W księżycową jasną noc

Czy to jest dobra powieść? - Tak. Jako studium natury ludzkiej, odkrywanie najmroczniejszych stron jednostek i całych grup. Czy to jest powieść wybitna? - Nie. Jest wtórna. To nie jest przecież conradowska podróż do jądra ciemności, chociaż ten schemat wykorzystuje. Według mnie, obniża wartość powieści właśnie to obsesyjne wywoływanie emocji, nieco bezrefleksjne nurzanie się w Źle. Skąd tyle szumu? - Autoreklama autora, który półgębkiem dawał do zrozumienia, że opisuje fakty, wywołując potępienie wszystkich stron (a to za antypolskość, a to za jednostronność). Czy warto ją przeczytać? - Raczej tak.

Ironicznie i z dużą dawką groteski, ale w gruncie rzeczy jest to bardzo przejmująca i wybitnie napisana historia o wyborze własnej ścieżki życia, samotności, traumach, lękach, marzeniach, namiętnościach. Ideowo bardzo postępowa jak na swoje czasy (jak na obecne właściwie również).

„Blaszany bębenek” Güntera Grassa to powieść, która z pozoru epatuje groteską i skandalem, a w istocie opowiada o dojrzewaniu, winie i mechanizmach ucieczki przed odpowiedzialnością. Historia Oskara, który postanawia nie dorastać, jest jednocześnie metaforą społeczeństwa, które nie chce dorosnąć do własnej historii. Dwie pierwsze części powieści pulsują energią, absurdem i prowokacją – są jak fajerwerki młodości, pełne intensywnych obrazów i emocjonalnych skrajności. Trzecia część świadomie zwalnia i szarzeje, co może rozczarować, ale jest zabiegiem celowym: pokazuje, że po katastrofie nie przychodzi katharsis, lecz rutyna. Grass zastępuje wielkie maski wojny małymi gestami codziennego konformizmu. Oskar traci aurę wyjątkowości i coraz bardziej przypomina zwykłego oportunistę, który ukrywa się za rolą obserwatora. Jego fetysze, szczególnie motyw pielęgniarek, nie są tanią prowokacją, lecz znakiem potrzeby kontroli i regresu. Scena w szafie, gdzie bohater zostaje sam ze swoim napięciem, pokazuje rozpad relacji i zamknięcie seksualności w mechanizmie bez drugiego człowieka. W ten sposób Grass mówi, że to nie wojna jest najgroźniejsza, lecz powojenna normalność, która pozwala zapomnieć. „Blaszany bębenek” rośnie razem z czytelnikiem i po latach staje się jeszcze bardziej gorzki i prawdziwy.

Co to było...? Dziennik życiowego optymisty ? Nagroda w konkursie dla budowlańców amatorów? dodatek do warsztatów o spełnianiu marzeń bez względu na przeszkody? ... Jednego nie można odmówić autorowi - mistrzowskiej umiejętności przełożenia mocno realistycznie potraktowanej rzeczywistości w literaturę. Największa wartością książki jest niepoprawny wręcz optymizm, poczucie wolności w kreowaniu swojego życia , determinacja w realizacji celów i głęboka wartość życia rodzinnego.

Bardzo zdziwiła mnie ta książkaczka. Film to taki moralitet, w którym główny bohater jest grzeczny, durny i zawsze tam gdzie trzeba i pokazuje, że życie dobrych ludzi dobrze się kończy. W książce już taki grzeczny nie jest. Bardzo zabawna lektura. Film powstał na motywach powieści. Zupełnie coś innego. Ps: Co filmy robią z człowieka wyobraźnią... Jak poleciał w kosmos to miałem w głowie twarz Hanksa z Apollo 13, jak trafił na wyspę... Cast Away.... 😀

Pięknie zakręcona powieść Williama Whartona. Trochę autobiograficzna, przepełniona metaforami, choć z tym autorem nigdy nie można mieć pewności. Tytułowy Franky Furbo to lis posiadający nienaturalne dla swojego gatunku zdolności - potrafi mówić, zna telepatię i umie się przenosić w czasie. Za jego niecodziennym życiem stoją specyficzne, jak na tamte czasy, poglądy, pacyfistyczne i antyrasistowskie. Wharton komplikuje fabułę, żeby to nie była tylko kolejna bajka dla dzieci. Dobrze się to czyta.

