Tolkien: Człowiek i mit

Trochę dziwne, nastawiłem się na opowiadania a tutaj mamy esej o pochodzeniu i etymologię baśni, potem jedną baśń i wiersz. Ciekawa pozycja, bo takiego Tolkiena wcześniej nie znałem, choć zdawałem sobie sprawę że jest naukowcem. Podobał mi się ten esej, dużo rozjaśnił mi w głowie. Opowiadanie było jakby dopełnieniem rzeczonego eseju przedstawiając konkretną, pełnokrwistą baśń. Co do poezji to nie jestem fanem, ale mimo to udało mi się dostrzec elokwencję i kunszt satyry zawartej w tym wierszu-liście do baśnio sceptyka.

Żadne to zaskoczenie, gdy napisze, że książka ta jak każda spod pióra Tolkiena jest wyjątkowa, bo pomijając znakomity warsztat autora, to Tolkien niezmiennie zaskakuje kreatywnością i działa na mnie inspirująco, a podróż na surową Północ gdzie przeznaczenie jest znacznie silniejsze, niż wola bohaterów jest czystą przyjemnością. Fascynacja autora mitologią nordycką nie jest zaskakująca, a jego rekonstrukcje mitu jest bogata i pełna literackiego kunsztu. 
Sigurd jest postacią totalnie bezbronną wobec przeznaczenia, a jego relacja z walkirią i Gudrun nie jest klasyczna, a bardziej stworzona z magii, dramatu i manipulacji. Pisarz znakomicie pokazuje, jak zgubna może być miłość i prowadzić do zguby, a Sigurd bohater utkany z dumy i będący iście niezwyciężonym polega w starciu i intryga i zapisanym losem. Historia Gundrun jest już tragedią w czystej postaci. Po śmierci Sigurd kobieta zawierając małżeństwo wbrew własnej woli staje się bezwzględna mścicielka. Tutaj otrzymałam historie bez kompromisów, gdzie honor i krew są odporne na litość. Przyznam szczerze, że Lubie te dodatkowe opracowania Christophera Tolkiena, ponieważ jego komentarze i wstawki dają pełniejszy obraz działa i wiele pozwalają lepiej zrozumieć i mówiąc wprost jeszcze bardziej zafascynować się autorem, ponieważ jego zaangażowanie w literaturę nordycką i jego świadomość literacką zasługują na najwyższe laury. Co ciekawe to pokazuje też, jak bardzo to literackie wejście w te światy pozwalało Tolkienowi w sposób przemyślany budować swoje legendarzu. Jestem niezmiennie zachwycona Tolkienem, jego kunsztem, umiejętnością budowania atmosfery, gdzie można odnieść wrażenie, że czyta się legendy zapisane na skałach, a ich ciężar i brzemię ciążą niesamowicie. Piękna surowa historia, o miłości, zdradzie i przeznaczenie, które pomimo zadawana ciosów nie jest w stanie pozbawić dumy bohaterów.


Książka ta jest moim powrotem czytelniczym - po wielu latach. A przeczytanie jej zajęło mi zaledwie półtora dnia. Jestem pod ogromnym wrażeniem biografii Tolkiena, przeczytanej po raz drugi w mym życiu. Autor jej prowadzi nas od narodzin Wielkiego Twórcy po jego śmierć. Mamy tutaj mnóstwo anegdot, ciekawostek, a także przypisy na dołach stron i przy końcu książki. Czy wiecie, że bodajże do 1971 roku - by dostać się do Oxfordu - należało zdać egzamin wstępny z łaciny? Tak, to prawda. Tolkien to postać skomplikowana. Skomplikowane życie, wieczne tworzenie, poszukiwanie, tworzenie. I też...wieczna niepewność. Dość niezorganizowany. Dość roztargniony. Pykający fajeczkę, nie stroniący od kufelków piwa. Tak, ekscentryk, tak - miejscami można go określić jako dziwaka. Ale pozostawił po sobie wiele. Przez całe życie musiał liczyć się z pieniędzmi. Sława, która przyszła dość późno - przytłoczyła go. Żarliwy katolik. Zmarł po swojej żonie, którą bardziej ciągnęło ku Kościołowi Anglikańskiemu. Uwielbiam biografię, ta jest dość porywająca i ciekawa. Tolkiem to złożona postać, a badania nad jego twórczością jeszcze trwają. Nobliwy angielski wykładowca. Żartowniś. Polecam to dziełko :-) .

