Nie ufamy tym, którzy krzyczą. W naturze człowiek jest cicho.

Jante to duńskie miasteczko rządzące się zasadami, które Skandynawia przyjęła jako własne. Według tych zasad nikt nie powinien:
- uważać, że jest kimś wyjątkowym;
- uważać, że jest równie dobry jak inni;
- uważać, że jest mądrzejszy od innych;
- uważać, że wie więcej od innych;
- uważać, że jest kimś więcej niż inni;
- uważać, że się do czegoś nadaje;
- śmiać się z innych;
- wierzyć w to, ze komuś na nim zależy;
- wierzyć w to, że może innych czegoś nauczyć.

Badania potwierdzają, że zdrowie nie pochodzi z kwasów omega-3 czy antyoksydantów, ale z tego, jak się człowiek ma sam ze sobą, ze swoimi przekonaniami, językiem i wierzeniami.

Smutna pani w hotelowej recepcji zachęcała, żeby wziąć pokój 201, na końcu korytarza, bo to właśnie w nim kilka lat wcześniej nocował król Harald podczas oficjalnej wizyty, pewnie również zachodząc w głowę, dlaczego gniazdko z prądem ktoś umieścił na suficie tuż nad jego głową.

W Finnmarku wierzy się w morze, w pracę i w siebie.

Jeśli szukać esencji Finnmarku, to właśnie tutaj, w mocnej kawie i absolutnej zgodzie, zarówno na upływ czasu, samotność, jak i na ten skotłowany wicher.

- (...) dlaczego joik to grzech? (...) No bo skoro człowiek kocha Boga, to czemu nie może go czcić w najbardziej dla siebie naturalny sposób?
- Bo Bóg należy do innej kultury. My tu wcześniej mieliśmy swoich bogów. I właśnie chrześcijaństwo nam ich zabrało, przez lata wmawiając, że joik jest grzechem. A on może nie pochodzi od Boga, ale nie jest zły.
- Czym więc jest joik?
- Czczeniem.
- Dlaczego więc nie można joikować w kościele, skoro tutaj czci się Boga?
- Bo joik jest jak muzyka popularna, a takiej nie śpiewa się w kościele.
- Poza tym Saamowie nie życzą sobie joiku w kościele.

Po drugiej stronie ulicy Krystiana IV, przy której stoi dom, znajdowała się pierwsza twierdza Vardohus, w której w XVII wieku w serii szybkich procesów postawiono przed sądem i torturowano w sumie 135 osób. Na stosie spalono 77 kobiet i 14 mężczyzn. Zginęli, bo znali się na czarach. Tak przynajmniej twierdzili po wyjęciu z lodowatej wody.

W XVII wieku populacja Norwegii wynosiła około 400 000 ludzi, a w Finnmarku było ich zaledwie 3000. Mimo to prawie jedna czwarta wszystkich procesów o czary odbyła się właśnie tutaj, a aż jedną trzecią wszystkich norweskich wyroków śmierci wykonano w Vardo. Nie bez znaczenia pozostaje, że sędziowie i inni urzędnicy przyjeżdżali z Południa, więc Północ dalej jawiła im się jako siedlisko wszelkiego zła, zepsutego próchnicą i zabobonem, o którym dalej nie wypadało szczegółowo informować dostojników kościelnych. Jedne owce zaganiało się na bezpieczne pastwiska, a innym po prostu rytualnie podrzynało gardło, upewniając się, że reszta patrzy.

Pierwszy raz rozmawialiśmy w Tromso w kawiarni Hansens, do której Ibert chodzi z gazetą zaczytać samotność pośród obcych ludzi.

Każda taka opowieść jest o tym, że po torturach i innych próbach charakteru lepiej już paktować z samym diabłem niż z boskimi wysłannikami na ziemi.

Tańczący śnieg kręci piruety przy ogłoszeniach "oddam psa", "znalazłem psa", "czy ktoś widział mojego psa". Przed sklepem siedzi jakiś pies, opędzając się od śniegu skołtunionym ogonem.

Od lat 70-tych zaczęła się w Norwegii masowa hodowla, a największym producentem w tym regionie jest firma Grieg Seafood z siedzibą w Bergen, która w samym tylko Finnmarku produkuje rocznie około 30 000 ton łososia i zatrudnia przeszło 200 osób. (...) Tutaj łosoś żyje nie dłużej niż 2,5 roku, i do tego czasu powinien ważyć średnio 5,5 kilo. (...) Narybek przypływa statkiem i jest wpuszczany do klatek w zatoce. Każda klatka ma średnicę 90 metrów, mieści 25 kilogramów ryb na metr sześcienny i przykrywa ją namiot z siatki chroniącej przed ptakami.

W okolicach Kjollefjordu nie wolno zakładać ferm. Tutejsi rybacy nigdy takiej ryby by nie zjedli, bo łosoś hodowlany ma złą opinię, jest za tłusty, ma zbyt intensywny kolor i nikomu by nigdy nie przyszło do głowy nazywać go zdrowym. Nawet w lokalnym sklepie spożywczym trudno znaleźć te pomarańczowe mrożonki jednakowej wielkości, bo każdy ma tu swój zapas w wędzarni albo w zamrażarce. Na Północy, jak już coś kupować, to mięso, nie ryby.

Rybia karma to mieszanka sprasowanej soi i oleju rzepakowego z rybim tłuszczem, strukturą przypominająca kocie chrupki. Karma jest transportowana z silosów długimi rurami i wyrzucana w regularnych odstępach na powierzchnię klatek. (...) Ryby powinny mieć spokój, żeby zjadać dziennie 5 ton karmy na klatkę, a najlepiej, żeby jadły całą dobę, w czym pomaga podświetlanie klatek w nocy. Stłoczone łososie mają mniej ruchu, dlatego osiągają większą wagę w krótszym czasie.

Szkoła ukradła mi dzieciństwo (...). To, że odrzucała mój język, to jedno, ale gorsze było potępianie tradycji moich przodków, robienie z niej grzechu przez chrześcijańską propagandę, odebranie znaczenia naturze, z którą byliśmy zżyci (...).