Kamienice. Opowieści mieszkańców wrocławskich domów

To była prawdziwa uczta! Od trzech lat uczę się chińskiego i coraz bardziej interesuje mnie to, jak język wpływa na kulturę, sztukę i historię – a ta książka dostarczyła mi tego wszystkiego w idealnej dawce. Omówione zostało aż 20 największych języków świata i znalazłam tu mnóstwo ciekawostek do opowiadania rodzinie i znajomym ;) Najbardziej wciągające okazały się rozdziały dotyczące historii i ewolucji języków – zdecydowanie moje klimaty. Te bardziej językoznawcze fragmenty były trochę mniej porywające, ale nadal ciekawe. To zdecydowanie jedna z moich ulubionych książek tego roku. A najlepsze? Na półce już czeka „Gadka” tego samego autora – tym razem o językach europejskich. Ciekawostka: autor uczy się języka polskiego, więc w kolejnym tomie pojawił się rozdział specjalnie dla polskich czytelników!

Bardzo przyjemnie mi się czytało. To typ reportażu, który lubię. Swobodna podróż po wątkach i miejscach, bez silenia się na wielkie narracje, schodząca na poziom poszczególnych mieszkańców. Najciekawsze są opisy pogranicza, miejsc, gdzie jedna ķultura przechodzi w drugą i narody mieszają się ze sobą, na przykład jak na Zakarpaciu.

Właśnie dlatego uwielbiam reportaże wydawane przez wydawnictwo Czarne, bo wymykają się schematom pisania o innych krajach, gdzie wyobrażenia są kreowane poprzez pewnego rodzaju intuicje, które przychodzą na myśl, kiedy myśli się o danym miejscu. W tej książce Małgorzata Sidz wchodzi daleko głębiej w to, czym Finlandia naprawdę jest. Uczestniczy bowiem w życiu codziennym zwyczajnej społeczności, wchodzi w relacje, nawiązuje znajomości, zaprzyjaźnia się, po to tylko, żeby lepiej poznać mieszkańców tego kraju, a przez to sam kraj. Większości osób Finlandia kojarzy się jako cicha, spokojna, nieco zimna oaza położona gdzieś na uboczu historii, gdzie piękno przyrody przeplata się z literackim wyobrażeniem jej tematu poprzez pryzmat przede wszystkim Muminków. Autorka widzi daleko więcej, dostrzega samotność, przemoc domową, traumy wynikające z trudnych historycznych doświadczeń i bieżących problemów, alkoholizm – wszystko to, co wydawałoby się nie pasuje do wizerunku tego kraju, a jednak tam jest. Autorka pisze bardzo oszczędnym językiem, opowiada historie, ale stara się ich nie komentować, nie staje po  żadnej ze stron, pozwalając aby to historie opowiadane przez życie zwykłych Finów wybrzmiały najmocniejszą opowieścią. Książka pokazuje wielowymiarowość Finlandii, która już po lekturze nie będzie mi się kojarzyła tylko z dobrobytem i pięknem Skandynawii, ale także z trudami dnia codziennego, który nie jest wolny od cierpienia spotykanego pod każdą szerokością geograficzną.

Dołączam do tej grupy czytelników, na których książka nie zrobiła dużego wrażenia. Niestety, tematyka jak najbardziej ciekawa, ale zagłuszył ją gąszcz cytatów, dygresji, przemyśleń autorki. Mnie również długa litania nazwisk Łemków, Żydów, Rusinów wydała się zabiegiem nie do końca udanym. Z jednej strony rozumiem, pani Monika Sznajderman chciała uczcić pamięć tych ludzi, ale natłok informacji o byłych mieszkańcach Wołowca sprawił, że te nazwiska nie zostały w mojej głowie, czytałam machinalnie i nie powtórzyłabym żadnego z nich. Styl autorki jak dla mnie był nie najłatwiejszy, przeskakiwała z jednej wojny do drugiej, bez zachowania chronologii. Opisy Beskidów piękne, widać że autorka kocha tę ziemię, ale w przypadku reportażu wolę prosty, powściągliwy język. No i jeszcze zdjęcia, bez opisów, nie bardzo pasujące do tekstu. Trochę jestem rozczarowana, byłam przekonana,że książka mnie porwie , niestety nie tym razem.

