Restauracja na końcu wszechświata. Życie, wszechświat i cała reszta

Początkowo długo zastanawiałem się, czy kontynuacja pięcioksiągu „Autostopem...” ma jakiś sens. W końcu, ostatni z jego tomów kończył się w sposób… dosyć kończący. Obawiałem się też, czy nowy autor udźwignie ciężar zadania. I w zasadzie na oba pytania można odpowiedzieć twierdząco. Fabuła doskonale wpasowuje się w uniwersum i rozwija wiele niedokończonych wątków. Jest to też ciekawa i zwariowana historia – może nawet dziwniejsza od tej zaprezentowanej przez D. Adamsa. Z drugiej strony, nie jest już tak zabawnie jak poprzednio – przynajmniej w moim odczuciu, i pod tym względem nieco się rozczarowałem. Z pewnością jest to najsłabsza pozycja w cyklu, ale i tak jest „Wrucajnie”.

Już sam tytuł tej książki jest świetny i odnosi się do najważniejszej idei świata powieści. Człowiek = węgiel. Całe życie na Ziemi zbudowane jest z węgla, a nasze ciała to po prostu złożone struktury chemiczne. W świecie tej książki ciało przestaje być czymś wyjątkowym, staje się tylko materiałem biologicznym. Modyfikowany. Technologia pozwala oddzielić świadomość od ciała. Umysł zapisany jest w tzw. stosie korowym i może być przenoszony między kolejnymi „powłokami”. Sens tytułu. „Modyfikowany węgiel” to człowiek, którego biologiczna materia może być dowolnie zmieniana, wymieniana i ulepszana. Czy może być bardziej cyberpunkowa idea? Do tego dostajemy bardzo wartką, momentami brutalną historię, w której łatwo się pogubić, jeśli na chwilę stracisz koncentrację, wątek główny potrafi się ciekawie rozgałęziać. Świetny klimat, dużo neonowego mroku i filozofii ukrytej pod warstwą akcji. Bardzo polecam. Pozdro Wariacie!

Opowiadania Teda Chianga, tylko 8 w tym zbiorze, okazały się dla mnie momentami zbyt trudne, mimo, że lubię właśnie tego rodzaju literaturę science fiction, opartą na nauce i technice, z dylematami filozoficznymi i moralnymi. Jest to zajmująca lektura, ale nierzadko rozumiałam tylko fragmenty i często wymowa całości nie była dla mnie jasna. Musiałabym czytać uważniej i bardziej wgryzać się w tekst. Tematyka jest rozmaita, na ogół ulokowana w dalekiej przyszłości, oprócz pierwszego opowiadania „Wieża Babilonu”, które przypomina biblijną przypowieść o spełnianiu marzenia ludzi dotarcia do nieba. Wszystkie pozostałe bazują na problemach i dylematach wynikających z rozwoju naszej cywilizacji i techniki. Nie byłam w stanie w całości pojąć szczegółów medycznych i informatycznych w „Zrozum”, czy tych matematycznych z „Dzielenia przez zero”. Z kolei „Siedemdziesiąt dwie litery” eksplorują temat inżynierii genetycznej, w powiązaniu z nomenklaturą i eugeniką. Też to było dla mnie trudne, ale jednocześnie intrygujące. Bardzo podobały mi się dwa opowiadania, o znaczących tytułach: „Ewolucja ludzkiej nauki” (o metaludziach) i „Co ma cieszyć oczy. Reportaż” (możliwości programowania mózgu). Zupełnie nie polubiłam „Piekło to nieobecność Boga” (nawiedzenia, objawienia, uzdrowienia). Efektowne jest tytułowe opowiadanie, sfilmowane w 2016 roku jako „Nowy początek” („Arrival”, w reżyserii Denisa Villeneuve’a, z Amy Adams w roli Louise Banks), które pokazuje trudny kontakt ludzkości z przybyszami z kosmosu. Tu z kolei nie jest łatwo połapać się w sprawach lingwistycznych oraz problemach psychologiczno-mistycznych językoznawczyni, zatrudnionej do pomocy przez wojsko. Film w szczegółach nie jest wierny pierwowzorowi literackiemu, ale ciekawie, inaczej, obrazuje wygląd obcych, ich statku, a także nieprzystawalność innych cywilizacji do naszych o nich wyobrażeń oraz reakcje różnych państw na wizytę kosmitów. Dla mnie kompletnie niejasny jest wątek osobisty tłumaczki i jego związek z całą sytuacją. Zarówno opowiadanie jak i film wciągają – w obu przypadkach istnieje specyficzny klimat: zagrożenia, tajemniczości, niepewności i ciągłego niepokoju. Książka pobudza do myślenia o problemach rozwoju cywilizacji ziemskiej; Autor jest gejzerem pomysłów i nieoczekiwanych rozwiązań. Powołuje do życia niepowtarzalne postaci i pokazuje ich różnorodne postawy, emocje i zachowania. Jeden z wynalazków przyszłości przydał by mi się wyjątkowo: „opatentowany w Edynburgu automat gospodarczy umiejący odnosić przedmioty na właściwe miejsce” (s. 178). Ciągle w tyle głowy miałam to co już w wcześniej czytałam. Zdecydowanie wolę książki naszego Rodaka, Stanisława Lema, którego proza jest zawsze świetnie napisana, równie oryginalna i twórcza, ale też zdecydowanie bardziej klarowna i tym samym łatwiejsza w odbiorze. Słuchałam audiobooka, być może to był błąd i na papierze byłoby mi łatwiej się skupić na trudnych problemach badań i odkryć w odległej przyszłości Ziemi. Polecam bardzo.

Pierwsza część - "Cześć, i dzięki za ryby" - zdecydowanie była najsłabsza z całego cyklu. Skupiająca się na romansie, nie miała zbyt dużo typowych dla Adamsa żartów czy szalonych rozwiązań, a samych wątków science-fiction też było nie za dużo (i nie były zbyt dobrze poprowadzone). Generalnie fragmenty naprawdę dobre można było policzyć na palcach jednej ręki, i to nie wykorzystując wszystkich palców, a sam wstęp trwał de facto pół książki. Z tego co wiem, wydawca wtrącał się mocno do tej części i niestety wyszło jej to zdecydowanie na gorsze. Za to "W zasadzie niegroźna", choć również ma przydługi wstęp, doprowadza cały pięcioksiąg (czy raczej pięciopowieść skoro jest ona w 3 książkach) to satysfakcjonującego, pomysłowego końca. Zwłaszcza końcówka to była już jazda bez trzymanki. Będzie mi brakować Douglasa i jego poczucia humoru.

Koncepcja powieści odmienna od pierwszej części trylogii, bo nie mamy tu do czynienia z rozwiązywaniem detektywistycznej zagadki (choć i tych tutaj nie brakuje), a z historią zdobycia skarbu. Co przebiło mi się na pierwszy plan, to proza autora, która od "Modyfikowanego Węgla" nabrała więcej kształtu i koloru oraz świetne dialogi. Morgan naprawdę celnie potrafi ująć atmosferę sytuacji, głównie poprzez drobiazgowe porównania np. tonu głosu czy wyrazu twarzy postaci. Bohater to nadal ten sam niezniszczalny i podrasowany biotechnologicznie Takeshi Kovacs, więc jeśli komuś nie przeszkadzał wcześniej, to tu też nie powinien - spełnia swoją rolę. Cała reszta obsady jest dobrze przedstawiona i ma swoje charaktery, czuje się, że to ludzie z krwi i kości, nawet jeśli ich rola nie jest zbyt duża. Czasami zawiłości fabuły i napędzających ją intryg konfundują, ale autor nigdy nie zwleka zbyt długo z wyjaśnieniami, co w konsekwencji daje satysfakcję z lektury. Jedynie (tak jak w "Węglu") zdarza mu się celowo ukrywać na chwilę fakty, przez co można się poczuć troszkę oszukanym, ale nie jest to grzech częsty i zbyt ciężki (chodzi raczej o szczegóły, typu "co bohater trzyma w dłoni"). Co do błędów logicznych, to raczej ciężko stworzyć pogmatwaną fabułę i wystrzec się ich kompletnie. Pytanie jak głęboko chcemy szukać i czy jesteśmy w stanie sobie je racjonalnie wyjaśnić. Mi nie udało się chyba tylko z jednym. Nie zapsuło mi to specjalnie lektury. Wpleciony seks może drażnić, ale moim zdaniem miały te sceny sens w ogólnym zarysie fabuły i bohaterów. Można dyskutować z ich graficznością - chyba kwestia gustu. Czy jest to dopięta na ostatni guzik książka? Raczej nie - jest tu kilka mniejszych lub większych szczegółów, które kłują w oczy (przesadny ciężar nihilizmu, zbędne zabiegi - każdy sam oceni). Ale muszę przyznać, że wciągnęła i czytało się bardzo dobrze. Lepiej niż pierwszą część, co chyba stanowi niepopularną opinię. Ostatni tom na pewno wleci.

Skuszony humorem z książek od Weira - pewna nadwyraz pomocna technologia nakierowała mnie na tą książkę. Początek bardzo mi się podobał pod względem humoru niemniej potem poczułem się przytłoczony. Mam wrażenie, że lepiej odebrałbym historię/świat w formie krótkich opowiadań.

Trochę się obawiałam tej książki, ale bardzo pozytywnie mnie zaskoczyła! Niezwykle trudne zagadnienia opisane w bardzo przystępny sposób, żeby każdy mógł je zrozumieć. Z chęcią teraz bym przeczytała pozostałe pozycje tego autora. Bardzo podobała mi się narracja, która została napisana lekko i nawet ciut żartobliwie. Może i momentami robiła się ona trochę chaotyczna, a autor odrobinkę zbaczał z obranego tematu, ale i tak uważam, że miała ona idealny wydźwięk do książki z gatunku popularnonaukowej. Gdyby nie ta lekkość, to nie wiem czy dałabym radę przebrnąć przez te wszystkie zagadnienia fizyczne. To jest chyba moje jedyne, osobiste, zażalenie - za dużo fizyki. Rozumiem, że jest ona bliższa autorowi, ze względu na kierunek studiów, oraz ściśle powiązana z chemią, jednak nie trzeba było wchodzić w aż takie szczegóły. Bardziej mnie zainteresowały historie odkryć i wszystkie ciekawostki związane z pierwiastkami. Niemniej, pomimo mojej wewnętrznej niechęci do fizyki, dużo się dowiedziałam z tej książki i to uważam za najważniejsze.

„451° Fahrenheita” Raya Bradbury’ego to jedna z tych powieści, które wybrzmiewają jeszcze długo po przeczytaniu. Choć została napisana w latach 50. XX wieku, jej treść wciąż brzmi niezwykle aktualnie. Porusza bowiem kwestie, które bezpośrednio dotykają naszego świata. Cenzura, powierzchowność społeczeństwa czy zanik samodzielnego myślenia to tylko niektóre z nich. Akcja książki rozgrywa się w przyszłości, w której czytanie książek jest zakazane, a strażacy zamiast gasić pożary zajmują się paleniem domów, w których odnaleziono zakazane lektury. Główny bohater, Guy Montag, jest jednym z nich. Strażakiem, który początkowo, bez głębszej refleksji, wykonuje swoją pracę. Z czasem zaczyna jednak zadawać pytania, a te, pozostawiając go bez sensownej odpowiedzi, nakazują mu wątpić w działania systemu, w którym żyje i co gorsza, dla którego wiernie pracuje. Wewnętrzna przemiana Montaga staje się tutaj symbolem przebudzenia i w pewnym sensie, symbolem poszukiwania prawdy w czasach zdominowanych przez ułudę szczęścia i bezrefleksyjną konsumpcję. Bradbury w swojej książce stworzył nie tylko świetną wizję totalitarnego państwa, ale także zmusił czytelnika do głębokiej refleksji nad szeroko pojętą kondycją człowieka. Autor doskonale pokazuje jak łatwo społeczeństwo może zatracić zdolność do krytycznego myślenia, gdy zostanie odcięte od kultury i wiedzy. Po jej przeczytaniu nie sposób nie myślec o tym jak wiele z tej fikcyjnej rzeczywistości, którą tu dostajemy, możemy odnaleźć w dzisiejszym świecie. Świecie pełnym ekranów, szybkich informacji, nietrwałych więzi i do granic spłyconych emocji. Bradbury nie moralizuje, nie ocenia, ale dosadnie daje czytelnikowi do zrozumienia, że to od niego zależy, czy pozwoli, aby myślenie i wrażliwość zniknęły pod grubą warstwą obojętności. Czytając tę historię nie raz przechodził mnie dreszcz. Ba! Od pierwszej strony towarzyszyło mi swoiste poczucie niepokoju, które głęboko osiadło na moich ramionach i powraca za każdym razem, kiedy wspominam losy Montaga. Ponadto, chciałabym pochylić się nad stylem Autora. Jest prosty, bardzo obrazowy i niezwykle wymowny. Całość wręcz czyta się sama! Reasumując, „451° Fahrenheita" to pozycja obowiązkowa dla wszystkich, którzy szukają niepokojącej i dającej do myślenia historii. Gwarantuję, że po jej przeczytaniu pozostanie w Was coś więcej niż przerażający i przejmująco aktualny obraz dystopii. Książka ta pozostawi po sobie coś więcej. Pozostawi uczucie niepokoju i mnóstwo pytań o naszą przyszłość jako ludzkości. Ja jestem pewna, że kiedyś jeszcze do niej wrócę, choćby dlatego, by po raz kolejny poczuć te emocje i doceniać prawo do poznawania świata przez literaturę 🤍 bo słowo ma moc, której nie da się spalić.

Dobra książka rozszerzająca horyzonty, ale jednego nie rozumiem. Jak można przyjąć jakieś niesprawdzalne założenie. Jak np. miara odległości w kosmosie, dokonywana na podstawie wielkości wybuchów gwiazd, co samo w sobie jest ok, ale jak można potem, już w dalszych rozważaniach traktować to jako pewnik? A drugie, to ciemna materia. Mająca wpływ na wszystko, również na materię, na nas, pędzących przez kosmos wraz ze słońcem... Gdyby tak było, to uważam, byłoby to do sprawdzenia na podstawie różnic np. w przyciąganiu, po przeciwnych stronach kuli ziemskiej.

To jedna z tych książek, której nie sposób przeczytać w dzień czy dwa. Ale za to jest to pozycja, do której wraca się nie jednokrotnie i za każdym razem dowiadujemy się czegoś nowego. Hawking jak nikt inny potrafi w sposób bardzo plastyczny ukazać nam bezmiar wszechświata. Robi to jednak w sposób prosty i przejrzysty. Książka zbudowana jest tak, że zaczynamy od pojęć prostych wręcz elementarnych i zagłębiamy się coraz bardziej w złożoności idei wszechświata. Więc jeśli w pewnym momencie przestajesz rozumieć o czym mowa, to czas odłożyć książkę i wrócić do niej może za jakiś czas, ale nie ma się co martwić. Ponieważ są to tematy trudne, nie Ty pierwszy i nie ostatni zaciąłeś się na jakimś zagadnieniu. Ci mądrzy profesorowie robią to cały czas. Ważne jest by się nie poddawać. Nawet jeśli skończysz po pierwszym lib drugim rozdziale to i tak jesteś o te rozdziały mądrzejszy. Polecam tę książkę wszystkim, którzy w letnie niebo patrzą w gwiazdy.

Od mikroskopijnych cząstek po ogrom gromad galaktyk. We właściwym dla siebie stylu, zawsze z odrobiną humoru i przenikliwości, Tyson zabiera czytelnika w kolejną podróż przez kosmos. Idealna pozycja zarówno dla początkujących miłośników astronomii, jak dla tych, którzy chcą na nowo odkryć magię nauki.

Autor bardzo przystępnym i literackim językiem opowiada o meandrach astrofizyki. Idealna lektura dla (jak to wspomniano w tytule) zabieganych - czytana przed snem w łóżeczku albo na przerwie w pracy do kawki wchodzi perfekcyjnie. Lekka, zabawna i edukująca za razem. Polecam

Napaliłam się na tą nowelkę jak piec w krematorium 😜 ostatecznie nie okazała się aż tak dobra jak się spodziewałam po recenzjach. Początek świetny, pełny grozy. Treść miejscami dość wtórna, szczególnie gdy ma się już trochę książek SF za sobą. Do czego się można przyczepić: Wielokrotna hibernacja/mrożenie, które DZIAŁA ZAWSZE, BEZ ZARZUTU I BEZ WPŁYWU NA BIOLOGICZNE LUDZKIE CIAŁA PRZEZ 65 MILIONÓW LAT (w układzie odniesienia - perspektywa odbiorcy zewnętrznego) Bardzo podobał mi się muzyczny wątek 😌 Ogromny plus za stosowanie języka inkluzywnego.