Opowieści i baśnie Często zastanawiam się czym tak właściwie jest baśń… Sama tzw. książkowa definicja niewiele mówi. Postacie fantastyczne, morały, czyny niemożliwe… Niektóre z nich już całkiem realne… Taki latający dywan na przykład teraz nazywa się samolot… A czy baśnie przeznaczone są tylko dla najmłodszych czytelników? Na pewno nie. Wiemy już o tym od dawna. Takie „Nowe szaty cesarza” pachną erotyzmem, żeby brzydziej nie powiedzieć. A jak na tle definicji baśni wyglądają opowieści typu fantasy? To przecież też baśnie. Nazwano je jednak inaczej, żeby przez przypadek tatuś nie czytał dziecku o Mordorze i orkach… Tak, dziś będzie o Tolkienie. Ale tym baśniowym i jego „Opowieściach z Niebezpiecznego Królestwa”, pięciu baśniowych opowieściach dla dorosłych. Wiek odbiorcy określa już wydanie książki – tzw. kieszonkowe z czarno – białymi obrazkami, ponad trzysta stron. Dziecko samo nie przeczyta, a czytać na dobranoc? W sumie można, ale czy małolat zakuma? Opowieści są według mnie trudne. Nawet przygody psa Łazikantego wydają się zbyt mądre i skomplikowane. Oczywiście nie dla dorosłego. Ten metaforykę odkryje i zinterpretuje według własnego klucza. Podobnie z dziejami gospodarza Gilesa z Ham czy kowala z Przylesia Wielkiego. Najbardziej tajemniczy jest liść, dzieło Niggle’a. Przy opowieściach pisanych wierszem pod wspólnym tytułem „Przygody Toma Bombadila” znajdziemy sporo ciekawie brzmiących utworów, pojawią się trolle i olifanty. Pojawi się Tolkien, taki mało znany, na pewno ciekawy, ale czy przyciągający czytelnika? Tolkienowskie baśnie mają różne opinie. Niektórzy są zachwyceni, inni podchodzą do utworów z dystansem. Taka jak i ja. Po najsłynniejszej trylogii o pierścieniu trudno przeskoczyć do innych krain fantasy. Śródziemie jest dla mnie nie do przebicia. Cóż, klątwa jednej roli, jak w przypadku kapitana Klossa vel Stanisława Mikulskiego. W sumie w książce z opowieściami najbardziej zaciekawiła mnie naukowa rozprawa Tolkien o baśniach. Napisana językiem akademickim analizuje gatunek literacki przeznaczony pierwotnie dla dzieci. Studiowałam co prawda literaturę, ale nie podejmowano w czasie pięciu lat nauki tematyki baśniowej. Zupełnie tak jakby nie była godna zainteresowania ludzi z naukowymi tytułami. A tu dostajemy poważny traktat o poważnym gatunku literackim, takim, który od niepamiętnych czasów rozpoczyna spotkanie człowieka z literaturą. Mój wnuk przed snem słucha baśni. Czyta ją tata, mama lub babcia. Wpatrzony w druk, którego jeszcze nie rozumie, zamyka powoli oczy. Poznaje świat poprzez opowieści o smokach, walecznych rycerzach i sympatycznych ludzikach. Do literatury fantasy dorośnie. Wtedy sięgnie po baśnie dla dorosłych, jakimi są opowieści Tolkiena. Może się w nich zakocha…

Tolkien ... moj kochany Tolkien . Cudowna , świetna , wspaniała. Widac po niej , że autor przyłożył się i zebrał wiele informacji na temat Tolkiena . Prosty język i co najważniejsze szybko się czyta . Dzięki tej lekturze wiele się dowiedziałąm o autorze Hobbita i byłam w szoku , że był tak bardzo wierzący , co najpierw ciężko mi było dostrzec w jego książkach . Również ciekawy był wątek przyjaźni Tolkiena z Lewisem , autorem Opowieści z Narnii . Ostatnio zdałam sobie sprawę , że bardzo dobre jest przeczytanie biografii jakiegoś pisarza , bo dzięki temu czujemy się bliżej z jego twórczością i znamy motywy , które go skłoniły do napisania tej książki , w jego dziełach zauważamy jego samego ( mało maślane ;) ) . Dopiero dzięki tej biografii zobaczyłam , że Tolkien nie miał łatwego życia i jak wiele jego fragmentów jest w Władcy Pierścieni , Hobbicie czy Silomarilion , które jeszcze przede mną . Świetna ksiażka ! Więcej na blogu http://morzekartek.blogspot.com/2017/07/podsumowanie-bookathonu-2017.html

Świetna analiza mitologii Tolkiena zarówno pod kątem jej źródeł - czyli wszelakich rzeczywistych europejskich mitów i eposów - oraz celu, którym było przywrócenie sacrum człowiekowi nowoczesnemu i ponowoczesnemu. Szyjewski śledzi również to, jak Tolkien rozwijał swój świat, stopniowo coraz bardziej podporządkowując go swoim koncepcjom filozoficznym i religijnym. Bardzo trafne są uwagi o antytolkienowskiej w gruncie rzeczy podbudowie dużej części popularnego fantasy, w którym magia jest de facto nauką czy techniką i nie ma już w sobie pierwiastka oczarowania ani inności - sama to zauważyłam, próbując bez powodzenia przeczytać "Smoczy tron" Williamsa. Interesujące jest także spostrzeżenie, że ożywienie mitu we "Władcy pierścieni" jest skuteczne dlatego, że wychodzimy z punktu widzenia bohatera "ironicznego", szarego człowieka, bliższego czytelnikowi i dopiero wchodzącego w kontekst heroiczny. Na ogół jest bardzo naukowo i dostojnie, ale w paru miejscach Szyjewskiemu jakby się ulewa jadu na temat popularnego fantasy i efekt jest zabawny: "Warto tu wskazać, że w oryginale Morgoth mówi: 'I am (...) who made it', a nie: 'created it' i jest to dla Tolkiena zasadnicza różnica. Różnica, jaka zachodzi między stwórcą-artysta a wytwórcą-rzemieślnikiem, między Trylogią a sto trzydziestym szóśtym tomem z serii Forgotten Realms czy Dragonlance albo rąbankami wiedźmina Geralta w stylizowanej na fantasy (post)nowoczesności" (s. 136).

Tolkien ma u mnie specjalne miejsce, a łącząc świat mitów brytyjskich z raczkującą legendą Śródziemia pokazuje, że jest niezaprzeczalnym królem. Autor sięga po legendy arturiańskie, jednak przedstawia ją w inny do klasycznego sposobu, ponieważ wykreowany świat jest niezwykle surowy, gdzie przeznaczenie jest nieuchronne, a cień klęski nie daje o sobie zapomnieć. Jak to u Tolkiena nie zabrakło epickości i taka właśnie jest wyprawa Artura, jednak nie brak tam tragizmu i zapowiedzi czegoś złowieszczego. Nie sposób mi nie docenić tego jak autor nadaje historii rytm rodem z wojennych pieśni. Język jest poważny, potęgujący ciężar opowieści i doskonale wpisuje się w atmosferę, co mi wielokrotnie przypominało Beowulfa. Autor nie bawi się w iluzje szczęśliwego zakończenia, ucieczka Ginewry z Kamelotu, zdrada Mordreda, wewnętrzne rozdarcie Lancelota, wszystko to prowadzi do nieuchronnej katastrofy niczym w Prawie Murphy’ego.
Mocnym aspektem jest portret rozdartego wewnętrznie Lancelota honorem a uczuciem, między lojalnością wobec króla a własnym pragnieniem. Fragmentaryczność tekstu ma w sobie coś pięknego, jakby sama w sobie chciała metaforycznie cos przekazać, coś więcej niż to o czym mówi sam tekst. Dodatkowe powiązania z mitologią Tolkiena jest niesamowitym łącznikiem miedzy Brytania a echem Valinoru. „Upadek Króla Artura” nie ma w sobie przygodowej lekkości, zamiast tego jest surowość opowiadająca o końcu pewnego porządku świata. Ta historia jest niezwykle przejmująca, opowiadając o zdradzie, winie i nieuchronności, która nawet w tak niedokończonej formie na niesamowitą siłę uderzenia i robi wrażenie. 


Humphrey Carpenter jest jednym z najbardziej znanych badaczy i popularyzatorów twórczości oksfordzkiego kręgu Inklingów. Niniejsze dzieło bezpośrednio poprzedzała biografia J.R.R. Tolkiena, wydana również w Polsce pod tytułem J.R.R. Tolkien. Wizjoner i marzyciel. W Inklingach podjął próbę odpowiedzi na pytania, na czym opierała się ich przyjaźń, jak wpływali na siebie nawzajem i jakie odbicie ten wpływ znajduje w ich twórczości. Choć książka ma charak-ter popularny i adresowana jest do szerokiego kręgu czytelników, trudno nie zauważyć ogromu pracy, jaki autor włożył w jej powstanie, zapoznając się nie tylko z całością obszernej twórczości Tolkiena, Lewisa i Williamsa (a brak tego przygotowania jest niestety wadą wielu popularnych opracowań), lecz również z wieloma materiałami niepublikowanymi, takimi jak listy i dziennik Warrena Lewisa. Rozważając twórczość pisarzy tak powszechnie znanych, autor zawsze zmuszony jest poczynić pewne założenia dotyczące wiedzy czytelnika. „Czytelnik modelowy” Inklingów zna najważniejsze dzieła Lewisa i Tolkiena, choć niekoniecznie zetknął się z twórczością Williamsa czy filozofią Owena Barfielda. Założenie to okazało się trafne w odniesieniu do mnie i sądzę, że nie stanowię wyjątku. Z reguły po biografie pisarzy sięgają czytelnicy szczególnie zainteresowani ich dziełami, dlatego gdy np. Colin Duriez w swej książce Tolkien i C.S. Lewis – historia niezwykłej przyjaźni streszcza fabuły Hobbita i Opowieści z Narnii, wydaje się to zbyteczne i wręcz irytujące. Spośród wszystkich członków towarzystwa Inklingów Carpenter zasadniczo koncentruje się na Lewisie, co zaznacza już w przedmowie. Można by taką jednostronność uznać za wadę, gdyby Carpenter nie opisał już życia Tolkiena w wydanej zaledwie dwa lata wcześniej biografii i gdyby nie stanowiła ona najważniejszej tezy Inklingów. Otóż – jak dowodzi Carpenter – tym, co łączyło kilku tak różnych ludzi w krąg przyjaciół, nie była jakaś wspólna wizja świata ani literatury, ale właśnie osoba i charyzma C.S. Lewisa. W kluczowym chyba rozdziale „Lis, którego tam nie ma” zaprzecza obiegowemu poglądowi, jakoby definiowało ich pojęcie „oksfordzcy chrześcijanie” (Tolkien był zagorzałym katolikiem, Lewis anglikaninem kładącym szczególny nacisk na „chrześcijaństwo po prostu”, zaś niezwiązany z żadnym konkretnym kościołem Williams skłaniał się ku mistycyzmowi i ezoteryce). Ich duchowość znajduje również zupełnie inne odbicie w ich twórczości: od prostych, lecz tchnących życiem alegorii Lewisa, poprzez „thrillery metafizyczne” Williamsa, w których przekonuje się o ingerencji świata nadprzyro-dzonego w widzialną rzeczywistość, aż po skrytą głęboko w strukturze tekstu „mythopoeię” Tolkiena. Ciekawym eksperymentem jest rozdział odtwarzający fikcyjne, acz prawdopodobne spotkanie przyjaciół w mieszkaniu Lewisa około roku 1944. Czytelnik nieco obeznany z tematem przekona się, że dialog jest właściwie kompilacją cytatów z książek i listów, niemniej rzuca on światło na wzajemne przenikanie się poglądów Inklingów. Dla czytelnika polskiego wadą okaże się przekład Z. Królickiego, który wbrew dobremu zwyczajowi tłumaczy nie identyfikuje bardzo licznych cytatów z przełożonych już na język polski dzieł Tolkiena i Lewisa. Tłumaczy je zatem sam, zniekształcając sens, przyjęte już imiona i nazwy, a nawet tytuły niektórych dzieł. Za przykład niech posłuży fragment „największą zbrodnią Nieczłeka nie jest kuszenie Evy z Perelandry…”. Czytelnik odnosi zatem wrażenie, że bohaterka Perelandry ma na imię Eva, tymczasem jest to istota imieniem Tinidril, która wpisuje się w archetyp biblijnej Ewy, a zatem imię bezwzględnie należało spolszczyć. Tego typu błędy utrudniają odbiór podobnie jak brak polskiej bibliografii, niemniej Inklingowie to pozycja obowiązkowa dla każdego miłośnika twórczości Lewisa i jego przyjaciół – bo tak za Carpenterem należałoby ten krąg określić.

