Wprowadzenie do filozofii

Pięć wspaniałych dzieł Platona w jednej książce. Pięć spotkań ze starożytnością, pięć uczt czytelniczych, pięć filozoficznych dialogów. Bez dwóch zdań jest to wybitna książkowa publikacja. Trzy dialogi otrzymałyby maksymalną ocenę. Są to "Uczta", "Obrona Sokratesa" oraz "Kriton". Za całość odejmuję jedną gwiazdkę w ocenie ogólnej, końcowej. Wydanie PWN z roku 1984 cechuje się dodatkowo tym, że wstępami, objaśnieniami i ilustracjami książkę opatrzył tłumacz Władysław Witwicki. Tłumaczenia są zacne, wstępy przed dialogami i objaśnienia tłumacza po dialogach niezwykle interesujące, ryciny udane oraz dobrze dopełniają to książkowe wydawnictwo. Plusy przeważają, minusów bardzo, bardzo mało. "Słowo się rzekło, kobyłka u płota" - użyłem w tejże opinii słowa "wybitna", więc wystawiam dziewięć gwiazdek. Książkę polecam gorąco niczym grecką, letnią pogodę. Czytanie tej książki to prawdziwa, niekłamana, znakomita uczta dla duszy oraz umysłu czytelnika.

Przeczytałem tylko działy 1-6, ponieważ reszta zaczęła coraz bardziej iść w teologię, a już zobaczyłem, że Pascal mnie nie przekona. Bardzo ciekawe myśli na temat zachowań ludzkich, np. dlaczego ludzie uciekają w rozrywki. Co do kwestii Boga - Pascal ucieka od rozumu do wiary, co mnie rzecz jasna nie przekonuje - przede wszystkim dlatego, że wiara chrześcijańska stoi na kruchych fundamentach i jest raczej życzeniowa oraz antropocentryczna.

Autor, bliżej nieznany historyk filozofii, który żył najpewniej w III w. Naszej ery spisał żywoty i poglądy słynnych, na tamte czasy filozofów. Począwszy od pierwszych filozofów przyrody, kończąc na epikurze. Jest to świetne kompendium wiedzy na temat filozofii starożytnej. I choć wiele fragmentów zdaje się być dość nieprawdopodobne, to autor ujął szeroki kontekst poglądów wybranych filozofów i okrasił to wieloma, momentami zabawnym ciekawostkami z życia tychże myślicieli. Jest to bezsprzecznie znakomite uzupełnienie wiedzy dla miłośników filozofii ale tez bogata pozycja dla tych, którzy ze starożytna filozofią chcą sie dopiero zaznajomić. Warto dodać, ze książka jest bardzo gruba (ponad 650s samego tekstu) i momentami mocno się dłuży. Nie mniej jednak polecam.

Ten zbiór wykładów liczy sobie prawie dwa i pół tysiąca lat, a mimo to w wielu punktach jest nadal aktualny (aczkolwiek w wielu się również zdezaktualizował, o czym dobrze jest pamiętać). Nadal jest to jeden z lepszych "poradników self-help", jakie można znaleźć na rynku wydawniczym ;) Momentami wywody Arystotelesa wydają się zawiłe i pojawia się sałata słowna, a i próżno szukać konkretnych źródeł głoszonych przez niego poglądów, ale mimo to bardzo warto sięgnąć po tę pozycję.

Po prostu klasyka filozofii. Książka w przeciwieństwie do wielu innych pozycji, pozostaje wciąż, w większości, bardzo aktualna. Na pewno bardziej przystępna niż długi "Enheiridion / Diatryby" Epikteta i głębsza niż "Rozmyślania" M. Aureliusza. Gorąco polecam - bycie stoikiem może uczynić nas szczęśliwszymi i pełniejszymi. Moim skromnym zdaniem.

