Awanturnica

Dylematy kobiet pracujących Fumio Yamamoto Przełożyła Anna Horikoshi Współpraca WAB Pięć różnych historii. Każda z nich ma swój odrębny kolor życia, a wszystkie mają wspólny mianownik. Gniew i samotność oraz poczucie, że czegoś w tym obranym kierunku życia, jest brak. Cztery opowiadania napisane z perspektywy głosu kobiet. Natomiast ostatnie opowiadanie napisane jest z punktu widzenia mężczyzny. Zbiór ten został po raz pierwszy opublikowany w Japonii w 2000 roku. Jednak jest bardzo aktualny i porusza problemy oraz "zagwosdki" dnia codziennego. Do głosu dochodzą emocje, samotność i pragnienia. Brak zrozumienia, brak akceptacji, przebyte doświadczenia mają wpływ na to, jak one wybrzmiewają. Każdą z tych historii czyta się szybko, część z nich wzbudziło we mnie większe zainteresowanie, a część przeszła obok mnie. Podobał mi się styl narracji trzech z nich. Pierwsza opowieść wzbudziła we mnie irytację. Czyli, jak widać, mieszanka emocji. Należę do tej grupy osób, które lubią krótkie lecz intensywne relacje literackie bohaterów. Ten tytuł uznaję za udane spotkanie.

Zanim fabuła zacznie się rozwijać, odczuwamy puls. Delikatne drżenie powietrza, jak wtedy, gdy zasłona unosi się od ciepła kaloryfera. Powieść nie rozpoczyna się od zdarzenia, a od wrażliwości. Od napięcia skóry, od myśli, która jeszcze nie ma wyraźnego kształtu, tylko temperaturę. W samym centrum tego drżenia znajduje się Helga— pisarka, kobieta u progu menopauzy, intelektualistka przyzwyczajona do analizowania świata, która nagle staje się zjawiskiem do analizy. Nie jest naiwną bohaterką romansu. Jest osobą, która zna literaturę, mechanizmy narracji i własne przyzwyczajenia. Jednak nie rozumie nowego przyspieszenia, które ogarnia ciało, gdy zakochuje się w sąsiedzie, również pisarzu, zwyczajnym i przez to niemal nieprawdopodobnym.To zakochanie nie jest dla niej „przygodą”. Jest zakłóceniem struktury. Helga żyje w dwóch rejestrach jednocześnie: jako kobieta w wieku eleganckim, która czuje — i jako pisarka, która natychmiast zaczyna analizować to rozbrajające ją uczucie. Rozkłada na części własne reakcje, bada język, którym mogłaby je opisać, poddaje w wątpliwość autentyczność swoich impulsów. Czy to jeszcze życie, czy już materiał literacki? Czy pragnienie jest spontaniczne, czy podszyte wyobraźnią karmioną lekturami i chęcią zobaczenia, jak to jest w alkowie z żonatym mężczyzną? W tej podwójności kryje się coś poruszającego. Helga nie pozwala sobie na czystą emocję, ale nie potrafi jej też powstrzymać. Jej ciało, które wchodzi w czas zmian hormonalnych, reaguje gwałtownie, niemal młodzieńczo. Staje się polem napięcia między przemijaniem a nagłym przypływem energii. Øyehaug nie romantyzuje tego stanu: ukazuje pot, wstyd, niepewność, nadwrażliwość. A jednocześnie pozwala Heldze być kimś więcej niż matką i „kobietą w kryzysie wieku średniego”. Główna bohaterka jest świadoma swojej śmieszności i powagi. Potrafi jednocześnie wyobrażać sobie sceny pełne patosu i demaskować je w tej samej chwili. W jej myśleniu pojawiają się literackie odniesienia, filozoficzne dygresje, gry z konwencją. Ona wie, że każda historia miłosna została już kiedyś opowiedziana .Jednak pragnie ją przeżyć, nawet jeśli ma to być historia z przypisami, auto cytatem i autoironią. Najbardziej przejmujące jest to, że nie szuka tylko mężczyzny,a potwierdzenia własnej widzialności. Czy można być pożądanym, gdy ciało się zmienia? Czy można być bohaterką romansu, gdy przestajemy mieścić się mieścić w jego klasycznych ramach? Jej uczucia są więc także buntem przeciwko narracyjnemu wykluczeniu.Forma powieści — rozszczelniona, skręcająca, chwilami niemal oniryczna, odzwierciedla stan jej świadomości. Pojawiają się przesunięcia rzeczywistości, szczeliny w porządku świata, jakby sama struktura fabuły ulegała hormonalnym wahaniom. To nie jest kaprys formalny. To sposób, by pokazać, że Helga funkcjonuje w świecie, który nagle stał się niestabilny, poruszony od środka. A jednak pod tą migotliwą konstrukcją kryje się czułość widoczna w wiadomościach do przyjaciółki. Helga nie jest ironicznie zdystansowaną figurą. Jest krucha. Jej potrzeba bliskości jest realna i niezwykle uniwersalna w wyrazie, nawet jeśli natychmiast zostaje przefiltrowana przez intelekt. To napięcie między refleksją a instynktem czyni ją postacią tak współczesną: kobietą, która nie może już „po prostu” kochać, bo wie zbyt wiele, ale która mimo to ryzykuje. Po lekturze pozostaje pod powiekami obraz jednostki, która pozwala sobie na przesunięcie. Na zmianę kąta padania światła. Helga Mork nie odzyskuje młodości. Nie przechodzi spektakularnej przemiany. Ona przesuwa granicę tego, co uważała za możliwe. Słońce w tej powieści nie jest metaforą szczęścia, a ekspozycji.W jego świetle Helga dostrzega swoje ambicje, złudzenia i potrzebę bycia dotkniętą — dosłownie i symbolicznie. Ostatecznie lektura kończy się pytaniem, które kobieta zostawia także nam: czy odważymy się jeszcze raz stanąć w świetle, nawet jeśli wiemy już, jak działa cień?

