Cienie z Donlonu

W świecie, gdzie fantasy coraz częściej serwuje czytelniczkom eskapizm w czystej postaci - magię błyszczącą, miłość oczywistą, zło pokonane w ostatnim rozdziale - Magdalena Kubasiewicz robi coś przewrotnego. Ona pokazuje, że magia może mieć ciemną stronę. Że bywa brudna i nieobliczalna a jej użytkowanie ma swoją cenę. Cienie z Donlonu to kolejny dowód na to, że autorka nie zamierza nikomu ułatwiać życia - ani swoim bohaterom, ani czytelniczkom.
Zacznijmy od tego, co w tej książce uderza najmocniej i najszybciej: od miejsca. Donlon to miasto zbudowane z mgły, cienia i tajemnicy. To nie jest scenografia przyklejona do fabuły - to przestrzeń, która oddycha, która ma własną logikę i własne sekrety. Osiem donlońskich budynków, każdy skrywający fragment większej prawdy o źródłach tutejszej magii, to pomysł, który daje narracji kręgosłup. Nie chodzi tylko o to, co się wydarzy - chodzi o to, co miasto skrywa i dlaczego tak długo chciano to zachować w tajemnicy.
Avallen, szkoła będąca centrum wydarzeń, to miejsce szczególne. Autorka nie popada w schemat magicznej akademii z ciepłymi salami i przyjacielską rywalizacją. Avallen jest niepokojące. Uczniowie mają koszmary, zachowują się dziwnie, a mury szkoły zdają się wiedzieć więcej niż powinny. To klimat budowany cierpliwie, cegła po cegle, i trzeba przyznać, że efekt jest tego warty.
Sama Głowna bohaterka - Ava to postać ciekawa, choć nie zawsze łatwa w odbiorze. Władanie cieniami to moc, która pasuje do jej osobowości: nieoczywista, operująca na granicy widzialności, nie tak spektakularna jak ogień czy błyskawica, ale za to precyzyjna i jak się okazuje wyjątkowo przydatna, gdy świat zaczyna się rwać w szwach.
Jej pozycja w donlońskim Scotland Yardzie dodaje historii warstwę, która zdecydowanie działa na plus. Cienie z Donlonu mają w sobie vibe kryminału osadzonego w fantastycznych dekoracjach: jest zaginięcie, jest śmierć, jest śledztwo prowadzone przez kogoś, kto zna miasto od środka, ale wciąż nie odkrył jeszcze wszystkich jego sekretów. To napędza narrację i nadaje jej tempo, które sprawia, że strony same się przewracają.
Największą siłą Magdaleny Kubasiewicz jest jednak jej konsekwencja w pokazywaniu ciemnej strony magii i ludzkiej natury. Nie ma tu lukrowania, nie ma bezpiecznych zakończeń serwowanych po to, żeby czytelnik wyszedł z lektury z uśmiechem. Magia w Donlonie ma cenę i autorka ani przez chwilę nie pozwala o tym zapomnieć. To jest coś, za co ją cenię i dlaczego wracam do jej książek, nawet gdy wiem, że nie będzie łatwo.
Ale - i tu muszę być uczciwa bywają momenty, w których ta konsekwencja zaczyna działać przeciwko samej narracji.
Mrok może być narzędziem. Może budować napięcie, pogłębiać postacie, czynić historię prawdziwszą. Ale mrok może też stać się ścianą. I w Cieniach z Donlonu są fragmenty, w których czułam, że ta ściana narasta zbyt szybko i zbyt wysoko, że kolejne warstwy przygnębienia, kolejne odsłony brzydkiej strony świata dociskają do ziemi tak mocno, że zupełnie zapominałam, że ta książka miała w sobie kiedyś coś lekkiego. Że był w niej oddech, był moment, gdy Donlon błyszczał czymś więcej niż tylko ostrzeżeniem.
To nie jest zarzut o brak happy endu - tego od Magdaleny Kubasiewicz wcale nie oczekuję. To zarzut o proporcje. Kiedy ciemność jest wszędzie i przez cały czas, paradoksalnie traci swoją siłę rażenia. Przestaje być kontrastem, a staje się tłem - a tło, z definicji, przestaje się zauważać.
Po lekturze kolejnej powieści autorki mam takie przemyślenie, że do książek Kubasiewicz trzeba dojrzeć.
I to jest zdanie, które chcę napisać wyraźnie, bo myślę, że wiele osób odkłada jej książki z poczuciem, że „to nie dla mnie" - podczas gdy prawda jest inna: to nie dla mnie w tej chwili. Bo jak mówi piosenka: „do wszystkiego trzeba mieć nastrój”.
I twórczość Kubasiewicz wymaga własnie odpowiedniego nastroju. Wymaga czytelnika, który jest gotowy wejść w mroczny świat bez gwarancji, że stamtąd wyjdzie cały i zdrowy. Jej proza nie jest trudna językowo, ale jest wymagająca emocjonalnie i nastrojowo. Kiedy trafisz na nią w złym momencie - gdy szukasz ucieczki, lekkości, czegoś, co po prostu będzie przyjemne - możesz odejść rozczarowany. Kiedy trafisz w odpowiednim momencie - gdy jesteś gotowy na coś, co ugryzie i przestraszy - zostaniesz z nią na długo.
Cienie z Donlonu to właśnie taka książka. Nie wchodzi w drzwi z uśmiechem. Wchodzi z cieniem za plecami i pytaniami, na które nie masz pewności, czy chcesz znać odpowiedź.
Oceniam 7/10. Magdalena Kubasiewicz jest autorką z wyraźnym głosem i konsekwentną wizją. Jej Cienie z Donlonu to trochę mroczna, miejscami dusząca opowieść o magii, która nie pyta o zgodę i o tajemnicach, których odkrywanie zawsze ma swoje bolesne konsekwencje.
Jeśli jesteś gotowa na fantasy bez lukru, na magię, która ma swoją cenę, i na miasto, które żyje i oddycha niczym świadomy organizm - to jest właściwy wybór.

W świecie, gdzie fantasy coraz częściej serwuje czytelniczkom eskapizm w czystej postaci - magię błyszczącą, miłość oczywistą, zło pokonane w ostatnim rozdziale - Magdalena Kubasiewicz robi coś przewrotnego. Ona pokazuje, że magia może mieć ciemną stronę. Że bywa brudna i nieobliczalna a jej użytkowanie ma swoją cenę. Cienie z Donlonu to kolejny dowód na to, że autorka nie...