Ród Konstantyna

Wojna galijska z pierwszej ręki jest niewątpliwą gratką dla każdego miłośnika historii, a przy tym jednym z bardziej wartościowych źródeł. Jak sam tytuł wskazuje, jest to zapis walk z plemionami galijskimi oraz polityki prowadzonej przez wielkiego wodza tamtych czasów. Przed samym tekstem źródłowym, jest ciekawe wprowadzenie, uświadamiające czytelnika kim byli Galowie i ogólny rys polityczny opisywanych wydarzeń.

Właściwie nie chcę pisać o tej książce, tylko o całej serii "Biografii Sławnych Ludzi " ( 10 gwiazdek dla serii ) wydawanych już od 1976 r. przez PIW, co czyni ją najstarszą serią biograficzną w Polsce. Ze względu na różnorodny wybór znanych postaci, czyni ją interesującą dla nawet najwybredniejszego czytelnika. Każdy może sobie wybrać postać historyczną, która go interesuje. Nie muszę dodawać, że niektóre życiorysy powinno się znać. Najczęściej napisane bardzo ciekawie, przez kompetentnych autorów i przystępne w czytaniu. Dlaczego wybrałem akurat tę biografię? Bez powodu. Na półce mam ich ho, ho... i jeszcze trochę. Serię, POLECAM !!!

Świat hellenistyczny w monumentalnej książce Świderkówny staje się obszarem żywym, pełnym emocji, namiętności, intryg i zawodów. Pod wieloma względami jest to nie tyle książka historyczna, co opowieść. Bardzo gorzka, pozbawiona lukru i typowej dla gawęd płynnej narracji, ale jednak opowieść. Świderkówna nie stara się niuansować tej historii. Nie wplata w nią zbyt wielu rozważań na temat wiarygodności źródeł czy różnych punktów widzenia. Jej przekaz zdaje się być tym jedynym. Trzeba mieć to na uwadze podczas lektury, która przy tym zastrzeżeniu może posłużyć jako znakomite wprowadzenie do dziejów tego, co pozostawił po sobie Aleksander Wielki. Narracja jest dosyć rwana. Niektórym postaciom i motywom autorka poświęciła bardzo dużo miejsca, po innych wręcz się prześlizgnęła. Nagłe przyspieszenie czuć szczególnie w ostatnich rozdziałach książki, wraz z wkraczaniem do gry Rzymu. Można przyjąć jednak, że całe to nierówne tempo wynika z obecności bądź braku bazy źródłowej. Lekturę utrudniła mi jedna tylko rzecz. W wydaniu, które miałem w ręce, brakowało zupełnie map. Przy takim zagadnieniu są zaś one w mojej opinii wręcz niezbędne. O ile stosunkowo łatwo jest umieścić sobie w wyimaginowanej przestrzeni Grecję, Egipt czy Kapadocję, o tyle wiedza na temat tego, gdzie znajdowały się różne mniej znane krainy i miasta świata hellenistycznego - będące nierzadko ważnym elementem snutej przez Świderkównę opowieści - jest już zupełnie nieoczywista.

Na początku warto zaznaczyć, że ta książka jest de facto skryptem akademickim i to jeszcze z lat 70, więc uważam że dla kompletnego laika lepsza będzie książka Thomasa R. Martina o starożytnym Rzymie. Jednakże polecam tę książkę dla każdego kto już coś wie o temacie i chciałby sobie powtórzyć posiadaną wiedze. Dużym minusem jest bardzo pobieżnie przedstawiony proces upadku cesarstwa zachodniego

