Podróż zimowa. Wiersze do muzyki Franza Schuberta

Nie mogę inaczej, 10/10. Tak piszą najwybitniejsi z wybitnych. Zaledwie sześć wierszy, niewiele ponad trzydzieści stron tekstu, a tyle treści. Jest nawet "złoty pociąg", ten sam, którego tak usilnie obecnie poszukują zapaleńcy. Ale jest też inny pociąg... "pociąg towarowy wagony bydlęce bardzo długi skład [...] ten pociąg nie odjedzie z mojej pamięci" Różewicz, jak niewielu innych potrafi w lapidarny sposób opisać okrucieństwo wojny, właściwie nie pisząc o niej. Przywołuje przelotne obrazy ludzi, miejsc i wydarzeń tak, że nie sposób nie pochylić czoła przed ich wymownością. Wiersze Różewicza poruszają swoim humanizmem, niezależnie od tego czy pisze o wielkich wydarzeniach dziejowych, wizytach na cmentarzach, deszczu w Krakowie czy o śniadaniu z przyjacielem.

Z poezją Tadeusza Różewicza zetknęłam się już kilka razy, ale w bardziej pojedynczych przypadkach. Wtedy również nie zwracałam zbytnio uwagi na to, co czytałam, ponieważ było to zazwyczaj z przymusu. Od jakiegoś czasu zaczęłam bardziej interesować się poezją i postanowiłam poznać kilka ciekawszych dzieł. W ,,Szarej strefie'' przedstawione są wiersze o życiu, ludzkiej egzystencji, przemijaniu, myśli filozoficzne oraz wydarzenia i postacie znane z historii i przeszłości, które nie były nudnymi i niepotrzebnymi nawiązaniami, ale właśnie ciekawymi wtrąceniami i wątkami. Osobiście, jestem pod wrażeniem tego, co człowiek może zawrzeć w przeróżnych słowach i na jak wiele sposobów można odczytać ich sens. Piękne.

Czy wędrowaliście kiedykolwiek poprzez meandry literackiego labiryntu, zbudowanego z mglistych metafor, niekończących się powtórzeń, wyliczeń, alegorii, cytatów po to tylko, by na samym końcu zatoczyć pełne koło i odkryć nic ponad bezkresną pustkę? W taki właśnie sposób wykreowana jest “Melancholia” Bieńczyka, który w mistrzowski sposób pisze o stracie, nieobecności organizującej istnienie. Autor poruszając wszelkie możliwe figury melancholii, wyliczając każdy jej przejaw, sposób, w jaki niewidzialny czarny duch rozpaczy atakuje nas, stara się oswoić problem, wyznaczyć granice. Dla Bieńczyka melaine koina staje się nie tylko stanem (chorobowym), lecz kulturowym uwarunkowaniem stwarzającym jednostkę nowoczesną. Dojmujące, obezwładniające ducha i ciało uczucie straty buduje zatem poczucie nietrwałości istnienia, przemijalności wszelkiego piękna, kruchej delikatności stworzenia. W tej pozornie luźno skomponowanej konstrukcji tkwi siła kreatorska, chęć eksploracji i empiryczność nastawienia. Równocześnie teksty kreślą wyjątkową sieć tkaną z delikatnych, ale i kanciastych, chropowatych słów. Są to maski przywdziewane przez Bieńczyka, cierpiętnika wykorzystującego wachlarz form odpowiednich, oksymoronicznych do wyrażenia słynnego „nic, które boli”, dojmująco odczuwanego całym ciałem i duchem. Melancholia w ujęciu autora zionie brakiem nadziei, czystą, niezgłębioną rozpaczą. Podmiot piszący jest uwięziony w fantasmagorycznej wizji rzeczywistości, w której czarna żółć sączy się spomiędzy wyrazów. Ucieczka między słowa jest jednak pozorna, akt pisania jest jedynie rondem, cieniem pochwyconej idei. Ponadto jest próbą uchronienia przed bezsensownością istnienia, to stwarzanie struktur świata przez narrację. Melancholia to także osobliwy filtr, przez który podmiot spogląda na otaczające realia – zaczernione, nieprzeniknione, zimne realia, nieprzyjazne i zobojętniałe. Rzeczywistość trwająca wokół to rodzaj pokoju, metaforycznej przestrzeni, zagraconej przez stosy piętrzących się przedmiotów; to świat zawalony rupieciami, w którym każdy z nich, w mniejszym lub większym stopniu, przypomina o niemożliwej do odzyskania utracie.

Przedmiotem opisu w poezji Barańczaka jest, jak zwykle świat: zwyczajny, banalny i osobiście doświadczony. Najważniejsze jest to, co zostało zobaczone lub usłyszane. Nawet pojęcia ogólne i abstrakcyjne, jak czas, historia, piękno oraz dusza ubierane są w tym zbiorku w konkrety. W wierszach tego tomu ogromną rolę odgrywa opisowość, a nawet narracja, poeta używa dużo, dużo, bardzo dużo słów, mnoży dygresje, nakłada je na siebie wieloma warstwami. Jako bystry obserwator i humorysta często wskakuje w rolę interpretatora rzeczywistości. Wiersze stają się małymi esejami, nierzadko polemicznymi nawiązującymi do innych dzieł literackich czy muzycznych. Ta wielosłowność staje się niemal prozą ubraną w formę vilanelli (vilanella to wymagający szczególnej precyzji wiersz składający się z sześciu strof, w którym wersy pierwszy i ostatni pierwszej zwrotki w następnych powracają w rozmaitych wariacjach). Z pewnością istotny jest tu wiersz zatytułowany "Z okna na którymś piętrze ta aria Mozarta", będący wstępem do całego tomu. Dobiegająca z jakiegoś okna melodia Mozarta staje się symbolem nieśmiertelności piękna w świecie podlegającym terrorowi historii i polityki ("A w tej samej chwili / waliły się i z gruzów wstawały mocarstwa"). Tak jakby Mozart miał ocalać świat, może miał mu przydawać sensu, a na pewno wyrywać go z banału zwyczajności. Świat jest równocześnie banalny, pospolity, brzydki i wspaniały, godzien zachwytu. Może jest to sprzeczność, ale zarazem to przecież nieodłączna cecha świata. Dlatego w poezji Barańczaka, kunszt formy zderzony jest ze zwyczajnością kolokwialnego języka i z prozaicznością obserwacji zwyczajnej rzeczywistości. Na uwagę i wielkie brawa zasługuje zabawny tekst "Problem nadawcy" nawiązujący do "Zemsty" A. Fredry, w którym podmiotem lirycznym staje się Dyndalski komentujący na swój sposób komiczną scenę pisania listu dyktowanego mu przez Cześnika. Podoba mi się także pomysł zastosowany w tekście "Dialog duszy i ciała" oraz bardzo specyficzny humor zaprezentowany w utworze - instrukcji zatytułowanym "Tekst do wygrawerowania na nierdzewnej bransoletce noszonej stałe na przegubie na wypadek nagłego zaniku pamięci". Ten utwór jest ironiczny, dosadny i z chirurgiczną precyzją opisujący rzeczywistość, mógłby mieć tytuł: "Instrukcja obsługi świata dla idealistów". Przyznam jednak, że tęsknię do dawnego Barańczaka, oszczędnie dobierającego słowa, do poety jakiego znam z czasów, gdy pisał utwory takie jak np."Czyste ręce". I aż kusi mnie, aby zacytować tu mój ulubiony fragment z "Biografiołów", gdzie można znaleźć „Podstawowe utwory W. Szekspira, przystępnym sposobem streszczone i dla celów mnemotechnicznych w formę wierszowaną przyodziane”. Tam Barańczak wybornie operuje ascetyczną formą, jest arcymistrzem minimaksu (minimum słów, maksimum znaczeń) i prezentuje humor, który rzuca na kolana. Żeby nie być gołosłowną przytoczę moje ulubione streszczenie "Romea i Julii" ;) 🔰"Rody Werony: wraży raban. Młodzi: hormony. Starzy: szlaban. Mnich: lekarstwem zielarstwo? Finał: trup grubą warstwą." Właśnie odrobiny takiej wersji twórczości Barańczaka brakuje mi w zbiorze "Chirurgiczna precyzja" 😉 P -49

Na początek pewna historia. Najwięcej czytam książek z biblioteki. Ponieważ często nie mogę się powstrzymać i wypożyczam za dużo na raz, to muszę robić następujący numer. Oddaje i od razu ponownie zabieram (czas biegnie od nowa od zera). Z tym tomikiem (80 stron) musiałem zrobić to dwa razy. Mój rekord świata. Ale nie żałuję. Mam już kupiony wybór wierszy autora i na pewno będę wracał. J. M. Rymkiewicz jest dla mnie największym poeta przełomu wieku. Poezja to nie moja najmocniejszą strona, ale wszystko warto czytać. A w szkole z języka polskiego miałem tróję i to czasem ledwie.