"U was, jak dzieciak na asfalcie rysuje dom, to szuka choćby kawałka cegły, żeby dach pokolorować na czerwono!" - to odkrycie mojej zdziwionej kuzynki, która w latach 90-ych przyjechała do nas z "centrali". Wiedziałam, że u nich na Mazowszu królował biały pustak i dachy ze szlachetnego, szarego eternitu, ale nigdy nie zastanawiałam się nad tym, dlaczego dachy zawsze koloruję na czerwono. To było naturalne: trawa - zielona, woda - niebieska, dach - czerwony... Z perspektywy małej ojczyzny pewne rzeczy są oczywiste. Jak pagórki. Kuzynka żaliła się na nie, że niby widok zasłaniają. Mnie było żal jej, że ma u siebie nudny krajobraz, płaski jak stół, i żadnej przyzwoitej górki do zjeżdżania na sankach. Warmia i Mazury. Katolicy i protestanci. Polacy i Niemcy. Tutejsi i napływowi. Podziały wydają się takie proste i wygodne. Ale już pierwsza z opisanych w książce historii pokazuje, że życie weryfikuje i burzy te budowane przez nas regularne konstrukcje tworzone "pod linijkę". W takich miejscach jak Warmia czy Mazury ktoś z nazwiskiem na "-ski" mógł czuć się Niemcem, ktoś o niemieckim nazwisku mógł czuć się Polakiem. Mazurskim ewangelikom zdarzało się chodzić na pielgrzymki do sanktuarium maryjnego w Świętej Lipce. Wioska zamieszkała wyłącznie przez Polaków mogła w plebiscycie w 100% opowiedzieć się za dobrze sobie znanymi Prusami Wschodnimi, a nie za odległą Polską. Warmiacy i Mazurzy, przez Niemców nazywani "Polaczkami" po wojnie byli przez przybyszów z "centrali" nazywani "Szwabami". Niemcy, którzy po wojnie wyjechali do Niemiec mogli czuć się tam obco. Były wyjazdy, ale i powroty, choć często nie było już do czego wracać. Pokręcone to wszystko i tragiczne. Książka Beaty Szady jest bardzo głęboko zakorzeniona w moich rodzinnych stronach. Gdybyście wiedzieli, jak pięknie wygląda plaża w Kikitach, gdy się o zachodzie słońca nadjedzie od Biesowa... Tym bardziej mnie cieszy, że jest to książka dobrze napisana, którą pochłonęłam już dwa razy nie tylko dlatego, że potwierdza to, co słyszałam na własne uszy od starszych. Autorka świetnie pokazuje specyfikę regionu. Nie tylko opisuje zawiłe losy rodzin, ale i porusza trudne kwestie jak gwałty przez radzieckich "wyzwolicieli", bandycka działalność szabrowników tuż po wojnie, siłowe przejmowanie przez katolików kościołów poewangelickich a także sprawy bardziej współczesne, jak niszczenie tradycyjnej architektury czy napływ "nowych", którzy chcą zachowywać stare i tworzyć nowe w swojej wybranej małej ojczyźnie. W książce zawarła też przydatną ściągę dla barbarzyńców, którzy nie odróżniają Warmii od Mazur. Pracę włożoną przez Autorkę doceniam również z jeszcze jednego, przyziemnego powodu: doskonale rozumiem, jak trudno jest przemieszczać się na warmińskiej prowincji, gdy się "dla dobra ludzkości" nie prowadzi samochodu. Dotarcie rowerem do miejsc i rozmówców mieszkających na wygwizdowie wymagało sporo wysiłku. Serdecznie pozdrawiam z warmińskiej kolonii 1,5 km od przystanku, na który rzadko coś przyjeżdża, łącząc się w bólu, ale bez nadziei, że sytuacja ulegnie poprawie. PS. Błagam, nie mylcie Warmii z Mazurami. To zbrodnia, z którą równać się może chyba tylko pomylenie Zagłębia ze Śląskiem.

