd krok do sprzeciwienia się władzy, na co partia nie może sobie pozwolić. Jednak Xi Jinping jako nieomylny lider nie może przyznać się do błędu i szybko wycofać z nieskutecznej polityki. Rok 2022 to także agresja Rosji na Ukrainę, co również wiele zmieniło.

Opracowanie ma w sobie wiele z wykładu akademickiego, co może być zarówno wadą, jak i zaletą. Wiele kwestii jest powtarzanych w różnych formach podsumowań, co z jednej strony utrwala informacje, z drugiej zaś wywołuje pewne znużenie "czytania w kółko o tym samym". Mnie osobiście podobały się punktowe podsumowania oraz pogrubienie w tekście ważnych niektórych zdań lub pojęć, ułatwiające przyswojenie tekstu. Jednak jako naukowczyni (doktor nauk politycznych) czytałam to opracowanie pod kątem zapamiętania i zrozumienia istotnych treści oraz mechanizmów, a nie tylko po to, aby zapoznać się ze specyfiką chińskiej polityki ery Xi Jinpinga.

"Nowy Długi Marsz" to książka, która pomaga zrozumieć chiński system polityczny i gospodarczy, a także relacje Chin ze światem ery Xi Jinpinga, czym uzupełnia swoje poprzednie opracowanie "Wielki Renesans". Siła tego opracowania jest zarazem jego słabością - omawia sytuację bieżącą. Pozwala to z jednej strony zrozumieć, co dzieje się tu i teraz i na tej podstawie podejmować próby prognozowania przyszłości. Z drugiej jednak strony bardzo szybko może stać się opracowaniem nieaktualnym i niepełnym, nie obejmującym całego okresu rządów Xi Jinpinga, które nadal trwają i trwać będą. Ogromną zaletą tego opracowania jest przytoczenie analiz i opinii wielu badaczy, w tym chińskich, co obrazuje czytelnikowi różne spojrzenia na zachodzące w Chinach przemiany - wszak nauka powinna być zaproszeniem do debaty i głos Autora jest jednym z wielu. Na uwagę zasługuje także rewelacyjne zakończenie, które stanowi świetne podsumowanie całego wywodu oraz przypomnienie stawianych pytań, na które odpowiedzi poznamy dopiero z czasem.

"Pewne zdaje się być tylko jedno: przez dekady Chiny były egzotyczne i dalekie. Interesował się nimi ten, kto chciał, mógł lub z jakiś względów na nie trafił. Nowa jakość polega na tym, że dziś nie wiedzieć o Chinach i się nimi nie interesować to nic innego, jak dowód własnej ignorancji."

"Nowy Długi Marsz. Chiny ery Xi Jinpinga" to wnikliwe studium przemian, które zaszły...