[...] Nie ma nic bardziej nieprzewidywalnego niż motłoch, nic bardziej niejasnego niż opinia publiczna, nic bardziej zwodniczego niż cały system polityczny. [...] Eamus quo nos signa deorum et iniquitas inimicorum nostrorum vocant. Alea iacta est. 𝐙 𝐂𝐘𝐊𝐋𝐔 "𝐎𝐂𝐀𝐋𝐈Ć 𝐎𝐃 𝐙𝐀𝐏𝐎𝐌𝐍𝐈𝐄𝐍𝐈𝐀 -𝗞𝗟𝗔𝗦𝗬𝗞𝗔" 🎧📚👩💗 "De vita Caesarum" to najważniejsze i jedyne zachowane w całości dzieło Swetoniusza właściwie Gajusza Swetoniusza Tranquillusa , powszechnie znane w języku angielskim jako "The Twelve Caesars". Jest to zbiór 12 biografii kolejnych rzymskich władców od Juliusza Cezara do Domicjana .Prawdopodobnie zostało ono napisane w czasach Hadriana. Inne prace Swetoniusza dotyczyły codziennego życia Rzymu , polityki, oratorium i życia znanych pisarzy, w tym poetów, historyków i gramatyków. Kilka z tych ksiąg przetrwało częściowo, lecz wiele zaginęło. Tekst łaciński pochodzi od Maksymiliana Ihma z wydania Teubnera z 1907 roku, z kosmetycznymi zmianami, jak w wydaniu Loeb Classical Library z lat 1913‑1914. Tłumaczenie angielskie wykonał J. C. Rolfe i ukazało się w tym samym wydaniu. Zarówno tekst, jak i tłumaczenie należą do domeny publicznej. Na tę konkretną powieść składa się 12 ksiąg, które z kolei są podzielone na mniejsze sekcje : -Tekst łaciński .-Tłumaczenie angielskie KSIEGA - I -DIVVS IVLIVS -JULIUS CAESAR KSIEGA - II -DIVVS AVGVSTVS -AUGUSTUS KSIĘGA - III -TIBERIVS -TIBERIUS KSIĘGA - IV -CALIGVLA -CALIGULA KSIĘGA - V -DIVVS CLAVDIVS -CLAUDIUS KSIĘGA - VI -NERO -NERO KSIĘGA - VII -GALBA -GALBA -OTHO -OTHO -VITELLIVS -VITELLIUS KSIĘGA - VIII -DIVVS VESPASIANVS -VESPASIAN -DIVVS TITVS -TITUS -DOMITIANVS -DOMITIAN Ukazują się też wydania w 8 księgach, podzielonych na 12 części, które zawierają tyleż biografii w porządku chronologicznym: Boski Juliusz – KSIĘGA I (89 rozdziałów) Boski August – KSIĘGA II (101 rozdziałów) Tyberiusz – KSIĘGA III (76 rozdziałów) Gajus Kaligula – KSIĘGA IV (60 rozdziałów) Boski Klaudiusz – KSIĘGA V (46 rozdziałów) Nero – KSIĘGA VI (57 rozdziałów) Galba – KSIĘGA VII (23 rozdziały) Oton – KSIĘGA VII (12 rozdziałów) Witeliusz – KSIĘGA VII (18 rozdziałów) Boski Wespazjan – KSIĘGA VIII (25 rozdziałów) Boski Tytus – KSIĘGA VIII (11 rozdziałów) Domicjan – KSIĘGA VIII (23 rozdziały) Do Żywotów Swetoniusza nawiązywała pomyślana jako ich kontynuacja Historia Augusta, powstała jako zbiorowe dzieło autorskie w czasach późniejszych. To monumentalne dzieło opowiada historię z życia każdego Cezara według ustalonej formuły i zawiera cenne informacje dotyczące życia, kariery politycznej, wyglądu zewnętrznego czy nawyków pierwszych cesarzy rzymskiego imperium, które nie występują w innych źródłach.: zaczynając od opisów wyglądu, znaków, historii rodziny, cytatów, a następnie historii podanych w spójnej kolejności. Zapisał najwcześniejsze relacje o napadach padaczkowych Juliusza Cezara . Pełno w niej anegdot często zabawnych, acz fascynujących. Oczywiście można je potraktować jako coś w rodzaju ploteczek ze starożytnego świata. Trzeba przyznać, że forma plotek często świadczy o duchu czasów i uwypukla ówczesne bieżące problemy, z których się rodzą. Z co ciekawszych kąsków można wysnuć wnioski, że taki chociażby Kaligula był szalony jak gruszka, August był najlepszy z możliwych, Neron dojrzał do łoża Freuda, a gdyby nie pogodny dziadek Wespazjan, wielkie Imperium Rzymskie dawno zniknęłoby w mrokach historii, a dzisiejsi turyści nie mieliby przy Koloseum miejsca do robienia zdjęć. Jednak jest to również doskonałe źródło informacji, a już na pewno wspaniały wstęp do innych dzieł tamtego burzliwego okresu i początkach naszej cywilizacji oraz kolejny dowód na to, że książka oraz jej autor to niezastąpione medium, które nigdy się nie starzeje. Zatem ... 𝗖𝗭𝗬𝗧𝗔𝗝𝗖𝗜𝗘 ⵑ 𝗞𝗟𝗔𝗦𝗬𝗞Ę 𝗭𝗔𝗪𝗦𝗭𝗘 𝗪𝗔𝗥𝗧𝗢 ⵑ 𝗦𝗭𝗖𝗭𝗘𝗥𝗭𝗘 𝗣𝗢𝗟𝗘𝗖𝗔𝗠 ⵑ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ 𝗗𝗟𝗔 𝗖𝗜𝗘𝗞𝗔𝗪𝗦𝗞𝗜𝗖𝗛 : Swetoniusz był bliskim przyjacielem senatora i autora listów Pliniusza Młodszego . Pliniusz opisuje go jako „cichego i pilnego, człowieka oddanego pisaniu”. Pliniusz pomógł mu kupić małą posiadłość i wstawił się u cesarza Trajana o przyznanie Swetoniuszowi immunitetów zwykle przyznawanych ojcu trójki dzieci, ius trium liberorum , ponieważ jego małżeństwo było bezdzietne. Dzięki Pliniuszowi Swetoniusz zyskał łaskę Trajana i Hadriana . Mógł służyć w sztabie Pliniusza, gdy Pliniusz był cesarskim namiestnikiem ( legatus Augusti pro praetore ) Bitynii i Pontu (północna Azja Mniejsza ) w latach 110–112. Za Trajana pełnił funkcję sekretarza studiów (dokładne funkcje są niepewne) i dyrektora archiwów cesarskich. Za Hadriana został sekretarzem cesarza. Według kontrowersyjnej i niepełnej pod względem faktów Historii Augusta Hadrian później odprawił Swetoniusza za romans z cesarzową Vibią Sabiną . Poniższa lista zaginionych dzieł Swetoniusza pochodzi z przedmowy Roberta Gravesa do jego tłumaczenia Dwunastu Cezarów. Royal Biographies Lives of Famous Whores Roman Manners and Customs The Roman Year The Roman Festivals Roman Dress Greek Games Offices of State On Cicero's Republic Physical Defects of Mankind Methods of Reckoning Time An Essay on Nature Greek Objurations Grammatical Problems Critical Signs Used in Books Wstęp do wydania Loeba Swetoniusza, przetłumaczonego przez JC Rolfe’a, ze wstępem KR Bradleya, odwołuje się do Sudy pod następującymi tytułami : On Greek games On Roman spectacles and games On the Roman year On critical signs in books On Cicero's Republic On names and types of clothes On insults On Rome and its customs and manners Tom zawiera także inne tytuły, które nie zostały potwierdzone w Sudzie. On famous courtesans On kings On the institution of offices On physical defects On weather signs On names of seas and rivers On names of winds Dwa inne tytuły mogą być również zbiorami niektórych z wymienionych powyżej : Pratum (Miscellany) On various matters dodatkowe informacje wiki angielska oraz strony z łacińską wersją oraz jej tłumaczeniem.