"Świat jest bowiem rzeczą najpiękniejszą spośród zrodzonych, a jego budowniczy jest najdoskonalszą z przyczyn". Zwolennikiem metafizyki czy ontologii nigdy nie byłem, Platon w tekście sam przyznaje, że niezdolni jesteśmy na nasze pytania odpowiedzieć - podobnie jak w "Fajdrosie". Ja wtedy myślę: "Po co nucić i wymyślać, skoro zapewnić nie potrafimy czegokolwiek, nawet się zbliżyć?". Platon dzieli ciała na trzy kategorie, z czego jedna zostaje po prostu pustką, eterem, przestrzenią. Pozostałe to pokrótce 1. idee i 2. przedmioty mniemania oraz poznania zmysłowego. Pozostałości streszczać nie będę, ale przyznam, były nawet ciekawe do usłyszenia. Są to tylko domysły oparte na tym bardziej wymyślnych przesłankach, ale pozostają przyjemnymi dla ucha; Platon świetnie pisze, co więcej, widać wiele analogii między zwojami "Timajosa", a wierzeniami chrześcijańskimi. Później o chorobach, odczuciach ciała, leczeniu chorób duszy, wyjaśnianiu tych zjawisk. Platon w Empiku publikował lepsze, ale ta nie jest wiele gorsza.

Filozofia dla niefilozofa jest jak wielki hamburger - nie wiadomo jak to ugryźć. Pomimo tytułu, enigmatycznego dla kogoś kompletnie nie znającego się na filozofii, ale chcącemu wejść w ten temat, LEGENDARNA książka Ajdukiewicza to dobry pomysł, a już na pewno lepszy niż inne wprowadzenia o tytułach jak "Filozofia dla zalatanych", "Podstawy filozofii", "Top 100 filozofów wszechczasów" itp. Jest jeden warunek - stosunkowo cieniutka książka wymaga jednak skupienia i spokoju, ażeby cokolwiek zrozumieć i co ważniejsze, żeby coś wynotować i zadać sobie ciąg innych pytań, które za fraki wciągną nas w niebezpieczny ale jakże ciekawy świat filozofowania.

Wielki filozof pisze o człowieku i dla człowieka. Teksty zawarte w tej niewielkiej książeczce mogą i powinny dotrzeć do każdego i dotycząc każdego bez względu na wiek, wykształcenie, pochodzenie, zapatrywania. Ingarden niejako schodzi z wyżyn świata czystych pojęć i abstrakcji i odpowiedzieć na pytania które od zawsze nurtują ludzi, bez patosu i pustych nic nie znaczących słów.

,,Medytacje o filozofii pierwszej" nie natomiast ,,... pierwszej filozofii" jak w innych wydaniach zaznacza wg. intencji tłumacza to, że mamy do czynienia z tłumaczeniem z wersji francuskiej, autoryzowanej przez Kartezjusza jeszcze za jego życia, nie natomiast z łacińskiej, w której ukazało się pierwsze wydanie w 1641 roku. Tłumaczem jest tutaj, co może być dla niektórych ciekawostką, Jan Hartman. W wydaniu tym nie znajdziemy zarzutów i odpowiedzi, dostaniemy za to krótki tekst Husserla o ,,Medytacjach", zwyczajną przedmowę od tłumacza i tegoż samego nawet obszerne Posłowie. Ocenę posłowia zostawiam innym, tłumaczenie tekstu natomiast dla zwykłego laika nie znającego j. francuskiego jakim jestem, natomiast interesującego się filozofią, nie budzi zastrzeżeń i dobrze się czyta. Jedyna szkoda to duża cena, ale na szczęście istnieją biblioteki. Zajrzeć warto zdecydowanie.