Powieść, która zostawiła we mnie mieszane uczucia. Z jednej strony podobała mi się historia, ciepło bohaterów, ale też i ludzka wredność, i sposób, w jaki autor pokazuje życie w małym miasteczku, z jego codziennością, stagnacją i cichym dramatem. Z drugiej, trudno nie zwrócić uwagi na język i sposób, w jaki Gilbert myśli o Arniem. Określenia, które padają (mam na myśli "przygłupa") dziś trochę kłują i budzą dyskomfort. Rozumiem, że to część kreacji bohatera i jego złości na swojego brata, ale książka czytana obecnie może miejscami uwierać. Gilbert to chłopak rozdarty między obowiązkami a własnymi pragnieniami. Z jednej strony ciąży mu opieka nad rodziną, z drugiej – pragnie czegoś więcej, jakiejś zmiany. Arnie, matka, siostry – każdy z nich jest jego ciężarem, ale też powodem, by trwać. Czytając, często porównywałem książkę z filmem, co prawdopodobnie było błędem. Ekranizacja wydaje mi się bardziej dramatyczna, bardziej chwytająca za serce, a Johnny Depp rzeczywiście świetnie oddaje postać Gilberta. Sama powieść jest spokojniejsza, bardziej kameralna, z większym naciskiem na codzienność i szczegóły życia bohaterów. To w sumie nie wada sama w sobie, jednak książka jest bardziej obyczajowa i chyba nie przedstawia problemu Gilberta jako problemu.

Świetna powieść. Czytałem ją drugi raz i ponownie zrobiła na mnie spore wrażenie. Trochę tu obyczajówki, ale przede wszystkim sporo niesamowitości, jest też mała szczypta grozy (choć może lepiej powiedzieć - podskórnego niepokoju). Ten miks angażuje i intryguje od początku do końca. Tak, nie jest to historia dla każdego, bo jednak jest nieco specyficzna, ale jak już chwyci, to potrafi prawdziwie zaczarować i wciągnąć prawie bez reszty.

Osią tej książki jest starcie McMurphy'ego (zbawcy) z Wielką Oddziałową (uosobieniem systemu). Bohater wchodzi do zamkniętego świata, wiedząc czym jest śmiech, bunt, ryzyko, a co dawno przez pensjonariuszy tego miejsca zostało zapomniane, choć część z nich dobrowolnie zrezygnowała z tego. Postanawia zakłócić ten mechanizm, obudzić pragnienie wolności. Dehumanizacja człowieka nie przybiera tylko jawnych metod przemocy, jest również cicha, wyrafinowana, systematycznie odbiera podmiotowość.Język, rytuał, terapia, a przede wszystkim regulamin służy temu, by jednostka przestała być jednostką. Zatarcie granicy między normalnością a szaleństwem sprawia wrażenie, że czytelnik traci grunt pod nogami. Kto jest szalony: pacjenci, czy ci, którzy ich kontrolują. Sprawę komplikuje narracja prowadzona przez Wodza. Może to są jego wizje, lęki, metaforyczny szum sprawia, że świat psychoatryka staje się niejednoznaczny, podważając pytanie o definicję normalności. Puenta tej historii jest gorzka. System nie potrzebuje zwyciężać. Sam się naprawia, sam podtrzymuje, również z wykorzystaniem tych, którzy są tam dobrowolnie, akceptują jego zasady, bo nie chcą wolności. Wolą schronić się w przewidywalnym porządku instytuacji. I może dlatego trwa - nie dzięki kontroli, lecz dzięki przyzwoleniu, cichej zgodzie, bo lepiej być uwięzionym, ale mieć wszystko zaplanowane i przewidywalne, niż być wolnym i musieć starać się o cokolwiek. Brzmi ciągle znajomo?

