Maria Zambrano: anamneza i filozofia poetyckiego zbawienia

Mieczysław Jagłowski stara się przybliżyć czytelnikom ekscentryczną filozofię Marii Zambrano - hiszpańskiej myślicielki, uczennicy Ortegi y Gasseta, autorki ponad trzydziestu książek, utrzymanych w stylistyce eseistycznej, traktujących o kwestiach z zakresu antropologii, epistemologii i historiozofii.

Zambrano spędziła czterdzieści pięć lat na emigracji. To doświadczenie nadało kształt jej myśli, skupionej wokół przekonania o mistycznym wymiarze wygnania, które poprzez radykalne zerwanie z historią, zanurzenie w pustce i samotności, dokonuje w człowieku duchowej przemiany, umożliwiającej odkrycie prawdziwej rzeczywistości, jej metafizycznego statusu, źródła i podstawy. Droga ku temu wieść ma przez filozofię.

Powodem, dla którego Zambrano tak stanowczo opowiada się za zerwaniem z historią, jest przekonanie, że Europa znalazła się w krytycznym punkcie dziejów, którego ton dyktuje resentyment. Dowodem są między innymi hiszpańska wojna domowa i druga wojna światowa. Człowiek na przestrzeni czasu wyzbył się Boga ze świata i zajął jego miejsce. Wraz z zanikiem sacrum skończyło się poszukiwanie tego, co niezmienne i trwałe - prawdy. Człowiek stał się niewolnikiem oczywistości faktów i czasu historycznego. Jedynym antidotum jest anamneza - przypomnienie właściwego miejsca i istoty człowieka.

Tym co wyróżnia filozofię Zambrano jest zarysowana przez nią fenomenologia snów. Otóż ten kto w poznaniu kieruje się rozumem, błądzi. Poznaniu racjonalnemu zawsze towarzyszy pewne nastawienie: wprojektowujemy w przedmiot swą wiedzę, sądy, wyobrażenia, itd. Dlatego przedmiot pozostaje zawsze w pewnym sensie niedostępny. Jedynie prawdziwe jest poznanie wolne od woli i nastawień podmiotu - poznanie we śnie.

Myśl Marii Zambrano jest myślą specyficzną, oddającą ducha filozofii hiszpańskiej. Raczej jedną z tych, które śledzi się ze zwykłej ciekawości, niż szczerego poszukiwania wiedzy. Na ile jest ona przekonująca, to kwestia indywidualnej oceny. Książka jest dobrze napisana, zrozumiała. Czyta się ją szybko i przyjemnie. Lektura dla zainteresowanych współczesną filozofią hiszpańską.

mealibri.blogspot.com

Mieczysław Jagłowski stara się przybliżyć czytelnikom ekscentryczną filozofię Marii Zambrano - hiszpańskiej myślicielki, uczennicy Ortegi y Gasseta, autorki ponad trzydziestu książek, utrzymanych w stylistyce eseistycznej, traktujących o kwestiach z zakresu antropologii, epistemologii i historiozofii.

Zambrano spędziła czterdzieści pięć lat na emigracji. To doświadczenie...