Żydówka z Toledo

Bardzo przyjemna lektura, subtelna, delikatna, z taktem opisująca rzeczy mało taktowne, ale jakże nierozerwalnie łączące się z życiem. Oprócz Mendelhssona i jego rodziny spotykamy tu również Bacha, Chopina, Mickiewicza, Niemcewicza, Liszta i wiele innych znanych ludzi. To książka o miłości, o miłości do ludzi, do muzyki i do życia. Jest w niej także nienawiść, bo tam gdzie miłość tam i nienawiść, zawiść i zazdrość. Sporo emocji wzbudziła we mnie ta powieść, czytałam z zapartym tchem.

Kto zna autora ? Kto czytał ? A był jednym z największych tuzów polskiej literatury, rekomendowana książka miała 13 wydań w ponadmilionowym nakładzie, wysprzedanym !!! Jego kariera skończyła się 13.12. 1981 r. gdy w mundurze wojskowym wystąpił przed kamerami TV, popierając stan wojenny. Pisał: " Poczucie polskości bywa w pewnych środowiskach kłopotliwe, trzeba mieć sporo odwagi, żeby bronić racji narodu, narażając się na piętno nacjonalisty ". Esej " Piękny Adolf ". Ale pisał również do J. Iwaszkiewicza na blankiecie: Wojciech Żukrowski, poseł na Sejm PRL. "... ( dlaczego ) przyjął funkcję prezesa Zarządu Gł. Zw. Literatów Polskich, w którym jest jeszcze kilku niedoszlachtowanych Żydów... ". M. F. Rakowski, " Dzienniki polityczne ". Nie jestem zdziwiony !!! Jako nastolatek często słyszałem od osób w wieku autora opinię, że II WŚ była wielką tragedią dla Polski, ale miała też swoją dobrą stronę. Prawdę powiedziawszy, innych opinii nigdy nie słyszałem. Wiele jego książek sfilmowano: '" Lotna ", " Skąpani w ogniu ", " Lis ", " Kamienne tablice ". Był również scenarzystą: " Barw walki ", Kierunku Berlin ", " Ostatnich dni", a nawet "Potopu". Brał udział w wojnie 1939 r. został ranny, zbiegł z niewoli niemieckiej, był w AK, wstąpił do LWP, ale kariery tam nie zrobił ze względu na AK -owską przeszłość. Skończył jako ideowy komunista, którego nazwiska nie wymieniało się w " dobrym " ( ...tych, którzy wcześniej... bez mydła... ) towarzystwie. Chcąc nie chcąc musiał się zająć innym gatunkiem literackim. Cdn. Książkę POLECAM !!!

To już piąta powieść Moravii jaką przeczytałem w niedługim odstępie czasu i dzięki niej ugruntował sobie u mnie pozycję najlepszego pisarza europejskiego XX wieku. Jest on arcymistrzem rozkładania ludzkiej psychiki na czynniki pierwsze, badania myśli i emocji pod mikroskopem, zwłaszcza wśród najniższych warstw społecznych. Przenika ich niemal do głębi, pozwala spojrzeć na świat ich oczami. A to jak wchodzi w perspektywę kobiet? Coś niesamowitego. Po "Matce i córce" tym razem uczynił narratorką pierwszoosobową i główną bohaterką Adrianę, która ledwo osiągnęła dorosłość, a już zaczęła się sprzedawać za pieniądze. Jej matka niemal sama ją do tego namawiała, a schadzki działy się tuż pod jej nosem, co dodaje dramaturgii. Mimo iż się łajdaczyła, to bohaterka miała dość bogate życie wewnętrzne, marzyła o domu i rodzinie, ale została zdradzona, wykorzystana i to ją złamało. W jej życiu przewijał się policjant, który w niej był zakochany, a ona go odtrącała i z zimną krwią odtrącała, a jednocześnie sama płaszczyła się do jakiegoś studenta, który nią pomiatał. Psychologicznie było to niezwykle zaawansowane i z jednej strony fascynujące, a z drugiej bohaterka mogła bardzo irytować. Moravia to mistrz obnażania iluzji, rozbierania psychiki do naga i brutalnego realizmu. Duszna, klaustrofobiczna atmosfera powieści nie pozwalała się oderwać. Za 2 miesiące wybieram się do Rzymu i powieść była ciekawym wprowadzeniem, aczkolwiek od strony rynsztoka. Swoją drogą ten masochizm emocjonalny bohaterki, związany z tą obrzydliwą katolicką kulturą cierpienia i poświęcenia przywodził na myśl również to polskie cierpiętnictwo. Ciężko polubić tych bohaterów i ich problemy, ale twórczość pisarza można wręcz pokochać jak oczekuje się znakomitej literatury.

