Sprawa Tuchaczewskiego

Śmiało mogę polecić tę pozycję. Od wielu lat interesuję się historią. Wyjątkowo trudny czas, jakim była II wojna światowa, szczególnie leży w kręgu moich zainteresowań. Jako mieszanka Wrocławia bardzo chciałam zapoznać się z lekturą przedstawiającą losy tego pięknego miasta. Losy, jakże niezwykle ciężkie i przygnębiające. Wydarzenia przedstawione w tej książce przybliżają nam walkę o ostatnią twierdzę. Losy cywili narażonych na śmierć, uszczerbek na zdrowiu, później na wygnanie budzą w człowieku duże współczucie. Dodatkowo, czytając o walkach toczonych na wrocławskich ulicach, łatwo zwizualizować sobie te wydarzenia, poprzez znajomość miasta. Generalnie bardzo polecam, książkę czyta się szybko, jest interesująca i nie nuży ;)

Wydana niedawno praca Grzegorza Motyki w ogólny i przystępny sposób przybliża problem walk polskiego podziemia antykomunistycznego z wojskami nowego zaborcy – ZSRS. Ale, należy na wstępie podkreślić, autor gwarantuje rzetelne i wnikliwe podejście do tematu. A przy tym zbadanie nieokreślonej liczby materiałów źródłowych w polskich i rosyjskich archiwach. Zadziwiająca jest dla mnie pobłażliwość autora przy opisie pogromu kieleckiego, kiedy pisze jedynie o domniemanej komunistycznej prowokacji. Ja zaś słyszałem o tym, że to w ubeckiej rodzinie przetrzymywano polskie dziecko rzekomo porwane przez Żydów, agresję na Żydach rozpoczęli wojskowi z „ludowego„ WP i KBW, większość uzbrojonych w pałki robotników to komunistyczni aktywiści, a będący w mieście Sowieci nawet nie ”kiwnęli palcem”… Grzegorz Motyka nie ma za takiej wspaniałomyślnej pobłażliwości dla ludzi z NSZ przy opisie nie do końca przecież wyjaśnionych zdarzeń pod Rząbcem oraz w Wierzchowinach. W tych miejscach autor nie mówi już o „domniemanej winie” NSZ, ale jednoznacznie przypisuje cała winę żołnierzom narodowej organizacji zbrojnej. Książkę Na białych Polaków obława mogę z czystym sumieniem polecić każdemu, kto choć trochę interesuje się historią Polski. A na pewno każdy zainteresowany dziejami Żołnierzy Wyklętych i ich nierówną walką, powinien koniecznie sięgnąć po najnowszą książkę Grzegorza Motyki. Pracę, która w znakomity sposób uzupełnia dotychczasową wiedzę o polskim podziemiu antykomunistycznym. (https://historia.org.pl/2014/11/17/na-bialych-polakow-oblawa-wojska-nkwd-w-walce-z-polskim-podziemiem-1944-1953-g-motyka-recenzja/)

Zaczęłam czytać bo chciałam poznać szlak bojowy mego pradziadka, który jako Wielkopolanin był w V korpusie armii pruskiej i walczył w I wojnie światowej. Zupełnie nie znałam realiów żołnierskich w okopach. Dużo się dowiedziałam i bardzo się cieszę, że trafiłam na tę książkę. Mało się na ten temat trafia lektur bo temat niepopularny, bo Polacy po stronie niemieckiej walczyli. Ryszard Kaczmarek rzetelnie scharakteryzował ówczesną sytuację Ślązaków, Wielkopolan i Polaków z Pomorza a nawet zakończył puentą. Polacy prawie prosto z frontu poszli do powstania Wielkopolskiego. I zwyciężyli.

Książka zawiera rozbudowany kontekst wydarzeń oraz opis mechanizmów jakie działały w momencie przemieszczania się armi czerwonej czy niemiec przez tereny na, których toczył się konflikt polsko-ukraiński. Jak dla mnie minusem było zbyt duża ilość szczegółowych statystyk dotyczących miejscowości, które ucierpiały oraz brak map. Książke czytało się bardzo dobrze, mimo ciężkiej tematyki.

