Czesi. Przewodnik po historii narodu i państwa

Obecnie chyba najlepsza książka o historii Czech. Bardzo dobrze napisana, zawierająca wiele smaczków, ale również będąca syntezą najważniejszych informacji.

Zdecydowanie warto przeczytać, zwłaszcza przed wycieczką do Czech.

Obecnie chyba najlepsza książka o historii Czech. Bardzo dobrze napisana, zawierająca wiele smaczków, ale również będąca syntezą najważniejszych informacji.

Zdecydowanie warto przeczytać, zwłaszcza przed wycieczką do Czech.

Czesi są mi bardzo bliscy. Nie tylko "duchowo", ale również namacalnie (moja siostra ma męża Czecha i mieszkają wraz z dziećmi w tym pięknym kraju, co powoduje, że bywam tam bardzo często, starając się przy okazji poznać kolejne fascynujące jego zakątki). Jako miłośnik Czech, Czechów i czeskiej historii, postanowiłem zapoznać się z pracą czeskiego historyka wykładającego na naszym Uniwersytecie Jagiellońskim, z nadzieją, że - jak zapowiedział sam autor - dowiem się o ich historii z ich własnej perspektywy, ale z uwzględnieniem faktu, iż książka jest dedykowana polskiemu odbiorcy. No i w gruncie rzeczy się nie zawiodłem.
Ważne jednak, aby pamiętać, że tytuł "Czesi", posiada podtytuł: "Przewodnik po historii narodu i państwa". Pamiętając co znaczy słowo "przewodnik", nie spodziewałem się dogłębnej analizy każdego z zagadnień, wręcz przeciwnie, nastawiałem się raczej na formę wolnej wypowiedzi, coś w rodzaju eseju.
A więc może najpierw zacznę od tego co otrzymałem i w jakiej jakości, a później przejdę do tego, czego nie dostałem i czy stanowi to duży problem.
Przede wszystkim mamy tu do czynienia z bardzo ciekawą syntezą, która w odróżnieniu od przestarzałej "Historii Czechosłowacji" autorstwa Orzechowskiego i Hecka, nie jest napisana pod dyktando konkretnej ideologii. Jokes ma talent literacki i potrafi swą historią zaciekawić czytelnika. A to już naprawdę dużo. Umiejętności syntetyczne autora stoją na wysokim poziomie, stąd książkę czyta się bardzo dobrze i z rosnącym zaciekawieniem. W tok wywodów autor umiejętnie wplata anegdoty, które nie tylko wzmacniają jego przekaz, ale w odpowiednim miejscu podkreślają najistotniejsze momenty dziejów opisywanego państwa. Wielka chwała dla autora za postawę sine ira et studio. Przykładem na nią może być bardzo ciekawa i słuszna krytyka Husa (a jak sam autor zauważa: "Hus jest niewątpliwie jedną z kluczowych postaci czeskiej historii. Do dziś Czesi czczą go z nabożeństwem rzadkim w tym raczej pragmatycznym narodzie"). Wystarczy sobie wyobrazić, co by się stało, jakby polski historyk wykładający na Uniwersytecie Karola w Pradze napisał historię Polski dedykowaną Czechom i skrytykował w niej Jana Pawła II. Sądzę, że odsądzaniu go od czci i wiary nie byłoby końca w naszym ciemnogrodzie.
Ale wróćmy do naszej książki.
Kolejnym przykładem na nie klękanie przed opinią oczekującą pisania pod dyktando samouwielbienia narodowego jest kwestia mordów, jakie w 1945 roku Czesi zadawali wyganianym z ich kraju Niemcom oraz, trochę wcześniej, czeskiej wersji naszego szmalcownictwa -"Od roku 1941 Żydzi musieli nosić na ubraniu żółtą gwiazdę z napisem <<Jude>> (znaleźli się Czesi, którzy denuncjowali Żydów łamiących ten przepis)". Znowuż, wystarczy sobie wyobrazić histeryczną reakcję naszej prawicy i ich polityki historycznej na podobne słowa polskiego historyka, dotyczące Polaków, a kierowane do zagranicznej opinii publicznej.