Zaczynając, że tak powiem, od dupy strony: obecnie można znaleźć (w tej tematyce) książki od tej lepsze. Niezaprzeczalnym plusem jest fakt, że była pisana niemal na świeżo, kiedy Tolkien swoim "Władcą..." sprawił, że gatunek epic fantasy powstał z martwych. W zbiorowej świadomości ten gatunek zaczął się dopiero kształtować, więc nawet patrząc przez pryzmat kultury masowej można coś ciekawego tu wyczytać. Generalnie całość można podzielić na kilka sekcji: biografię Tolkiena, streszczenia "Hobbita" i "Władcy..", sporo na temat samej teorii fantasy z licznymi przykładami, no i na fajrant garść ciekawostek. To wszystko w krótkiej formie, bo całość ma jakieś 200 stron. Tylko właśnie to, że książka była napisana w 1969, jest tu znacznym minusem. Jest zwyczajnie przestarzała. Nie bierze pod uwagę "Sillmariliona", ekranizacji Jacksona, czy choćby tego, jaki na kulturę jako taką miała wpływ ponad półwieczna obecność dzieła Tolkiena w świadomości nie tylko fanów fantastyki, ale również ludzi z tym gatunkiem nie powiązanych. Trzeba przyznać, że sporo wody upłynęło i informacje zebrane przez autora są często niewystarczające. Jeśli masz do wyboru kosę i kombajn, to prawdopodobnie wybierzesz to drugie. Taka jest mniej więcej różnica między Carterem, a najnowszymi, wyczerpującymi publikacjami. Jednak zasługuje uczciwie na ocenę bardzo dobrą, głównie za humor, wiadomości z dziedziny historii literatury Europejskiej i tytaniczny wysiłek w odnajdywaniu tego, co Tolkien zapożyczył z dziesiątek bohaterskich eposów. No i było to pierwsze studium na ten temat, a to też nie jest bez znaczenia.

Ciekawa pozycja dla literaturoznawców, polonistów, filozofów i teologów oraz osób zainteresowanych wymienionymi dziedzinami kultury. Colin Diurez kreśli obraz przyjaźni Tolkiena i Lewisa, skupiając się na związkach filozofii z mitem i twórczością pisarską. Wydaje mi się, że język biografii jest nieco hermetyczny, nie do końca wiadomo czy to utwór popularnonaukowy czy dla specjalistów. Niewiele wiedziałam o życiu obu panów, dzięki pracy pana Durieza poszerzyłam swój zakres wiadomości. Dowiedziałam się jaki był wpływ obu pisarzy na siebie i twórczość, jaką religię i filozofię wyznawali, gdzie szukać źródeł Opowieści z Narnii i Władcy Pierścienia. Skąd się wzięła fascynacja lingwistyczna Tolkiena. Jakimi byli ludźmi, co było dla nich ważne. Dowiedziałam się, z kim mieszkali, z kim pracowali, jaka była atmosfera intelektualna na Oksfordzie i Cambridge w pierwszej połowie XX wieku. Poznałam pogląd Tolkiena, według którego kult maszyn to współczesna magia. Głosił też ideę subkreacji - dzieła łączącego świat fizyczny, duchowy i moralny. Dla Tolkiena każda kreacja świata wtórnego, w powieściach i filmach, była próbą przedstawienia świata takim jakim stworzył go Bóg. Tolkien marzył też, aby przywrócić baśń ludziom dorosłym. Ubolewał nad tym, że w czasach przedhistorycznych mężczyźni słuchali sag i eposów, nie wstydząc się tego zachwytu mitycznymi, legendarnymi światami. Uważam za wspaniałe, że Tolkien zrealizował swoje marzenie - jego utwory o elfach, wróżkach i gadających drzewach - czytają dorośli. W powieściach Tolkiena zawarta jest cała filozofia pisarza na temat powstania świata. Fascynujące, choć nie jestem zainteresowana szczegółami. Odbieram twory Tolkiena tylko na poziomie literackim. Gdybym chciała poszerzać swoje wiadomości, z pewnością sięgnęłabym po bibliografię i źródła cytatów zamieszczone na końcu książki Colina Durieza. Uważam, że dla laika, zainteresowanego biografiami pisarzy, to warta polecenia lektura.

Dzięki temu albumowi możemy się dowiedzieć jak Tolkien sobie wyobrażał różne miejsca w Śródziemiu. Myślę, że dla wielu czytelników Hobbita i Władcy Pierścieni wizja Tolkiena znacznie róni się od ich własnych. Sam album dokłada kolejną cegiełkę do wspaniałej kreacji jaką jest Śródziemie. Warto go mieć i oglądać. Dla wielbicieli twórczości Tolkiena pozycja obowiązkowa.