Hej , cześć ! Szukacie czegoś do czytania z mega czarnym humorem? Jeśli tak to " Raczej bohater " jest książką dla was ! Femme fatale zostaje zaczarowana . Zaklęcie zmusza ją do zabicia swojego kochanka , bohatera . Tymczasem nasz bohater ma swoje cele . Jego zadaniem jest dowiedzieć się czy babcia cioteczna jego kochanki , która samotnie mieszka w wieżowcu nie jest czasem jego własną babcią nie cieszącą się dobrą opinią. Babcia cioteczna naszej Femme fatale prowadzi dochodzenie w sprawie dla niej najwyższej wagi . Czy kochankiem jej ulubionej wnuczki jest jej największy wróg - bohater . Ależ to było genialne 🤣 Jeśli nie znacie tej krótkiej historii to polecam przeczytać . To tylko trochę ponad 100 stron , ale jakich. Zabawa , ale zdecydowanie w czarnym humorze. Autorka w tej historii zawiera wszystko . Od śmierci , po życie po życiu , miłość itp. Dobrzy i źli bohaterowie , każdy ma swój cel . Nieziemsko dobra zabawa . Współpraca barterowa @artragepl

Jennifer Croft to autorka angielskiego przekładu Ksiąg Jakubowych, Olgi Tokarczuk. Napisała tę powieść, w której zagadka kryminalna łączy się z satyrą i opowieścią o procesie przekładu. Do domu pisarki Ireny Rey w Białowieży przyjeżdża ośmioro tłumaczy na plenum translatorskie, by wspólnie pracować nad przekładem jej nowej powieści. Sami nazywają się między sobą od języków, na które tłumaczą: Serbska, Szwedzki i tak dalej. Nagle znika pisarka i jej mąż Bogdan. To punkt wyjścia, który uruchamia lawinę. Trudno pisać o tej książce bez wymienienia nieobecnego. W Polsce postać Ireny Rey będzie nieuchronnie przywodziła na myśl Olgę Tokarczuk — genialną, uwielbianą pisarkę, obiekt wręcz bałwochwalczego kultu, mieszkającą na prowincji, blisko natury, z wiedzą o niej, która ma w końcu dostać Nobla. Jeśli chodzi o formę, mamy tu do czynienia z prawdziwą wieżą Babel. W pierwszych zdaniach powieści dowiadujemy się, że czytany przez nas tekst jest tłumaczeniem na angielski zaginionego oryginału, napisanego po polsku przez Argentynkę. Poczucie zagubienia towarzyszy przez cały czas czytania i taki był cel Croft. Serce książki to jednak nie zagadka zniknięcia, lecz portret zbiorowy tłumaczy. Autorka od lat przekonuje, że o tłumaczeniu warto myśleć raczej jako o czymś z natury wspólnym . I jako felietonistka i aktywistka literacka stara się odkleić od tłumaczy łatkę tych „gorszych" rodziców tekstu. Powieść jest przedłużeniem tego manifestu w fikcji. Jest to odważna i bardzo ważna powieść o ludziach niewidzialnych. Tytułowe wymieranie ma wiele znaczeń. Croft z goryczą połączoną ze specyficznym poczuciem humoru zwraca uwagę na istotę pracy kogoś, kto często bywa niewidzialny. Kiedy Irena znika, tłumacze powoli uwalniają się spod jej toksycznego wpływu, zyskują sprawczość i na własną rękę zastanawiają się nad swoją pozycją w literackim ekosystemie. Czy są tylko pasożytami żerującymi na pracy prawdziwych twórców? A może przeciwnie — bywają od nich pożyteczniejsi? Niezwykle istotną rolę odgrywa Puszcza Białowieska, która jest tutaj czymś więcej niż tylko tłem. Jest to żywy, zagrożony organizm, którego los współgra z