Lubicie seriale? Ha! Każdy lubi. Ale cofnijmy się w czasie: wyobraźcie sobie czasy sprzed platform streamingowych. Ok, pójdźmy o krok dalej (telewizja?), jeszcze dalej (radio?), jeszcze mały kroczek: tak, mamy powieści w odcinkach. Jeśli już podróżujemy, to idźmy na całość i przenieśmy się do Wielkiej Brytanii drugiej połowy XIX wieku. W Wasze ręce trafia londyński magazyn ilustrowany Belgravia, w którym za cenę jednego szylinga przeczytacie najnowsze powieści w odcinkach, wiersze i obejrzeć niezwykle realistyczne grawiury nawiązujące do treści. Jest pomiędzy 9 stycznia i 19 grudnia 1878 roku. Siadacie po południu przy kominku, a może jeszcze przy dziennym świetle, by nie psuć oczu i zaczynacie kolejny odcinek Powrotu na wrzosowisko, licząc, że ta historia porwie Was równie mocno, jak poprzednia powieść (Z dala od zgiełku tłumu) wybijającego się na tle innych Wiktorian, Thomasa Hardy’ego. Czy w porywach romantycznych uczuć czujecie się jak Eustachia, błąkająca się niczym duch na wrzosowiskach Egdonu, czy bliżej Wam do pokornej Tomasiny? W skrytości serca kochacie się w przystojnym Damonie, czy prawym, lecz zafarbowanym na czerwono ochrą, którą handluje, Diggorym Vennie? Magazyn trzeba zwrócić za kilka dni do wypożyczalni, ale nie chcecie się z nim rozstać i czytacie odcinek raz jeszcze, by wrył się dobrze w pamięć, a szczegóły intrygi nie wyparowały w nawale prac i obowiązków dnia codziennego. W nadziei na wydanie książkowe, spekulujecie, co autor doda, bo wiadomo, że wersja puszczona do druku jest uładzona, a praktyka taka nazwana od nazwiska Thomasa Bowdlera to bowdlerisation (Thomas Hardy nieraz sięgnie po ten rodzaj mitygowania moralnego swoich bohaterów). Autor określił swoje powieści jako opowiadające o ludziach i środowisku, w którym żyją (novels of character and environment). Utarte przez lata zwyczaje i sposoby myślenia zostają “skażone” nowymi ideami z zewnątrz prowadzącymi do tragedii, a grecki chór złożony z przedstawicieli lokalnej społeczności potęguje przeczucie dramatycznego końca. Co ciekawe, Hardy zaplanował inny koniec dla dwojga swoich bohaterów [uwaga, spojler!]: Tomasina miała pozostać wdową, a Diggory odjechać, zaprzęgając swoje kuce do wozu z ochrą, przez naciski czytelników połączył bohaterów na dobre i na złe.