Warto również pochylić się nad opisem autora dotyczącym trudnych momentów historii naszych państw (sprawa Śląska Cieszyńskiego po I wojnie światowej, czy też problem Zaolzia w 1938 roku). Słowa Jokesa są wyważone i odpowiedzialne, tak jak te, w których jakże lakonicznie, ale bardzo celnie podsumował bezsensowną wrogość polsko-czeską w dwudziestoleciu międzywojennym: "W Pradze, tak samo jak w Warszawie, ulegano iluzjom o własnym znaczeniu i jednocześnie postrzegano sąsiada jako <<państwo sezonowe>>, z którym nie warto nawiązywać bliższych stosunków - co zresztą przyczyniło się do tego, że ostatecznie sezonowymi okazały się oba państwa".
Następną sprawą jest czeski humor i podejście do życia (niektórzy w Polsce w nim nie gustują, stąd epitety w stylu "czeski film"; ja natomiast go uwielbiam, ponieważ uważam, że ma wiele wspólnego z humorem angielskim, a tym samym humorem odpowiadającym mi najbardziej). Jokes nie robi z Czech "Chrystusa narodów", nie epatuje na każdym kroku martyrologią (choć są ku temu, podobnie jak u nas, odpowiednie przesłanki) i nie prześciga się z nikim na ofiary. Interesują go bardziej sprawy wolności i specyficznie czeskie postawy wobec trudnych zagadnień.
Co do wyżej wspomnianego humoru czeskiego historyka to warto przytoczyć jeden przykład: "Kiedy w roku 1982 zmarł Breżniew, próbowano rozwiązać problem sukcesji w ramach kremlowskiej gerontokracji, ale natury nie dało się oszukać: jego dwaj następcy, Jurij Andropow i Konstantin Czernienko, zmarli z szybkością, która ocierała się o kompromitację".
Teraz przejdę pokrótce do minusów książki.
Nie znajdziemy w niej prawie nic o gospodarce, niewiele o społeczeństwie, bardzo mało o kulturze, nauce i sztuce. Jest to stricte historia polityczna. Takie prawo autora, które zapowiedział w podtytule. Gdyby ujął to wszystko, to książka nie miałaby 400 stron, tylko dwa razy tyle, a i pewnie wtedy nie wyczerpałaby tematu. Także coś za coś.
Na koniec wspomnę tylko o kilku błędach rzeczowych, które nie powinny się wprawdzie w niej znaleźć, ale i tak nie obniżają wysokiej o niej mojej opinii.
Po pierwsze Jokes nazywa Celtów zamieszkujących ziemie czeskie w starożytności "narodem". Nie będę się nad tym rozpisywał, bo osoby znające historię zrozumieją o co mi chodzi (te, które jej nie znają, pewnie tego nie przeczytają). Po drugie, już gorsze, przypisuje Janowi Zizce z Trocnova sławę wynalezienia taktyki walki taboryckiej przy pomocy wozów. Gdyby autor zapoznał się choćby ze świetną biografią wodza husytów pióra Petera Corneja (tą, która ukazała się u nas w 2024 r., ale pierwsze czeskie wydanie miało miejsce w 2019 r., czyli rok przed ukazaniem się "Czechów"),to wiedziałby, że nie jest to prawda.
Ostatni lapsus to podanie informacji, że w czasie I wojny o sukcesję austriacką Morawy opanowały wojska elektora saskiego i króla polskiego... Augusta II Mocnego. Nie powinno się pisać takich rzeczy, kiedy kieruje się książkę Polakom, którzy mogą mieć w pamięci daty panowania swoich historycznych władców.
Ostatecznie praca czeskiego historyka jest godna uwagi polskiego czytelnika i jako taką polecam ją wszystkim miłośnikom muzy Klio. Warto wiedzieć cokolwiek o naszym południowym sąsiedzie, który w tak wielu istotnych kwestiach nas niewątpliwie przewyższa.

