Filozofia średniowiecza. Od Al-Farabiego do Okhama

Autor w zręczny sposób pokazuje, że średniowiecze było areną teologiczno-filozoficznej walki, a nie "ciemnymi wiekami" jak przyjęło się europocentrycznie myśleć. Wraz ze wzrostem zainteresowania filozofią grecką przez Arabów (Al-Kindi, Al-Farabi, Awerroes oraz Majmonides ze strony filozofii hebrajskiej),ich ośrodkami nauki w Bagdadzie i Kordobie; Arystoteles, Platon i spółka trafiają pod gmachy (jeszcze nie strzechy) w tłumaczeniach na arabski oraz później na łacinę do europejskich szkół palatyńskich i wczesno-scholastycznych, tworząc znanych nam wybitnych myślicieli jak św. Tomasz z Akwinu, William Ockham czy Piotr Abelard.

Szczególnie interesujące są myśli filozofów arabskich (przynajmniej dla mnie, z racji tego, że nigdy nie zapoznałem się z myślą średniowiecznej filozofii arabskiej),którzy wbrew współczesnej optyce, byli progresywno-liberalni z tekstami przeciwko tyranii, czy wspierającymi sprawiedliwość społeczną (uzgodnienie wykluczenia Koranu z dyskusji filozoficznych jako księgi objawionej i nie tworzeniu dowodu na podstawie obecności danej rzeczy w Koranie),a nawet kwestie, które obecnie rozumiemy jako feministyczne (komentarz Awerroesa z XII wieku do Państwa Platona jest tekstem, który z powodzeniem mogłaby napisać Judith Butler czy Angela Y. Davis w XX wieku). Autor dodaje też "Dodatek" z listą pozycji do dalszej nauki.

Na sam koniec dodam, że autor podchodzi poważnie do czytelnika, nie infantylizuje czyjegoś intelektu, więc po krótkim wstępie z pełną mocą rysuje średniowieczne spory o uniwersalia oraz czy dialektyka jest ostateczną formą dowodzenia. Przyjemna odmiana po niektórych wprowadzających pozycjach, które usiłują zanudzić czytelnika najprostszymi przykładami powtarzanymi przez całą książkę.

Autor w zręczny sposób pokazuje, że średniowiecze było areną teologiczno-filozoficznej walki, a nie "ciemnymi wiekami" jak przyjęło się europocentrycznie myśleć. Wraz ze wzrostem zainteresowania filozofią grecką przez Arabów (Al-Kindi, Al-Farabi, Awerroes oraz Majmonides ze strony filozofii hebrajskiej),ich ośrodkami nauki w Bagdadzie i Kordobie; Arystoteles, Platon i...

Tom trzydziesty różni się od tych, które wcześniej ukazały się w serii. Nie ma w nim mowy ani o jednym, ani o dwóch wielkich postaciach – jest ich aż sześć. Licząc kolejno: Al-Farabi, Piotr Abelard, Awerroes, Majmonides, Tomasz z Akwinu i William Ockham.

Muszę przyznać, że pomimo bardzo ograniczonego miejsca na przedstawienie każdego z tych panów, czytało mi się dość dobrze. Autor porusza określoną liczbę zagadnień, bardziej szkicuje niż odzwierciedla, jednak trudno uznać to za coś negatywnego. Boleję jedynie nad tym, że sylwetka Tomasza z Akwinu nie zostanie przedstawiona lepiej, dostając na własność cały tom. Dużym plusem jest natomiast wybór filozofów. Autor odrzuca pewien uniwersytecki dogmatyzm i nie opowiada jedynie o tym, co chrześcijańskie i europejskie.

Ogółem, całość zasługuje według mnie na dziewięć z dziesięciu gwiazdek. Stykałem się z pewnymi literówkami i niekiedy miałem wrażenie, że wybór zagadnień mógłby być inny. Mimo wszystko, jest to ciekawa pozycja dla kogoś, kto chce spojrzeć na filozofię średniowieczną z nieco innej perspektywy.

Tom trzydziesty różni się od tych, które wcześniej ukazały się w serii. Nie ma w nim mowy ani o jednym, ani o dwóch wielkich postaciach – jest ich aż sześć. Licząc kolejno: Al-Farabi, Piotr Abelard, Awerroes, Majmonides, Tomasz z Akwinu i William Ockham.

Muszę przyznać, że pomimo bardzo ograniczonego miejsca na przedstawienie każdego z tych panów, czytało mi się dość...