Wybór wierszy

Szczerze przyznam, że przeczytałam tylko wiersze - w ramach mojego postanowienia "czytać więcej poezji". Ale na pewno do twórczości Bursy jeszcze wrócę, bo wywołała we mnie dużo emocji. Nie wszystkie wiersze do mnie trafiły, ale w wielu znalazłam choćby fragmenty, które zrobiły na mnie ogromne wrażenie. I które o wiele bardziej nadają się na warte zapamiętania cytaty i maksymy niż te tekściki kopiowane i masowo udostępniane teraz w social media. Książkę miałam z biblioteki, ale chciałabym ją kupić i trzymać w domu, żeby móc do niej wracać i dalej odkrywać.

Warto zapoznać się z tymi trzema twórcami poezji. Mnie osobiście najbardziej ujęła twórczość Włodzimierza Wysockiego. Ma świetne spojrzenie na otaczającą człowieka rzeczywistość i w mistrzowski sposób udaje mu się to zawrzeć w bardzo wymyślnych wierszach. Wysocki - Mistrz ! !

Jeśli Stachura przemyca nieco humoru, czasem może nieco "kapralskiego", to jego poezje są o wiele strawniejsze. Polecam "Kropkę nad ypsylonem" - czyta się ją szybko, a akcja wciąga. Może dzięki "częstochowskim rymom", do których mamy odę we wstępie? Końcowa wizja atomowej zagłady i zmartwychwstania to taka bajkowa wizja niczym ze "Sławnej jak Sarajewo". Także piosenki, kiedy przekraczają granice absurdu, są bardziej zjadliwe - vide Hymn rozpustników. Wciąż wolę jednak prozę Stachury.

Jako dziecko zaczytywałam się w tym tomiku. W piątej klasie szkoły podstawowej kiedy mieliśmy wyrecytować ulubiony wiersz i wszyscy mówili jakieś Tuwimy, Pawlikowskie, Konopnickie, ja wyrecytowałam "Pantofelka" :) Do tej pory też uwielbiam cytat z Gier i zabaw dziecięcych "...aż wyrżnie mordą o bruk..." Jakie to zdanie jest piękne!

na "Legendarnych i tragicznych" trafiłam podczas przygotowywania prezentacji maturalnej, dotyczącej twórczości Edwarda Stachury. książka Marxa jest niezwykle pomocna i ciekawa dla każdego miłośnika literatury i poezji. ;) zawiera wiele informacji nt. życia autorów, ich twórczości, powiązań z innymi artystami; a także fragmenty utworów. nie jest napisana 'encyklopedycznie', potrafi zaciekawić. dla mnie najbardziej interesujące były rozdziały o Stachurze, Wojaczku i Poświatowskiej, gdyż ich twórczość znałam i ceniłam wcześniej, ale dzięki Marxowi miałam okazję poznać inne ciekawe nazwiska. :) polecam - to świetne źródło wiedzy o polskich poetach przeklętych.

Mam to wydanie! I obecnie, pomimo że ograniczam ilość posiadanych woluminów, to te tomy (już mocno podniszczone) pozostają ze mną. Kocham Stachurę! Nie daję najwyższej noty, ale chyba to ja jeszcze nie dorosłam do wszystkiego co napisał... Ale wszystko przede mną...

Choć Kaskaderzy literatury zostali wydani jeszcze w II obiegu, w latach osiemdziesiątych nadal zachwyca jak ta antologia polskich pisarzy "wyklętych" jest napisana, jak świeżym spojrzeniem (na na przykład Marka Hłasko, który był wręcz bożyszczem literatury tamtego okresu) się charakteryzuje. To zbiór esejów i wyboru twórczości "kaskaderów" - Bursy, Wojaczka, Hłaski, Poświatowskiej, Stachury i Ryszarda Milczewskiego-Bruna, który czyta się świetnie, obojętnie czy jest się wyposażonym w aparat pojęciowy literaturoznawcy, czy nie.

Nie czytam poezji, ale chcąc sprostać WyzwaniuLC na marzec 2023 podjęłam próbę. I akurat wybrałam ten tomik. Pomimo świadomości, że nie wszystko rozumiem, nie odbieram w pełni piękna wierszy (bo kiepskie u mnie doświadczenie), tomik ten mnie urzekł. I z przyjemnością powtórzę takie doświadczenie częściej.