Czesi są mi bardzo bliscy. Nie tylko "duchowo", ale również namacalnie (moja siostra ma męża Czecha i mieszkają wraz z dziećmi w tym pięknym kraju, co powoduje, że bywam tam bardzo często, starając się przy okazji poznać kolejne fascynujące jego zakątki). Jako miłośnik Czech, Czechów i czeskiej historii, postanowiłem zapoznać się z pracą czeskiego historyka wykładającego na...

Praktycznie jedyna na polskim rynku książka o dziejach Czechów. Czyta się dobrze, ale niestety bardzo pobieżnie omówione średniowiecze. Zdarzają się dziwne luki, np. autor wymienia wielu małoznanych twórców kultury, ale nie wspomina słowem o J. Haszku... Poza tym mankamenty redakcyjne: z reguły imiona są w wersji czeskiej, zdarzają się jednak w przypadku tej samej osoby (np. Tomasz Masaryk) w jednym miejscu w wersji czeskiej, kilka stron dalej w polskiej.
Dałbym wyższą ocenę, gdyby nie ww. słabości. I szkoda, że Avalon nie wydał książki w twardej oprawie, w ogóle dość siermiężna szata graficzna.

Praktycznie jedyna na polskim rynku książka o dziejach Czechów. Czyta się dobrze, ale niestety bardzo pobieżnie omówione średniowiecze. Zdarzają się dziwne luki, np. autor wymienia wielu małoznanych twórców kultury, ale nie wspomina słowem o J. Haszku... Poza tym mankamenty redakcyjne: z reguły imiona są w wersji czeskiej, zdarzają się jednak w przypadku tej samej osoby...

Bardzo dobra pozycja. Za treść merytoryczną dam 8/10.
Czytałem na kindlu i niestety w każdym rozdziale były tak jakby "kaspułki" czy ciekawostki. I na kindu to było ucięte. Za takie coś daje 1/10 ale to wina księgarni.

Bardzo dobra pozycja. Za treść merytoryczną dam 8/10.
Czytałem na kindlu i niestety w każdym rozdziale były tak jakby "kaspułki" czy ciekawostki. I na kindu to było ucięte. Za takie coś daje 1/10 ale to wina księgarni.

Czesi to naród żyjący "tuż za miedzą", mówiący bardzo podobnym do naszego językiem, a jednak o bardzo innej od naszej historii. Omawiana pozycja to fantastyczna przekrojowa historia naszych południowych sąsiadów. Napisana lekkim, wciągającym językiem, czyta się ją jednym tchem. Śmiem twierdzić, że lepszej książki o historii Czech w Polsce szukać ze świeczką. Serdecznie polecam!

Czesi to naród żyjący "tuż za miedzą", mówiący bardzo podobnym do naszego językiem, a jednak o bardzo innej od naszej historii. Omawiana pozycja to fantastyczna przekrojowa historia naszych południowych sąsiadów. Napisana lekkim, wciągającym językiem, czyta się ją jednym tchem. Śmiem twierdzić, że lepszej książki o historii Czech w Polsce szukać ze świeczką. Serdecznie...

Bywam ostatnio dosyć często w Czechach i trochę mnie one zainteresowały. Patrząc na nazwy ulic, czytając tablice informacyjne na szlaku, oglądając zabytki, czy też śledząc mapę, chciałem poznać konteksty historyczne z tym związane. Dlatego gdy usłyszałem o tej książce, chętnie ją kupiłem. Lektura w dużej mierze zaspokoiła moją ciekawość. Dzieje kraju, ujęte w krótkich rozdziałach dotyczących poszczególnych okresów, przedstawiono w typowy sposób, tzn. nacisk położono na tło polityczne, tu i ówdzie odnosząc się również do sytuacji społecznej. Można ponadto przeczytać również co nieco o literaturze, sztuce, architekturze itp. Nie jest to na szczęście sucha prezentacja faktów, a raczej próba przedstawienia czeskiej perspektywy Polakom. Autor pozostaje przy tym bezstronny, umie krytycznie spojrzeć na poczynania swoich rodaków. Lekkim minusem są powierzchowne i niejasne opisy niektórych zdarzeń, jak np. znalezienie się Czech w kręgu niemieckim, albo przyłączenie do Cesarstwa Austriackiego, ogólnie jednak uważam, że jest to tytuł godny polecenia dla chcących poznać historię naszych południowych sąsiadów.

Bywam ostatnio dosyć często w Czechach i trochę mnie one zainteresowały. Patrząc na nazwy ulic, czytając tablice informacyjne na szlaku, oglądając zabytki, czy też śledząc mapę, chciałem poznać konteksty historyczne z tym związane. Dlatego gdy usłyszałem o tej książce, chętnie ją kupiłem. Lektura w dużej mierze zaspokoiła moją ciekawość. Dzieje kraju, ujęte w krótkich...

Chyba jedyna do tej pory książka na polskim rynku wydawniczym, która w przystępny i kompetentny sposób opisywałaby całe dzieje istnienia państwa za naszą południową granicą. Podkreślenia najważniejszych wątków, dobrze dobrana ikonografia oraz przejrzysty sposób pisania sprawiają, że poleciłbym tę lekturę każdemu, kogo w jakimś stopniu interesuje kraj nad Wełtawą.