To jedna z wielu opowieści o statku kosmicznym w jakimś futurystycznym uniwersum, ALE ta wyróżnia się bardzo naturalistycznym podejściem do "wielogatunkowości" i tolerancji wobec inności: kilka ras pracujących na Wędrowcu jest bardzo dobrze opisane wraz z ich problemami i odmiennością, autorka wprowadza nas w ten świat jakby był naturalny - świetnie się czyta, czym dalej tym lepiej. Na pewno sięgnę po następne tomy, polecam fanom dobrej space-opery

Choć najróżniejsze zagadnienia fizyki (w tym Einsteinowskiej teorii względności i fizyki kwantowej) nie są mi obce, to dzięki tej książce mogłem spojrzeć na nie z nieco innej strony. A przez to nieco lepiej je zrozumieć. A i sam styl pisania bardzo dobry - to nie jest sucha książka naukowa ale kawał wciągającej literatury z licznymi dygresjami i anegdotami.

Niniejszy zbiór to takie science-fiction, w którym “science” nie jest paradoksalnie pierwszorzędnym elementem. Stanowi właściwie sztafaż - pełen umowności i nielogiczności - dla opowiedzenia czysto ludzkich, często obyczajowych historii. Historii, w którym gatunek ludzki odbija się jak w lustrze - zdanie, które idealnie pasuje do pierwszej części tego omnibusa czyli “Kronik Marsjańskich”. “Kroniki” mówią o ludziach stopniowo zasiedlających Marsa. Jednakże Mars jest już zamieszkany i sprawa wcale nie wydaje się taka prosta. Same koncept kolonizowania planety to wyłącznie tło, bo gdyby brać to na poważnie, wszystko jest pełne absurdu i nielogiczności, które ciężko byłoby naukowo obronić nawet w czasach Bradburego. Rzekłbym, że te opowieści mają wręcz charakter bajkowy, a jak każdej bajce przystało oczywiście kończy się to pewnym morałem. Jakim, nie będę zdradzał. Choć czyta się to dosyć dziwnie, możemy przyzwyczaić się do konwencji i poczucia humoru autora. Motywem przewodnim całego zbioru jest pycha człowieka, przewijają się również wątki rasizmu oraz katastrofy nuklearnej. Szczególnie tym dwóm ostatnim nie ma co się dziwić zważając na czas, w którym przyszło żyć Bradburemu. Opowiadania w tym tomie najczęściej są bardzo krótkie, melancholijne, pozostawiając czytelnika z nutą refleksji. Przykładowo, “Sawanna” opowiada o wpływie technologii na człowieka i relacje międzyludzkie - dość prorocze. “Kalejdoskop” - o tym jak myślimy o swoim życiu w obliczu nieuchronnej śmierci. “Na Wozie” - pobrzmiewają tu echa wojny atomowej i segregacji rasowej. Są też opowiadania kompletnie nijakie i absurdalne, na przykład “Długi Deszcz” - naiwne o ludziach stąpających po deszczowej i burzowej planecie Wenus. Wiadomo, że nie ma nawet najmniejszych szans dla człowieka ani takiej technologii, by przebywać na tej straszliwie nieprzyjaznej planecie i zakładać tam ludzkie bazy. Podsumowując, całkiem ciekawy i sympatyczny zbiór, ale nierówny, pełen króciutkich tekstów z jakimś morałem jednakże w żaden sposób nie wybitny szczególnie dla współczesnego czytelnika. Niemniej zachęca do sprawdzenia innych tekstów Bradburego.

„Krótka historia czasu” Stephena Hawkinga to dzieło niełatwe do przetrawienia jeśli nie ma się pojęcia o fizyce. W moim przypadku tak właśnie było, gdyż poza wiedzą wyniesioną ze szkoły mam na koncie jedynie kilka książek o pracy Einsteina czy Schroedingera i muszę przyznać, że czytając tekst musiałam uzupełniać wiedzę wspomagając się googlem, aby jako tako zobrazować sobie zawarte w 12 rozdziałach zagadnienia. Niemniej zaskoczyło mnie, jak przystępnie została ta książka skonstruowana. Dzieło, pomimo iż napisane zostało przez autorytet w dziedzinie fizyki, zapewne największy, naszych czasów, jest przejrzyste i łatwe do zrozumienia nawet dla laika. Polecam lekturę tej książki każdemu, kto, choć odrobinę zainteresowany jest tym, jak funkcjonuje nasz świat. Mnie te teorie wciągnęły bez reszty i zakładam, że chociaż wiedza ta może nie przydać mi się w codziennym życiu, to z pewnością da mi nową perspektywę na wiele kwestii. Osobiście zalecam sięgnięcie po ilustrowaną wersję, gdyż pozwala zaoszczędzić czas na grzebaniu w Internecie ;)