To najbardziej wymagająca książka Tolkiena, będąca zbiorem mitów i legend opisujących początki Śródziemia. Znajdziemy tu opowieści o stworzeniu świata, losach Valarów, pierwszych ludziach i elfach, a także o dramatycznych wydarzeniach prowadzących do epoki, którą znamy z "Władcy Pierścieni". "Silmarillion" ma epicki, niemal biblijny charakter i jest pełen tragicznych losów wielkich bohaterów. Nie jest to lekka lektura, ale dla fanów twórczości Tolkiena stanowi klucz do zrozumienia całego jego uniwersum.

Recenzja w sam raz na światowy dzień czytania Tolkiena ;) To krótka i lekka biografia twórcy Władcy Pierścieni i gatunku fantasy. Książka to przeczytania w dwa wieczory. Pytanie czy wynika to z tego, że życie Tolkiena było nieskomplikowane i właściwie nie ma o czym specjalnie wspominać, czy może autor specjalnie ograniczył się do kilku ledwie faktów i opowieści z życia Oxfordzkiego profesora? Książka przypomina raczej pocztówkę, zarys historii. Tylko pobieżnie dowiadujemy się z niej jakim człowiekiem był Tolkien, co nim kierowało w życiu i co wpłynęło na to, że stworzył największe literackie dzieło wszechczasów. Mimo to plus za styl i język. Minus za ograniczoną liczbę informacji i ubogą ilość fotografii.

Obszernie rozwinięty z dokładnością tytułowy temat. Książkę długo czytałam. Fakt, że jest gruba z dużą ilością tekstu ale bardziej mnie spowolniała treść, którą nie było lekko przyswoić. W końcu autorem jest profesor. Tak czy siak warto. Polecam zainteresowanym.

Nigdy nie przeczytałem i pewnie nie przeczytam jego dzieł, nie interesowały mnie też ekranizacje. Pięć lat temu poznałem pasjonata twórczości Tolkiena i byłem zdziwiony, że ta osoba nie sięgnęła po biografię ulubionego autora. Ale pod wpływem jego peanów i zachwytów nad filmami z uniwersum Hobbitów, zdecydowałem się na seanse - co wieczór jeden film z serii. Obejrzałem te sześć dzieł i zacząłem się zastanawiać, co motywowało autora do wykreowania tego przedziwnego świata, gdyż według mnie to, co niosły ze sobą filmy i zapewne też książki, było dosyć jasne i oczywiste. I tak sięgnąłem po biografię, bo tylko poznanie jego losów mogło mi coś rozjaśnić. I rozjaśniło. Dlatego warto czytać biografie!

Tak jak i poprzedni moi oceniający, ja również uważam, że trudno ocenić tę książkę pod kątem walorów literackich. Ale muszę powiedzieć jedno: Cieszę się, że wpadła mi w rękę (stała w bibliotece na półce nowości) właśnie w czasie, kiedy syn oznajmił mi, że będzie brał udział w konkursie szkolnym ze znajomości książki "Hobbit". Kilka wieczorów zabawy w quiz tolkienowski i nie ma lepszego sposobu na przygotowanie się na taki konkurs. Przepraszam jest, trzeba jeszcze ze 4 razy przeczytać Tolkiena i mieć niezłą pamięć do szczegółów albo zdolności lingwistyczne. W końcu elficki jest bardzo skomplikowany....

Świetna rzecz. Nie tylko dla miłośników literatury Tolkiena, ale i dla fanów wszelakich gier RPG spod znaku magii i miecza. Zarówno tych komputerowych, jak i fabularnych (kto grał w AD&D ten wie o co chodzi). Momentami to więcej czasu zabierało mi przyglądanie się ilustracjom niźli samo czytanie.

Książka pomocna dla ludzi czytających dzieła Tolkiena. Dzięki niej łatwo odnaleźć informacje na temat postaci, wydarzeń i miejsc pojawiających się na kartach książek napisanych przez J.R.R. Tolkiena. Szczególnie polecana dla czytelników lekko zagubionych w bogactwie świata wykreowanego przez profesora z Oksfordu. Niestety w niektórych hasłach zdarzają się drobne pomyłki dotyczące dat.

Jeśli jesteś fanem trylogii Władcy Pierścieni musisz przeczytać tę książkę. Bogato ilustrowana zdjęciami opowieść o powstawaniu arcydzieła filmowego. Ciekawostki z planu filmowego , anegdoty , oraz opowieści " od kuchni" to tylko część tej arcyciekawej książki. Z czego robi się błoto, jak "produkuje się " miecze, jak ważny jest każdy drobny szczegół , jak ważne jest też zaangażowanie zwykłych ludzi i nie tylko to dowiesz się z kart tej książki. Polecam fanom i nie tylko.