W sumie ta biografia ma trochę dziwną konstrukcję. Najpierw Roland Auguet serwuje nam coś w rodzaju "studium tyranii". Dowiemy się kogo kazał zgładzić Kaligula, jakim był nieudolnym władcą, jakie nieudane wyprawy wojenne przeprowadził, jak bawił się w kazirodztwo. W ostatnim rozdziale badacz bawi się natomiast w psychoanalityka i stwierdza, że to wszystko ściema za którą stoją rzymscy historycy, którzy wyolbrzymili działania Kaliguli. Wtedy też Auguet zaczyna opowiadać omówione wcześniej wydarzenia w innym kontekście, biorąc się też za krytykę źródeł. Finalnie okazuje się, że obraz władcy może być poważnie zniekształcony. Ale jaki jest naprawdę, to w sumie po lekturze tej książki trudno powiedzieć, w każdym razie chyba nie jest aż tak negatywny jakby mogło się wydawać. Książka nie ma aparatu naukowego, więc też czasem trudno powiedzieć do czego odnosi się autor. Trochę to działa na zasadzie, że ktoś coś napisał o Kaliguli, ale w sumie to nie wiadomo kto, bo nie ma przypisu. Teraz to chętnie dla porównania przeczytałbym jakąś nowszą biografię cesarza, żeby zobaczyć w jakim świetle obecnie go widzą historycy.