Rzecz absolutnie wybitna. Kant stworzył książkę, która w krótki i przystępny sposób prezentuje podstawowe założenia jego „Krytyki czystego rozumu” oraz stanowi wywód na temat metafizyki jako takiej, a raczej jej możliwości zaistnienia jako nauka. To moje pierwsze zetknięcie z tekstem Kanta, choć wcześniej rzecz jasna o nim czytałem. Mogę powtórzyć rzecz najogólniejszą, jaką się o nim słyszy – tak, Kant jest trudny. Kant jest trudny głównie dlatego, że jego filozofia jest w najwyższym stopniu formalna, a spory i batalie, które chce toczyć w ramach obrony swojego systemu są... przestarzałe. Nie zrozumcie mnie źle; bez Kanta nie byłoby Oświecenia takiego, jakie znamy. Można i należy docenić jego rzetelność w tworzeniu systemu filozoficznego, który łączyłby racjonalistów i empirystów. Tyle tylko, że jego prawdy nie są już dzisiaj prawdami. Po Freudzie, po Wittgensteinie, po Jungu... dziś patrzymy już na podejmowane przez Kanta tematy w zupełnie inny sposób. Czytając go, trzeba pamiętać, że żył on w epoce, w której inaczej postrzegano rozum, język czy jaźń. Dziś struktura filozoficzna, którą stworzył Kant, na niewiele się już przydaje i nie przystaje do dzisiejszego świata. Nie można być dzisiaj kantystą. Można za to docenić jego wkład w tworzenie światowej filozofii i pamiętać, że bez niego być może nie byłoby wyżej wymienionych panów.

Krótka czytanka o sposobach poznania, jego pułapkach i niedoskonałości własnego umysłu. Odsuwając nieco pogmatwany styl Kartezjusza i archaiczność języka tłumacza, był to bardzo przyjemny "jednostrzałowiec". Rene w swoich rozważaniach próbuje rozłożyć nauki na czynniki pierwsze, z lepszym lub gorszym skutkiem oraz prezentuje wyniki swoich demonstracyj w postaci m.in pre-Harveyowskiej teorii na temat wędrówki krwi przez organizm zwierzęcy. Bardzo frapujący wywód ukazujący, przynajmniej namiastkę, dawnych wierzeń, spekulacji oraz wiedzy okraszony filozoficznym sznytem podług najwłaściwszej w tamtej czas tytułowej metody.

Można narzekać że napisane w sposób niestrawny, powiem tak - gdy mędrzec wskazuje na księżyc, głupiec patrzy na palec. Arystoteles podejmuje dokładniejszą od Platona próbę opisania całej rzeczywistości, ma to sens i bardzo długo potem jego logika była jedyną obowiązującą. Dziś widać że tu nie ma żadnej prawdy samej, ale owszem są prawdy użyteczne pragmatycznie oraz w naukach ścisłych, przyrodniczych. Arystotelesowska filozofia nie opisuje świata tylko go szatkuje w sposób sztuczny i nie widzi tego co robi, ale robi to nieźle. Ciekawe odniesienia do presokratyków, Platona - z jego skrajnego realizmu pojęciowego do umiarkowanego, relatywistów np. Protagorasa, pitagorejczyków itd. Platon ładnie pisał i miał ideały, Arystoteles się uzbroił w wypisane tezy, metody logiczne i ścisłe definicje. Rozbicia definicji np. Plato opowiada naokoło że przyczyną bytów są idee w nich uczestniczące a Arystoteles cyk. rozróżnienie np. mamy przyczyny: materialną, formalną, sprawczą, celową. Forma, akt, dyspozycja, materia, potencjalność... Znowu dowód pierwszego poruszyciela (bo w poszukiwaniu przyczyn nie można się cofać w nieskończoność) a kto mi zabroni odejmować i się nie zatrzymać? Dogodność i rozsądek czy prawda? Popieram Heraklita. Btw. Jak dobrze pamietam Arystoteles wspomina jak to już w starożytności Heraklit był krytykowany że ze swoim "nie można wejść 2 razy do tej samej rzeki" jest niekonsekwentny. Bo zgodnie z jego wariabilizmem nie można wejść nawet raz do tej samej rzeki, wszak w trakcie wchodzenia zmieniamy się i wody w rzece również przepływają. Kwestia tego czy wejście do rzeki jako czynność jest jednym momentem [jak skrypt w grze video] czy procesem xd w ogóle nowoczesna nauka wydaje mi się że wspiera wariabilizm właśnie nawet na mikro poziomie aktywności części atomu itd. A czy zasada sprzeczności Arystotelesa nie implikuje koniecznie determinizmu? Np. Idę sobie, w oddali widzę ścianę. Mówię, że nie będę mógł przez nią przejść, że nie można. Wydaje mi się że to zdanie jest na pewno logicznie prawdziwe. Jednak zanim dotrę do ściany (która jest daleko), spadający samolot robi w niej dziurę (widzę to jeszcze z oddali). W tym momencie zdanie o niemożliwości przejścia przez ścianę jest fałszywe. Jeśli tak, to czy nie było fałszywe również poprzednio? A może właśnie było prawdziwe według tej sytuacji a według przyszłej nieprawdziwe więc jednocześnie takie i takie. Albo trzebaby zdania formułować z nieskończoną precyzją aby być logicznie poprawnym np. mając wzrost taki i taki a takie wymiary ciała w tej a tej godzinie nie będę mógł bez żadnego osprzętu przejść przez ścianę jeśli ona nie zmieni swojej jakości ani miejsca itd. Lecz nie wypowiem wszystkim możliwych warunków tak by mój sąd był tylko prawdziwy i wypełniło się w nim prawo logiczne. A na pewno tak będzie we wszystkich sytuacjach codziennych i wielu naukowych (podobnie z zasadą wyłączonego środka) W tym świetle wiekszość sądów jest jednocześnie prawdziwa i fałszywa por. kot Schrodingera. A jeśli zasada sprzeczności Arystotelesa jest prawdziwa to zakłada pełny determinizm i pełną wiedzę podmiotu wydającego sąd. Na gruncie psychologii już w ogóle zasada sprzeczności jest specyficznym, fałszywym uproszczeniem. Albo też ta zasada jest prawdziwa tylko w matematyce i innych dziedzinach, systemach zamkniętych gdzie mówimy o abstrakcjach, o ocenianiu ignotum per ignotum, istności wyobrażone czyli logika, w świecie prawdziwym nie ma żadnych dwóch A z logiki, zawsze jest tylko A, A', A'' itd. Kilka definicji Predykat -Predykat to właściwość lub cecha którą przypisujemy przedmiotowi/podmiotowi w zdaniu. Np. w zdaniu kot jest czarny, "czarny" jest predykatem przypisującym cechę kotowi. Ale predykat nie zawsze musi być przymiotnikiem. Np. W zdaniu: "Sokrates jest filozofem" predykatem jest "jest filozofem" Substrat -Substrat to podstawowa rzeczywistość, która istnieje niezależnie od swoich właściwości i zmian, będąca nośnikiem cech i właściwości. Zaś materia to specyficzny rodzaj substratu, który jest podstawą rzeczy fizycznych i potencjalnością do przyjmowania form Substancja -składa się z materii i formy czyli np w substancji posągu marmur to materia a jego kształt to forma. Substancja istnieje samoistnie i jest podstawą istnienia innych rzeczy, substancja to istota rzeczy, substancje to konkretne indywidualne rzeczy noszące cechy i właściwości... Hylemorfizm, hilemorfizm -to sformułowane przez Arystotelesa stanowisko metafizyczne i filozofii przyrody dotyczące ontycznej budowy i działania ciał naturalnych. Według tej teorii każdy byt jest ukonstytuowany przez materię pierwszą i formę substancjalną. Hylemorfizm niejako zastępuje platońską teorię idei która wyróżnia pierwotne, prawdziwe idee i rzeczy zmysłowe będące cieniami idei i niejako uczestniczące w ideach (sposób tego uczestniczenia chyba dla samego Platona był niejasny). Więc Arystoteles jakby platońskie idee zastępuje bardziej konkretnymi, ziemskimi formami natomiast rzeczy zmysłowe to substancje (sama czysta materia nie jest raczej możliwa do codziennej obserwacji zmysłowej). Formy Arystotelesa to jakby idee Platona ale istniejące tylko w poszczególnych rzeczach a nie w jakimś drugim świecie. Arystoteles realizuje ideę formy ale przenosi ją z nieba na ziemię. Akcydentalne- przypadkowe, przygodne, okolicznościowe, nie będące konieczne z definicji np. Człowiek zdrowy jest koniecznie dwunożny a ten konkretny jest akcydentalnie stary (jest stary i jednocześnie zdrowy w stosunku do normy na jego wiek) Aksjomat - podstawowe założenie przyjmowane bez dowodu, Arystoteles za takie uważa zasadę sprzeczności i wyłączonego środka. Entia rationis- byty rozumowe np. kategorie i pojęcia Entia realia - byty rzeczywiste, niezależne od ludzkiego myślenia. Kant powie że nie mamy o nich wiedzy poza fenomenami Entelechia (dosłownie: "ucelowienie") Wewnętrzny cel który według Stagiryty leży u podstaw rozwoju materii. W nieorganicznej materii enetelchia to określony stosunek w jaki mieszają się jego elementy, w organizmach żywych wyróżnia 3 postaci - roślinną, zwierzęcą i ludzką. W dzisiejszej nauce już nie wierzymy w cel wszystkiego, tu nas może Stagiryta opóźnił. "zasadą bowiem jest to, czego zniszczenie pociąga za sobą zniszczenie wszystkiego. Takie więc i podobne powstają trudności" Postmodernizm be like

Zacząłem czytać w tłumaczeniu Bienestocka z 1911 roku (odradzam), ale kontynuowałem w tłumaczeniu Iwaszkiewicza z 1966 roku (polecam). Bienestock tłumaczył z przekładu niemieckiego - to wydanie ma zupełnie zmienioną strukturę, pełne jest streszczeń, interpretacji; raczej zabytek historyczny dla tych, którzy chcą się czegoś dowiedzieć o recepcji Kierkegaarda w Polsce, a nie dla tych, którzy chcą poznać dzieło Kierkegaarda. Sięgnąłem po "Bojaźń i drżenie" po lekturze Mitu Syzyfa Camusa - Kierkegaard był tam krytykowany za swój "skok" wiary, który autor "Dżumy" ocenił jako "samobójstwo filozoficzne". Chciałem się dowiedzieć w zasadzie czym ten skok jest bezpośrednio u źródła i czyje pisanie bardziej mnie przekonuje. Bo sam chyba skłaniam się bardziej ku teizmowi niż ateizmowi, choć jak ze wszystkim dzisiaj - i tutaj jestem pewnie gdzieś na spektrum ;) Nie jestem specjalnie obyty w lekturach filozoficznych - ale w przypadku egzystencjalistów to nie przeszkadza, bo oni są bardzo "literaccy". Obydwaj - i Kierkegaard i Camus w odwołują się do fundamentalnych postaci z europejskiej mitologii antyczno-chrześcijańskiej; u Camusa mamy Hamleta, Don Juana i w końcu Syzyfa, który jest główną postacią jego eseju, a u Kierkegaarda jest to Abraham - ojciec wiary nie tylko chrześcijańskiej, też judaizmu i islamu. Mamy u Duńczyka też odwołania między innymi do Szekspira, Eurypidesa, Goethego, ale i wielu innych postaci literackich. Skupia się on na bohaterach tragicznych, próbując narysować różnicę między nimi a "rycerzami wiary", który mogą dokonywać podobnych czynów, ale z innych pobudek - pierwsi w ramach etyki, drudzy w ramach osobistego stosunku do absolutu, czyli ponad (lub poza) etyką. U Kierkeegarda odpowiedzią na trwogę w obliczu braku sensu jest wiara, u Camusa bunt. U Kierkegaarda Bóg jest absolutem, u Camusa Bóg jest nieobecny i człowiek musi żyć bez transcendencji, w pełniej świadomości absurdu. To są bardzo odrębne odpowiedzi na doświadczenie egzystencjalnej trwogi i poczucia absurdu istnienia. Bojaźń i drżenie to dziełko średnio trudne, ale - że tak powiem - przyjemne. Dużo odniesień, ironiczny, subkiektywny styl celujący we współczesnych sobie, aluzje do aktualnych mu pisarzy. Autor stosuje tutaj lirykę maski - wydaje tę książkę pod pseudonimem Johannes de Silentio, który próbuje pojąć czyn Abrahama. Taki zabieg pozwala się zdystansować do tematu i popłynąć w rozważaniach - co zresztą robi. I nie ma tutaj jednoznacznych odpowiedzi - jest raczej oglądanie paradoksu wiary, próby uchwycenia jej istoty, z bardzo subiektywnej perspektywy. Jak zauważa Iwaszkiewicz (w znakomitej przedmowie), Kierkegaard "bardzo często mówi o "wierze" jak gdyby w oderwaniu od tego, w co wierzy. Wiarę uważa za pewien stan, euforię (...). Ta wiara jako namiętność, nieuchronnie połączona z cierpieniem, zawrotem głowy, z szaleństwem absurdu, daleka jest od ukojenia mistyków. (...) Nie ma obcowania z absolutem (...). Bóg milczy."