Zaskakująco wciągające. Autor chronologicznie przeprowadza nas w latach międzywojnia opisując relacje nie tylko na linii Polska-Niemcy (chociaż o tym będzie najwięcej), ale też całej Europy. Jest sporo powtórzeń, ale dzięki temu można sobie wszystko utrwalić. Nie jestem historykiem, by ocenić książkę od strony merytorycznej, zgodności faktów i źródeł, ale w oczach laika temat zdaje się być wyczerpany.

Praca wielu autorów o nieniemieckich żołnierzach w Waffen SS. Niektóre rozdziały bardzo ciekawe, np. o muzułmanach z Albanii, Bośni i Związku Sowieckiego służących w tej formacji - autorzy ukazują ich różnorodne motywacje, np. muzułmanie sowieccy, którzy dołączyli do Waffen SS, to głównie wzięci do niewoli żołnierze z różnych części ZSRR. Inne rozdziały są jednak słabsze, a niektóre bezsensownie dołączone, np. o Białoruskiej Obronie Krajowej czy policji granatowej w Polsce. Uwaga autorów jest skierowana głównie na motywację osób wstępujących do Waffen SS - przecież na ogół zaciągali się do armii okupantów. Czasem był to antykomunizm i nazistowskie poglądy, czasem awanturnictwo czy chęć otrzymywania wysokiego żołdu. Brakuje natomiast, poza paroma wzmiankami, przedstawienia działań na froncie wschodnim. W sumie bardzo nierówne dzieło.

Tytuł mówi za siebie. Trzecia z największych plag ( po najazdach Mongołów i czarnej ospie ), jakie nawiedziły Europę w ostatnim 1000 leciu. Komunizm niestety zaatakował cały świat. Pochłonął więcej ofiar, niż wszystkie wojny XXw. i dalej ma zwolenników, którzy pod zmienioną nazwą i - na razie ? - innymi metodami, próbują zdobyć dominację, nawet w dawnym tzw."wolnym świecie". Niech ta książka będzie przestrogą, bo " Historia nie powtarza się nigdy, ludzie powtarzają się zawsze" Voltaire. Polecam.

Potężna i ciężka cegła, z masą informacji. Naprawdę szczegółowa, stąd ‘czytanie’ w moim wykonaniu było bliższe raczej studiowaniu; z analizowaniem poszczególnych akapitów, porównywaniem z poprzednimi rozdziałami i bieżącym robieniem notatek. Toteż dotarcie do końca zajęło mi bardzo, bardzo dużo czasu; szło opornie, niekiedy było nawet frustrujące, lecz finalnie jakoś wyszło i uprzedzając - opłaciło się. Poznałem kawał historii polskiego podziemia i lepiej zrozumiałem, co działo w miesiącach przed tym punktem kulminacyjnym, a także jakie miało to późniejsze reperkusje. Chyba wszystko o treści mówi podtytuł: ,,Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego”. Nie ma więc tutaj mowy o przebiegu powstańczych walk, nie ma historii powstańców. Czyli można powiedzieć: ,,nudy”. Lecz ,,nudy” niezbędne do tego, by pojąć, jak kumulacja poszczególnych decyzji przełożyła się ostatecznie na godzinę ,,W” dn. 1.08.1944. Także dlatego, aby w związku z powyższym pokusić się o samodzielną ocenę tego wydarzenia, co współcześnie - obok upamiętnienia - wydaje mi się być głównym przedmiotem zainteresowania Powstaniem warszawskim. I w tym miejscu, myślę, że warto podkreślić, iż praca przedstawia zdecydowanie KRYTYCZNĄ ocenę decyzji o jego wywołaniu. Swoją drogą, podczas lektury często przychodziła mi refleksja, czy w danym momencie dało się to wszystko jeszcze powstrzymać? Jako uzupełnienie pierwotnego wykładu, obszerną część publikacji stanowią wybrane dokumenty źródłowe oraz wywiady z niektórym decydentami. Teraz przejdę do czepiania się. Brak map, mimo że różne i sprzeczne ze sobą żądania terytorialne padają tutaj wyjątkowo często. Miło byłoby zatem móc zerknąć, o jakich terenach akurat jest mowa w danym momencie. I fakt, iż oczywiście nie jest to żadna wiedza tajemna, nie umniejsza sprawie. Brak też fotografii. Poza tym są jeszcze mankamenty redakcyjne: literówki, pogubione przecinki, cudzysłowy i czasami jakaś dziwna konstrukcja zdań. Podsumowując; temat książki dotyka sprawy tak kontrowersyjnej dla polskiego społeczeństwa, jak mało która. Przypuszczam, że spory o zasadność przeprowadzenia Powstania (czy szerzej całej Akcji ,,Burza”) będą trwały latami – z kolejnymi cyklami zaostrzenia i łagodzenia. Być może ostateczne stanowisko ustali się po ewentualnym odtajnieniu archiwów ze strony rosyjskiej i/lub brytyjskiej. Ale niezależnie od tego - by ofiara Powstańców nie poszła na marne - uważam, że wszyscy współcześni powinniśmy w większym stopniu powziąć myślenie o rzeczywistości w kryteriach realistycznych, geostrategicznych. Czyli jak wyżej; ,,nudny" zarys polityczny i dyplomatyczny może mieć w pewnych sytuacjach fundamentalne znaczenie. Między innymi o tym jest ta książka. Polecam.