„Hemofilia” Czesławowi Miłoszowi „Szpital w Okresie Błędów sklecony z pustaków w ramach akcji „dogonić i przegonić Zachód”, był pustakiem- gigantem, który padł na plecy powalony ceglicą (rodzaj apopleksji) i czekał teraz na ostatnie namaszczenie cementem chmur- by inną ostatnią rzecz, tchnienie, wydały nozdrza jego samogłosek (pustak ma tę parę otworów zawsze) albo USTA ziejące jeszcze bardziej symetrycznie w słowie PUSTAK. W tych szkolnych latach miałem jedno w głowie: nie chemię, ani Boże broń, trygonometrię, nauki, jak twierdziłem zbędne mi kompletnie, lecz słowa, ich kontury, konszachty, koneksje - chyba że, oczywiście, myślałem o seksie, (…)". s. 491. Stanisław Barańczak, „Wiersze zebrane”, Wyd. A.5, Kraków 2007. W zbiorze, jak napisze wydawca R. Krynicki, znajdziemy wszystkie wiersze poety zawarte w książkach poetyckich, od „Korekty twarzy” przez „Jednym tchem”, „Atlantydę” do „Podróży zimowej” i „Chirurgicznej precyzji”. Z nowych wierszy zamieszczono „Hemofilię” (fragm. powyżej), wiersz dedykowany Czesławowi Miłoszowi. W Aneksie zaś „Parę przypuszczeń na temat poezji współczesnej” i tekst „Tablica Macando”. Czytelnik ma się nad czym pochylić, ponad 500 stron wyjątkowej poezji, niełatwej, wymagającej, poezji zmuszającej do spojrzenia na siebie, drugiego człowieka i świat z bliższej i dalszej perspektywy. Perspektywy poety, którego zdjęcie widnieje na okładce w towarzystwie uczepionych u ramion gołębi (zdjęcie wykonała, jak przeczytamy na okładce, Anna J. Barańczak). Wielość skrzydeł (widocznych i symbolicznych) - to dla poety- skala poetyckiego kunsztu. Jak przeczytamy w „Paru przypuszczeniach na temat poezji współczesnej”: „poezja tym różni się od innych sposobów użycia słowa, że w tych samych rozmiarach tekstu potrafi zmieścić więcej znaczeń. (...)Wiersz, strofa, linijka jest kompresorem, który sprasowuje treść,wycieka woda, zostaje wielowarstwowa cegiełka sensu”. (s. 508,) Myśl na miarę poety, a samochodowe skojarzenia na miarę męskiej pasji. Poezja Barańczaka zostaje i zmusza, zostaje i towarzyszy, zostaje i ... Poezja Barańczaka- klasa sama w sobie. Skala Nobla. 10/10

Wielowątkowa kompilacja 77 wierszy w formie sonetów francuskich, mocno Różyckich. Ograne toposy przekornie wykorzystywane, z ironią, wyczuciem i intertekstualną erudycją. Wątki kolonialne są na tyle wieloznaczne, że tworzą się mini-cykle: dziecięce wyjazdy kolonijne, kolonizacja, literatura przygodowa i chyba najważniejsza, kolonizacja języków i stylów. Kilka tekstów metajęzykowych, jakoś bezwstydnych czy zbyt lekkich - wygląda na to, że ingerencja w język na tak dosłownym poziomie nieco rozbija spójność; nadmiar działa tu na niekorzyść. Poza tym, fascynująca przygoda, zabawna wycieczka po odkurzonej przeszłości, ojczyźnie...

Autor bardzo mi bliski,zastanawiam się jedynie czy ze względu na twórczość czy miejsce urodzenia które mamy takie samo. Kultura kielecka jest niezmienna od wielu wielu lat więc podejrzewam, że mamy podobne elementy wychowania, które często odnajduję w twórczości Pana Jacka. Co do samej książki bardzo dobra. Pierwsza od lat publikacja twórczości Jacka Podsiadło. Wiersze zebrane chronologicznie wydane jako zaskakująco spójna całość. Poezja Jacka zachęca, może się wydawać że poezja wcale nie zachęca. Zapamiętana ze szkolnych lat jako pełna przypisów i zmagań uczniów u Podsiadło tego nie wymaga. Każdy czytelnik znajdzie coś dla siebie, od tęsknoty za plecami Anny Marii po tematyke społeczeństwa które "wstaje codziennie między piątą a szóstą,wsród wrzasku miliona budzików (...)". Głęboka świadomość artstyczna Jacka zachwyca tak jak sama książka, na którą napewno czekał każdy mały czy duży fan poezji.

Po moim nieudanym pierwszym kontakcie z twórczością Dycia (jak sam mawia o sobie, a i inni tak go nazywają - po raz pierwszy usłyszałem o tym na żywo z ust Stasiuka), obawiałem się, że jego wiersze mnie odrzucą. A tu bardzo pozytywne zaskoczenie: tomik "Imię i znamię" mnie zahipnotyzował, przeczytałem go jednym haustem - wiem, że poezję powinno się smakować powoli i dawkować małymi porcjami, ale nie mogłem, jakoś samo pognało. Te wiersze były jak połączenie płyty winylowej i lampy stroboskopowej, zacinały się, powtarzały i przeskakiwały, a jednocześnie była w tym jakaś niezwykła harmonia. Pojedyncze błyski ocaliły od niepamięci wiele twarzy i słów. Słowa te przypomniały mi o moim własnym dzieciństwie, kiedy dorastając na wsi w Beskidzie Niskim słyszałem prawie codziennie język łemkowski, mający całkiem sporo wspólnego z językiem, jaki Tkaczyszyn-Dycki wplata w swoje wiersze.

Trudno jest mi ocenić tę książkę. Na pewno to pozycja dla fanów genologii tekstów, bo poeta zaprezentował nam różnorakie konstelacje poszczególnych wierszy. Niektóre utwory mają kilka wersji, inne tylko jedną. Wiele z nich było dość ciekawych, jednakże całościowo wolałabym, żeby to autor przygotował jedną, ostateczną wersję wiersza, choć sama wiem, jak trudno zrezygnować z czegoś, co samemu się napisało.

Kultowa poezja, choć niełatwa w odbiorze. Być może to tylko moja ignorancja, ale lektura tomu nie była dla mnie łatwa. Zdecydowanie do gustu przypadły mi utwory bardziej notatkowe, a także jednostrofowe. "Dla Jana Polkowskiego" to dla mnie utwór wyjątkowy, zatem cieszyłam się, że mogłam go zobaczyć w towarzystwie pozostałych wierszy. Poezja piękna, brutalna, nieoczywista. Polecam.

Jeden z ostatnich tomów Czesława Miłosza. Dojrzała, wciągająca i nieustannie zachwycająca. Mój ulubiony wiersz "Gdziekolwiek". Poeta mierzy się z wielopiętrowymi wymiarami ludzkich światopoglądów oraz doświadczeń wynikających z biologi, wieku, czy wiary (lub jej braku). Pamiętam jak wkrótce po premierze kupiłam sobie ten tom do mojej domowej biblioteczki. Noblista z najwyższej półki.

Pięknie wydany tomik. Autor jakby przez dziurkę od klucza wprowadza nas do lesnego ogrodu, gdzie z dystansem przygląda się wyborom i drogom. Zastanawia jak doszedł do tych właśnie skrzyżowań i co będzie jeszcze dalej hen za horyzontem. Miłosz to mądrość, to długie pełne obserwacji życie, to ciepła dłoń, przeprowadzająca nas na drugą stronę. Polecam.

Dziś chciałabym Wam polecić tomik poezji Anny Świrszczyńskiej ps. Swir "Budowałam barykadę" ❤️. Autorka była uczestniczką powstania. Jej wiersze są przejmującą kroniką wydarzeń - od euforii, zrywu, nadziei, budowania barykad, przez walkę, próby ratowania życia w szpitalach, wędrówki kanałami, zniszczenia miasta, śmierć powstańców i ludności cywilnej aż po zagładę miasta, jego upadek i gehennę ludzi. Prostymi słowami obrazuje przemijanie Warszawy i ludzi, tragedię dzieci, młodzieży i dorosłych, powstańców i cywili. Jej wiersze są przejmujące, bo są świadectwem wydarzeń, które nie powinny nigdy się zdarzyć. Wywołują gamę emocji, które pozostają w sercu. To wydanie jest wyjątkowe. Zostało opublikowane przez @wydawnictwoliterackie w 40. rocznicę Powstania Warszawskiego. Jest bogato ilustrowane, zawiera bowiem unikatowe zdjęcia Jerzego Tomaszewskiego, oficjalnego fotoreportera powstania. Fotografie dobitnie unaoczniają prawdziwe i niewyidealizowane oblicze powstania. Czytajmy poezję ❤️. Warto!

Nie przesadzę mówiąc: bardzo dobre. Na pewno ten zbiór będzie we mnie wzrastał z czasem, choć już jest naprawdę na wysokim poziomie oddziaływania na mnie. "Pięć wierszy, ojciec" to część tomu, która poruszyła i zadrgała we mnie najbardziej. Jego konstrukcja (jedenaście razy po pięć wierszy) zdecydowanie ułatwia lekturę, cedzenie sobie poezji Świetlickiego i napawanie się nią. Odkrywanie. Po raz kolejny sprawdziła się moja intuicja, że najlepiej trafiają do mnie jego krótsze formy, najlepiej te jednostrofowe. Majstersztyk. Polecam każdemu z ukłonem.