Jeżeli ktoś szuka książki w ramach uzupełnienia wiedzy o filozofii starożytnej bądź rozpoczęcia swojej przygody z tym okresem myśliciel to książka Hadota świetnie sie do tego nadaje. Autor opisuje filozofie starożytną od jej początków, Sokratesa, Platona, Arystotelesa az po rozważania Kanta na emat filozofii chrześcijańskiej. Ksiazke czyta sie dobrze, choć momentami sie dłuży. Nie jestem ekspertem ale dość zabawnym zabiegiem bylo cytowanie własnych książek lub książek swojej żony. Ale nie ujmuje to wartości tej pozycji. Ogólnie polecam!

Książka wprowadzająca istotne pojęcia dla teorii filozofii polityki (umowa społeczna, samostanowienie narodów), wiele ciekawych rzeczy jest powiedzianych o państwie w sprawie wolności i swobód (np. religijnych, obyczajowych). Jednakże wiele koncepcji jest odrealnionych, wręcz utopijnych. Nie da się ich po prostu brać na poważnie (brak partii politycznych w państwie, gdyż każdy będzie działał dla "powszechnego dobra"? Jednolita zgodność? Błagam.) Sama umowa ma swoje problemy, których Rousseau albo nie zauważył albo nie uznał za problemy. Nie pomaga też nieprzejrzysty momentami język. Mimo wszystko ważna lektura do przeczytania dla osób zainteresowanych teorią polityczną. A że jest stosunkowo krótka to każdy może przez nią przebrnąć bez większego problemu.

Zupełnie zmiata z planszy choćby Descartesa. Twiedzenia zawarte w ,,Etyce" są dość bezpieczne i dobrze udowodnione, ciężko je zatem odrzucić. Spinoza świetnie też krytykuje postępowanie większości ludzi, zwłaszcza ich religijność - wiara w Boga osobowego jest bowiem próbą życzeniowego kreowania świata wraz z przecenianiem człowieka - wiara taka bowiem stymuluje miłe, acz naiwne poczucie wyjątkowości.

Ciekawa pozycja pozwalająca nie tylko prześledzić historie osób chorych psychicznie, a zarazem genialnych, ale także dająca wgląd w dawny świat psychiatrii. Psychiatrii, która w czasach Lombroso może znacznie kulała, ale już przed przeszło stu laty opierała się na rozmowie i poznawaniu pacjenta, a nie na stereotypowych celach i kaftanach.