Po skończeniu książki nie rozumiem tych negatywnych komentarzy co do II części przygód Forresta. Fakt, nie jest tak dobra jak I część ale utrzymuje poziom. Wolumin przyjemny, prosty i do przeczytania na jednym wdechu. Końcówka może już taka lekko "wymuszona" ale nie niszczy klimatu całej opowieści. Komentarze typu "niektóre zdarzenia są już mocno naciągane" są wręcz kuriozalne (zwłaszcza, że w I części orangutan Zuzia leciał z Forrestem w kosmos, a potem pomagał prowadzić biznes. Przecież to takie realne, czyż nie?). Szczerze? Mogliby nakręcić "Gump i spółka" i byłby to film lepszy od niektórych powstałych aktualnie.

Moim zadaniem ta historia byłaby lepsza, gdyby opowiadała o naprawieniu tego wszystkiego bez jednoczesnego ranienia innej postaci. Rozumiem Grace, Pielgrzyma i Roberta. Ich zachowania, reakcje i obawy. Niezwykle podobało mi sie prowadzenie ich odnowy w sposób spokojny i łagodny. Żałuję, że ich historia nie była jedynym wątkiem tej książki. Jednak nie potrafię zrozumieć matki, Annie jest dla mnie niewdzięczna, niezrozumiana (w głównej mierze przez siebie). Rozumiem jej ból po stratach, ale nigdy nie będę w stanie zrozumieć jej "sposobu" na uzdrowienie siebie. Mogła być silną i jednocześnie zranioną postacią. Jednak ten paskudny romans, ktory niby ją uratował, próba powrotu do człowieka, który robił dla niej tyle i próba "połączenia" rodziny na nowo po tym jak zaszła z innym typem.. nie, po prostu nie. Oglądałam film wielokrotnie jak byłam młodsza i wtedy tego tak nie odczuwałam, teraz niestety nie jestem w stanie przejść obojętnie obok tego całego "romansu". Czuję odrazę do tej kobiety. Tom z kolei jest postacią, z którą również mam problem. Stoik, który ma rękę do zranionych dusz.. i gdyby to skończyło się tutaj - byłoby idealne. Jednak musieli dołożyć bezsensowną relację i nadmierną reakcje. Ta książka mogła być tak dobra i rozumiem, że dla wielu właśnie taka jest. Dla mnie niestety nie, są momenty, które uwielbiam, ale są również te, których nie potrafię zrozumieć.

Ta książka Kosińskiego zawdzięcza swoje istnienie przede wszystkim "Lolicie" Nabokova, potem "W drodze" Kerouaca. Ważna jest też wskazówka dla czytelnika: dwa fragmenty z dwóch wielkich książek : "Moby Dicka"Melville'a i "Don Kichota" Cervantesa. To opowieść o współczesnym ( wtedy lata 70.) błędnym rycerzu, którego pasją jest życie, gra w polo i miłość. Kosiński grał w polo ,dlatego narrator ma taką wiedzą na ten temat. Świetny jest przekład z angielskiego Tomasza Mirkowicza , który był fachmanem jakich mało. Czyta się świetnie , nawet te fragmenty które są opisem rynsztunku do konia. To książka intertekstualna , raz gra Kosiński z nami w literaturę, raz w film. Sam narrator to postać skomplikowana, z jednej strony wyrachowany gracz w polo ( i nie tylko),z drugiej strony człowiek potrzebujący miłości i uznania w oczach innych osób. Mnie zainteresowało to , że narrator czyli Fabian "trenuje" Vanessę ( znowu imię literackie) jak klacz. Zwierzę musi być uzależnione od jeźdźca, trening ma spowodować mechaniczne uzależnienie od człowieka -tresera. Podobnie jest z młodą Vanessę, miała być uzależnione od Fabiana porzez trening erotyczny. To nie jest romans tylko z perwersją. Kosiński, mimo literackiego linczu na nim, umiał konstruować opowieści. Ta jest tego przykładem. Moim zdaniem wypadałoby zrewidować poglądy na temat książek Kosińskiego i odczytać to, co nie zostało dostrzeżone w jego twórczości.