Książka Adama Robińskiego,, Kiczery. Podróż przez Bieszczady '' wydaje mi się nierówna, stąd mój dylemat: dać 7 czy 8 gwiazdek. Zdecydowałam się jednak na wyższą ocenę, ponieważ mimo wszystko podczas czytania poczułam tę niesamowitą magię Bieszczadów.Adam Robiński bardzo sugestywnie pokazał wszystkie uroki tych gór, przede wszystkim zielone przestrzenie dające poczucie wolności , nieujarzmioną naturę w którą człowiek nie ingerował i budzące wyobraźnię pozostałości po zlikwidowanych łemkowskich i bojkowskich wioskach . Tylko dzikie sady , ślady po studniach czy zręby chat wskazują na to, że kiedyś te miejsca żyły. Bieszczady mają niezwykły klimat i autorowi udało się go uchwycić. Ale książka ma też swoje minusy, nie rozumiem niektórych dygresji , początek zupełnie mnie nie zachęcił, rozumiem,że Bruce Chatwin jest ważnym pisarzem dla autora, ale czy czytelników interesuje ten wątek? Nie wiem, mnie na pewno nie. Na szczęście walory ,, Kiczerów '' biorą górę nad minusami, więc nie warto się zrażać . Dobra lektura dla wszystkich , którzy tak jak ja są zauroczeni Bieszczadami.

Świetna dla przeciętnego zjadacza chleba - nie narzuca markowych mebelków itp., a po prostu pokazuje pewne zasady i tricki, dzięki którym nasze mieszkanie będzie przytulniejsze i bardziej do nas dostosowane. Spodobał mi się zwłaszcza bardzo rzeczowy ton pisania autorki, bez nadętych zdań i rozwiniętych opisów. Jest sporo rysunków, które ilustrują dany temat lub pokazują przykłady np. rozmieszczania zasłon czy kolorów ściany, ale brakuje trochę zdjęć i kolorów. Jednak i bez tego - naprawdę rzeczowa i pomagająca spojrzeć "świeżym okiem" na otaczającą nas przestrzeń.

Co to właściwie jest? Ni warszawski pies, ni podlaska wydra... Wolę nie patrzeć na tę książkę jak na reportaż, bo w tej kategorii wypada tak sobie. Broni się jako pamiętnik z podróży, który dobrze się czyta, i którego wartością dodaną są opowiedziane przez napotkanych ludzi historie ze światów odległych w czasie, a często i przestrzeni. Ze światów, których już nie ma albo powoli, ale nieuchronnie wymierająch, jak wsie przy granicy, w których umierają nie tylko starzy ludzie, ale i stare domy. Ba! - nawet cmentarze umierają... Ale są i wątki bardziej współczesne. Autorka odnotowuje nawet niekiedy, że i na przygraniczne wsie dociera czasem XXI wiek... Część poświęconą Wschodowi uważam generalnie za ciekawszą. Zachód jest tu trochę jakby na przyczepkę. Szkoda, że fotografii jest niewiele i nie pozwalają one zidentyfikować ani osób, ani miejsc. Taka anonimowość może i jest wygodna dla autorki i wydawcy (przy symbolicznych kadrach typu zbliżenie na spracowane dłonie zgoda na publikację wizerunku, nazwiska czy nazwy wsi nie jest potrzebna), ale moim zdaniem książka traci przez to na wartości dokumentalnej. Pomysł na podróż z fotografią był ciekawy, acz Autorka chyba tej książki nie planowała, stawiając na osobiste doświadczanie świata Człowieka Pogranicza. Mimo pewnych mankamentów uważam, że warto przeczytać. Gdyby nie brak podsumowania / syntezy czy jakiejś zauważalnej pracy badawczo-analitycznej, ocena by była wyższa. I gdyby nie to, że właśnie kończę czytać po raz drugi książkę "Wieczny początek. Warmia i Mazury", z której też poznaję losy ludzi, którymi targała historia, ale jednak to już wyższa liga, niż prosta strategia "opiszę, co mi się przydarzyło, i co usłyszałam od ludzi".

Książka idealna na jedno popołudnie. Zgadzam się z większością opinii tutaj, że mieszkania przedstawione w książce zostały dobrane pod konkretny, pasujący autorce klucz, przez co każde kolejne jest bardzo przewidywalne. W wywiadach można spotkać te same rady odnośnie aranżacji, design poszczególnych mieszkań nie różni się od siebie. Niemniej, przyjemnie się czytało.