„Miałby odrzucić takie zaproszenie? Miałby nie jechać do Gloversville i to w towarzystwie Trumbullów? Postąpi być może nieuczciwie, okrutnie, zdradziecko z Robertą, ale czyż może nie widzieć się z Sandrą? Obiecał więc przyjść, ale musiał koniecznie zobaczyć się z Robertą i wytłumaczyć się jakoś przed nią. Powie jej, że Griffithsowie zaprosili go na obiad. To powinno ją zupełnie przekonać. Poszedł, lecz nie zastał Roberty w domu, postanowił więc całą sprawę załatwić nazajutrz w fabryce. Może zresztą napisać do niej”. (s.300.) Theodore Dreiser, Tragedia amerykańska, przekł. Józefa Zydlerowa, Książnica, Katowice 1991. W co uwikłał się główny bohater naturalistycznej powieści T. Dreisera? Imiona kobiet wyjaśniają wszystko: Roberta i Sandra, postacie z dwóch różnych światów i on, Clyde Griffiths- syn ubogiego kaznodziei, którego jak magnes przyciąga wielki świat. Tytuł powieści wyjaśnia wszystko. Tragedia wisi w powietrzu. To jedna z najgłośniejszych powieści amerykańskich I połowy XX w. Jak się okazuje przyczynkiem do napisania powieści były autentyczne wydarzenia zaczerpnięte z kroniki kryminalnej. T. Dreiser, spadkobierca dokonań wcześniejszych twórców tej klasy, co Hemingway, Steinbeck czy Caldwell, udźwignął ciężar gatunku i stworzył dzieło wyjątkowe, które oparło się czasowi, bo tkwią w nim wielkie namiętności, począwszy od miłości, przez nienawiści i pogardę, skończywszy na głodzie bogactw. XXI wiek nie jest od nich wolny. Powieść czyta się jak dzieło współczesne. 10/10

"Pamiętnik pani Hanki" był ostatnią książką Tadeusza Dołęgi-Mostowicza. Powieść została wydana tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej. Autor, w stopniu kaprala, brał udział w obronnej kampanii wrześniowej i zginął 20 września 1939 roku od kul żołnierzy Armii Czerwonej na pograniczu polsko-rumuńskim. Nie zdążył podjąć honorarium za "Pamiętnik pani Hanki" od Towarzystwa Wydawniczego "Rój". To była troszkę inna książka od dotychczas napisanych przez Tadeusza Dołęgę-Mostowicza. Miała formę pamiętnikarską. Pojawiał się wątek sensacyjno-szpiegowski. Domyślałem się, że autorowi zależało na przedstawieniu zepsutej moralności "warszawskiego salonu towarzyskiego". Tadeusz Dołęga-Mostowicz w "Przedmowie" określił tę swoją książkę jako "(...) dokument obyczajowości i psychiki dzisiejszej kobiety kulturalnej (...)". Tadeusz Dołęga-Mostowicz umieścił wiele wzmianek o osobistościach życia społecznego (w tym literackiego – i to było dla mnie najciekawsze) oraz politycznego. Jednak czasami przygniatała mnie nuda. Oprócz tego tytułowa bohaterka, dwudziestotrzyletnia mężatka – Hanka Renowicka – irytowała mnie. Powieść oceniłem na 5,5 gwiazdki, ale zaokrągliłem do 6 gwiazdek (czyli książka była do czytania – dobra).

Jestem tą książką absolutnie zachwycony. Choć to spora cegła, to w trakcie czytania zupełnie tego nie odczułem. Henry James ma niesamowity styl pisania i to chyba dzięki temu, bo jego opisy są precyzyjne, a jednocześnie napędzane szczerymi emocjami, które od razu trafiają i pamięta się te rozdziały. Największa w tym zasługa głównej bohaterki. Autor genialnie przedstawił Isabel Archer, kobietę beztroską, spragnioną przygód i życia pełną piersią. Można pokochać ją za to, że jest kompletnym przeciwieństwem kobiet tamtych czasów, które zazwyczaj miały tylko ładnie wyglądać. Zbliżyłem się do niej, traktując jak taką "amerykańską bohaterkę", która wnosi powiew energii w ten skostniały europejski świat. Najbardziej boli finał tej historii. Zejście Isabel w ostateczną izolację jest po prostu smutne i zostawia człowieka z ciężkim sercem. Miałem nadzieję i życzyłem jej szczęśliwego zakończenia, bo na nie zasłużyła. Ale mimo że losy potoczyły się inaczej, niż bym chciał, doceniam klasę tej powieści. Będę o tej książce pamiętać.