„Bycie i czas” (Sein und Zeit, 1927) to dzieło, w którym Martin Heidegger dokonuje radykalnego przewartościowania całej tradycji filozoficznej Zachodu. Jego główna teza brzmi: filozofia od czasów starożytnych pytała o byty, ale zapomniała o samym sensie bycia. Heidegger chce przywrócić to pytanie, które uważa za najbardziej fundamentalne i zarazem najbardziej zaniedbane. Aby to zrobić, nie zaczyna od abstrakcyjnej ontologii, lecz od analizy bytu, który sam pyta o bycie — Dasein, czyli „jestestwa”. Dasein nie jest „człowiekiem” w sensie biologicznym czy psychologicznym, lecz strukturą egzystencjalną: sposobem, w jaki istnienie staje się dla siebie problemem. Heidegger pokazuje, że Dasein istnieje zawsze jako bycie‑w‑świecie — nie jako obserwator naprzeciw rzeczy, lecz jako istota zanurzona w praktykach, relacjach, narzędziach, troskach i możliwościach. Świat nie jest zbiorem obiektów, lecz siecią znaczeń, w której człowiek jest od początku osadzony. Kluczowym odkryciem Heideggera jest to, że egzystencja ma strukturę czasową. Dasein nie jest „tu i teraz”, lecz jednością trzech wymiarów: przeszłości (rzucenie — fakt, że znajdujemy się w świecie, którego nie wybraliśmy), teraźniejszości (upadanie — pochłonięcie codziennością), przyszłości (projekt — otwieranie możliwości). To właśnie czasowość jest według Heideggera horyzontem wszelkiego rozumienia bycia. Nie można zrozumieć sensu istnienia, jeśli nie zrozumie się, że człowiek jest istotą projektującą siebie ku przyszłości, zakorzenioną w przeszłości i stale zagrożoną utratą siebie w codzienności. Najbardziej własną możliwością Dasein jest śmierć. W doświadczeniu bycia‑ku‑śmierci człowiek konfrontuje się z własną skończonością i niepowtarzalnością. Śmierć nie jest faktem biologicznym, lecz egzystencjalnym horyzontem, który nadaje powagę i autentyczność wszystkim innym możliwościom. Heidegger rozróżnia dwa podstawowe tryby istnienia: nieautentyczność — życie w trybie „Się”, w anonimowej przeciętności, w rozproszeniu i ucieczce od własnej skończoności, autentyczność — przejęcie własnych możliwości, odpowiedzialność za siebie, życie w świetle własnej śmierci. „Bycie i czas” nie jest więc książką o „człowieku” w sensie psychologicznym, lecz ontologią egzystencjalną: próbą zrozumienia, czym jest bycie, poprzez analizę sposobu, w jaki byt ludzki istnieje. To dzieło otworzyło drogę dla egzystencjalizmu, hermeneutyki, fenomenologii późnej, filozofii dialogu, a także dla wielu nurtów współczesnej humanistyki. Jego wpływ jest ogromny, a język i metoda — wymagające, ale niezwykle precyzyjne.

"Dzieło Monteskiusza było z uwagą czytane w Polsce XVIII wieku przez obóz reform państwa". Nic w tym dziwnego. Dzieło na ówczesne czasy było książką bardzo niezwykłą, wielce niepospolitą, wyjątkową i z ówczesnymi polskimi reformami państwowymi miało wiele wspólnego. Dzisiaj nadal jest to rewelacyjna lektura, którą warto mieć na uwadze, którą osoby zainteresowane filozofią, etyką, historią prawa lub naukami społecznymi wręcz powinni uwzględnić w swoich czytelniczych planach. Niewątpliwie książka wysokich lotów. Książka ta składa się z uwag autora, wstępu oraz sześciu części podzielonych na księgi, a księgi podzielone zostały na rozdziały. Tylko ostatnia część szósta składa się z jednej księgi. Część czwarta dodatkowo na początku zawiera "Wezwanie do Muz". Autor spędził wiele lat nad pisaniem tego dzieła. Zawiera potężną dawkę informacji rozłożoną na setki stron. Miejscami zachwyca, miejscami jest napisana świetnie, czasem tylko poprawnie lub dobrze. To w tym dziele autor rozpatruje od różnych stron prawo narodów na przestrzeni wieków, to tu Monteskiusz wyróżnił następujące formy państwa: despotię, monarchię, republikę demokratyczną, republikę arystokratyczną. Wszystkie dokładnie opisuje i je ze sobą porównuje oraz omawia władzę wykonawczą, sądowniczą i prawodawczą. Co warte podkreślenia autor w tym dziele, które przesyca duch liberalizmu, oświecenia krytykuje np. prześladowania religijne, koncepcje tortur lub handlu niewolnikami. Polecam wydanie z serii "Biblioteka filozofów", które zawiera bardzo ciekawy wstęp od redakcji, z którego pochodzi pierwsze zdanie tej opinii. Oceniając całość, biorąc pod uwagę wszystkie plusy i minusy tego dzieła wystawiam notę 8/10. To ocena wysoka, rekomendująca przy okazji tę książkę i zachęcająca do jej lektury. Dzieło obszerne, szczegółowe, wymagające skupienia, ale bardzo wartościowe i godne polecenia.