Książka o tym, jak Zakopane z wioski liczącej parę chat stawało się turystycznym kurortem. Szkoda, że tak niewiele jest tu o samych Tatrach. Najwięcej za to - widać, że to konik autorki - o obyczajowości i zwyczajach społecznych końca XIX wieku. Agnieszka Lisak dość sztywno trzyma się też cezury czasowej, przez co rzadko zahacza o wydarzenia już z XX wieku, ale rozumiem, że wtedy książka musiałaby być dwa razy grubsza. :) Na pewno warto polecić tym z Was, którzy są ciekawi skąd wzięło się umiłowanie górali do "dutków" i konnych bryczek. :)

Pierwszy raz czytam Szczygła, wiedziałam tylko, że jest Czechofilem. O, jest, i to jakim! Knajpki opowiedziane z perspektywy znamienitych gości, mnóstwo anegdot o tychże, z autorem Szwejka na czele. Opisy ciekawych budynków, rzeźb, zwłaszcza Černego, którego też polubiłam. Anegdotki przedstawiające kim są Czesi.. A mają duuuze poczucie humoru i podobno nic nie jest w stanie ich obrazić. Bardzo zaciekawiło i wzruszyło upamiętnianie przez Czechów Żydów, którzy zginęli wywiezieni do Auschwitz. Nie znałam tych historii i nigdy nie sądziłam, że Czesi, również Ci, którzy ratowali Żydów byli tak oddani. Wzruszyło mnie kazanie katolickiego księdza, w kościele, gdzie się nie klęczy, bo zdaniem tego księdza "nie żyjemy w czasach poddaństwa", kazanie mega, u nas chyba "miłosierni katolicy" ukrzyżowaliby księdza za obrazę uczuć religijnych;-). Polecam.

Bardzo ciekawa książka, pod względem poruszanego tematu, polskiej obecności na ziemiach odzyskanych po 2 wojnie światowej. Autorka włożyła ogromną ilość pracy, przestudiowała liczne archiwa, rozmawiała z ludźmi, można dowiedzieć się wiele na temat współżycia dawnych mieszkańców i ich własności z nowymi właścicielami, często przypadkowymi. Jednak momentami książka się wlecze, zapętla w mało istotne meandry, gdzieś gubi temat rozdrabniając się na błahe drobnostki. Ujmuje to całości odbioru lektury, który z przyjemnej wędrówki po terenach zmienia się momentami w gehennę. I zdecydowanie jak pisali inni, na mniejszej ilości papieru byłaby bardziej przystępna.

Poznajcie inny dekalog, zasady, przywary – innego kraju, innego plemienia. Swoje już znamy tak dobrze, że warto dla odmiany przyjrzeć się ludziom z północy. Z klasą i wrażliwością zrobił to Filip Springer, którego reporterskie treści bardzo polubiłem dzięki "Miedziance". Gdzie jest Jante? Gdzie go szukać? Czy to punkt na mapie, utopia, a może wewnętrzny stan jednostki i społeczeństwa? Książka trochę naprowadzi na odpowiedź, zabierze w podróż, pokaże wiele mostów. Chociaż bardzo lubię Skandynawię, raczej nie chcę na stałe przejść na drugą stronę. Wolę nasz dekalog i nasze słabości. Książka Springera pięknie wydana. Dołączone fotografie wzmacniają przekaz, ciekawie ułożoną treść. Trochę tam mroku, niepokoju, pojawi się nawet... 13. Nie oderwiesz się od lektury.

Interesująca biografia jednej z najsłynniejszych malarek polskich. Autorka w swojej książce przedstawiła losy pochodzącej z Krakowa malarki, która żyła i tworzyła przez większość czasu w Paryzu. Była to osoba niezwykle utalentowana i nagradzana, ale jednocześnie samotna i ekscentryczna. Nigdy nie wyszła za mąż, nie miała dzieci, mieszkała z myszkami i nie przywiązywała wielkiej wagi do pieniędzy. Była też łatwowierna i przez to wykorzystywana przez wiele osób, którym praktycznie za bezcen oddawała obrazy, a także przekazywała pieniądze. Autorka włożyła wiele pracy w napisanie tej biografii, w książce znajduje się także wiele ciekawych ilustracji. Polecam 😀.

