Cytat dnia
Znaczące, że Kant wiódł samotne życie i nie opiekował się nikim (z wyjątkiem, przez pewien czas, swego rodzeństwa). Pomagał swojej rodzinie ...
Najnowsze artykuły
ArtykułyMilion euro dla pisarki i burza w branży. Nagroda „Aena de Narrativa“ rozpala emocje
1
Artykuły„Kawa z Mistrzem Zbrodni” – wygraj spotkanie z Wojciechem Chmielarzem z okazji Światowego Dnia Książki8
Artykuły"Przejścia. Którędy do miłości" Natalii de Barbaro. Mamy dla Was 40 egzemplarzy książki!2
ArtykułyCzytamy w weekend. 10 kwietnia 2026446
Popularne wyszukiwania
Polecamy
Patronat LC
Książki i czasopisma
Filozofia oświecenia w pigułce Jane O'Grady 
Książka znacznie wyprzedza swoją poprzedniczkę w serii (tj. ''Filozofię starożytną w pigułce'') - i poziomem zaawansowania oraz jakością.
Mimo pewnych nieznacznych literówek, treść wydaje się solidna, całość opatrzona jest niemal czterystoma przypisami, głównie do prac omawianych filozofów - także nie można zarzucić za wiele. Podane są dodatkowo kwestie sporne w interpretacji danego filozofa, a także wysnuwane przez rozmaitych filozofów zarzuty do jakiegoś światopoglądu.
Filozofów jest mniej niż w ''Filozofii starożytnej w pigułce'' - ale to wydaje się plusem. Uniknięto wpadki, jaką byłoby poświęcenie Kantowi paru stron (analogicznie, jak kilku stron doczekali się najwybitniejsi starożytności w poprzedniej książce z serii) - ku mojej uciesze, myśliciel z Królewca dostaje dwa pokaźne rozdziały, jeden z nich dotyczący metafizyki i epistemologii, drugi etyki. Każdy rozdział jest podsumowany w tabelce - a autorka nie stroni od barwnych, uwspółcześnionych metafor, w omawianiu zawiłego zagadnienia.
Jednak bardzo ''miły'' język autorki, która czasami jak na swobodnej, lecz konkretnej rozmowie o filozofii, rzuci tekstem, który wywoła uśmiech - to tylko małe smaczki. W pewnych punktach tekst wydaje się zbyt szorstki w odbiorze jak na coś, co ma być ''pigułką''. Poszczególne kwestie wydały mi się przystępniejsze np. w takiej ''Historii filozofii'' Tatarkiewicza, która mimo swoich wad - pewne zawiłe wątki potrafi wprowadzić lepiej. Rzeczą, która najbardziej przypadła mi do gustu jest odwoływanie się do tego, jak na pewne kwestie patrzyli filozofowie w następnych epokach (oraz wstęp, dotyczący ''rozliczenia'' z oświeceniem)
Jednak autorka ostatecznie dba o przystępność, jedynie w kilku miejscach mogąc powodować zagubienie u laika - ale nie jest to coś deklasującego całość książki. Osoba ze średnią lub zaawansowaną wiedzą nie znajdzie tu raczej nic ciekawego, laik ma szansę wiele wyciągnąć.
Filozofia oświecenia w pigułce Jane O'Grady
Sama książka - kiepski styl.
Ciekawe jest to, jak nauka korzysta nadal z modelu wiedzy Johna Locka.
Właśnie tak się uważa i naucza jak tutaj
"Jakości pierwotne to kształt, wielkość, ciężar i liczba obiektu, a także to, czy znajduje się on w ruchu, czy w spoczynku. Istnieją one niezależnie od naszej percepcji, a ich idee, które posiadamy, przypominają same jakości.
Jakości wtórne wywołują w nas idee, które jednak nie przypominają tych jakości (to na przykład dźwięk, barwa i temperatura)."
Natomiast Kant wykazuje że to się sprowadza do tego że te tzw. jakości pierwotne pochodzą z naszych kategorii intelektu które umożliwiają dopiero doświadczenie i strukturyzują możliwy przedmiot o ile ma być nam dany. Więc one pochodzą z interakcji aparatu kategorialnego na przedmiot tak samo jak jakości wtórne z interakcji z narządami zmysłów. Ale w każdym wypadku nie ma tu mowy o odbieraniu wprost samego przedmiotu, obie jakości są tak samo transcendentalnie subiektywne tj. dotyczą tylko warunków możliwości naszego doświadczenia. W samych rzeczach nie ma przecież kształtu i liczby, nie ma oddzielonego przedmiotu od jego właściwości itd. Te własności wydają się bardziej obiektywne tylko dlatego że są mocniej związane z samą strukturą naszego postrzegania niż indywidualne percepcje zmysłowe. To jakaś forma ukrytego racjonalizmu że Locke wynosi właśnie te kategorie rozumu do statusu właściwości rzeczy [mimo że deklaratywnie twierdzi że cała wiedza pochodzi z doświadczenia empirycznego].
W samych rzeczach nie ma przecież rodzajów i pojęć, rzeczy o których się mówi są tylko hipostazami a jedyne rzeczy istniejące tj. pojedyncze są uchwytywane o tyle o ile są zapośredniczone przez pojęcia ogólne, czyli wszystkie. Mówienie o rzeczach poza doświadczeniem też jest tylko metaforą.
Poza postrzeganiem coś musi pozostawać, ale na pewno nie jest już rzeczą.
W ogóle nauka właściwie nadal formułuje sądy tkwiąc w modelu Locka [i jeszcze bardziej dogmatycznie od niego], Newtona i naiwnego realizmu ew. pozytywizm a la August Comte. Panoszenie się nauki i jej apodyktyczny ton jest ściśle połączony z nienaukowymi założeniami.