Z pozoru "Rajska jabłoń" to idealna powieść na lato: snuje się, nie ma wyraźnego celu, równie dobrze mogłaby się zacząć lub skończyć 100 stron wcześniej czy później. Tak naprawdę jednak jest bardzo przygnębiająca; to tragiczna opowieść o kobietach, siostrach, córkach, przyjaciółkach, które odarte z młodzieńczych marzeń i energii, starają się odnaleźć w świecie skrojonym pod mężczyzn. Jednym wychodzi lepiej, innym gorzej, jednak wszystkie lawirują, wydzierają, co mogą, usilnie próbują znaleźć miejsce dla siebie i sens. A to wszystko w cieniu pierwszej wojny światowej i czającej się już na horyzoncie drugiej...

Arcydzieło. Wszystko "zagrało". Pomysł, zarys postaci, sposób prowadzenia akcji, język (+tłumaczenie), przesłanie/puenta. Absolutnie wciągająca, mocna opowieść, która zostaje w głowie i sercu. Tak, do bólu drastyczna, realistyczna, mocna, ale jakże w tej brutalności piękna. Życie, człowieczeństwo, moralność. Z wieloma pytaniami natury egzystencjalnej musi się człowiek zmierzyć przy okazji chłonięcia tej historii.

Niezła i ciekawa lektura. Postacie wyraziste i interesujące... choć nie polubiłam żadnego z bohaterów; może najbardziej drugoplanową ciotkę Almond. Ciotka Penniman - bardzo charakterystyczna, dużo jest i zawsze było takich jak ona. Z kolei Katarzyna - miałam wrażenie - w spektrum autyzmu, najpewniej zespół Aspergera. Oczywiście niezdiagnozowany w początkach XIX wieku. Pana Slopera nie chciałabym mieć za ojca, oj, nie. Mimo pozorów - paskudna postać. Nie do końca wiem co sądzić o Maurycym. Ale najlepszego zdania o nim nie mam ;) W każdym razie książka daje do myślenia nawet teraz, a co dopiero w roku pierwszego wydania - 1880. Czytało się bardzo dobrze.

„Trzeci głos, tak straszliwie blisko- przecież mogą mi zaraz nastąpić na głowę- pomyślał Georg – był głosem Meissnera, który nocą przychodził do baraku, wywoływał ich pojedynczo, a jego Georga, ostatnio wywoływał przez dwiema nocami. (…) Drugi napad strachu był jak pięść ściskająca serce, żeby nie żyć teraz człowiekiem, żeby zapuścić korzenie jak drzewo, stać się pniem wierzbowym między pniami, okryć się korą i wypuścić gałęzie zamiast ramion”. Anna Seghers, Siódmy krzyż, Przekł. M. Wołczacka i J. Marecka, Czytelnik, Warszawa 1984,s. 26. Dedykacja Umarłym i żywym antyfaszystom Niemiec książkę tę poświęcam Anna Seghers Dedykacja towarzysząca powieści nie pozostawia żadnych niedomówień, brzmi jasno i dobitnie, podobnie jak historia ucieczki Georga, jednego z siedmiu więźniów obozu koncentracyjnego w Westhofen. Dowództwo obozu, w osobie komendanta, poprzysięga karę w ciągu tygodnia (mają stać pod krzyżami i być torturowani). Pod sześcioma z nich znajdują się schwytani uciekinierzy. Co z tytułowym „siódmym krzyżem”? Sugestywna narracja A. Seghers czyni z Czytelnika również więźnia – uciekiniera, pragnącego za wszelką cenę przeżyć. który wobec nieludzkich systemów, chce zniwelować swe człowieczeństwo i przemienić się w nieruchome drzewo, na podobieństwo bohatera. Żaden ze stanów emocjonalnych takich, jak: niepokój, strach, lęk, obawa, przerażenie nie zostanie mu oszczędzone, podobnie, jak i pozostałym więźniom. Niemcy - u zarania faszystowskich idei, w ujęciu A. Seghers - to początek rozbudowanej machiny obozowej, której doświadczyła Europa XX w. Powieść A. Seghers – powinna znaleźć się na liście lektur XXI w. 10/10

