Sekret panny Elizy

„Sekret panny Elizy” autorstwa Annabel Abbs to jedna z tych powieści biograficznych, które nie tylko przybliżają zapomnianą postać historyczną, ale również oddziałują na zmysły czytelnika w sposób niemal fizyczny. Autorka zabiera nas do wiktoriańskiej Anglii, by opowiedzieć historię Elizy Acton – kobiety, która zrewolucjonizowała sposób, w jaki myślimy o książkach kucharskich. Ocena 8/10 jest w pełni zasłużona, gdyż Abbs udało się stworzyć dzieło dojrzałe, nasycone aromatami i emocjami, choć momentami trzymające się bezpiecznych schematów literatury obyczajowej.

Literacka uczta dla zmysłów
Głównym atutem powieści jest jej niesamowita plastyczność. Abbs pisze o jedzeniu w sposób, który sprawia, że czytelnik niemal czuje zapach pieczonych jabłek, cynamonu i świeżo zagniatanego ciasta. Jednak „Sekret panny Elizy” to coś więcej niż kulinarna podróż. To przede wszystkim portret kobiety, która odmawia zamknięcia w ciasnych ramach społecznych swoich czasów. Eliza Acton, niedoszła poetka, zmuszona przez wydawcę do napisania „czegoś pożytecznego”, podchodzi do tworzenia przepisów z precyzją artystki. Jej innowacja – wymienianie składników i czasu gotowania na początku przepisu – zmieniła świat, a Abbs pięknie pokazuje ten proces jako akt buntu i samorealizacji.

Równie istotna jest postać Ann Kirby, młodej pomocnicy Elizy, pochodzącej z najniższych warstw społecznych. Kontrast między światem upadającej klasy średniej Elizy a skrajną biedą i traumą Ann nadaje książce niezbędny ciężar gatunkowy. Relacja między tymi dwiema kobietami, ewoluująca od niechęci i dystansu do głębokiego, siostrzanego porozumienia, stanowi emocjonalne serce tej historii.

Powieść doskonale oddaje duszny klimat epoki, w której ambicje kobiet były systematycznie tłamszone. Eliza walczy nie tylko o jakość swoich potraw, ale o prawo do decydowania o sobie w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Autorka zręcznie wplata w fabułę wątki feministyczne, nie robiąc tego jednak w sposób nachalny czy anachroniczny.

Dlaczego zatem 8/10, a nie nota maksymalna? Mimo świetnego stylu, książka momentami wpada w nieco zbyt przewidywalne tony charakterystyczne dla współczesnej prozy historycznej. Niektóre zwroty akcji dotyczące przeszłości bohaterek można przewidzieć nieco za wcześnie, co odrobinę osłabia napięcie w środkowej części tekstu. Niemniej jednak, rzetelność historyczna i pasja, z jaką Abbs opisuje proces twórczy Elizy, w pełni rekompensują te drobne przestoje.
„Sekret panny Elizy” to lektura obowiązkowa dla miłośników historii typu herstory oraz każdego, kto ceni literaturę celebrującą prozę życia podniesioną do rangi sztuki. To hołd złożony pasji, determinacji i kobiecej przyjaźni, która potrafi przełamać bariery klasowe. Po odłożeniu tej książki trudno nie spojrzeć na własną kuchnię z nowym szacunkiem – jako na miejsce, gdzie codzienna praca staje się formą ekspresji.

„Sekret panny Elizy” autorstwa Annabel Abbs to jedna z tych powieści biograficznych, które nie tylko przybliżają zapomnianą postać historyczną, ale również oddziałują na zmysły czytelnika w sposób niemal fizyczny. Autorka zabiera nas do wiktoriańskiej Anglii, by opowiedzieć historię Elizy Acton – kobiety, która zrewolucjonizowała sposób, w jaki myślimy o książkach...

Ksiązka smakowita, pełna zapachów i poezji.

Ksiązka smakowita, pełna zapachów i poezji.

Bardzo pysznie się czyta, ale mam wrażenie, że się urywa w pewnym momencie, pozostawiając niedosyt

Bardzo pysznie się czyta, ale mam wrażenie, że się urywa w pewnym momencie, pozostawiając niedosyt

„…Mówiąc to, patrzy na mnie znacząco, jakby cała ta pokrętna rozmowa prowadziła do czegoś, czego nie dostrzegam przez swoją zapalczywość…”.