Chyba jedyna do tej pory książka na polskim rynku wydawniczym, która w przystępny i kompetentny sposób opisywałaby całe dzieje istnienia państwa za naszą południową granicą. Podkreślenia najważniejszych wątków, dobrze dobrana ikonografia oraz przejrzysty sposób pisania sprawiają, że poleciłbym tę lekturę każdemu, kogo w jakimś stopniu interesuje kraj nad Wełtawą.

Zwięźle i bardzo obiektywnie napisana historia Czech, Czechosłowacji, Czecho-Słowacji.
Co istotne - bez zbędnych przynudzań i rozwlekania.
Delikatnie zaznaczane powody naszych historycznych granicznych niesnasek. Trochę wstyd, bo to nie pierwsza pozycja, która pokazuje jaką chaotyczną i nieprzyjazną politykę uprawialiśmy tuż po odzyskaniu niepodległości po 1918r.- nieczuli na wolność innych państw, którymi Wielka Historia targała w Europie jak osikami na wietrze.
Wielki szacunek dla Petra Jokesa, że potrafił rozliczyć karczemną mściwość po 1945r. na Niemcach Sudeckich, niekoniecznie faszyzujących. To zatrważające, bo uświadamia, że element linczu i zajadle ślepej zemsty jest nieobcy wszystkim nacjom.
Autorowi udało się też rozliczył głęboki zachwyt komunizmem i bezkrytyczne funkcjonowanie na orbicie ZSRR. Ta głęboka więź kosztowała życie przeszło 200 tysięcy Czechów!

Na prawdę warto było sięgnąć po tą książkę!

Zwięźle i bardzo obiektywnie napisana historia Czech, Czechosłowacji, Czecho-Słowacji.
Co istotne - bez zbędnych przynudzań i rozwlekania.
Delikatnie zaznaczane powody naszych historycznych granicznych niesnasek. Trochę wstyd, bo to nie pierwsza pozycja, która pokazuje jaką chaotyczną i nieprzyjazną politykę uprawialiśmy tuż po odzyskaniu niepodległości po 1918r.-...

Lekka w formie książka napisana specjalnie dla Polaków, przez autora mieszkającego w Polsce. Nasze losy mocno połączone. Dla Ślązaka szczególnie ciekawa - ponad 400 lat Śląsk należał do Czech.
Ważny w Europie kraj, bogaty i uprzemysłowiony, trochę przez nas lekceważony.
Myślę, że dla każdego historia Czech powinna być ciekawa.

Lekka w formie książka napisana specjalnie dla Polaków, przez autora mieszkającego w Polsce. Nasze losy mocno połączone. Dla Ślązaka szczególnie ciekawa - ponad 400 lat Śląsk należał do Czech.
Ważny w Europie kraj, bogaty i uprzemysłowiony, trochę przez nas lekceważony.
Myślę, że dla każdego historia Czech powinna być ciekawa.

Świetna książka, och jaka niespodzianka. Książka napisana przez Czecha na temat historii tego kraju specjalnie dla Polaków. Przecież to nie może się udać, prawda? A jednak - prześwietnie pociągnięta narracja, podkreslająca kluczowe momenty w historii Czech, symbolikę w oczach narodu, odbiór po latach. Przykładowo opisywany jest król Karol i od razu informacja - to najważniejszy król dla Czechów - i dopiero wtedy przejście do historii. Albo - Biała Góra, mitologizowany punkt, wg badań najnowszych nie do końca tak powinno być, no ale jest. Lub: Monachium - dla Czechów taki bolesny punkt jak dla Polaków Powstanie Warszawskie. Od razu skupia uwagę czytelnika. Do tego kilka mapek, pokazujących jak WielkoCzesi mogliby snuć marzenia o wielkim państwie i cesarstwie czeskim - odpowiednik Polski od morza do morza. Ciekawie wplecione opisy kluczowych zabytków rozsianych na terenie kraju i Pragi - kolejnym razem jak będę tam, to chyba z planem na bazie tej książki. Rozpływam się z zachwytu nad tą pozycją, gdybym dostał w ręce tak samo napisane opowieści wszystkich sąsiadów Polski to brałbym bez wahania. Cudo, polecam. Wahałem się czy dać 8 lub 9 - ale ze względu na walor edukacyjny daję wyższą ocenę.

Świetna książka, och jaka niespodzianka. Książka napisana przez Czecha na temat historii tego kraju specjalnie dla Polaków. Przecież to nie może się udać, prawda? A jednak - prześwietnie pociągnięta narracja, podkreslająca kluczowe momenty w historii Czech, symbolikę w oczach narodu, odbiór po latach. Przykładowo opisywany jest król Karol i od razu informacja - to...