W poszukiwaniu Marcela Prousta

Absolutna rewelacja. Pod każdym względem. Rzecz godna polecenia wszystkim których interesuje odpowiedź na pytanie: " Co autor miał na myśli". Pan pisarz Proust rzecz jasna. Poza wszystkim kapitalnie się czyta tę książkę. Bo nie trzeba się śpieszyć. Nigdzie. Do końca. Polecam. Bez "raczej".

Pozostaje wrażenie, że patrzył na wszystko niby z teatralnej loży - uważał, że jego powołaniem jest reprezentowanie, nie męczeństwo. CYTATY : ,, Każdy ma swoje obowiązki i swój ciężar do dźwigania, ty przy tokarce, ja przy tronie." ,, Tak potrzebne zafascynowanie, choćby nawet osłabione, choćby nawet przez wątpliwości i niezadowolenie, daje jedynie praca." ,, Wychowanie to po prostu odpowiednia atmosfera, nic więcej." ,, Punkt widzenia, że piękne to wszystko co się przeżywa jest coraz bardziej kuszący." ,, Doprawdy, nie opłaca się przez męki zazdrości psuć sobie trawienia. Z biegiem lat coraz bardziej doceniam komizm." ,, Rudolf Steiner głosił, że przez rozwijanie drzemiących w każdym człowieku wyższych możliwości, drogą medytacji i ćwiczeń duchowych można dojść do pełni człowieczeństwa i do poznania istoty rzeczy." ,, Decydującym względem i zabezpieczeniem pozostaje dla mnie, że zgodnie z moją naturą mogę schronić się w mieszczańskim świecie, właściwie nie ulegając zmieszczanieniu. Jeżeli się ma bogate wnętrze, różnica między samotnością, a nie-samotnością nie jest taka duża, raczej zewnętrzna." ,, Lubię przytrzymywać uciekający dzień, jego zmysłowe wrażenia, a także - aluzyjnie - jego duchowy kształt i treści." Polecam wspomnienia żony : ,,Moje nienapisane wspomnienia" Katia Mann.

Piękny suplement do twórczości Josepha Conrada. Suplemencik, można by nawet rzec. Rzecz nieduża, ale jakże smaczna dla kogoś, kto darzy Autora estymą, bo pozwalająca umiejscowić go w miejscu i czasie, i w emocjach... No i cóż to za pióro! Nawet w takich drobiazgach jak „Notatnik osobisty“ talent Conrada błyszczy niczym diament.

A propos korespondencji Flauberta i Sand. Czytać na czczo, jak dziecięcą wyliczankę, co następuje: Zachód i Wschód Pustelnik pokazać świat okiem Boga chciał i pasji doznał przy tem: bogom ogień skradł, bydlątkom wbrew swej woli dał, w złotym korycie. Zagwozdkę niezłą mamy my - Bawołu objąć nie raczył - girlandą słów w iluzję wwabia nas … oko osobnego. Bezosobna opinie wyrażać śmie – śmieszności nie-strach jej? Dobro i zło rozróżniać chce, mądrość i głupotę. /? Piękno samotne od swastyki nie ratuje nas, kategoria to nie ta. Dobro i zło Natura ma gdzieś, pod/ponad nami jest. Oddzielenia - ona Mistrz odmawia bo - my w Naturze, tamci w nas i wszelka dwójnia wydaje się. Gdy umysł w sercu, spokój jest – (święty) spoczynek nie. Na harfie Inny jak chce gra, głową do góry, ręką do przodu (nie) możliwości tworzę Ja. Myśliciel myślą pochylony, sili się i wyrzeka. Jeśli Paradoks rzeczywiście Się widzi, niczego już nie trzeba. Filozof wariuje, mędrzec tańcuje – kiedy nie dowiesz się?

Fellini to mój ulubiony reżyser, a po lekturze sympatia do niego wzrosła niewyobrażalnie. Bystry, zabawny facet, który z dystansem odnosił się do jego twórczości. Nie pałał uwielbieniem do kinowych piękności, nie dążył bez opamiętania do bycia modnym, popularnym i bogatym. Wszystko musiało być u niego idealne - począwszy od aktorów, na obciu na fotel kończąc. Bawiłam się fenomenalnie, a jego wpływ na kino jest niewyobrażalny.

Kto by się spodziewał od tego autora właśnie tak wspaniałej książki literaturoznawczej? Od autora znanego raczej z zainteresowania historią i polityką przecież. Mówię to z pełną odpowiedzialnością - to praca zupełnie nieprzystająca do akademickiego wzorca, to książka brawurowa, eksplodująca energią, nie pozostawiająca wątpliwości, że dla Cata proza Dostojewskiego jest intelektualnie i duchowo niezbędna, kluczowa, że została nie tylko przeczytana i zanalizowana, ale i przeżyta, przetrawiona, a nawet przepita i i przespana, jeśli wiecie, o co mi chodzi. Cat nie należy o autorów skromnie ukrywających się za tematem książki, przeciwnie, słychać go i widać wciąż, on przekonuje, krzyczy, zasypuje argumentami, buduje plastyczny obraz świata wokół Dostojewskiego, wnikliwie rozpracowuje mnóstwo osób z otoczenia pisarza, a wszystko to z nieporównywalną pasją! Przy tym autor zna Rosję od środka, zna Petersburg, rozumie tamtejszą mentalność, czym także różni się od bardzo nawet wyrafinowanych znawców teorii literaturoznawczych. Skoro piszę to ja, osobnik Dostojewskiego ceniący w bardzo, powiedzmy, ograniczonej skali, to tym większa to pochwała dla książki. Chciałbym przeczytać podobne cuda o innych pisarzach i ich dziełach, ech!

Tadeusz Kępiński autor książki ,,Witold Gombrowicz i świat jego młodości " prywatnie był przyjacielem pisarza. To nie jest biografia, raczej wspomnienia Kępińskiego z czasów szkolnych i studenckich. Obydwaj pisarze poznali się w dzieciństwie, razem uczęszczali do szkoły, razem wymyślali sztubackie żarty. Dobrymi kolegami Witolda byli bracia Balińscy i Kępińscy, a ich znajomość przetrwała długie lata. Co prawda niewiele dowiedziałam się o samym Gombrowiczu, ale ja zdecydowanie wolę fakty niż fikcję i zawsze chętnie czytam czyjeś wspomnienia, biografie czy dzienniki.

Mamy tutaj "próbę" myślenia renesansowego humanisty o silnych korzeniach umysłowych. Inspiracji i natchnienia szuka w twórcach antycznych i myślicielach politycznych oraz sztandarowych dziełach literackich.Możemy tutaj spotkać przekazy stoików, Platona, Machiavelliego i wielu innych oraz sporo cytatów z Prób. Montaigne poddawany był spartańskiemu wychowaniu umysłowemu co stworzyło go tak niepowtarzalnym światłym człowiekiem, wyprzedzającym swoje czasy. W swym realizmie i daleko posuniętym racjonalizmie spotyka się z wieloma myślicielami m.in. filozofią Barucha de Spinozy ( Etyka, Traktat polityczny). Zamyka się w wieży aby odsunąć się od zgiełku a tam niczym antyczny filozof studiować, tworzyć i w dalszym ciągu pracować nad sobą. Tytułowy Michał za swoje zasługi został "Saint". Całe życie walczył o człowieka, wartości i prawa, również reformacje sądownictwa w dobie inkwizycji. Mamy tutaj cały przekrój, biografia jest też pretekstem aby odsłonić kawałek historii odległych dziejów Francji i szerzej. Język profesora jest niespotykany, piękny i kwiecisty a książka niczym dialog z samym sobą zmusza do myślenia. Wymagający, nieśpieszny, potrzeba czasu i spokoju aby się wgryźć w meandry wykładu profesora. Książka jest lekturą obowiązkową dla każdego humanisty. Jeżeli ktoś będzie kiedyś we Francji :-) to bardzo polecam zwiedzić wyspę Saint-Michel. O Mont-Saint-Michel mówi się, że to granitowa i tajemnicza wyspa na Atlantyku, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jej tajemniczość przypisuje się występującej tu gęstej szarej mgle, która otacza gotycką budowlę dawnego opactwa benedyktynów.

Książka o muzyce, a nie tylko o Gouldzie. Błyskotliwa i otwierająca oczy. Dla laika momentami trudna do zrozumienia - Rieger jest krytkiem muzycznym, więc terminologia musiała się pojawić (nie mówię tego z zarzutem). Zadziwił mnie podział książki na 4 rozdziały dziełami Bacha, ponieważ np. w rozdziale 4 - Wariacje Goldbergowskie, Rieger wspomniał o tym utworze tylko pare razy.

Dziennik, który mimo różnych pór roku, jakie się w nim przewijają, zapamiętuje się jako spisany w środku lata, dziennik letni; jako całość jest raczej nierówny i przypomina szkicownik; warsztatowe wprawki - wierszy i prozy - sąsiadują w nim z prozą i poezją dojrzalszą, a nawet wyborną, z opowiadaniami i szkicami, które oszlifowała ręka mistrza - mowa tu o świetnym szkicu o Gruberze do powieści wojskowej, której Rilke nigdy nie ukończył, fatalistycznej przypowieści o grabarzu-ogrodniku czy końcowej relacji z wyjazdu do Bremy; na uwagę zasługuje także fragmencik o spotkaniu Rilkego z Tołstojem. (Parne letnie noce i księżyce jak z Lorki)

Daje 8 :) Po długiej i czasami męczącej (aczkolwiek wartościowej) biografi Bacha od Schweitzer'a, tą książkę czyta się z łatwością i przyjemnością. Iwaszkiewicz napisał bardziej życiowe dzieło. Podaję kilka wątków z życia Bacha, których nie było u niemieckiego pisarza. Pisze tez rozdział o związkach Bacha z Polską. Szkoda ze książka jest taka krótka.

„ - Ależ, kapitanie- powiedziałem po włosku- To nic takiego! My w Ameryce zawsze tak postępujemy! Mamy taki zwyczaj: nie dać wrogowi poznać, że mamy tego wszystkiego powyżej uszu! (…) Kiedy się obudziłem, odniesiono mnie na noszach na punkt opatrunkowy, oddalony o trzy kilometry. Sanitariusze mieli kręgi pod oczami. Droga usłana była dołami po wybuchających pociskach. Nagle nadleciał granat: fiuuu! bum! hopla! Rzucili nosze i padli na ziemię.”( 63.) Drahoslav i Ivan Machalowie, Hemingway reporter. Przekł. Andrzej Czcibor Piotrowski, Wyd. Śląsk, Katowice 1984. Cytat: • pochodzi Z Listu do ojca z 5 października 1918 r., opublikowanego na łamach „Oak Leaves”; • to historia rannego Hemingwaya (miał przestrzelone oba kolana, ale dotarł do swoich, dźwigając na plecach żołnierza, który już nie żył); • to scena, która weszła do historii literatury (umieścił ja autor w powieści „Pożegnanie z bronią”). Bracia Machalowie już w Przedmowie piszą, kim dla nich był Ernest Hemingway: • nazywają go „Golfstromem w morzu współczesnej literatury XX w.”; • zainteresował ich nowym spojrzeniem na świat i ludzi; • w miarę odkrywania twórczości autora, m. in. takich utworów jak: Michigan, Śniegi Kilimandżaro, Komu bije dzwon, Góry jak białe słonie, Słońce też wschodzi...postanowili odbyć podróż (rozpoczęła się w czerwcu 1975 r.), by odkryć europejskie miejsca Amerykanina; • z barwnej i niezwykłej przygody zdali relację w postaci opowieści „Hemingway reporter”; • mnóstwo faktów, nazwisk, nazw miejsc, spotkań z ludzi, zdarzeń, cytatów – tworzy kalejdoskop życia samotnego buntownika, będącego panem własnego życia i śmierci. Nic tylko czytać! 10/10

Książka rzuca dużo światła na autora "Procesu". Kafka we wspomnieniach swojego przyjaciela jest wiarygodnym typem człowieka, takim, jakiego można sobie wyobrazić łącząc cechy ludzi spotkanych w życiu. Jednak przy każdorazowym wywołaniu imienia przyjaciela, udaje się Brodowi utrzymać aurę (aureolę?) jego nadzwyczajności. Geniusz Kafki jawi się niezwykle subtelnie, jako spoiwo czyniące z niego człowieka skończonego, w sensie: dokończonego (F. K. czuje swoją dokończoność negatywnie, jako skończoność, nienarodzenie do życia, konieczne trwanie w fazie prenatalnej). Kafka był zdeterminowany do dążenia ku dobru i doskonałości każdego czynu. Powodowany wyższą koniecznością, cierpiał przy najprostszych i codziennych kompromisach, z jakich składa się pospolite życie. Potykał się o rzeczywistość. Książka czasami traci klimat obcowania z wielkością i tajemniczością autora "Zamku", a są to momenty prozy Maksa Broda, którego słowa nie odsyłają w głąb, tylko najwyżej głaskają rzeczywistość, są rażąco doczesne, ckliwe, żenujące. Jakby ktoś, choćby w najlepszej intencji, okładał diament świeżymi i z troską gotowanymi ziemniakami. To jedyny minus.

Biografia Balzaca godna podziwu ! Balzac pozostawił po sobie ogromną spuściznę (napisał około 130 książek!), a Stefan Zweig nie dość, że merytorycznie odnosi się do całej twórczości pisarza, to przeanalizował z pewnością wszystkie materiały źródłowe i późniejsze prace literackie dotyczące Balzaca, do tego kontekst historyczny — wszystko to zawarł w opracowaniu, nad którym pracował 10 lat. Mamy zatem w ręku książkę gęstą, solidną, nie tyle obszerną, ile mocno uszczegółowioną. Pozycja obowiązkowa dla literaturoznawców, ludzi pióra. Wielbiciele współczesnych biografii, mogą odczuć przesyt ilością informacji i odniesień w biografii Balzaca. Próbowałam czytać biografię na plaży, odłożyłam i dokończyłam w pochmurne dni na kanapie. Ta książka wymaga skupienia. Sam Balzac po lekturze jawi się jak z krwi i kości — to zasługa pióra Zweiga, który zawsze ma akuratny komentarz i nie spocznie nim nie wyczerpie myśli jeszcze bardziej czytelnym, celnym i kompletnym słowem. A czyni to nie dłużej niż w trzech linijkach! Precyzja niemieckiego języka, wnikliwość żydowskiego pisarza. Zachęcam :)

Jeśliby kiedyś miała wygasnąć moja miłość do piękna słowa pisanego to mam nadzieję, że jednak na dnie mojego serca na zawsze pozostanie esencja, osadzona tam przez trzy nadal błyszczące na moim poetyckim firmamencie gwiazdy. Ponieważ przeczytawszy ich korespondencję poczułem, że muszę od nich dostać coś, dla czego nie żałowałbym miejsca w tym przeładowanym niechcianymi drobnostkami świecie. A czemu miałbym to złożyć w sercu? Bo najmilsze skarby składa się właśnie tam. Byłoby niedorzecznością, gdybym do listów tej wielkiej trójki podchodził jak do zwykłego dokumentu, informującego o nawet najbardziej tajemnych marzeniach. Bo wejście do świątyni pragnień wydało mi się przemieszaniem "ja" i "ty" oraz "on". A w tym nigdy niespełnionym zamierzeniu spotkania zobaczyłem duchową samotność, ubrane w boskie szaty nadzwyczaj poruszające poetyckie zjawisko. Podobnie ma się sprawa z opowiadanymi snami, brzmią tak samo jak epistolarny dialog Cwietajewej, Rilkego i Pasternaka. W neoromantycznej atmosferze można tu odkryć "świat dusz" nigdy nieumierających, uszlachetniających ziemskie poczynania słowa często brutalnego i pośledniej jakości. Bo napisane przez nich frazy brzmią jak uwolnione z więzów doczesności i obowiązku wobec niej. Tu żyje miłość, w języku wielkich poetów wybrzmiewa niczym najwyższa sztuka słowa, epistolarna liryka nad którą pochylą się wszystkie wrażliwe sumienia. Poza tym te krótkie elektryzujące spięcia, gwałtowne porywy, powodowane uwielbieniem wywyższanie nad największe świętości. A nad tym ogrom odległości, Rosja, Francja, Szwajcaria. Problem dla nich nie do pokonania, lecz zapewne bez niego nie powstałaby nuta jedności, koncert na trzy serca wygrywany lekko i całkiem naturalnie. Wiele się dowiedziałem, jeszcze więcej wyczułem między wierszami. Taka lektura uczy cierpliwości i uważnego wsłuchiwania się w bicie serc. Bo przecież stale rozrastająca się gorycz jest tu tak samo obecna, jak czułość. Kto nie skosztował wylewności uczuć Cwietajewej, ten nie wie, co chcę wyrazić. Dzięki niej mogłem widzieć, słyszeć, czuć. Chłonąć zjawisko jakim był Rilke, na nowo poznawać określenie "wspaniały". Dlatego pomimo tego, że czytałem jedynie listy, to jednak myślę o nich jak o niepojętym cudzie poezji. Jest w nich subtelna arytmia połączona ze wspólnotą oddychania tym samym powietrzem. Nie dziwię się, że skoro tych ludzi połączyło coś tak pięknego, to ja urzeczony tym wszystkim wpatrywałem się w nich i chłonąłem każde ich słowo. Przecież tak się powinno reagować na uosobienie najwyższej duchowości. Szczególnie teraz, w zalewie miałkich spraw i jeszcze bardziej powierzchownej kultury masowej. Nie wiem, czy kiedykolwiek będzie mi dane z taką intensywnością ponownie przeżywać sen we śnie. Temperatura tej korespondencji przywoływała mi momentami myśli niekoniecznie nadające się do ich umieszczania na widok publiczny. Chociaż czułem, że na moich oczach przenikana jest tajemnica śmierci, to równie często otwierałem szeroko oczy na przejawy buzującego ekshibicjonistycznego życia. A wtedy Rilke w swym pustelniczym żywocie jawił się jako osoba na chwilę zesłana na ziemię tylko dlatego, żeby potem móc stąpać po podniebnych ścieżkach. Zapewne razem z Cwietajewą, bo to poczucie jej oderwania od wszystkiego co ziemskie, stanowi kwintesencję ich listów. "Jest mi wszystko jedno, dokąd lecieć". Te słowa pasują do niej najlepiej. Tak więc odlećmy razem z nimi. Ponieważ to dobre ćwiczenie dla naszej wyobraźni.