Cierpi na natłok informacji w działach poświęconych innemu tematowi. Ciężko jest przypisywać Ludwikowi XVI pozytywne cechy, lecz Baszkiewicz - na szczęście - nie popada w skrajną antypatię i stara się nie demonizować sylwetki Burbona w sposób tendencyjny.

"Dzieje" Herodota zdecydowanie nie należały dla mnie do najprzyjemniejszych do czytania źródeł, a szczególnie, że tłumaczenie Seweryna Hammera trochę lat ma, a niestety jest pewne tabu u nas wedle którego raz przetłumaczone dzieło, już nie zyskuje odświeżonego tłumaczenia... Poza tymi kwestiami Herodot jest arcyciekawy, nie zrywa on zupełnie z tradycją logografów, co czasem powoduje, że niechętnie go stawiamy w roli "ojca historii". Tradycja uwielbiła sobie odmalowywać Herodota jako bajkopisarza i gawędziarza i o ile w drugiej kwestii mogę zupełnie się zgodzić, słowem posługuje się Herodot bardzo swobodnie, to jednak uprawianie bajkopisarstwa jest dziwnym zarzutem biorąc pod uwagę założenia autora. Nie pragnął on bowiem odkrywać prawd objawionych, lecz przekazać potomnym to, co jeszcze jest przekazywane przez tradycję. I jeśli ktoś uzna za bezużyteczne dla historii pisanie o postaciach mitycznych, zupełnie się z tym nie zgodzę. Zresztą nie pod każdą opinią Herodot się podpisuje, a wielokrotnie daje znać, że on sam powątpiewa w niektóre rzeczy, lecz pozwala ocenić je samemu. Cokolwiek nie pomyślimy o Herodocie, jego dzieło jest pomnikiem patrzenia wstecz, które popycha ludzkość do przodu.

Nie można zrozumieć Rosji bez Iwana IV. Iwan Groźny rządził swoimi poddanymi twardą krwawą ręką i knutem dokładnie w tym samym czasie, kiedy na tronie angielskim siedziała Elżbieta I, a na Wawelu - Zygmunt August. To najbardziej sadystyczny car, winien śmierci nawet własnego syna, którego praktycznie zatłukł na śmierć. Podobno nie był zdrowy psychicznie. Czy można się dziwić, że był ulubionym carem Stalina?

Autor " Gdy słońce było bogiem ". Jedno jest pewne !!! Bez tych książek moje życie na pewno potoczyłoby się inaczej. No, może trochę przesadziłem. Jeśli nie życie, to na pewno forma spędzania moich urlopów, wycieczek, a co za tym idzie zainteresowań. Zamiast gonić po wszystkich dostępnych mi ruinach, siedziałbym sobie z drinkiem w ręce przy hotelowym basenie. O rany, jakie ubóstwo intelektualne by mnie czekało !!! Dziękuję, dziękuję Panie Kosidowski, że tak się nie stało !!! O ile sobie przypominam, jacyś moi szkolni koledzy wylądowali "przez" Pana na archeologii. Z tego co wiem, nigdy nie żałowali. Książki wychowały już kilka pokoleń czytelników, budząc zainteresowanie starożytnymi kulturami. Nie prześpij i daj, poprzez rekomendację książki, szansę współczesnemu pokoleniu, może dzięki Tobie ktoś znajdzie zaginioną Atlantydę. POLECAM !!!

Takie tam o historii Polski mniej więcej od X do XV w. Sporo dygresji i gdybologii, historiozofii, bardzo trafnych uwag i przemysleń. Jasienica to w końcu klasa sama w sobie!! Ciekawe, czy teraz w wolnej Polsce jest jakiś uczony, który by podważyłby jego rozważania. Tym bardziej trzeba docenić prace Jasinicy, który działał w warunkach niesprzyjających nieskrępowanej nauce.... Jakby ktoś chciał poodumać o Piastach, Jagiellonach, przyczynach potęgi, a potem upadku, rywalizacji z Moskwą to bardzo polecam. No i fajny rozdział w ramach dygresji o związkach dynastycznych z Rusią oraz o Mongołach (Tatarach)