Nie ma wielu opracowań o wojnie 20-stego roku więc z zainteresowaniem przeczytałem książkę Chwalby. Jest to jednak opracowanie bardziej dla osób, które zbytnio historią się wcześniej nie interesowały. Powinna być dla bardziej wymagających czytelników bardziej rozbudowana. Wtedy byłoby to opracowanie kompletne.

Książka ciekawa,styl pisarski jak zawsze świetny u tego autora,jednak razi jakby wybielanie strony republikańskiej . Owszem przedstawione są zbrodnie,egzekucje itp. ale człowiek ma uwierzyć że strona republikańska na przykład dokonała jednego gwałtu na zakonnicy i to wszystko,bo chodzili do burdelu a nacjonaliści to tylko rozpasane zwierzęta,bez czci i honoru? . Dla Mnie to słabe bo republikanie aniołkami na pewno nie byli . Także wyśmiewanie lub raczej ironicznie podejście do dogmatów czy tradycji katolickich ,mimo że nie jestem gorliwym katolikiem, i występki kleru także mnie rażą,uważam za profesjonalne. Peter Heather ,Peter Wilson czy Judith Herrin na przykład to profesjonaliści wysokiej klasy,przy panu Beevorze. Tym bardziej że nie było nawet słowa oburzenia na opis wykopania zwłok zakonnicy i tańców z nią,co jednak robi pospolity motłoch. Na szczęście trochę autor rehabilituje się dobrym nie nużącym opisem konfliktu i stwierdzeniem że zwycięstwo republikanów, również mogłoby się skończyć dla Hiszpanii niewesoło. Także wspomnienia uczestników konfliktu,zaliczam na plus .

Dla przeciętnego czytelnika książka trudna do zrozumienia. Jest przeznaczona dla osób, które mają już wiedzę na temat uwarunkowań historyczno-politycznych Wschodniej Europy. Autorka chronologicznie stara się przedstawić ewolucję mentalności żołnierzy RKKA na przestrzeni lat 1941-1945. Są jednak poważne błędy w tej pozycji. Czytając miałem wrażenie, że autorka gwałty, morderstwa i inne zbornie żołnierzy radzieckich stara się usprawiedliwiać cierpieniami, które doświadczył ich naród pod niemiecką okupacją. Jest to oczywiście chybiona narracja, a w każdym razie nie jest to jedyna przyczyna brutalności czerwonoarmistów. Autorka wyraźnie jest też pod wpływem radzieckiej i rosyjskiej propagandy bezmyślnie przepisując frazesy o 28 panfiłowcach i T-34 jako o najlepszym czołgu II Wojny Światowej. Dobitnie widać, że niektóre fragmenty nie zostały pogłębione żadną szerszą analizą źródeł. Książka także się częściowo zdezaktualizowała, szczególnie jej ostatni rozdział, który prawi o stosunkach rosyjsko-ukraińskich. Z innej jednak strony książka przedstawia rzadki obraz przeżyć ludzi, którzy przeżyli lata w skrajnie trudnych warunkach. Ich wspomnienia w warunkach ZSRR i współczesnej Rosji nie byłyby spisane. Pod tym względem pozycja ta ma dużą wartość.