„Wzlot i upadek D.O.D.O.” („The Rise and Fall od D.O.D.O.”) Neala Stephensona i Nicole Galland, przełożył Wojciech M. Próchniewicz, Wydawnictwo Mag 2018, nie potrafię ominąć namiotów z tanimi książkami. To urocza i gruba książka z przesympatycznymi bohaterami opowiadająca o magii, jej końcu i początku. Bardzo ładnie łączy magię z najnowszymi technologiami, daje satyryczny obraz państwowych i wojskowych tajnych struktur, do tego świetne wstawki z przeszłości w związku z podróżami w czasie. Wada: strasznie długa. Męczyłam ją od maja!

Mam mieszane odczucia co do tej książki. Jest napisana bardzo przystępnym językiem, z poczuciem humoru, ale sama treść momentami przygnębiająca, wskazująca nieustanny postęp jako jedyny możliwy kierunek. Tak czy inaczej - dobra książka, wzorcowy przykład dla popularyzatorów nauki

Nie wszyscy lubią matematykę. A jednak umiejętność liczenia okazuje się bardzo przydatna w codziennym życiu. I jedno, i drugie nie ulega wątpliwości. Czy można przekonać się do matematyki będąc humanistą albo nie mając do niej głowy? Myślę, że tak. A pomocna w tym może okazać się lektura książki "PI razy drzwi, czyli dziwne przypadki matematyki" autorstwa Mickaela Luanay'a. Wiem, że wiele osób może się skrzywić na sam jej tytuł. Bo niejednemu z nas matematyka kojarzy się z czymś nudnym i niemożliwym do ogarnięcia. I jeszcze te tytuły zawartych w niej rozdziałów, takie jak np.: "Nieuświadomiona matematyka", "Wstęp tylko dla geometrów", "Potęga trójkątów", czy też "Zmierzyć przyszłość". Sami przyznajcie, nie zachęca do wgłębiania się w ich treść. A jednak każdy z rozdziałów jest niesamowitą wycieczką w przeszłość, gdzie zapoznaje się z rozwojem matematyki nie za pomocą liczb, ale ciekawostek i "spotkań" z wybitnymi matematykami z różnych epok, a także w przyszłość, podczas której prognozowany jest dalszy rozwój tej dziedziny nauki. W rozdziałach znajdziemy też liczne graficzne przykłady przedstawianych treści, co jeszcze bardziej ułatwia jej odbiór. Długo zastanawiałam się, czy jest coś, co mogłabym zarzucić tej pozycji. I przyznam, że chyba nie ma nic. Wszystko zostało opisane łatwym, przejrzystym językiem i opatrzone prostymi, ale trafnymi ilustracjami. Logiczny układ rozdziałów, zastosowany według chronologii ustanowienia różnych matematycznych reguł, ułatwia w niej nawigację. W książce znalazłam też wiele powiązań z innymi dziedzinami nauki i wiedzy, w tym tak nieoczywiste, jak z teologią. Pytacie jak to możliwe? O Szymonie z Cyreny myślę, że każdy słyszał. A o Eratostenesie z Cyreny (tej samej, sprawdzałam w różnych źródłach), który jako pierwszy dokładne zmierzył obwód Ziemi? Nie sądzę. Zresztą w książce znajduje się wiele takich ciekawostek, które z dużym prawdopodobieństwem zaciekawią "typowego humanistę" pokazując, że matematyka, podobnie jak lingwistyka (albo filologia) są wszędzie. Może nie od razu sprawią, że pokocha się matematykę, ale pokażą w jak wielu codziennych sytuacjach mamy z nią styczność, to zaś może sprawić, że chociaż trochę ją polubimy i zaakceptujemy. Zresztą nawet podczas jej lektury tak sobie pomyślałam, że nie zaszkodziłoby, gdyby w podręcznikach obok masy ćwiczeń pojawiły się i tego typu przykłady. Może "oczarowałyby" one złe zdanie o Królowej Nauk?