Najlepsza książka, którą kiedykolwiek przeczytałam. Wracam do niej w wolnych chwilach, by za każdym razem odkryć coś nowego. Bohaterowie nie wzbudzają sympatii, ale dzięki temu jestem w stanie zrozumieć ich poczynania bez zbędnego uwielbienia. Lawrence, którego poznałam przypadkiem, właśnie dzięki tej lekturze, posługuje się wspaniałym językiem pełnym metafor, których zrozumienie jest kluczowe, by przekaz powieści dotarł do odbiorcy. Gdy tak się stanie, ta w głównej mierze smutna historia naprawdę chwyta za serce. Zdaję sobie również sprawę, że nie jest to książka dla każdego, ale prawdziwi koneserzy tego rodzaju prozy będą czerpać z niej garściami. Jeśli odpowiednio będziesz szukać tajemnic bohaterów, a może i samego autora, znajdziesz w Zakochanych Kobietach coś szczególnego. Dla lepszego zrozumienia postaci Ursuli polecam zapoznanie się z powieścią "The Rainbow". Pozycja omawiana jednak przeze mnie w tej recenzji przewyższa poprzednią.

Dwudziestoletnia Denise wraz z dwójką młodszych braci przybywa z Valonges do Paryża, gdzie spodziewa się znaleźć pracę w sklepie bławatnym swojego stryja. Niestety, choć pan Baudu obiecał jej przed rokiem posadę, teraz sklep ciężko przędzie i nie może pozwolić sobie na zatrudnienie kolejnego pracownika. W podobnym położeniu znajdują się wszystkie sklepy w okolicy, bez względu na rodzaj towaru, gdyż wszystkie przyćmiewa wielki, olśniewający i nowoczesny magazyn handlowy Wszystko Dla Pań. To właśnie w nim Denise ostatecznie znajduje zatrudnienie, to w nim dorasta i zmienia się w z podlotka w kobietę – a wszystko w cieniu koronek, batystu i innowacyjności handlu. Rzadko sięgam po klasykę francuską, ale kiedy już się decyduję, trafiam na prawdziwe perły literatury. Tak było w przypadku „Nędzników” czy „Hrabiego Monte Christo”, tak jest również w przypadku „Wszystko dla pań”. Książka nie wciągnęła mnie od pierwszych stron, jednak stosunkowo szybko okazało się, jak ciekawie pisze Zola i jak potrafi zaangażować. Coś jest w tych francuskich pisarzach, że mogliby pisać o każdej koronce u sukni jakiejś damy z osobna, albo opisywać po kolei każdy dział handlowy magazynu, a ja czytałabym to z wypiekami na twarzy, licząc na więcej. Właśnie tak było tutaj. Co może być dla niektórych zaskakujące, a może i nawet zachęcające, „Wszystko dla pań”, mimo ponad stu lat na karku, nadal jest boleśnie aktualne w wielu aspektach. Chociaż dom towarowy, jaki Zola maluje w swojej powieści, nie jest już niczym szczególnym w dzisiejszych czasach, to mechanizmy handlu, jego prawa, a także sposób, w jaki wielkie sprzedażowe molochy oddziałują na mniejsze sklepy nie zmienił się ani o jotę; czasami miałam nawet wrażenie, że czytam współczesną wariację na temat handlu, ubraną w strój z epoki – i muszę powiedzieć, było to bardzo pozytywne odczucie. Zola, choć bez wątpienia jest