Dostajemy tu naprawdę poważne dzieło. Nie ma tu żadnej żenady, jest poważne traktowanie czytelnika, rzetelny opis wydarzeń poprzedzających wybuch I wojny światowej czyli Wielkiej Wojny i jej przebieg w 1-szym miesiącu jej trwania na froncie zachodnim Belgii i Francji i pobieżnie na froncie wschodnim (tylko w zasadzie wydarzenia poprzedzające i przebieg bitwy pod Grunwaldem II aka pod Tannenbergiem). Niestety my Polacy mamy z anglosaskimi autorami historycznymi ciągle ten sam problem: nie znając języków słowiańskich poprzestają na opisywaniu naszego regionu na napisanych przez innych banałach, piszą po łebkach albo ignorują ten obszar. Nas Polaków zasadniczo powinien zaciekawić jeden akcent z zachowanych materiałów źródłowych opisany przez autorkę - jak Niemcy już w początkach XX wieku byli nastawieni ksenofobiczne, etnocentrycznie (manii wielkościowej), rasistowsko, militarystyczne i parły ze swoim niezrównoważonym Wilhelmem II do wojny w oparciu o gospodarkę rozbujaną protekcjonizmem z doktryn Friedricha Lista i dorównującą gospodarce angielskiej.

Książkę czytałem w czasach jej pierwszego, polskiego wydania (2011) i opinia to raczej okruchy ówczesnego wrażenia. Raczej bez rewelacji, ale również bez ewidentnych niedomagań. Okres II wojny światowej opisany przez amerykańskiego historyka, dla którego historia XX (i ostatnio XXI )wieku jest polem nieustannych prac badawczych i co za tym im idzie wielu publikacji. Treść ksiażki raczej do konfrontacji z innymi dotyczącymi tego okresu, bo zdawać się na amerykańską wersję, naszej pogmatwanej europejskiej historii może być trochę ryzykowne. Niezła, ale z powyższym zastrzeżeniem.

Dużo faktów, liczb i prawdy, niestety sposób podania do mnie nie trafia. Do tego twarda oprawa, która zarezerwowana winna być dla roczników statystycznych. Książka z mnóstwem odniesień i realną analizą, jednak bez polotu, który sprawi, że sięgną po nią ludzie inni niż "fani" tego skrawka historii.

Spojrzenie na II wojnę światową z punktu widzenia ideowca-fanatyka. Interesująca z uwagi na zupełnie inne postrzeganie wydarzeń i świata oraz świadectwo ciężkich zmagań na froncie wschodnim. Niestety należy czytać ze świadomością kto ją napisał. Mimo wszystko polecam - warto zapoznać się z tą pozycją :)

Kolejna dobra książka Zychowicza o naszej historii. Choć nie ukrywam że od połowy już trochę męczyłem tą książkę. Ale ogólnie polecam. Warto poznać naszą historię od innej strony. Czas najwyższy tą romantyczną, baśniową, idealną i wzorową historię jaką dotąd znaliśmy odsunąć na boczny tor. Bo tylko wyciągnięte wnioski z surowej historii pozwolą na niepopełnianie błędów z przeszłości.