tematem wymierania języków i kultur. Croft umiejętnie łączy wątek ekologiczny z literacką zagadką, sugerując, że zniknięcie Ireny Rey jest nierozerwalnie związane z degradacją świata natury. Atmosfera jest gęsta od symboliki grzybów i grzybni. Croft pisze bowiem o tworzeniu, ale także o pasożytnictwie i niszczeniu, zarówno w świecie przyrody, jak i w tym, w jaki sposób postępujemy z językiem. Powieść zachwyca błyskotliwością konstrukcji i ironicznym poczuciem humoru. Zachwyca precyzją opowieści i meta-literackimi zabiegami, takimi jak sarkastycznie zabawne przypisy narratorki, które dodają opowieści głębi i ironii. Wymieranie Ireny Rey to debiut powieściowy nieoczywisty i odważny. Literatura o literaturze, tłumaczenie o tłumaczeniu, zniknięcie jako metafora niewidzialności. Croft napisała książkę, która bawi, prowokuje i uwiera, i która, paradoksalnie, najlepiej smakuje tym, którzy znają świat, z którego wyrasta.

„Antropolodzy” autorstwa Ayşegül Savaş - najgłośniejsza powieść 2024 roku, podbija obecnie polski rynek czytelniczy. Książka wydana nakładem Wydawnictwa Filtry, w przekładzie Agnieszki Walulik przyciąga wzrok i zdumiewa swoją skondensowaną formą. Ale na czym polega jej fenomen? Asya i Manu to para migrantów, którzy przybyli do Europy Zachodniej, by zdobyć wykształcenie, a potem tu zostali i stopniowo wrastają w miejscową kulturę. Nie chcą wracać tam, skąd przybyli, dlatego wybierają miasto. Tylko, czy tak naprawdę można poczuć się jak u siebie w miejscu, w którym nie do końca jesteśmy sobą? „Antropolodzy” to proza, która działa ciszą. Nie znajdziemy tu dramatycznych zwrotów akcji ani spektakularnych wydarzeń - zamiast tego dostajemy uważną (jak na dokumentalistkę przystało) obserwację codzienności, drobnych gestów i napięć, które narastają gdzieś pod powierzchnią. To literatura, która wymaga skupienia, ale odwdzięcza się subtelną głębią. Asya i Manu funkcjonują trochę jak tytułowi antropolodzy: analizują otaczającą ich rzeczywistość, próbując ją zrozumieć i jednocześnie dopasować się do niej. Problem w tym, że im bardziej się starają, tym bardziej oddalają się od samych siebie. Ich poszukiwania własnego mieszkania, które w istocie poszukiwaniami nie są, to kwintesencja współczesnego podejścia młodych dorosłych do życia, do świata i do otaczających ich ludzi. Miasto, w którym żyją, nie ma konkretnej nazwy, co tylko potęguje uniwersalność tej historii. To może być Paryż, Berlin, Amsterdam - każde miejsce, które obiecuje nowy początek, ale nie daje pełnego zakorzenienia. Autorka świetnie pokazuje ten stan zawieszenia: między językami, kulturami i różnymi wersjami samych siebie. „Antropolodzy” to opowieść o poszukiwaniu tożsamości, o ciągłym negocjowaniu tego, kim jesteśmy i gdzie jest Nasze miejsce na ziemi. Subtelna proza, a jednak trafia w samo sedno. 👌

Początek był raczej trudny, co kilka stron pojawiali się nowi bohaterowie...ciężko było znaleźć dla nich punkt odniesienia. Po 50 stronach zostałem wciągnięty na maxa. To wg mnie najbardziej refleksynja książka Tove Ditlevsen. Jednak nie polecałbym jej czytać jako pierwszą książkę autorki.