Można ją przeżywać z wielu perspektyw. Doświadczanie przemijania na pewno otwiera oczy, ale też i słowa książki. Odnalazłam tu wiele moich światów- antykwariat i pasję wyszukiwania, historię kobiety żyjącej tak jak chciała, ulotność życia. Wszystko spowite jakby mgłą, na granicy rzeczywistości lub wręcz poza przyjętymi schematami. Wymuszała na mnie (książka) rozliczenie, co przeżyłam, co puściłam, z czym zostałam. Czasem splecione leciałyśmy przez kilka kartek, czasem moje wspomnienie - jak nagłe uderzenie o kant, zatrzymało. Każe rozmyślać co by było- gdyby było. Miejscami jest jak naiwne czytadło, potem widzę siebie w roli głównej, w roli głupiutkiej i zagubionej z lat wczesnodorosłych. Potem wchodzi refleksja, zgoda na siebie. Ma mnie we władaniu.

Powiem tak - książka całkiem dobrze napisana i całkiem dobrze ją się czyta. Jednak kiedyś jak oglądałem film (pełnometrażowy),nie serial - jakoś bardziej interesował odbiorcę niż książka. Może to być akurat u mnie wynik tego, że spojrzenie na II WŚ z punktu widzenia wojsk USA jakoś nigdy mnie nie przekonywało. Fabuła w bardzo dobry sposób ironizuje z konieczności - przed, którą w wojsku stają żołnierze w czasach interwencji wojskowych. Jednak podłoże amerykańskie tej książki mnie jako Europejczyka mnie pociąga.

Ethel - kobieta fatalna, czy kobieta zagubiona i nieszczęśliwa, która na swej drodze spotyka mężczyzn, którzy zbyt wiele od niej oczekują, którzy świadomie lub nie, wywierają na niej presję, formułują oczekiwania. A może właśnie ucieczka przed nimi i szukanie wsparcia czy zrozumienia z dala od nich, pcha ją w ramiona innych mężczyzn, w których próbuje widzieć ratunek, w konsekwencji prowadząc do tragedii, dramatu? Ethel Laffey, piękna dwudziestolatka, jest adoptowanym dzieckiem, nic niewiedzącym o swoich biologicznych rodzicach, a i o fakcie adopcji dowiedziała się dopiero niedawno. Zawsze była oczkiem w głowie przybranego ojca, ale teraz postanowiła się usamodzielnić i wyjść za mąż za Greka, przyszłego oficera Marynarki Wojennej USA Teddy'ego Avaliotisa. Costa - ojciec pana młodego jest zachwycony przyszłą synową, traktuje ją niemal jak bóstwo, ale oczekuje, że Ethel podporządkuje się odwiecznym greckim tradycjom, a przede wszystkim, że szybko da mu wnuka, następcę rodu. I właśnie te oczekiwania, ta presja stają się początkiem całej tragedii, przyszłego dramatu. Bo Ethel chce być dobrą synową, dobrą żoną, ale nie wszystko od niej zależy. Okazuje się bowiem, że Teddy jest bezpłodny, a nie może dowiedzieć się o tym Costa, bo przecież jego syn jest doskonały, najlepszy. Ethel próbuje wywikłać się z tej pułapki, odejść, zmienić otoczenie, pracę, ale wie, że złamie tym serce Costy, że go zawiedzie i rozczaruje, a przecież kocha go, to jest teraz jej prawdziwa rodzina... Kiedy zachodzi w ciążę ze swoim dawnym kochankiem, przyznaje się do tego mężowi, z którym i tak już dawno jej się nie układa i oboje postanawiają, że nie zdradzą tego faktu nikomu, że Costa wreszcie otrzyma swojego ukochanego wnuka, że wreszcie spełni się jego największe marzenie i oczekiwanie. Ale Ethel jest kobietą, piękną kobietą, której nie zmieniła ciąża i wciąż wzbudza pożądanie, kobietą, która mimo tego, że chce zmienić swoje życie i w pewnym sensie uciec od mężczyzn, wciąż w którymś momencie im ustępuje, bo nie chce ich ranić, bo chce być dla nich wsparciem, chce ich uszczęśliwić. Wciąż zapomina o sobie, o swoich uczuciach, swoich potrzebach. Czy rzeczywiście to Ethel jako jedyna ponosi winę za bieg wydarzeń, czy nie przyczyniły się do tego oczekiwania innych, oczekiwania, które, opuszczona w niemowlęctwie dziewczyna, chciała spełniać, aby być kochaną, akceptowaną, aby znowu nie zostać porzuconą, aby dzięki niej inni byli szczęśliwi? Książka w mojej ocenie zasługuje na wysoką ocenę, czytałam ją z ogromnym zainteresowaniem, próbując zrozumieć bohaterów - ich system wartości, zachowania, sposób myślenia. Autor wykreował bardzo realistyczne postacie, ludzi z krwi i kości, z ich wadami, słabościami, uczuciami - tymi wartościowymi i tymi wręcz psychopatycznymi, ludzi marzących i potrzebujących miłości, ludzi zagubionych i pełnych wątpliwości. A postać Costy to istny majstersztyk. To naprawdę wspaniała książka, którą szczerze polecam.