Dobra pozycja, choć moim zdaniem niepozbawiona delikatnych wad. Zaletą książki jest na pewno styl pisania autora, większość książki czytało się sprawnie, potrafił mnie zaciekawić różnymi szczegółami opisywanych wydarzeń. Wiele fragmentów książki było bardzo interesujących, np. rozważania i dyskusje nad kwestią śląską w Wersalu, przebieg kampanii plebiscytowej i samych powstań, jak wyglądała władza polska na zapleczu frontu podczas III powstania, jakie były skutki powstań. Rzeczywiście plusem jest też obiektywizm, nie czułem żeby autor chciał mnie przekonywać kto miał rację w sporze o Górny Śląsk, a raczej był tego sporu kronikarzem. Widać, że prof. Kaczmarek sporo czasu spędził na analizie źródeł oraz różnych wspomnień uczestników wydarzeń. Do minusów zaliczyłbym brak większej liczby mapek – trochę trudno mi to zrozumieć, bo w książce znalazły się mapki z zasięgiem wszystkich powstań, a zabrakło mapek z ostateczną granicą Śląska, z przebiegiem frontu w czasie III powstania, mapy z powiatami niemieckimi itd. Było to utrudnienie, bo autor posługiwał się zwrotami typu „wschodnia część powiatu bytomskiego” i żeby wiedzieć o jakie miejsca chodzi trzeba było znaleźć podział rejencji śląskiej na powiaty, co nie jest takie proste. Żebym mógł śledzić wydarzenia podczas kontrofensywy niemieckiej podczas III powstania, musiałem sobie zerkać na Google mapy. Sporym minusem dla mnie było to, że obstawiałbym, że pewnie nawet ok. 100 stron zajęło opisywanie zbyt dużych szczegółów związanych najczęściej z armią niemiecką. Były to najnudniejsze fragmenty książki: podział wojska na mniejsze jednostki, dowódcy, nazwy i miejsca stacjonowania oddziałów wojska, ilość i rodzaj uzbrojenia, niemieckie plany na wypadek polskiej inwazji w 1919 r. (której ostatecznie nie było, więc nie bardzo rozumiem czemu autor poświęcił temu aż tyle miejsca). Prof. Kaczmarek część tego typu „suchych” danych umieścił w tabelach na końcu książki, moim zdaniem spora część książki też mogłaby zostać przeniesiona do tabel. Miałem też wrażenie, że bardzo obszerne fragmenty dotyczyły planów i perspektywy niemieckiej, a jednak trochę mniej polskiej, mogłoby być ciut więcej informacji o motywach udziału powstańców w ruchu powstańczym, ich wspomnień. Mimo drobnych minusów całość oceniam wysoko, czuję, że moja wiedza o powstaniach śląskich znacznie się powiększyła, a taki był mój cel zapoznania się z tą pozycją. Czasem widzę komentarze, że Ślązacy nie bardzo czuli się związani z Polską, a jednak udział w działaniach wojskowych wielu tysięcy Ślązaków oraz ostatecznie niezły wynik plebiscytu dowodzi, że pewna ich część na pewno czuła się blisko Polski.

Stalinizm. Dyktatura przemocy „Stalin był mistrzem intrygi i igrania z władzą. Wygrywał przeciw sobie wysokich funkcjonariuszy partii, kazał zakładać podsłuch w ich mieszkaniach, kontrolować korespondencję i zawsze uprzedzał ruch, jaki zamierzali wykonać jego przeciwnicy. Przede wszystkim umiał wykorzystywać współpracowników, karierowiczów i ludzi o skłonnościach kryminalnych; wikłał ich w zbrodnicze intrygi, a przez to czynił ich swoim bezwolnym narzędziem”. O Józefie Stalinie napisano już naprawdę bardzo dużo. Właściwie każdego roku wychodzi jakaś nowa jego biografia. Nie powinno nas to dziwić – ludzie jego pokroju zawsze będą w centrum zainteresowania historyków. Jak to się dzieje, że jednostka słaba, w najlepszym razie przeciętna – tak jak Hitler i Stalin, zdobywa władzę absolutną w swoim państwie? W jaki sposób eliminuje swoich konkurentów? Jak przejmuje stery nad partią? Wreszcie, czym kieruje się w swoim postępowaniu? Czy na takie pytania można w ogóle odpowiedzieć? Tego ambitnego zadania podjął się Jörg Baberowski w swojej książce pod tytułem „Stalin. Terror absolutny”. Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka, w serii „Oblicza zła”. Autor jest profesorem historii, znanym z licznych publikacji na temat Rosji i Związku Sowieckiego. Na początek pewne ważne zastrzeżenie. Otóż książka ta w żadnym razie nie jest biografią Stalina. Myślałem, że jest to klasyczna biografia, jednak nie. Autor skupił się o wiele bardziej na systemie bolszewickich rządów. Systemie, który wprowadził Lenin, a udoskonalił Stalin. W tym sensie moglibyśmy publikację tę nazwać historią stalinizmu. Oczywiście Stalin zajmuje w książce ważne miejsce, ale autor stara się raczej objąć swym spojrzeniem całość rzeczywistości, a nie tylko osobę samego dyktatora. Bardzo wiele miejsca w publikacji poświęcone zostało „imperialnym przestrzeniom przemocy”. Po raz kolejny czytamy więc o Imperium Rosyjskim, o systemie carskich rządów i o ich upadku. Baberowski twierdzi, że były to warunki wstępne do zaistnienia stalinizmu i prawdopodobnie ma rację. Pisze także o rewolucjach i wojnach domowych, choć nie jest to akademicki wykład. W ogóle dobrze jest mieć elementarną historyczną wiedzę przed przystąpieniem do lektury tej książki. Sprawia ona bowiem wrażenie eseju, miejscami publikacji popularnonaukowej. Czasem brakuje zaś klasycznego wykładu historycznego, choć to być może tylko moje odczucia. Widać wyraźnie, że Baberowski kieruje swoją pracę do wszystkich, stąd też sporo miejsca zostało poświęcone bolszewickim rządom pod kierunkiem Lenina. Wreszcie po kilkudziesięciu stronach pojawia się nazwisko Stalina. Opisuje, w jaki sposób po śmierci Lenina przejął władzę w partii. Stalin był mistrzem politycznej intrygi. Dlatego właśnie zdołał przejąć władzę – wbrew okolicznościom. Nie przeszkodziły mu w tym ani testament Lenina, ani silna pozycja Trockiego i innych bolszewików. Józef Stalin nie był oczywiście w partii nieznany czy też bez żadnej pozycji – jednak nikt nie stawiałby na jego zwycięstwo nad Trockim. Tymczasem małymi krokami i budowaniem różnych sojuszy całkowicie podporządkował sobie partię. Następnie brutalnie rozprawił się z tymi, którzy pomogli mu wspiąć się na szczyt. Autor sporo pisze o masowym terrorze, jako o metodzie sprawowania przez Stalina władzy. Niestety niektóre wydarzenia wybrzmiały bardzo słabo – mam tu na myśli głównie II wojnę światową. Uważam, że Baberowski potraktował ten okres zbyt skrótowo. Lata powojenne zaś to już raptem kilka stron. W tym miejscu po raz kolejny powtórzę. Recenzowana książka nie jest biografią Józefa Stalina. Jeśli ktoś będzie czytał ją pod tym kątem, to się zawiedzie. Jest to raczej próba odpowiedzi na jedno pytanie: czym był stalinizm? Publikacja to studium terroru, jaki Stalin wprowadził w Związku Sowieckim. Był to terror absolutny, przed którym nie było ucieczki. Nikt nie mógł czuć się bezpiecznie. Polecam zainteresowanym tematem. Wojciech Sobański

