Sławomir Murawiec

Czy środowisko naturalne może być skutecznym narzędziem terapeutycznym? W książce „Ekopsychiatria. Jak bliskość natury wspiera naszą psychikę” Sławomir Murawiec i Katarzyna Simonienko analizują wpływ ekosystemu na kondycję psychiczną człowieka. Autorzy, czerpiąc z interdyscyplinarnego dorobku psychiatrii, psychologii i ekologii, prezentują nowatorskie podejście do zdrowia psychicznego, w którym natura staje się aktywnym czynnikiem terapeutycznym. Ekopsychiatria, będąca jedną z gałęzi ekologicznie zorientowanej psychiatrii, narodziła się w latach 70. XX wieku. Stanowi odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na holistyczne podejście do zdrowia psychicznego, które wykracza poza tradycyjne ramy relacji interpersonalnych czy wpływ czynników biologicznych. Zakłada, że środowisko naturalne jest integralnym elementem zdrowia psychicznego. Zanieczyszczenie powietrza, hałas, przeludnienie czy ograniczony dostęp do terenów zielonych to tylko niektóre z czynników środowiskowych, które negatywnie wpływają na kondycję psychiczną. Autorzy wskazują, że stresory środowiskowe mogą zwiększać ryzyko wystąpienia depresji, zaburzeń lękowych, bezsenność oraz przewlekłego stresu. W obliczu postępującego kryzysu klimatycznego temat ekopsychiatrii nabiera szczególnego znaczenia. Eco-anxiety, czyli lęk ekologiczny, staje się coraz bardziej powszechnym zjawiskiem, szczególnie wśród młodszych pokoleń. Niepokój związany z degradacją środowiska, niepewność dotycząca przyszłości czy obawy o dostęp do zasobów naturalnych stają się częścią codziennego doświadczenia psychicznego współczesnego człowieka. Autorzy, analizując te zjawiska, wskazują, że zintegrowane podejście terapeutyczne, które uwzględnia zarówno indywidualne, jak i środowiskowe czynniki stresogenne, jest niezbędne w skutecznym przeciwdziałaniu skutkom psychologicznym kryzysu klimatycznego. Istotnym elementem książki jest analiza terapeutycznego potencjału środowiska naturalnego. Autorzy przytaczają liczne badania naukowe potwierdzające, że kontakt z naturą ma pozytywny wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego, regulację emocji oraz obniżenie poziomu hormonów stresu. Wprowadzenie elementów przyrody do codziennego życia może znacząco poprawić dobrostan psychiczny. Kontakt z naturą redukuje stres, jednocześnie sprzyjając odprężeniu i regeneracji, zwiększa zdolność koncentracji, poprawia pamięć oraz sprzyja kreatywnemu myśleniu, natomiast różnorodność bodźców sensorycznych (szum drzew, zapach kwiatów, tekstura liści) działa stymulująco na zmysły poprawiając nastroju i regulując napięcie. Jednym z ciekawszych aspektów poruszanych w książce jest rozwijająca się koncepcja ekoterapii, czyli terapii środowiskowej, która zakłada wykorzystanie elementów przyrody jako integralnej części procesu terapeutycznego. Ekoterapia może przybierać różne formy – od hortiterapii (terapii ogrodniczej),przez terapie wędrówkowe, aż po bardziej zaawansowane formy terapii leśnej (tzw. shinrin-yoku, czyli kąpiele leśne). Autorzy wskazują, że ekoterapia może być szczególnie skuteczna w przypadku pacjentów zmagających się z przewlekłym stresem, wypaleniem zawodowym czy zaburzeniami nastroju. Wprowadzenie elementów natury do planu terapeutycznego sprzyja poprawie zdrowia psychicznego oraz budowaniu trwałych nawyków prozdrowotnych. „Ekopsychiatria. Jak bliskość natury wspiera naszą psychikę” to publikacja, która ukazuje konieczność integracji działań na rzecz ochrony zdrowia psychicznego i ochrony środowiska. Murawiec i Simonienko przekonują, że współczesna psychiatria nie może funkcjonować w oderwaniu od ekologicznego kontekstu życia człowieka. Książka skierowana jest do wszystkich zainteresowanych poprawą jakości życia psychicznego w harmonii z naturą. Ekopsychiatria to wezwanie do działania na rzecz siebie, swojego otoczenia i przyszłych pokoleń.