Władysław Konopczyński

"Dzieje parlamentaryzmu angielskiego" to zbiór krótszych form (aż nieprawdopodobne, że można się tak wyrazić w przypadku W. Konopczyńskiego),spośród których na pierwsze miejsce wysuwa się najobszerniejsze opracowanie, o tożsamym tytule co cała książka. Genialny krakowski historyk ukazał tutaj swój kunszt w zakresie dziejów powszechnych, lekko tylko trącając o sprawy polskie. Ponad stu stronicowy zarys genezy i rozwoju parlamentaryzmu angielskiego (doprowadzony do czasów współczesnych autorowi) to najlepsza rzecz jaką miałem w ręku o tych sprawach. Mało kto dorównywał talentowi historycznemu autorowi "Konfederacji barskiej", niewielu także potrafiło pisać tak, aby przekazać maksimum meritum w najwyższej formie intelektualnej, nie zapominając przy tym o pięknym stylu i, co również warto podkreślić, "angielskim" dowcipie. Doprawdy czytanie dzieł Władysława Konopczyńskiego to prawdziwa uczta dla umysłu, dlatego też należy mieć wielkie uznanie dla tych, za wysiłkiem których prace te są wznawiane po tak wielu latach od pierwszego wydania. Każdego, kogo frapują zagadnienia parlamentaryzmu, a szczególnie w angielskim wydaniu, nie powinien nawet przez chwilę zastanawiać się nad sięgnięciem po tę publikację. Inne, krótsze artykuły zawarte w tej kompilacji, nie są już na tak mistrzowskim poziomie (może za wyjątkiem tego poświęconego Cromwellowi),aczkolwiek stanowią ciekawe zobrazowanie dawniejszego dziejopisarstwa poświęconego polsko-angielskim kontaktom. Warto zwrócić uwagę na mini reportaż Konopczyńskiego z podróży polskich historyków do Anglii w połowie lat 30-tych XX w., którzy udali się tam na zaproszenie kolegów z Cambridge. Nasz przedstawiciel muzy Klio z dużą dawką humoru wspomina dosyć małe rozeznanie angielskich profesorów w historii Europy Środkowo-Wschodniej, którzy niewiele w tym odbiegali od swych XVIII wiecznych przodków (polityków),często rozbrajających swą ignorancją pierwszorzędnych graczy europejskiego koncertu mocarstw. Niestety zarówno wtedy, jak i kiedykolwiek indziej, głupota, krótkowzroczność i olbrzymie ambicje, niepodparte równie wielką wiedzą i rozsądkiem, rządziły tylko na tej podstawie, że stał za nimi kapitał dużo większy niż u innych, a tym samym lepsze możliwości narzucania swej woli i robienia korzystniejszych interesów od reszty. "Dzieje parlamentaryzmu angielskiego" polecam koneserom historii przez duże "H". Niełatwa to lektura, ale daje wiele prawdziwej satysfakcji podczas czytania.