Książkę czyta się szybko i sprawnie. Z pewnością nie jest to pełne kompendium wiedzy na temat bitwy warszawskiej z 1920 roku, ale mimo wszystko warto po nią sięgnąć z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, autor kierował ją do zagranicznego czytelnika, więc dzięki temu zyskujemy nieco inne spojrzenie na tę tematykę. Po drugie, lektura tej książki pozwala na pewnego rodzaju usystematyzowanie wiedzy o słynnym polskim zwycięstwie. Prawdziwą perełką są w mojej ocenie wspomnienia uczestników wojny. Warto podkreślić, że oprócz refleksji marszałka Piłsudskiego, można poznać także przemyślenia jego adwersarza, czyli Tuchaczewskiego.

Kapitalna książka, która w sposób absolutnie kompleksowy opisuje dynamikę wydarzeń jaka działa się w Europie zaraz po zakończeniu II wojny światowej. Na ponad 600 stronach dostajemy skondensowany opis wydarzeń rozgrywających się na Starym Kontynencie w ostatnich kilkudziesięciu latach. Pisana trochę chronologicznie i na pewno problemowo, to znaczy pokazywała pewne kamienie milowe europejskiej historii i wyprowadzała z nich konsekwencje kolejnych wydarzeń. Dla niektórych osób wiele elementów mogło zostać potraktowanych ogólnikowo (bo i tak było), niemniej jednak jest to chyba pierwsza książka, która w jednym tomie opisuje całą złożoność europejskiej sytuacji. Zaskakująco sporo jest o Europie Środkowo-Wschodniej (i nie tylko Polsce), choć z oczywistych względów główna narracja skupia się na Europie Zachodniej, w triadzie (Niemcy-Francja-Wielka Brytania). Książka została też napisana w bardzo przystępny sposób, wywody są klarowne, a tekst łatwo przyswajalny, więc spokojnie mogą po nią sięgać również osoby słabiej interesujące się historią.