Nie umiesz gotować? Uśmiechnij się, ta książka jest dla ciebie. Kuchnia to przede wszystkim szansa gotowania z sercem i swoistym zacięciem. Poznawanie nowych smaków, jak w życiu raz bywa słodko, a innym razem gorzko. Przed Wami poruszająca opowieść o tym, jak wziąć los w swoje ręce, zmierzyć się z sekretami przeszłości i mieć serce do gotowania np. odpowiednio doprawić krem cytrynowy.

Przenosimy się do Anglii, wieku XIX – go. Rok 1835. To czas, gdy brak przysmaków, przypraw i owoców. Eliza Acton pisze tomiki poezji. Wydawca proponuje jej coś zupełnie innego, by napisała książkę kucharską. Dziewczyna odmawia. Niestety bankructwo ojca zmusza ją do postawienia stopy w kuchni i eksperymentowania w gotowaniu. Pomaga Elizie – Ann, która pozbawiona środków do życia zdradza jej pilnie strzeżone tajemnice w gotowaniu i przyrządzaniu potraw. Wspólnie odkrywają nowe smaki i tworzą książkę kucharską, która dosłownie zrewolucjonizuje spojrzenie na gotowanie. W tej historii smaki i zapachy z kuchni mieszają się z ich marzeniami i ambicjami.

Powieść inspirowana jest prawdziwą historią Elizy Acton – autorki książki kucharskiej. W latach 1835 – 1845 Eliza i Anna Kirby mieszkały w Tonbridge w hrabstwie Kent i tworzyły książkę kucharską. Stworzyły najwspanialszą brytyjską książkę kucharską wszech czasów.

Anna Kirby była służącą i „nie tylko” u pana Whitmarsh-a. Dostawała od niego książki do czytania. Dostała książkę pt. „Księga zarządzania gospodarstwem domowym”. Pan Longman – wydawca, wymaga od Elizy – innej książki, niż poezja, np. powieści romantyczne – romans gotycki. W końcu chce od niej rękopisu: „Książki kucharskiej”!

W pierwszej chwili Eliza myśli o Longamnie, że jest grubianinem i dziwakiem. Eliza jest panną i ma 36 lat. Jak ona ma napisać książkę kucharską, jak nawet nie umie gotować? Eliza czuła się upokorzona. Pastor przyprowadza matkę Anny – ta jest roztargniona, rozebrana. Sugeruje, że należy oddać ją do domu „wariatów”. Anna jest w trudnej sytuacji. Pastor chce oddać matkę do szpitala, ojca zatrudnić na cmentarzu. Wielebny Thorpe, chce jej pomóc. Anna (17 lat) – marzy, by zostać kucharką. Pastor obiecuje jej pomóc znaleźć pracę. Ojciec Elizy został bankrutem, matka mdleje. Kto utrzyma rodzinę?

Elizie nie przyjęto wierszy do druku. Co robić? Jack opowiada siostrze Annie, jakie potrawy przygotowują w Londynie, aż ślinka cieknie. Anna z całą biedą, bezradnością zostaje sama. Rodzina Elizy ma się przeprowadzić do Tonbridge. Kucharka jest załamana. Eliza nawiązuje z nią kontakt.

Sprowadzają się, powiedział pastor do Anny – państwo Acton. Anna ma dostać posadę u nich jako „podręczna”. Eliza postanowiła nauczyć się gotować, napisać książkę kucharską dla pana Longama. Matce się to początkowo nie podoba, ale później godzi się i popiera pomysł córki. Zatrudniają Annę do pracy i pomocy. Anna jest szczęśliwa, że dostała posadę. Do pensjonatu mają przybyć pierwsi goście.

Eliza zamierza gotować. Wychodzi z inicjatywą, by znajomi przysłali jej przepisy ich ulubionych potraw. Anna ma pokoik z Hatty (pokojówką). Ta jest wyniosła i rządzi nią. Razem z panną Elizą zaczynają gotować, piec. Wszystko dla Anny jest nowe, czyste. Po raz pierwszy je prawdziwy obiad. Anna odczuwa radość.

Elizę pochłania praca w kuchni i pisanie. Zaczyna się jej to podobać. Anna zostaje zwolniona. Naskarżyła jedna z gości, a to jej mąż się zachowywał nieodpowiedzialnie. Anna jedzie do matki do zakładu. Wraca do pracy. Eliza wcześniej zobaczyła warunki w jakich żyła Anna – straszna bieda. Eliza gotuje z sercem, chce połączyć sztukę i poezję z gotowaniem.