Mieszanka surowego realizmu z poezją, jedno i drugie łączy się u Xue Mo w sposób całkowicie naturalny. To literatura codziennego smutku, chociaż są to smutki w różnych charakterach. Mnie jakoś najbardziej chwyciło pierwsze, króciutkie opowiadanie o dziadku Sinciangu i jego prostym życiu i łagodnym, wręcz pogodnym podejściu do jego problemów.

Nie będę fanką tej autorki; mimo krótkich form, dłużyły mi się opowiadania a uwaga rozpraszała się przy ciągnących się opisach przyrody (ładnych, kojących ale jednak...dla mnie tego było za dużo). Bardzo ciekawe posłowie, jak zwykle w wydaniach z serii Cymelii. Jestem za tę dawkę informacji niezmiennie wdzięczna.

Jednym z pierwszych smaczków, na które zwracam uwagę w książkach, są początkowe dedykacje. W tej symbolika łabędzi zostaje wyłożona właściwie od pierwszej strony. I od razu wiadomo, że nie będzie to historia opowiedziana wprost. Przedstawiony świat jest głęboko dotknięty zmianami klimatycznymi. Rdzenni mieszkańcy Australii zamieszkują skrajne obszary kraju w ekstremalnych warunkach, odseparowani od reszty społeczeństwa. Poznajemy historię Oblivii Ethelyne, niemej nastolatki o tragicznej przeszłości. Dorasta na bagnach wśród czarnych łabędzi i wraków statków. Krajobraz brzydki i piękny jednocześnie. Jedną z ważnych postaci jest też Bella Donna - opiekunka Oblivii, która uczy ją, opowiada o mitach, łabędziach i innych światach. Łabędzie, podobnie jak miejscowi, zostały zmuszone do przeniesienia się w to miejsce z innych części kraju. Z czasem pojawia się też Warren Finch, który w bardzo strategiczny sposób łączy swoje życie z Oblivią. Dla bohaterki wyjazd do nowego miejsca nie okazuje się zbawienny, to raczej kolejna forma zamknięcia. Czytanie tej książki było dla mnie naprawdę ciekawym doświadczeniem, bo tyle, ile było we mnie zachwytu nad językiem, tyle samo pojawiało się trudności w przebrnięciu przez kolejne rozdziały. Momentami miałam wrażenie, że fabuła rozmywa się w opisach. Trudno było mi się w nią wgryźć i potrzebowałam chwili, aby zrozumieć, w jakim kierunku to wszystko zmierza. Ta książka jest dosłownie naszpikowana symboliką, granica między snem a rzeczywistością co chwilę się zaciera, a język jest niezwykle plastyczny. Wiem jednak, że dla niektórych te same elementy mogą stać się minusem w odbiorze. To powieść o traumie osobistej, jak i zbiorowej. O politycznych manipulacjach, o walce aborygeńskiej społeczności o swoje prawa i o mocy opowieści. Ekologia, polityka i mit mieszają się tu tak bardzo, że trudno je od siebie oddzielić. Trudno też polecić ją jako lekturę „dla przyjemności”, ale to ważna książka i myślę, że warto poświęcić jej czas. [współpraca barterowa]

Tytułowa bohaterka (najbliżsi zwą ją właśnie Świnką w różnych, niekiedy okropnych, wariantach - jej imię poznamy dopiero na końcu), może uważać się za szczęśliwą. Jej kariera zbudowana na miłości do jedzenia się rozwija, życie uczuciowe też się dobrze układa - Świnka wkrótce wyjdzie za mąż za Kita pochodzącego z bardzo zamożnej rodziny. To niewątpliwy awans. Jednak kiedy Kit na niecałe dwa tygodnie przed ślubem wyznaje, że zdradził Świnkę, jej poukładane życie się rozpada. Czy do ślubu w ogóle dojdzie? Razem z bohaterką odliczamy dni w oczekiwaniu. A Świnka z braku kontroli zaczyna się objadać. Opisy jedzenia niebezzasadnie zajmują w tej powieści mnóstwo miejsca. To bardzo gęsta proza psychologiczna. Dotykająca niewygodnych spraw, niekiedy w sposób odpychający. A jednak jest w tym świetnie realizowany zamysł. Podczas całej lektury czułem przede wszystkim dyskomfort. Wcale nie wiedziałem, czy do końca trzymam stronę Świnki, czy pewnych spraw nie dałoby się po prostu załatwić inaczej, przegadać. Właściwie ta historia ma pewne - chyba zamierzone - luki i nie wiem, czy to całkiem dobrze. To niełatwa historia, ale taka która zostanie w pamięci. Książka może nie z tych, które znajdą się wśród moich lektur roku, ale na pewno bardzo dobra.