Mimo, że Ciałko zostało wydane później, to lepiej czytało mi się tę książkę, Strup. Choć lepiej, to może złe słowo. Temat uderza bardziej. Musiałem robić przerwy od czytania, bo emocjonalnie nie wytrzymywałem. Technicznie, narracyjnie, merytorycznie bez zarzutów, wzór dobrego reportażu, znakomita umiejętność opowiadania historii. PS Podoba mi się wypowiedź Francisca Etxeberrii, którego słowa można sparafrazować "Hiszpania ściga się z Polską na liczbę męczenników i niestety ten wyścig wygrywa". Jestem także ciekaw tej historii o zwłokach kosmity.

Bardzo dobra pozycja, merytoryczna. Osią książki są lata komunistycznej Bułgarii z odniesieniami do współczesności. Każdy rozdział z odrębna historia ale całość mocno spójna. Całość mocne 9, polecam każdemu, kto lubi tematykę polityczno - kulturową Europy Środkowo-Wschodniej.

Tytuł ciekawie pomyslany, tacy jakby Polacy po hebrajsku. Kiedy czytałam, mialam poczucie, że dociera do mnie w sumie dosc duzo nowych tresci, tematyka jest roznorodna, mnie bardziej urzekly przedstawienia, jakby mini scenki z Izraela sprzed kilkudziesięciu lat, i czesc rozmow z osobami, ktore wyjechały i pozostały w Izraelu, ale zachowały glownie pozytywne konotacje względem Polski. Bywałam zaskoczona i wzruszona, ogólnie rożne emocje książka we mnie wyzwalala, jak dla mnie jest dość dobrze napisana, "trafiala do mnie". Powiedzialabym, że sporo mozna znaleźć na tych stronach, moze rzadko jest jakies "poglebienie", ale jak na ksiazkę z takim rozmachem, chyba byloby trudno. Chociaz mam poczucie, ze zostal zaserwowany spory misz-masz, to jednak, np. pod katem jakiegos odnoszenia do religijnosci, w bardziej "zlozony" sposob, wychodzi chyba raczej "ubogo". Trochę jednak za malo, ogolnie wręcz heroiczne poszukiwanie tych punktów wspólnych, pozytywnych odniesien, no do nastawienia na dialog to chyba jest dosc dobra pozycja. Ale niektore rzeczy jednak, jak dla mnie, zostaly za bardzo zminimalizowane, nawet ja np. mialam lekkie poczucie brania udzialu w skandalu (xD) jak był moment z żydowskoscia i byciem zydowka "tylko" po ojcu, tam poxniej to jeszcze w inną strone szlo, ale jednak ksiazka jest troche zbyt gladka... Do ksztaltowania swiatopogladu bym nie polecala, osobiscie, ale pod katem edukacyjnym, uwazam pozycje za wartosciowa. W pewnym momencie jednak tez np. zaczelo mnie troche draznic takie mocno zaznaczone dzielenie - ogolnie jest tu chyba jakas tendencja do tworzenia określonych, bardziej homogenicznych grup: np. rozne alije i roznosc postaw itp., ludzi, zaleznie od roku przyjechania, fajnie, że to zostalo przedstawione, ale ton moglby jednak byc bardziej wysubtelniony... No jest to w jakiś niemaly sposob "polityczna" pozycja jak dla mnie, a po prostu wolalabym troche inny "kąt". Ale tak ogólnie, z grubsza, raczej bym polecala. PS.: Powiedzialabym, ze przemowila do mnie trochę bardziej tonem niz "Izrael oswojony" E. Sidi, ale co do obu jestem nastawiona, ze jeszcze odświeze kiedyś.