To zupy, puddingi, gotowane i pieczone dania, zapiekanki i ciasta, galaretki i konfitury. Książka przyciąga i pachnie.

Finał naszej powieści jest dość zaskakujący, to porywy serc, pokazanie charakteru prawdziwych i walecznych kobiet. Z całą pewnością spodoba Wam się ta powieść, mam nadzieję, że ją przeczytacie. Z uśmiechem powiem, że poznamy kilka interesujących dań, które mogą zagościć w naszym domu. Do kuchni marsz – Smacznej lektury 😉
Katarzyna Żarska
https://zarska18.blogspot.com/

Wydawnictwo: Mando
Oprawa: miękka
Przełożyła: Jolanta Kozak
Projekt okładki: Mariusz Banachowicz
Liczba stron: 400
(nowość wydawnicza) w mojej prywatnej biblioteczce

„…Mówiąc to, patrzy na mnie znacząco, jakby cała ta pokrętna rozmowa prowadziła do czegoś, czego nie dostrzegam przez swoją zapalczywość…”.

Nie umiesz gotować? Uśmiechnij się, ta książka jest dla ciebie. Kuchnia to przede wszystkim szansa gotowania z sercem i swoistym zacięciem. Poznawanie nowych smaków, jak w życiu raz bywa słodko, a innym razem gorzko. Przed Wami...

Trudne początki literatury,,kulinarnej".

Trudne początki literatury,,kulinarnej".

Dobrze napisana, pachnąca kuchnią, wykwintnym jedzeniem i myślącymi kobietami opowieść o powstawaniu pierwszej angielskiej książce kucharskiej.
Aż brzuch mnie bolał od ich potraw.

Dobrze napisana, pachnąca kuchnią, wykwintnym jedzeniem i myślącymi kobietami opowieść o powstawaniu pierwszej angielskiej książce kucharskiej.
Aż brzuch mnie bolał od ich potraw.

Bardzo przyjemnie i wiarygodnie napisana książka. Ciekawa historia z ładnie rozpisanymi bohaterami. Podobało mi się, polecam!

Bardzo przyjemnie i wiarygodnie napisana książka. Ciekawa historia z ładnie rozpisanymi bohaterami. Podobało mi się, polecam!

Ależ to była zaskakująco dobra lektura!
Początkowo kupiłam ją przez wzgląd na to, że rzeczy opisywane w książce dzieją się w XIX wieku w Anglii. Później niestety książka pokrywała się kurzem, bo jakoś nie mogłam przekonać się do książki o gotowaniu.. Ale teraz po przeczytaniu bardzo żałuję że nie zetknęłam do tej książki wcześniej. Autorka w tak ciekawy i zajmujący sposób przedstawia historię Elizy Acton, autorki najpoczytniejszej książki kucharskiej oraz jej podkuchennej i przyjaciółki Anny Kirby, że nie można oderwac się od ich historii. Oczywiście nie wszystko w tej książce jest oparte na faktach, niektóre rzeczy są domysłami popartymi niewielką ilością zachowanych pamiątek po bohaterkach, ale ogólny zarys głównej bohaterki jest jak najbardziej prawdziwy.
Na pewno jeszcze sięgnę po inne książki tej autorki.

Ależ to była zaskakująco dobra lektura!
Początkowo kupiłam ją przez wzgląd na to, że rzeczy opisywane w książce dzieją się w XIX wieku w Anglii. Później niestety książka pokrywała się kurzem, bo jakoś nie mogłam przekonać się do książki o gotowaniu.. Ale teraz po przeczytaniu bardzo żałuję że nie zetknęłam do tej książki wcześniej. Autorka w tak ciekawy i zajmujący sposób...

Moja ulubiona 💛

Moja ulubiona 💛

Świetna lektura! Niesamowicie "smakowity" i bogaty język. Fabuła dość przewidywalna, lecz historia broni się sama. Chylę czoła przed tłumaczką, bo treść jest nie tylko ucztą dla wyobraźni, ale też oczu, ze względu na piękno języka. Trochę tam feminizmu, ale w "strawnym" dla mnie wydaniu. Polecam!

Świetna lektura! Niesamowicie "smakowity" i bogaty język. Fabuła dość przewidywalna, lecz historia broni się sama. Chylę czoła przed tłumaczką, bo treść jest nie tylko ucztą dla wyobraźni, ale też oczu, ze względu na piękno języka. Trochę tam feminizmu, ale w "strawnym" dla mnie wydaniu. Polecam!