„Miasto pamięta więcej, niż ludzie chcieliby przyznać.” W swojej pierwszej powieści Michael Magee kreśli autentyczny obraz młodych ludzi z robotniczych środowisk, należących do pokolenia urodzonego już po zakończeniu konfliktu w Belfaście. Pokazuje ich niespełnione marzenia, trudną codzienność, narastającą frustrację oraz poczucie braku przyszłości. “Blisko domu” to także swoisty hołd dla miasta naznaczonego śladami dawnych walk, gdzie wciąż pobrzmiewają echa bolesnej i brutalnej historii. W tej historii najmocniej uderzyło mnie poczucie ‘odziedziczonego ciężaru’ – bohaterowie sami nie przeżyli The Troubles, a jednak żyją w ich cieniu. Nie ma tu bezpośredniej przemocy, jest coś bardziej podskórnego: napięcie, które przenika codzienność, sposób myślenia, ograniczenia, których nikt wprost nie nazywa. W debiucie Magee porusza też bezradność młodych ludzi – to, jak bardzo chcą czegoś więcej, a jednocześnie czują, że startują z miejsca, z którego naprawdę trudno się wyrwać. Nie ma tu wielkich dramatycznych zwrotów, raczej powolne osuwanie się w frustrację, w gniew, który staje się niemal naturalnym stanem. Brak perspektyw niesie za sobą upust wszelkiej energii, powodując stan, który zaczyna przybierać kształt w destrukcji, zobojętnienia. Nie dlatego, że bohaterowie są słabi, tylko dlatego, że systemowo są przyblokowani. Miałam wrażenie, że Sean i jego koledzy utknęli w pewnym rodzaju smutnego stygmatyzmu - jakby ich życiorysy były z góry naznaczone, jakby startowali z etykietą, której nie da się odkleić. I nawet jeśli próbują coś zmienić, świat wokół wciąż przypomina im, skąd są i ile to znaczy. Nie ma tu jednak wyraźnego momentu buntu czy przełomu. To raczej powolne wypalanie ambicji, nadziei, a z czasem nawet relacji. Jest w tym coś głęboko przygnębiającego… i przywodzi na myśl klimat “Shuggie Bain” Douglasa Stuarta- tam również wyraźnie czuć ciężar środowiska i poczucie, że możliwości są od początku ograniczone. W powieści istotny jest również sam Belfast, pokazany nie tylko jako tło, ale niemal żywy organizm. Stolica Irlandii Północnej jest tu miastem pełnym sprzeczności: z jednej strony próbuje iść do przodu, z drugiej nie potrafi odciąć się od przeszłości. To napięcie czuć w każdej relacji, w każdej decyzji bohaterów. “Blisko domu” to historia o pochodzeniu, tożsamości i traumach, które w nas zostają. O młodym pokoleniu szukającym zapalnej iskry nowego początku - takiej, która nie odcina się od ciężaru przeszłości, lecz tli się pomimo środowiska, historii i ograniczeń. Magee nie podsuwa swoim bohaterom konkretnego rozwiązania, nie zmienia nagle rzeczywistości, ale daje nadzieję na swego rodzaju ‘minimalne przesunięcie’. Takie poczucie, że może jednak istnieje inna ścieżka, choćby w zalążku. Można wręcz odnieść wrażenie, że to nie tyle szansa na ‘lepsze jutro’, co raczej pierwsza próba wyobrażenia sobie, że jutro w ogóle może być inne. I to w tej historii naprawdę dużo. Mocno polecam!

Bardzo podobała mi się narracja - to był świetny pomysł, by powieść zbudować na nocnej rozmowie dwójki nieznajomych. Głównie mówiła ona, wtrącenia mężczyzny bywały raczej opisowe, co w moim odczuciu świetnie zagrało. Historia poruszająca i jednocześnie dająca wgląd w życie w małym norweskim miasteczku w czasach powojennych - powszechna bieda, bezrobocie, strach o przyszłość. Wybory bohaterki nie zawsze były dla mnie zrozumiałe, ale z drugiej strony to właśnie wzbudzało emocje i chyba o to chodzi. Mimo to było mi jej szkoda. Nocna rozmowa wprowadzała fajny nastrój intymności, czuć było również niepokój dziewczyny, jej rozterki. Zakończenie również mi się podobało.