Najpiękniejsza opinia jaką usłyszałem o twórczości Zbigniewa Herberta, padła wiele lat temu na cudownym krakowskim salonie poezji w teatrze im. J. Słowackiego, gdzie Pani Dorota Segda zapowiadając występ swoich studentów powiedziała: "Nie wydaje mi się aby Zbigniew Herbert był najlepszym polskim poetą dwudziestego wieku. Sądzę, że Zbigniew Herbert jest najlepszym polskim poetą w ogóle..." ❤️

Stachurę można kochać lub... nie mieć jakiegokolwiek zdania, gdy się go nie zna. Jego tomiki poezji, a potem powieści "Siekierezada"., "Cała jaskrawość" czy głośny zbiór opowiadań "Falując na wietrze", "Się", ale i trudne do skategoryzowania utwory jak np. "Fabula raza", którą zaliczono do felietonów, to dziś klasyka. Stachura, to także autor melancholijnych piosenek, erotyków, pełnych nihilizmu wierszy. Biografia tego niezwykłego poety wydana w 15 rocznice jego tragicznej śmierci, jest kopalnią wiedzy o tym artyście, odkryciem jego stanów świadomości, cech charakteru, jego duszy. Dzięki drobiazgowo zebranej faktografii ukazuje się nam znany z obwoluty wydanych utworów, jako ktoś niezwykle bliski, miotający się z życiowymi dramatami, dokonujący wyborów często pochopnie, na fali chwilowego impulsu, zagubiony w swym ego, a jednocześnie szalenie wrażliwy choć zarazem zbuntowany. Edward Stachura zwany przez przyjaciół Sted, to samorodny talent pisarski. Rodzice, choć pracujący ciężko, nie mieli nic wspólnego z jakąkolwiek twórczością, nie mówiąc o pracy intelektualnej. Stachura urodzony we Francji, płynnie władający rzecz jasna językiem Moliera mógł stać się z czasem czołowym tłumaczem literatury francuskiej, i choć takich prób się podjął, to jednak wciąż poszukiwał, wciąż nie potrafił zaspokoić swej nieposkromionej żądzy bycia największym, najlepszym, doskonałym. I to chyba prowadziło go do depresji, która stała się krokiem do samobójczej śmieci 24 lipca 1979 r. "Stachura -biografia i legenda"- to fenomenalnie skrojony przez Mariana Buchowskiego portret zapomnianego już dziś i niedocenionego pisarza, którego życiorys byłby świetnym materiałem na filmowy serial.

Stanisław Barańczak napisał gdzieś, że Rimbaud był ostatnim wielkim poetą, który utożsamiał pisanie z wyswobadzaniem się z dławiącej monotonii realności, rozrywaniem jej seriami iluminacji, rozbłysków Nieoczekiwanego. Może dlatego, że osiągnął szczyty poezji innym już niedostępne. Otworzył puszkę Pandory, z której wytrysnęły wizje, którym dana jest nieśmiertelność. Kim był Jean Arthur Rimbaud, legendarny „mistyk w stanie dzikim”, jak nazwał go Paul Claudel? Buntownik przeciw wszelkim konwencjom swej epoki. Gardzący społecznym porządkiem skandalista, szokujący otoczenie ekscentrycznym zachowaniem, błąkający się ulicami Paryża włóczęga. Szaleniec bez domu i przystani. Pijany pielgrzym w zakłamanej rzeczywistości. Kiedy po raz pierwszy czytałem „Statek pijany” miałem 15 lat i rzeczywiście upiłem się kaskadą halucynacji, które wyzwalał ten utwór stanowiący dla mnie do dziś najwyższe osiągnięcie poetyckie wszech czasów. Poezję Rimbauda ożywiają intensywne, wymowne obrazy, wybujała metaforyka, eksperymenty ze składnią i leksyką, przełamywanie barier ówczesnej tradycji i retoryki. Od buntowniczych wierszy po prozatorskie poematy, ulegający nagłym inspiracjom i olśnieniom, trawiony wewnętrznym ogniem orgiastycznej wyobraźni przeszedł Arthur Rimbaud niepokorną ścieżkę poety przeklętego, by ostatecznie zmierzyć się z życiową klęską, która sprawiła, że wybrał ryzykowny los handlarza bronią. Lektura tych wierszy inspirowała mój własny, toute proportion gardee okres rimbaudowski i była zapowiedzią podobnej klęski w późniejszych latach. Nie da się jednak wyrugować z głębi umysłu młodzieńczych fascynacji utworami takimi jak Dzieciństwo, Ręce Joanny Marii, Siedmioletni poeci. Te pozostaną na zawsze jako poetycka podszewka duszy, której nie samą poezją przyszło żyć. Choć chciałoby się, że z całości ostała się tylko ona.

Tom dostałam w podstawówce, w roku 2003, widnieje jeszcze na nim podpis mojego wychowawcy i dyrektora szkoły (niestety już nie żyją). Dobrze, że go wtedy nie przeczytałam, bo standardowo nic bym z tego nie zrozumiała. Poezji nie powinno się czytać zbyt wcześnie. Nawet teraz wydaje mi się, że nie jestem jeszcze na tyle dojrzała, żeby zrozumieć naszego narodowego poetę tragicznego. To oksymoroniczne, bo sam Baczyński umarł młodo, bardzo młodo, przeżyłam go więc już o kilka lat. Niesamowity talent, umiejętność przelewania swojego wielkiego strachu, ale i odwagi, która ten strach pokonuje, na papier. Targały nim namiętności, smutek, żal, ale i chęć doświadczenia tego, co nieuniknione. Bardzo podobają mi się żołnierskie motywy tej poezji, patriotyzm, tak różny od tego, co tu się z nim wyprawia teraz. Piękne wiersze, nie wszystkie równie dobre, ale większość jednak wybitnych. Nie przepadam za rymami w poezji, ale te są wyjątkowe, dojrzałe i doskonale skomponowane, zarówno technicznie, jak i merytorycznie.

