-
Artykuły
Wielka Wiosenna Wyprzedaż w Matras.pl: tysiące książek nawet 80% taniej
2 -
Artykuły
Jon Frederickson i jego książka „Kłamstwa, którymi żyjemy”, czyli o poznaniu samych siebie oczami psychoterapeuty
2 -
Artykuły
Czytelnicy wybrali Książki Roku 2025. Oto zwycięzcy
99 -
Artykuły
Czytamy w weekend. 13 marca 2026
512
Epickość po amerykańsku
„Gdy byłem młodszy i wrażliwszy, ojciec mój dał mi pewną radę, nad którą do dziś często się zastanawiam.
- Ile razy masz ochotę kogoś krytykować – powiedział – przypomnij sobie, że nie wszyscy ludzie na tym świecie mieli takie możliwości jak ty”.
To zdania otwierające Wielkiego Gatsby’ego F. Scotta Fitzgeralda. Zaglądam do tej książki, by przypomnieć sobie, jak w niej się toczyły wypadki, w jakim stylu została opowiedziana. Czytałam ją dawno temu i od paru lat co pewien czas wracam do niej myślami. Przy pierwszym czytaniu nie wywołała we mnie takich czytelniczych emocji, jakie sobie po niej obiecywałam, i dotąd czuję niedosyt. Słyszałam, że to jedna z najpiękniejszych i najlepszych amerykańskich historii – może coś przegapiłam? Może warto przeczytać raz jeszcze? W końcu zalicza się ją do kanonu wielkich amerykańskich powieści.
I tu na chwilę się zatrzymałam. W zasadzie czym jest wielka amerykańska powieść? Dość regularnie określa się tak wielkie (niekoniecznie grube) klasyki zza oceanu. Od czasu do czasu zostaje nią okrzyknięta nowo wydana w Stanach powieść. Tylko co to oznacza? Co mieści się w tej nazwie? Jaka to tak naprawdę jest książka?
Wiadomo, że musi to być rzecz monumentalna i napisana z rozmachem. Pod względem stylu i tematu ma odzwierciedlać zeitgeist USA w tym konkretnym momencie czasu, w jakim powstaje. Jej autorem może być Amerykanin – a przynajmniej ktoś, kto Stany doskonale zna. Słowem: epopeja narodowa szyta na miarę współczesnych pisarzowi czasów.
Gdy się nad tym zastanowić, to Wielki Gatsby doskonale mieści się w tym opisie. Może poza epitetem „monumentalna”, co przy książeczce tej wielkości brzmi jak kpina, a pomimo dystansu wobec książki z Fitzgeralda nie mam zamiaru się śmiać.
Nie żartuję też, gdy mówię, że nie jestem wielką fanką amerykańskiego pisarstwa, ale mnie ono fascynuje. M.in. ta amerykańska konsekwencja w tworzeniu i ciągłym poszukiwaniu wielkiej powieści. Dlatego większość z określanych tym mianem książek czytałam – z ciekawością badacza próbującego zgłębić, na czym polega urok amerykańskiej prozy i jej fenomenu. Obserwującego, jak zmieniała się ta „wielka amerykańska powieść” na przestrzeni lat.
A jakie „wielkie amerykańskie powieści” Wy czytaliście? Co sądzicie o tej koncepcji?
*
Oprócz Wielkiego Gatsby’ego wśród wielkich powieści amerykańskich wymienia się:
XIX wiek
1851: Moby Dick Hermana Melville’a
1884: Przygody Hucka Finna Marka Twaina
XX wiek
1936: Absalomie, Absalomie… Williama Faulknera
1938: trylogia U.S.A. (42 równoleżnik, 1919 i Ciężkie pieniądze) Johna Dos Passosa
1939: Grona gniewu Johna Steinbecka
1951: Buszujący w zbożu J.D. Salingera
1952: Niewidzialny człowiek Ralpha Ellisona
1953: Przypadki Augie'ego Marcha Saula Bellowa
1955: Lolita Vladimira Nabokova
1960: Zabić drozda Harper Lee
1964: Czasami wielka chętka Kena Keseya
1969: Rzeźnia numer pięć Kurta Vonneguta
1973: Tęcza grawitacji Thomasa Pynchona
1981: Małe, duże Johna Crowleya
1985: Krwawy południk Cormaca McCarthy’ego
1996: "Infinite Jest" Davida Fostera Wallace’a (nietłumaczony dotąd na język polski)
1997: Mason i Dixon Thomasa Pynchona
1997: Podziemia Dona DeLillo
XXI wiek
2010: Wolność Jonathana Franzena
komentarze [15]
Bez wątpienia "Na południe od Brazos" Larry'ego McMurtry'ego, może też "Ragtime" E. L. Doctorowa.
Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam
