Ferment

„Wraz z upadkiem kopalni skończyło się to, co pozwalało nam trwać. Wyrwali nam serce. Mam wrażenie, że wciąż w jakimś sensie żyjemy w tym zawieszeniu. Nasiąknęliśmy ludźmi, ich historiami, dźwigamy walizki pełne rozczarowań i złudzeń. Przegraliśmy życie”.

Przemysław Żarski to znany autor kryminałów. Za swoje powieści bywał nagradzany i wyróżniany. Czytałem jego książki, jednak, mówiąc szczerze, nie zostałem jego wielkim fanem.

Okazuje się jednak, że autor zmienił wydawnictwo i rozpoczyna nową serię kryminalną. „Ferment” to pierwsza książka z cyklu o podkomisarz Laurze Halber.

„Ferment” ma wszystko to, czego wymaga się od kryminału. Jednocześnie nie ma „tego czegoś”, co sprawia, że wpadłbym w zachwyt nad tą książką.

Akcja powieści rozgrywa się w dwóch płaszczyznach czasowych. Można powiedzieć, że jest to klasyka gatunku. W 2024 roku podczas rozbiórki pewnego fińskiego domku zostają znalezione ludzkie kości. Sprawę prowadzi Laura Halber, policjantka z Sosnowca. Szybko okazuje się, że kości przeleżały w ziemi wiele lat. Aby odkryć prawdę, trzeba będzie wrócić do przeszłości i zapewniam was, że dla nikogo nie będzie to podróż przyjemna – na czele z Laurą.

Koniec lat 90. to dla Sosnowca trudny czas. Transformacja ustrojowa daje o sobie znać. Zamykane są kolejne kopalnie, ludzie tracą pracę. Równocześnie z utratą pracy tracą też jednak nadzieję na przyszłość i poczucie sensu. Alkoholizm i rozbite rodziny stają się nową rzeczywistością. Właśnie w takich realiach funkcjonuje grupa nastoletnich punków. Grają swoją muzykę w podupadłych klubach, pustkę wypełniają alkoholem i złymi decyzjami. Przemysław Żarski jest brutalny. Nie idealizuje lat 90. Nie wpada w nostalgię. Nie udowadnia, że wtedy wszystko było proste i piękne. Przeciwnie, przypomina o tym, o czym wielu chciałoby zapomnieć. O trudnym okresie przejściowym między końcem jednej epoki a początkiem drugiej. Zdecydowanie należy go za to pochwalić.

Oczywiście nietrudno się domyślić, że rozwiązanie zagadki z teraźniejszości tkwi w przeszłości. Wydarzenia z lat 90. poznajemy z perspektywy Miłosza, brata Laury. Wraz z żoną i dziećmi zdecydował się na powrót do Polski po długim pobycie za granicą. Nie przypuszcza nawet, jak brzemienna w skutkach okaże się ta decyzja.

Równolegle Laura prowadzi dochodzenie w sprawie napaści na młode kobiety. Wydarzenia z przeszłości sprawiają, że policjantka jest zdeterminowana, aby schwytać sprawcę. Czy jej się to uda? Do kogo należą kości znalezione podczas rozbiórki starego domku? Co z tym wszystkim wspólnego ma sama Laura i jej brat?

Wydawać by się mogło, że „Ferment” ma wszystkie elementy składające się na dobry kryminał. Jednak mi w tej książce czegoś zabrakło. Nie ukrywam, że liczyłem na więcej. Nie poczułem tego dreszczyku emocji, niezbędnego przy lekturze kryminałów. Pierwsze kilkadziesiąt stron wręcz mnie nużyło. W moim odczuciu za słabo jest także wykreowana postać Laury. Biorąc pod uwagę fakt, że ma być ona bohaterką całej serii, zastanawiam się, czy po prostu to udźwignie. Podczas lektury bowiem odnosi się wrażenie, że Laura gdzieś znika w gąszczu bohaterów – zupełnie jakby autor zapomniał, że to ona jest bohaterką niemal tytułową. Żarski ma specyficzny styl pisania, który mnie nie przekonuje. Tak jakby to wszystko było zbyt chaotyczne, okraszone przy tym życiowymi mądrościami, do których nikt się nie stosuje (w każdym razie nie bohaterowie książki). Książka nie zachwyciła mnie na tyle, aby czekać na kolejne części serii.

Wojciech Sobański