Uwielbiam to wydanie wierszy Poświatowskiej! Dostałam ten zbiór w prezencie od taty kilka lat temu i nie oddam za żadne skarby świata :) Z jednej strony mamy wiersz w oryginale, na kartce obok znajdziemy jego przekład na język angielski. W takim wydaniu poezja Poświatowskiej nabiera zupełnie nowego wymiaru.

Mocne wiersze pełne melancholii, nostalgii, smutku, ale są też momenty nadziei. Dużo o życiu i śmierci, poszukiwaniu i odnajdywaniu siebie. Sporo erotyzmu. „[…] Nieciekawy już świata za wanną. Nieciekawy już miasta i kobiet. Nieciekawy siebie samego, spłukujący nazwisko, charakter”. s.6 „[…] Światło nam umarło, śmierdzi po śmierci naftą. Światło zmarło. Światło nam wyłączyli urzędnicy. Pan kierownik przyszedł z fizycznym i wyłączył. Bo żyjemy w grzechu, nijak za to nie płacąc, więc znaleźli sposób, żebyśmy zapłacili - wyłączając światło”. s.7 „[…] Nikt mnie nie ściga, nikt nie idzie za mną. To ja sam ten cień rzucam. Pętam się, pałętam, kluczę pomiędzy miejscem, gdzie mnie teraz już nie ma a miejscem gdzie mnie nie ma jeszcze - i nie do końca wiadomo, czy w ogóle. Kluczę”. s.12 „Przed trzecią w nocy - tuż po awanturze z szarpaniem ubrań, robieniem zadrapań i siniaków, normalnie - jak zwykle z jego winy, bo czyjej, nikogo tu nie ma prócz niego, och, winnego nieskończenie - nagle odnajduje sam siebie idąc gdzieś po torach kolejowych”. s.14 „[…] nie ma nic, niczego ci nie zostawi, prócz pustki, pustka jest ruchoma, można ją upchnąć w kącie, wynieść, zostawić na torach kolejowych”. s.14 „Niekochany nie zdradza. Niekochany chodzi dzwoniąc w kieszeni niepotrzebnym kluczem”. s.25 „[…] Mam już jeden nóż w plecach i nie ma tam miejsca na następne. Ja przyszedłem się kochać. Odpada dylemat: kawa-herbata. Ja przyszedłem się kochać, przyszedłem tu umrzeć. Zobaczyłem światło, więc przyszedłem. Zadzwoniłem i otworzyłaś. Nie przyszedłem rozmawiać, nie przyszedłem namawiać, nie przyszedłem zbierać podpisów, nie przyszedłem pić wódki. Ja przyszedłem się kochać, przyszedłem tu umrzeć”. s.28 „Wycięte kilkanaście zwrotek. Cenzura wewnętrzna. Ale to było wczoraj. Dziś jadę tramwajem uśmiechając się wstrętnie do wczoraj. Wącham wczoraj, ostry i grzeszny zapach. Ale to było wczoraj. Dziś nic. Tylko jadę i więcej nie wydarza się. Lekki grzesznie. Cokolwiek mi zrobią, nie sięgną wstecz. Już jestem przedawniony. Dziś tylko jadę i głównie jestem jechaniu oddany”. s.49 „[…] Nowe życie i wiele rozmów typu „martwię się o ciebie”, odbytych po to, by sumienie nasycić, nowe życie, noc wypiera noc, pogrzeb na wyścigi z pogrzebem. Kiedyś się zdecyduję, teraz jeżdżę, nie wiem, wrócę, jeżeli spełni wreszcie się mój jedyny warunek, skoro prawa nie mam do stawiania warunków, postawię sam sobie wódkę, warunek wysłowię, nie usłyszę go”. s.64 „Nie opiekuję się twoim mężczyzną pod twoją nieobecność, nie odżywiam go właściwie, odprowadzam go do obcych kobiet, a on je krzywdzi, obiecując to, co obiecał już tobie; nie opiekuję się twoim mężczyzną, to jakiś byt, którego nie powinno tu być, trzymam go w płytkim, wciąż otwartym grobie, śpiewa stamtąd króciutką pijacką piosenkę”. s.65 „[…] I wreszcie być podobnym do odbicia w lustrze uderzająco, donikąd nie uciec, pozostać, mieć cień wreszcie i pieniądze szanować, zbierać je na ludzki pogrzeb. I obserwować jak narasta jasność”. s.68