"Dzieje Grecji" N.G.L Hammonda to fundamentalna monografia opisująca historię cywilizacji greckiej od czasów minojskich po wojnę lamijską. Pomimo swoich lat wciąż można ją uznać za podstawę do dalszego wgłębiania dziejów Grecji starożytnej, lecz z pewnymi zastrzeżeniami; dość spora część informacji zawartych w rozdziałach epoki minojskiej, mykeńskiej i archaicznej się zestarzała, więc dla pełnego obrazu warto zajrzeć do innych źródeł (ja sam większość stron o tych epokach pominąłem) Podsumowując, polecam!

Tak jak Hellada Królów dotyczyła głównie historii i polityki, tak Hellenika skupia się na filozofach, poetach artystach... ale nie tylko, bo to też porządne studium życia codziennego, zwyczajów i religijności. Autorka zabiera nas w pasjonującą podróż po zaginionym już świecie. Zaczniemy w przepełnionych filozofami Atenach, by następnie ruszyć do kosmopolitycznej, oświeconej Aleksandrii, na kupieckie Rodos, do Orientalnej Antiochii (a nawet pełnej ogrodów i dziwów Baktrii) aż do niezwykle czystego (nawet jak na tamte miłujące higienę czasy) i dumnego Pergamonu. Nie jest to pozycja łatwa, bo wiele tu faktografii i cytatów (mocno archaicznych dzisiaj, bynajmniej nie ze względu na słownictwo),ale na pewno pozycja obowiązkowa dla każdego pasjonata epoki Hellenistycznej. UWAGA moje wydanie PWNowskie z 2009 roku ma kilkanaście stron niezadrukowanych. Nie wiem, czy ucierpiał ten jeden egzemplarz, czy cała partia.

Książka przerosła moje oczekiwania. Czytanie biografii Aleksandra Wielkiego dostarczyło mi dużo frajdy. Autor nie jest stronniczy: z jednej strony pokazuje geniusz Aleksandra, z drugiej jego okrucieństwo i narastającą paranoję. Duża porcja wiedzy historycznej napisana w przystępny i wciągający sposób. Zdecydowanie polecam!

Profesor Krawczuk nareszcie wydaje pozycję ciekawą do czytania, a nie tylko do przyswajania wiedzy. W interesujący sposób opowiada dzieje Filipa, króla Macedońskiego, oraz jego syna, a swojego imiennika, Aleksandra. Zamiast na jego podbojach skupia się jednak na młodości i drodze do tronu - a to dużo ciekawsze.

Autor " Mitologi Greków i Rzymian ". Rekomendowana książka to znakomity przewodnik dla czytelnika pragnącego zrozumieć źródła współczesnej Europy i jej antycznych korzeniach. To barwna opowieść, bogata w anegdoty i osobiste refleksje autora ukazana przez pryzmat historii, kultury i ludzkich losów. POLECAM !!!

Słowo ,,gladiator" kojarzy się powszechnie z człowiekiem walczącym pieszo na arenie, odzianym w nietypowy hełm, biodra przepasane chustą z ciężkiego materiału i jakieś nagolenniki. Jednym słowem, największą popularność przez wieki udało się utrwalić stylowi trackiemu, który był tylko jednym z kilku, jakie przedstawiano na arenie. Niektórzy będą jeszcze wiedzieć, że geneza nazwy wywodzi się od ,,gladius" - miecza i może kilka faktów, związanych z powstaniem Spartakusa. Myślę, że ta rzetelnie napisana, a niezbyt obszerna pozycja w przystępny sposób przybliży tematykę każdemu, kto rozpoczyna zagłębianie się w dzieje Starożytnego Rzymu.