Historię "Rain Mana" poznałam najpierw dzięki świetnemu filmowi, później przeczytałam książkę, którą znalazłam podczas wakacji w rodzącym się nieśmiało w naszym kraju bookcrossingu. Nie miałam wtedy żadnego pojęcia o artyzmie i nie znałam nikogo ze spektrum. Na pierwszy rzut oka Raymond Babbitt w książce „Rain Man” jest zdecydowanie wyrazistszym bohaterem niż postać filmowa. Bardziej niedostępnym, wyalienowanym, nieakceptującym dotyku, nie mówiąc już o poważniejszej bliskości. Jest niezdolny do identyfikowania i wyrażania emocji. Za to konsekwentnie wypełnia dzienny plan bezpieczeństwa, podążając ku wewnętrznemu spokojowi. Jeśli cokolwiek z jego sztywnego i ściśle zaplanowanego rozkładu dnia będzie, według niego zagrożone, nastąpi nieunikniony wybuch wszelakich objawów, metod i sposobów, aby przeciwko nieplanowanym okolicznościom gwałtownie zaprotestować. Wtedy wyobraźnia neurotypowego towarzystwa wystawiona zostanie na wielką próbę cierpliwości i będzie wymagała mistrzostwa, aby zachować spokój. Właśnie tak "ukraszona" była podróż Raymonda i jego brata Charliego z Cincinnati do LA. Charlie, człowiek sukcesu, który jednym z kilku uśmiechów i obłaskawiającym laniem wody, potrafi rozwiązać większość swoich codziennych problemów międzyludzkich, jako towarzysz i opiekun nieporadnego brata, jest zupełnie nieskuteczny. W tej konfrontacji jego wachlarz zachowań, reakcji i trików jest pusty, jak bęben rockowej kapeli. Głównym motywem fabuły jest podróż, droga, przygoda. Droga przez USA, podróż buickiem, kierowca, pasażer, przygoda. Nawet Raymond pchał się za kierownicę, mimo że nie rozumiał, dlaczego nie ma na to szans. Raymond był autystycznym mężczyzną (chociaż w książce i filmie termin autyzm się nie pojawia) z przebłyskami nietypowych zdolności. Wystarczającymi do liczenia kart z 6 talii w grze w oczko – kto grał choćby tylko jedną talią, wie jakie to trudne! To była pierwsza sytuacja, która zburzyła poczucie wyższości Charliego wobec niepełnosprawnego Raymonda. Później zdarzyło się też kilka innych bardziej powierzchownych historii. Jednak najważniejsze były te głębsze, niewidoczne wątki. Szczególnie jeden, najistotniejszy o tworzeniu relacji braterskiej, dopiero co poznanych się dwóch dorosłych mężczyzn. Pierwsze zderzenie rodzeństwa było gwałtowne, szybkie i chaotyczne, a potem byliśmy świadkami fantastycznej przemiany Charliego, twardego handlowca z kowbojskim polotem i niepohamowanym życiowym powerem. Raymondowi taka egzystencja i takie życiowe cele były zupełnie obce. On nie wiedział, co to znaczy chcieć, mieć, dążyć do celu, marzyć. Za to doskonale poradził sobie z wpisaniem imienia brata do swojego nietykalnego notesu na Listę Rzeczy Złowrogich. Ta z pozoru niemożliwa do zaistnienia symbioza pomiędzy braćmi mogła zaistnieć