czułym autorem, zwłaszcza w stosunku do Denise, nie oszczędza swoich bohaterów, ukazując dokładne odbicie czasów, w jakich toczy się akcja – problemy niestałość zatrudnienia, głodowe pensje, bieda, brak czasu wolnego, niedożywienie i niedospanie, a także ciężką pracę po kilkanaście godzin dziennie to tylko kropla w morzu tego, z czym musiała mierzyć się Denise i wielu innych bohaterów. I co przerażające, wiele z tych problemów dotyka również osoby żyjące dzisiaj, i to nie tylko te pracujące w handlu. Z resztą i sama Denise zasługuje na uwagę. Nie jest to bohaterka pozbawiona wad, zwłaszcza na początku, gdy jej nieśmiałość i brak pewności siebie przeważają o jej losie i sprawiają, że staje się kozłem ofiarnym. Zmienia się jednak pod wpływem wszystkiego, co poznała w Paryżu i co ją spotkało, w młodą, uroczą i charyzmatyczną kobietę, która wie czego chce (choć może nie w każdym aspekcie życia) i zna swoją wartość. Miło było o tym czytać kibicując Denise od początku powieści. Inni bohaterowie również są wspaniali, zwłaszcza właściciel domu handlowego Mouret, którego przemianę również obserwujemy na przestrzeni niemal całej historii. No i nie można wspomnieć o archetypach klientek, jakie odmalował Zola – można powiedzieć, że nic się nie zmieniło od jego czasów. Nie każda powieść z klasyki literatury przetrwała próbę czasu, nie każdą można czytać i interpretować w jakimś współczesnym kluczu, jednak „Wszystko dla pań” nie zalicza się do żadnej z tych grup, można ją czytać z powodzeniem i dzisiaj, czerpiąc z niej ogrom przyjemności, a także porównywać ją do tego, co znamy i widzimy obecnie, będzie to z pewnością ciekawym doświadczeniem. Polecam, ja z pewnością po tej z chęcią zapoznam się z innymi książkami Zoli, jeśli są choć w połowie tak dobre jak „Wszystko dla pań”, to chyba znalazłam swojego kolejnego ulubionego autora.

Książka, choć trochę się już zestarzała, to w moim odczuciu była innowacyjna, szczególnie na swoje czasy. W niespotykany, bardzo plastyczny sposób opisuje niezdrowe relacje nadopiekuńczej i zaborczej matki z synem. Pani Morel to kobieta dość wykształcona, która popełniła mezalians i tkwi w nieszczęśliwym małżeństwie, w miejscu bez perspektyw, z pozbawionym ambicji mężem pijakiem. Niespełniona w małżeństwie, całą swoją miłość i oczekiwania przelewa na synów. Książka bez akcji, głęboko psychologiczna, pokazująca relacje od miłości do nienawiści, mocno dotykająca tematyki awansu społecznego Ciekawe postaci bohaterów, nie tylko pani Morel i jej syna, ale także ojca czy Miriam, dziewczyny Pawła. Relacje między bohaterami mocne, głębokie, nieoczywiste. Na plus także opisy przyrody, a właściwie beznadziejnego górniczego krajobrazu Środkowej Anglii na początku XX wieku. Klasyka literatury angielskiej, aż się prosi o wznowienie i bardziej uwspółcześnione tłumaczenie.