Po książkę sięgnąłem po rekomendacji profesora Koziołka którą wygłosił w radiu Nowy Świat. Nie zawiodłem się, tę książkę się smakuje jak najlepsze wino, zdecydowanie pośpiech nie jest wskazany, w między czasie studiowałem opisywane obrazy na monitorze komputera, to naprawdę dużo daje i polecam to również innym. Mocne 8 !

O Annie Schilling po raz pierwszy dowiedziałam się czytając podtytuł do niniejszej książki, w zestawieniu z jednym z najsłynniejszych Polaków, czyli Mikołajem Kopernikiem. Mamy więc kolejną historyczną postać kobiecą, o której współcześnie niewiele wiemy, a szkoda. Autorka przybliża też postać Kopernika, odrywając go od ikonicznej roli autora „O obrotach ciał niebieskich” i nadając mu bardziej ludzki wymiar – mężczyzny zdolnego do kochania i targanego wątpliwościami. Pokazuje też, że, podobnie jak w przypadku rozprawy o gatunkach Karola Darwina, dzieło zmieniające sposób myślenia o kosmosie nie powstało z dnia na dzień, ale było tworzone w określonych warunkach społecznych przez wiele lat. Jednak główną bohaterką tej powieści jest Anna, żona Arenda, brutalnie przez niego traktowana, próżno szukająca pomocy w Kościele i z jedyną przyjaciółką Johaną. Pojawienie się w jej życiu Niklasa, sporo starszego dalekiego krewnego wyzwala ciąg wydarzeń, który pozwala jej wyrwać się z kręgu przemocy i zaznać w końcu szczęścia. I choć jest to biografia mocno sfabularyzowana i nie jestem pewna wszystkich przedstawionych faktów, to rzeczywistość życia kobiet w tamtych czasach jest tu oddana bardzo wyraziście – i nie jest to miły obraz. Podoba mi się styl, w jakim książka została napisana – wyważony, spokojny, a równocześnie z uczuciem, z wyraźnie kobiecą perspektywą. To nieznana szerzej polska historia opakowana w bardzo atrakcyjną formę. Polecam!

W książce znajdziemy 7 opowiadań: o relacji matka-córka, o nagości, żałobie, chorobie, teściowej, spotkaniu dziewczynki z dojrzałym mężczyzną oraz niepodjętej decyzji. Opowiadania są dziwne, nieco szokujące. Zachowania bohaterów są nie do końca dla mnie zrozumiałe. Niektóre historie jednak zostały ze mną na dłużej.

To książka, którą zapewne inaczej odbiorą czytelnicy młodzi, tacy do trzydziestki. To wiek, kiedy człowiek czuje się niezniszczalny i niepokonany, kiedy ma plany, sny i marzenia. Oraz siłę do podejmowania prób ich realizacji. Dla nich decyzja Nilsa wyda się niezrozumiała, może dziwaczna, niepotrzebna. Zupełnie inaczej spojrzą na Nilsa i jego ostatni krok ci starsi, mocno starsi, kiedy zorientują się, że to, co mieli zrobić - zrobili, albo ...już nie zrobią. A marzenia? Ano, żeby nie bolało i dzieci odwiedzały nas częściej. No, i żeby jak najdłużej być samodzielnym. To także czas, gdy otacza nas więcej duchów i wspomnień, niż żywych… W takiej sytuacji znalazł się Nils Vik, bohater i zarazem narrator powieści. Autor stworzył dość niezwykłą postać. Nils, właściciel swego rodzaju taksówki wodnej na fiordzie norweskim właściwie stoi w miejscu a tylko świat się przetacza wokół niego. Mieszka w domu rodzinnym od pokoleń, używa przez kilkadziesiąt lat tej samej łodzi, którą przerobił z żaglówki na motorową, bo mus zawodowy był. Chodzi jedynie trasą z domu do przystani, w okolicznych miejscowościach bywa rzadko i z konieczności. I co? I jest szczęśliwy. Oraz spokojny niesłychanie. Raz się tylko wzburzy, czując się zagrożony w tym szczęściu i spokoju, jakie mu daje niewzruszona powtarzalność każdego dnia, tygodnia, miesiąca, roku. Jaki jeszcze jest Nils, możemy się przekonać z kilku zdań wypowiadanych przez innych, na końcu opowieści. Nie wiem, czy polubiłabym go, ale budzi szacunek. Jest jak taki stojący od wieków dąb, silny, nienaruszalny. Ale i drzewa się kiedyś starzeją... Dobrze się to czyta, mimo smutku, jaki budzi ten ostatni dzień Nilsa, mimo jego decyzji…