dzięki komuś, kto chciałby stać się spoiwem niezbędnym do połączenia światów obydwu braci. Taką osobę odnajdujemy w postaci Sussane. Wydaje się ona na początku naiwną, kobietką nie obojętną na urok dóbr materialnych, która szczęśliwie upolowała Charliego, ale z czasem widzimy jej prawdziwe naturalne wnętrze. Dobre, szczodre, takie po prostu ludzkie. Susan stała się mediatorką na granicy dwóch braterskich wielkich murów, które dosyć długo nie zdają sobie sprawy, że chcą wzajemnie się zburzyć. Jak każda książka w zestawieniu z filmem także i ta uzupełnia kilka kwestii. W tym przypadku czytelnik może nieco lepiej zrozumieć osobę autystyczną, jej zachowania i reakcje. Do tego stopnia, że poczuje, jak bardzo Raymond potrafi napiąć mięśnie i jak bardzo zirytowany mógł być Charlie, kiedy jego brat nie akceptował próśb o uciszenie się w samolocie. Jednak do pełnego zrozumienia zachowań osób autystycznych i tego, co czują ich opiekunowie, gdy autyzm wymyka się do zewnętrznego świata i wywołuje różne, na ogół nieprzyjemne reakcje otoczenia, jeszcze daleko. Nie ulega jednak wątpliwości, że film i książka w tamtych czasach poruszały ważny społecznie temat, który był traktowany jak przysłowiowy gorący kartofel, z którym nie wiadomo co właściwie zrobić. A skoro nie wiadomo co z tym zrobić, to najlepiej sprawę przemilczeć. "Rain Man" to milczenie przerwał. Opowiedział nam historię o tym jak dwóch skrajnie innych wędrowców, którzy są na siebie skazani, udaje się w podróż, w poszukiwaniu wspólnego języka i więzi między sobą. I cel tej karkołomnej podróży zostaje osiągnięty. Chociaż z punktu widzenia mechanizmów funkcjonowania współczesnego społeczeństwa będzie coś budzącego wątpliwości i niepokojącego, w tym, że bracia odkryją życie pełne wartości i emocji w ramach nieuchronnego zderzenia się dwóch tak odmiennych, pozornie do siebie nieprzystających światów - pogoni za pieniądzem i ograniczającego międzyludzkie kontakty zmagania się z autyzmem. Pierwowzorem autystycznego Rain Mana był Amerykanin Kim Peek (zmarł u w 2009r.),który miał fotograficzną pamięć. Zapamiętanie stronicy książki zajmowało mu zaledwie kilka sekund. Znał na pamięć 12 tysięcy książek, zapamiętywał też mnóstwo innych informacji: nazwiska, liczby, daty, programy telewizyjne, adresy, układy ulic w miastach, itp. Raz zapamiętanych informacji już nie zapominał. Tę niezwykłą zdolność cierpiącego na autyzm Peeka badali m.in. specjaliści z amerykańskiej agencji kosmicznej NASA. Autor scenariusza "Rain Mana" Barry Morrow spotkał się z Peekiem i zainspirował jego niezwykłymi zdolnościami. Rain Man" zdobył w 1989 roku cztery Oscary: za najlepszy film, scenariusz, reżyserię (Barry Levinson) i dla najlepszego aktora (Dustin Hoffman). Książka powstała na podstawie scenariusza filmu.