Ajjj, skończyłam ją kilka minut temu.... Jejkuuu druga część to był taki rollercoaster emocjonalny... Ciężko jest mi to nawet nazwać. Tak bardzo trzymałam kciuki za bohaterów. Do końca miałam nadzieję że Jurij jednak wróci do żony lub w jakiś sposób spotka Larysę i może jakkolwiek ta historia skończy się pozytywnie... Niestety... Nic ich nie czeka. To przykre ale niestety prawdziwe. Wszak ilu ludzi mogła spotkać podobna historia. Doprawdy jej prawdziwość rozrywa serce. Ja sama, jako osoba, która zazwyczaj nie wzrusza się na książkach po prostu się rozpłakałam. Naprawdę przepiękna historia, którą powinien przeczytać każdy, bo oprócz wspaniałej historii ludzi ze zmarnowaną młodością. Możemy wyciągnąć z niej wnioski, prawdy moralne na temat wojen, rewolucji. To skłania do przemyśleń na temat istoty tych rzeczy. I powiem szczerze że chyba potrzebowałam trafić na tą książkę. Uświadomiła mi kilka rzeczy i powiem szczerze że trafiłam na nią przypadkiem. Chociaż uważam że one nie istnieją. Jeśli szukasz książki która jest napisana pięknym lecz nie skomplikowanym językiem, a z wybitną fabułą i świetnie wykreowanymi bohaterami. Naprawdę, wal śmiało w Doktora Żywago.

Wspaniała książka, w której poznajemy losy głównego bohatera i możemy obserwować jego dokonującą się przemianę. Dołęga-Mostowicz przedstawia tutaj mężczyznę, który poddaje się biegowi wydarzeń, stara się dostosować do innych, do przyjętych schematów. Działa więc tak, jak ta figurka kiwająca potakująco głową (stąd właśnie kiwony). Takie postawy, dostosowywanie się do szablonów, często wbrew sobie, to rzecz ponadczasowa. Książka opisuje czasy Polski międzywojennej, ale kiwony są także dzisiaj. Może nawet więcej ich jest, bo współcześni ludzie coraz rzadziej potrafią myśleć samodzielnie, coraz częściej łykają medialną papkę i na tej podstawie wyrabiają sobie opinię o wydarzeniach i postawach.

Powieść Igora Newerlego rozpoczyna się w kluczowym momencie życia bohatera - Bronisław Najdarowski po czterech latach katorgi nie odzyskuje upragnionej wolności, lecz zostaje skazany na przymusowe osiedlenie na Syberii. Status zesłańca czyni go człowiekiem teoretycznie bardziej swobodnym, lecz być może na zawsze odcina od ojczyzny. To właśnie tam, w surowej tajdze, musi na nowo zdefiniować siebie: już nie jako więzień, ale jako wygnaniec walczący o godność i prawo do normalnego życia. Perspektywa srogiej, syberyjskiej natury nie przeraża go jednak - wyrusza w drogę pełen optymizmu i ciekawości. Książka zachwyca od pierwszej strony bogatym, obrazowym językiem, a rosyjskie zapożyczenia subtelnie budują klimat powieści. Dzięki temu obrazy i zapachy Syberii przenikają czytelnika, pozwalając mu wędrować przez stepy wraz z bohaterami. To poruszająca, pisana z ogromną wrażliwością historia o godności, miłości i poszukiwaniu własnego „wzgórza błękitnego snu”, która zostawia trwały ślad w refleksji nad siłą ludzkiego ducha.