Lubię opowieści niewygodne, ciasne, klaustrofobiczne, które są dalekie od miękkich i bezpiecznych przestrzeni literackich. Taka jest opowieść "Orlando". Grząska, niebezpieczna, dotykająca newralgicznych i trudnych zagadnień jak tożsamość i granice, jakie sobie stawiamy i jakie jesteśmy gotowi przekroczyć. Okazją do rozważań jest "Orlando" Virginii Woolf, książką, z którą pracuje jedna z bohaterek książki, Aline. Drugi bohater to Lucien, młody chłopak, który zyskuje męską część osobowości Aline. Trochę jak dybuk, trochę jak dr Jekyll i mr Hyde, historia o tym jak dusza się dzieli i przekracza granice ciała. Obserwując działania i codzienność tej dwójki bohaterów Autorka daje pole do rozważań na temat krzyżowania się tożsamości, dwoistości ludzkiej natury, czy też kryzysów i wątpliwości dotyczącej wyborów i własnej drogi. Frapujące, nie dające spokoju, bolesne, czasem przerażające. Autorka, której biografię i jedną z przetłumaczonych na polski opowieści pamiętam, już przy pierwszym literackim spotkaniu szarpała duszę, powodowała dyskomfort, a jednocześnie wciągała, trzymała uwagę i nie pozwalała się oderwać od treści. Tutaj kobiecość jest dość nudna, zachowawcza, obarczona ograniczeniami, schowana za naukowymi tytułami. Męskość zaś jest dzika, wyzwolona, wyuzdana, wolna seksualnie i pełna energii oraz humoru, odwagi. Skorelowanie tych dwóch części osobowości pozwala na pełne spojrzenie na świat pełen pytań, wątpliwości, wyborów, czasem bardzo radykalnych i nieodwaracalnych. Bardzo interesująca, wymagająca rozważań książka.

Bardzo niepokojące, bardzo osobliwe. Jackowi Dehnelowi z całą pewnością nie można odmówić sprawnego pióra, a jego opowiadania czyta się naprawdę dobrze. Mimo to, nie potrafiłam "Historii łajdackich" mocno przeżywać. Były to opowiadania krótkie, z wyjątkiem jednego raczej nie zapadły w mojej pamięci. Warto po nie sięgnąć, ale czuję, że nie będę do nich wracać myślami