Rozmowa dziennikarki z profesorem historii UMK w Toruniu, specjalizującym się w historii kulinariów, a tak naprawdę – smaku. W zasadzie książka tak naprawdę jest wprowadzeniem do do dziejów nowożytnej sztuki kulinarnej w Europie, czyli przede wszystkim Francji, niekwestionowanej stolicy zarówno kulturalne,jak i kulinarnej starego kontynentu od co najmniej XVII stulecia, do lat siedemdziesiątych minionego wieku w porównaniu ze zmianami zachodzącymi w tym zakresie w naszym kraju. Autor, a raczej bardziej kompetentny spośród dwojga rozmówców, omawia dzieje zainteresowania historyków tak przyziemnym tematem. Oczywiście wszystko rozpoczęło się od Francji i szkoły Annales, początkowo liczącej kalorie i wielkości spożywanych posiłków, aż do przełomowych badań Jean-Louis Flandrina nad historią smaku. Nie mogło być się bez przedstawienia dostępnych na naszym (a i europejskim) rynku składników, których liczba, mimo solidnego importu z Nowego Świata, ciągle się kurczy (vide historia polskiej manny) oraz przenikaniu się krajowych i regionalnych szkół kulinarnych, chociażby poprzez … garkuchnie podczas pierwszej wojny światowej czy podróże najpierw elit i kupców, a potem także pielgrzymów czy po prostu najeźdźców. Wiele odrębności wynikało z przepisów religijnych, ze szczególnym uwzględnieniem katolickich i prawosławnych postów. I tu jak zwykle jako Polacy wykazaliśmy się umiejętnością łączenia rzeczy sprzecznych – nasze uczty wielkopostne były równie – jak nie bardziej – obfite jak w okresach wolnych od ograniczeń w tym zakresie tyle, że bez mięsa i innych zakazanych produktów (okresowo m.in. nabiał – u prawosławnych do tej pory), co dziwiło nawet katolickich Francuzów. Wreszcie przytoczona jest zadziwiająco trwała doktryna humoralna – o czterech żywiołach w każdej osobie, które wpływały na jej osobowość, charakter jak i … potrzebną dietę. Stąd zwyczaj podawania jednocześnie wielu dań, albowiem nie każdy powinien jeść wszystko. Jeśli chodzi o sam smak to oczywiście uwarunkowany było dostępnością produktów ale i modami i zwyczajami. Wpływ miały książki kucharskie, dzisiaj .. trudne do rozszyfrowania. Brak w nich informacji o miarach,wielkościach czy czasie obróbki termicznej, wówczas trudnym do ustalenia. Także składniki nie są pewne – słowo bulwy mogło oznaczać np. i ziemniaki, i rzepę i topinambura, albo dowolne spośród nich. Wreszcie omówiony jest problem rekonstrukcji potraw i ich dawnego smaku. I w tym zakresie trudno o sukces, albowiem nie sposób zweryfikować rezultatu. Z tym, że na pewno sięgniecie po dawne zwyczaje, receptury i zasady kulinarne pomoże urozmaicić dietę, uratować rzadkie uprawy oraz wzbogacić wiedzę o dawnych czasach i obyczajach. Lektura ciekawa, skłaniająca do pogłębiania tematu.

Przeczytałam przed moim pierwszym wyjazdem do Portugalii i myślę że bardzo ok! Wiele przydatnych informacji, polecajek, ciekawostek i przede wszystkim wyjaśnień kontekstów kulturowych i historycznych. Na minus zbyt dużo o języku (no chyba że ktoś zamierza się uczyć portugalskiego…) - i zbyt dużo frazesów…i stwierdzeń typu: Lizbona w mojej duszy jest wyrazista jak tatuaż - choć to taki minus i plus zarazem bo jak się zacznie tego wyszukiwać to nawet śmiesznie jest 😆

  Niektóre dobre, inne świetnie, są też słabiutkie, generalnie zbiór reportaży jest całkiem fajny. Łączy je Nowa Huta (choć pewnie można by znaleźć jeszcze inne powiązania). Powinny ją przeczytać osoby o wrażliwej duszy bo opowiada dzieje życie osób, które z tym miejscem się jakoś zetknęły, ale życie miały trudne albo bardzo trudne. Na pewno nie jest to książka, która by pokazywała historią tego miejsca, pomysłu na przestrzeń i jego realizację, także poszukiwacze lokalnej historii niech książkę omijają, bo nie wnosi chyba żadnej wiedzy w tej przestrzeni. Natomiast pokazuje marzenia, plany, wyobrażenia tych, którzy Nową Hutę budowali, albo w niej żyli, albo jakoś się z nią zetknęli. Marzenia, które w dużej części tylko takimi pozostały, bo życie często brutalnie się z nimi rozprawiło. Polecam szczególnie opowieść o starszej już kobiecie, która zdecydowała się oddać swoje mieszkanie w ramach odwróconej hipoteki, reakcja jej dzieci bezcenna i jednocześnie pewnie bliska wielu rodzinom.