Wbrew niektórym negatywnym opiniom, to jest świetna książka. Marek Bieńczyk napisał antyromans poetycki. Wiele środków stylistycznych użytych w tym love story na opak skłania ku temu, by nazwać tę książkę poetycką. Świetne porównania, cudne metafory, animizacja. Autor miał pomysł literacki i go świetnie zrealizował. Bieńczyk prowadzi grę z odbiorcą raz ma nim być czytelnik jednostkowy, raz zbiorowy. Teksty w opowieści to opowiadania narratora, ale autorem pierwszego o Nicku i Mardge jest Marek, drugiego jest Noir Tango. Jest wiele nawiązań do motywów znanych z literatury polskiej: motyw tańca, uczty z "Pana Tadeusza" , motyw gestu z powieści Gombrowicza. Mamy też parafrazę wiersza Mickiewicza "D ...M". Jest wiele scen zabawnych, np. mowa na otwarcie stołówki. Podobała mi się ta książka. Marek Bieńczyk w "Terminalu" pokazał klasę i tak jest do dziś. Literatura polska łat 90. wysokich lotów. Teraz już po latach trzydziestu można tę książkę nazwać klasyką. Choć nie każdy autor tego sobie życzy . Polecam polonistom, (bo wstyd tego tekstu nie znać) , ale także miłośnikom dobrej literatury polskiej.

Hmmm. Wprawdzie nie przepadam za tą zbyt nowocześnie udziwnioną poezją, która cierpi na swego rodzaju słowotok (dużo się nagadać a niewiele powiedzieć) ale muszę przyznać, że ten tomik jednak ma coś w sobie, a tym czymś jest pewna spójność. Są tu motywy kobiecości, ciała, Boga, modlitwy, rozstania, końca. To, że utwory raz po raz krążą wokół tych motywów sprawia, że całość pomimo pewnej wybujałości wydaje się przemyślana i dopracowana.

Poemat Różyckiego to swoista igraszka z tradycją, w której to fantasmagoria miesza się ze swojskością. Opowiada ona o rodzinie Kresowian przesiedlonych na Opolszczyznę, pragnących wrócić w ojczyste strony. Chór starych kobiet w chustach i fartuszkach spiętych agrafkami oraz mężczyzn, którzy żyją przeszłością, otoczeni sprzętami domowymi niemieckich jeszcze właścicieli, zbierają siły do boju o swoją tożsamość narodową. Drugie pokolenie, do którego należy główny bohater, Wnuk, to młodzi, którzy czują się już mieszkańcami Opola, wyrośli z peerelowskiej rzeczywistości. Jak szybko się okazuje, podróż “do domu”, jest niemożliwa w sensie innym niż duchowy i iluzoryczny. Kolejne stacje prowadzą między oniryczne widma z dzieciństwa i zniekształcone wspomnienia, które rozgrywają się na nowo na oczach naszego młodego bohatera. “To miasto, choroba moja!”, inwokacja do Opola rozpoczynająca utwór wraz z dwunastoma stacjami-księgami to najbardziej dosłowne nawiązania do “Pana Tadeusza”, lecz w całej historii znajdziemy ich zdecydowanie więcej. Zresztą konteksty literackie nie dotyczą tylko przekształceń mickiewiczowskiej epopei, lecz aluzji do innych klasyków polskiej literatury. Dlatego też lektura ta może nie zostać w pełni zrozumiana przez osoby, które tych utworów nie znają chociażby pobieżnie. Przez większą część utworu czułam się nieco rozdarta między zachwytem a poczuciem, że coś mnie w nim przerasta, że może być to dla mnie lektura z kategorii “zbyt”, jednak w ostatnich księgach gdzieś ta moja ambiwalencja się zgubiła i było mi nawet przykro, że zbliżam się do ostatniej stacji. Może wynika to z oswojenia się z olbrzymią dawką groteskowości lub z faktem, że nie jest to książka, którą czyta się dla fabuły, lecz po to, by chłonąć słowa. Praktycznie każdą stację możemy recenzować z osobna, analizując, co tak naprawdę miało w niej miejsce. Dlatego też polecam ją osobom lubującym się w analizie literackiej, którym niestraszne są liczne dygresje, traktat o lepieniu pierogów, nurkowanie w kałuży “Kurwamaci”, bądź ser, który pozostawiony długo na słońcu, uzyskuje zdolność pełzania wraz z talentem mowy...