Przeczytana parę lat temu, w pociągu do Trójmiasta. Ale mną wstrząsnęła! Ma niezwykły klimat: trochę mroku, trochę tajemnicy. Dziecięca niewinność przeplata się z rodzącym się złem, demokracja z autorytaryzmem, rozsądek z zezwierzęceniem. Po prostu piękna i dającą do myślenia. 10/10. Ps. Że ja jej wtedy nie oceniłem?! Wstyd! :D

Powieść z czasów, kiedy powieści miały coś do powiedzenie. Stawiały subiektywne diagnozy, podważały istniejące opinie. Druga część powieści zawsze trochę mnie nuży, ale doceniam kunszt budowania postaci, relacjonowania zdarzeń, wyborów, ich pochodzenia. Zaskoczona jestem, jak bardzo złości mnie pozycja kobiet w literaturze lat 50, 60; tym bardziej doceniam tę książkę, bo to najlepszy sposób dowiedzieć się, od czego uciekłyśmy.

Chronologia Sagi Azjatyckiej Jamesa Clavella ustawia powieść „Król szczurów” jako czwartą w kolejności (po „Shōgunie”, „Tai-Panie” i „Gai-Jinie”),ale w bibliografii autora był to jego debiut literacki. Aby w pełni zrozumieć, dlaczego ta książka jest tak boleśnie prawdziwa, trzeba najpierw poznać historię człowieka, który ją napisał. Człowiek, który przeżył piekło — i napisał o nim prawdę James Clavell w 1941 roku jako 17-latek został wysłany na wojnę do Malezji. Schwytany przez Japończyków, trafił do obozu jenieckiego Changi w pobliżu Singapuru. Statystyki tego miejsca są przerażające: ze 150 tysięcy więźniów przeżyło zaledwie 10 tysięcy. Resztę wykończył głód i tropikalne choroby. Clavell przeżył, ale milczał przez siedemnaście lat. Dopiero po takim czasie był w stanie zamienić traumę w literaturę. Zrobił to w sposób, który do dziś nie ma sobie równych – bez upiększania, bez taniego heroizmu, za to z chirurgiczną precyzją w opisywaniu ludzkiego upadku i woli przetrwania. O czym jest „Król szczurów”? Rok 1945. Obóz Changi to miejsce, gdzie tysiące alianckich żołnierzy zostało zredukowanych do prymitywnej walki o przetrwanie. W tym świecie, rządzonym przez głód i japoński regulamin, wyłania się postać Króla – amerykańskiego kaprala, który przed wojną był nikim, a w obozie stał się panem życia i śmierci. Dzięki sprytowi i bezwzględności prowadzi czarnorynkowy handel, ma sługusów i zawsze czyste ubranie. Jest uosobieniem brutalnego kapitalizmu w mikroskali. Naprzeciw niego stoi Marlowe (alter ego Clavella) – angielski oficer RAF-u, dżentelmen, dla którego honor jest ostatnią linią obrony przed zezwierzęceniem. Oś powieści stanowi właśnie ich relacja: starcie cynizmu z idealizmem i próba odpowiedzi na pytanie, ile kosztuje zachowanie godności, gdy żołądek skręca się z głodu. Trzecim wierzchołkiem tego trójkąta jest Grey – kapitan żandarmerii, ogarnięty obsesją złapania Króla na gorącym uczynku. To człowiek sztywnych zasad w świecie, w którym zasady dawno przestały obowiązywać. Moje wrażenia — Piekło z ludzką twarzą Sięgnąłem po tę książkę z przekonaniem, że otrzymam kolejną fikcyjną przygodę z historią w tle, a dostałem wstrząsającą opowieść biograficzną. To nie jest typowa powieść wojenna – to genialne studium psychologiczne. Clavell udowadnia, że instynkt przetrwania jest potężniejszy niż jakakolwiek wyuczona moralność. Uderza tu przede wszystkim niejednoznaczność postaci. Tytułowy Król budzi skrajne emocje: od obrzydzenia, przez sympatię, aż po podziw. Podobnie jest z innymi – autor nie wskazuje palcem „dobrych” i „złych”. Pokazuje ludzi ukształtowanych przez ekstremalne warunki, w których litość bywa głupotą, a spryt – najwyższą cnotą. To, co odróżnia tę literaturę od rzemieślniczej masówki, to fakt, że refleksje i moralne „rozkminki” generują się w czytelniku same, bez nachalnego prowadzenia za rękę przez autora. I to zakończenie... zostawia człowieka z ogromną pustką. Podsumowanie — Książka, która zostaje na lata Często zapominamy, że II wojna światowa na Dalekim Wschodzie była równie okrutna, co ta na frontach europejskich. „Król szczurów” to klasyk, który się nie starzeje. To lektura, która pozostawia głęboki smutek i zadumę nad tym, co tak naprawdę czyni nas ludźmi. Ocena: 10/10 ⭐⭐

Początek książki bardzo dobry, świetnie ujęty temat dorastania bohatera, potem... no cóż... Nie jest dobrze. Te romanse opisane zbyt, jak na mój gust, wulgarnie, jakby życie sprowadzało się tylko do jednego. Moja ocena dość wysoka właśnie za początek powieści, jakże obiecujący. I mam wrażenie, że ta książka może się podobać, ale wątki homoseksualne zniechęcają.