Tom 4 Michaił Szołochow w roku 1934 zakończył pracę nad czwartym tomem „Cichego Donu”, jednak wg jego biografów zmuszony był do jego przeredagowania z uwagi na silne naciski ideologiczne. Ukazał się w ostateczności drukiem w latach 1937 – 1938 /część VII czwartego tomu/ i w roku 1940 /ostatnia, VIII część czwartego tomu/. To w tym ostatnim tomie tej pełnej rozmachu, epickiej powieści pojawia się najwięcej probolszewickich deklaracji, które we wcześniejszych tomach były ledwie zauważalne i być może to one spowodowały dyskusję o „teorii dwóch autorów” o której wspominałem przy opinii poprzednich tomów. W momencie publikacji „Cichego Donu” Michaił Szołochow uważany już był za człowieka, który z wątpiącego stał się zdecydowanym komunistą, popierającym wszystkie działania partii bolszewickiej co przysporzyło mu niezwykłą wręcz przychylność władz. W maju 1919 roku rusza natarcie Armii Ochotniczej i połączonych z nią zbuntowanym przeciwko bolszewikom oddziałów kozackich, które na jesieni poprzedniego roku zmuszone były ustąpić za Don. Cały region staje w ogniu. Walki toczą się ze zmiennym szczęściem aż do początków 1920 roku, kiedy to rozbite przez bolszewików oddziały wycofują się do Noworosyjska a stamtąd ewakuują się na Krym nie zajęty dotychczas przez Armię Czerwoną. Wydaje się, że los Kozaków jest już przesądzony, nowa władza zaczyna wprowadzać nowe porządki, lecz stanice i chutory kozackie stają ponownie do walki z bolszewikami. Los porozrzucał bohaterów w różne strony świata i stają po różnych stronach barykady. To walka na śmierć i życie, bezprawie i tortury. Czy Kozakom uda się zachować resztki niezależności? To niezwykła, epicka, pełna rozmachu powieść porównywana czasami z „Wojną i pokojem” Lwa Tołstoja, obejmująca okres od 1912 do wiosny 1923 roku. Bohaterowie Michaiła Szołochowa są świadkami i uczestnikami wydarzeń, które wstrząsnęły Rosją, zmieniły cały dotychczasowy porządek społeczny, stały się przyczyną wielu nieszczęść i tragedii. To zadziwiające jak Szołochowowi udało się znakomicie ukazać losy zwykłych ludzi, ich marzenia i plany, ludzkie namiętności na tle tej wielkiej Historii. W powieści odnajdziemy również całkiem sporo wątków autobiograficznych. W 1965 roku Michaił Szołochow otrzymał literacką Nagrodę Nobla za cyt. „siłę artystyczną i prawdziwość epopei o dońskim kozactwie w przełomowych dla Rosji czasach” i był jedynym pisarzem radzieckim, który nagrodę tą odebrał za zgodą władz ZSRR. Nadal znakomita i zachwycająca.

Typowa powieść o wykluczeniu społecznym. Wątek romansu ukryty, zastanawiam się czemu. Natomiast widać manipulacje dojrzałych czterdziestoletnich mężczyzn nad młodziutką 18 letnią kobietą. Sama bohaterka próbuje jakoś żyć jako arystokratka. Po latach przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje tzw błędów młodości. Tylko, że dla mnie to wszyscy ją wykorzystali na swój sposób. I chyba puentą tchórzostwa społeczeństwa była ostatnia rozmowa między rodzicami Effi. Czasy już inne ale jak często do dziś takie rozmowy między rodzicami innych tragedii/ uzależnień się odbywają?

Nikłe jest jedno życie w obliczu milionów zupełnie obojętnych. Gdy wszyscy muszą myśleć podobnie, gdy karane jest jakiekolwiek odstępstwo od normy, zła intonacja, źle dobrane słowa. Jak żyć w obliczu niesprawiedliwości, gdy ręką doktryny dotyka bezpośrednio Ciebie, Twojego życia, Twojej codzienności. Gdy bezsensownie giną Twoi bliscy, a Ty stajesz do bezsensownej walki o sprawiedliwość. Do czego ona doprowadzi i co zmieni mikroskopijny ruch w jednej rybki w ławicy milionów. Nic, a może wszystko? Jak ułoży się Twój upór na los bliskich Ci ludzi? A jak bardzo ta historia powtarza się obecnie? Jak łamie się ludzkie życia, mimo tego że od tamtych wydarzeń minęło już tyle lat. A tak naprawdę jakby nie minęło nic.