„Nie wiem, czy świat jest rzeczywiście okrutny, lecz jest co najmniej niezrozumiały”. Na pewno dla czternastoletniej narratorki tej wrażliwej prozy. Prozy z wygnania z beztroskiego życia. Matia, zostaje wyrwana z dotychczasowego życia i trafia na Majorkę, do chłodnego, surowego domu babki. To wygnanie ma wymiar zarówno dosłowny, jak i egzystencjalny, jest wyrzuceniem z dzieciństwa. Ana María Matute to jedna z tych pisarek, których twórczość silnie wyrasta z doświadczenia historii. Urodziła się w 1925 roku w Barcelonie i dorastała w czasie wojny domowej w Hiszpanii oraz późniejszego frankizmu. Te wydarzenia odcisnęły wyraźne piętno na jej pisaniu. Interesowało ją przede wszystkim dzieciństwo – ale nie jako czas beztroski, tylko moment, w którym człowiek po raz pierwszy styka się z lękiem, niesprawiedliwością i samotnością. Interesują ją przede wszystkim postaci słabe, niedojrzałe, wykluczone – dzieci, które zostają wrzucone w świat rządzony przez brutalne, niezrozumiałe reguły. „Pierwsze wspomnienie” jest idealnym odzwierciedleniem jej prozy. To powieść inicjacyjna, ale inicjacja nie prowadzi tu do żadnej stabilnej wiedzy ani pojednania ze światem. Wręcz przeciwnie, bo jest doświadczeniem dezorientacji. Wyspa, na którą trafia, nie jest azylem. To przestrzeń przesycona napięciem, „oleistym bezruchem” i „obłudnym spokojem”. Wojna pozostaje pozornie daleko, ale jej obecność jest nieustanna, podszeptana, niemal organiczna Matute konstruuje Majorkę jako mikrokosmos świata ogarniętego konfliktem. To miejsce, gdzie przemoc nie musi być widoczna, by była odczuwalna. To, co historyczne, przenika tu codzienność. W gazetach babki, w opowieściach, w półsłówkach, w obrazach, które docierają do dzieci i których nie potrafią jeszcze zrozumieć. Relacje między bohaterami, Matią, Borją i Manuelem, odtwarzają logikę tego świata. Borja, starszy i bardziej cyniczny, wprowadza Matię w obszar lęku i okrucieństwa. Ich wspólne dni są pozornie puste, wypełnione nudą i drobnymi rytuałami, ale to właśnie w tej pustce rodzi się niepokój. Tutaj padają zdania, w których Matute osiąga niezwykłą intensywność zmysłową. Ważne jest to, że wojna nie pojawia się tu jako wydarzenie, lecz jako atmosfera. „Okropieństwa wojny domowej […] czają się w podszeptach, atmosferze, przemycanych dowodach” – i właśnie to „czające się” jest kluczowe. Młodzi bohaterowie nie rozumieją do końca tego, co się dzieje, ale odczuwają skutki. Frustrację, lęk, smutek, samotność. Nie mają też języka, by o tym mówić. „Nie mieliśmy śmiałości przyznać się do smutku”. Narracja Matíi ma charakter retrospektywny, co nadaje jej szczególną głębię. To głos kogoś, kto próbuje po latach zrozumieć własne dzieciństwo, ale nie upraszcza go ani nie porządkuje, ale po mistrzowsku zachowuje jego niejasność. Matia jest zarazem dzieckiem i kimś, kto patrzy na siebie z dystansu. Dzięki temu powieść unika sentymentalizmu. Zamiast nostalgii mamy tu raczej analizę, próby nazwania świata z perspektywy krat własnego jestestwa. Język Matute jest jednym z największych atutów tej książki. To proza niezwykle sensualna, operująca obrazami światła, cienia, ciepła i chłodu. Krajobraz Majorki, tutaj skały, morze, słońce nie jest dekoracją, lecz nośnikiem emocji. Jednocześnie Matute potrafi budować frazy o niezwykłej delikatności i gęstości znaczeń. „Pierwsze wspomnienie” to dla nie książka o samotności nie tylko dziecięcej, ale egzystencjalnej. „Dlaczego mnie tak zostawili samą na świecie, opuszczoną i niemającą o niczym pojęcia?” – to pytanie wykracza poza sytuację bohaterki i staje się pytaniem o kondycję człowieka w świecie pozbawionym jasnych reguł. Matute nie daje odpowiedzi. Jej siła polega właśnie na tym, że pozostaje przy tym pytaniu, rozwija je, pogłębia. To także powieść o utracie złudzeń. Dzieciństwo nie jest tu przestrzenią niewinności, lecz raczej stanem nieświadomości, który musi zostać przekroczony. Proces dojrzewania oznacza konfrontację z przemocą, niesprawiedliwością, złożonością relacji międzyludzkich. Ale nie prowadzi do żadnego ocalenia, a raczej do świadomości, że świat pozostaje „co najmniej niezrozumiały”. Po tej książce zostaje coś w rodzaju cichego pęknięcia. W sposobie widzenia, w języku, którym opisujemy rzeczywistość. Matute nie epatuje okrucieństwem, nie buduje wielkich scen. Jej domeną są mikroobrazy przemocy drobne gesty, spojrzenia, przemilczenia. A to tego rodzaju proza zostaje we mnie najdłużej, pracuje emocjami, obrazami i kunsztem językiem, końcem niewinności.

Książkę czyta się błyskawicznie, głównie za sprawą charyzmatycznej bohaterki, której codzienność poznajemy poprzez listy, wysyłane do sąsiadów, rodziny, znajomych, a nawet pisarzy. Czy korespondencja emerytki w jesieni życia może być ciekawa i wciągająca? Okazuje się, że w przypadku Sybil – zdecydowanie tak. Pomimo tego, że mieszka sama i nie pracuje już zawodowo, w jej życiu wciąż sporo się dzieje. Historie i wydarzenia zawarte w listach wywołują uśmiech, wzruszenie, a wśród nich znajduje się też bolesna tajemnica sprzed lat. „Korespondentka” to ciepła, życiowa, mądra i wartościowa powieść. Porusza i wywołuje wiele emocji.