Bardzo ciekawa i wnikliwa praca popularnonaukowa. Miło było się przenieść oczyma wyobraźni, do słonecznej Hellady, i Romy, w te ponure, deszczowe dni późnej jesieni. Podpatrywać jak żyli, myśleli, i odpoczywali ludzie, którzy położyli podwaliny pod naszą cywilizacje. Autorka często oddaje głos samym starożytnym, najczęściej cytuje Cycerona i Senekę. W monografii poruszono bardzo szerokie spektrum tematów. Od struktury geograficzno - gospodarczej Grecji i Rzymu, poprzez hodowle zwierząt i polowanie na nie. Komunikacje i łączność w starożytności. Środki płatnicze i system monetarny. Kalendarz, czas i zegary. Zycie rodzinne Greków i Rzymian, od narodzin, aż po zgon. Rodzaje imion i nazwisk Greków i Rzymian. Nauka, wychowanie i wykształcenie. Stosunek obu narodów do literatury. Medycynę, sztukę kulinarną. Odpoczynek, rozrywki, sposoby spędzania wolnego czasu. Obrzędy, uroczystości, widowiska, kapłanów. Pieśni, muzykę, taniec, przeróżne wierzenia, oraz uroczystości. Każdy rozdział jest podzielony na dwie części, najpierw opisany jest temat rozdziału u Greków, następnie u Rzymian. Autorka mało miejsca poświęca sprawą seksualnym, ot dwa, trzy zdania o heterach. Dzisiejszy historyk, zapewne skupiłby się na kwestiach rozpusty, prostytucji, wszelkich deprawacji. Chwała pani Lidii, iż widzi w starożytnych coś więcej, niż te pop historyczne, modne współcześnie, sprawy porno historyczne. Przyjemna i dająca, dużo wiedzy lektura.

Jeden z najbliższych przyjaciół Jerzego Ciechanowicza określił go następująco w dedykowanym mu epitafium: "Życie krótkie, sztuka długotrwała" - za wzorem pewnego ze starożytnych. Autor zmarł przedwcześnie w 43 roku swego życia. Jednak spędził je wyjątkowo twórczo. Był człowiekiem zupełnie niezwykłym (ciekawym polecam zapoznać się z informacjami o nim w Internecie),parał się filologią klasyczną, archeologią śródziemnomorską, tłumaczeniem z łaciny, greki i włoskiego, poezją, wreszcie był wolnomyślicielem i współzałożycielem Towarzystwa Humanistycznego, pierwszego w III RP stowarzyszenia ludzi propagujących kulturę świecką i wolność od religijnych dogmatów. Tyle tytułem wstępu o tym niezapomnianym popularyzatorze antyku. A teraz o książce. "Rzym. Ludzie i budowle" to rzecz świetna. Taki informator o Wiecznym Mieście, który pod płaszczykiem rozważań o kapitalnych jego dziełach sztuki architektonicznej zapoznaje nas zarazem z czasami i ludźmi, którzy tworzyli te pomniki geniuszu rzymskiego i rozsławili je po wsze czasy. To co chyba najważniejsze (przynajmniej dla mnie),to fakt, iż Jerzy Ciechanowicz wzorował się w swym pisarstwie na niedoścignionym w popularyzacji wiedzy o starożytności Aleksandrze Krawczuku. Oczywiście ciężko dorównać mistrzowi z Krakowa, szczególnie w jego specyficznym, niepowtarzalnym dowcipie, ale reszta jest bardzo podobna. Obaj autorzy snuli swe rozważania w sposób lekki i przyjemny dla oka. Obaj także poruszali się z gracją po wielu dziedzinach wiedzy o kulturze, łącząc wiadomości historyczne z tymi o sztuce, filozofii, nauce i - w tym przypadku - architekturze. Jeśli miałbym komuś zachwyconemu piórem Aleksandra Krawczuka polecić kogoś, kogo czyta się w ten sam zajmujący sposób, to byłby to z pewnością Jerzy Ciechanowicz. Na koniec wspomnę, że książka ta towarzyszyła mi w niedawnej podróży i podziwianiu zabytków stolicy dawnego Imperium. Można powiedzieć, że była jak znalazł w tej sytuacji. Jerzy Ciechanowicz był moim przewodnikiem i wydaje mi się, że o lepszego w tej roli byłoby trudno.

Biografia Konstantyna Wielkiego, jednego z najbardziej rozpoznawalnych cesarzy rzymskich i pierwszego cesarza, który przyjął chrześcijaństwo. Jego życie mogłoby śmiało posłużyć za materiał do trzymającej w napięciu powieści biograficznej na luźne 700 stron, ale profesor Krawczuk w swoim stylu przedstawia suche fakty przeplecione z rzadka własnymi opiniami. Jako źródło wiedzy historycznej - OK. Jako książka - nie wciągnęła.