Na wysokiej połoninie. Pasmo I Prawda Starowieku

Jedno z najbardziej niedocenianych i niszowych arcydzieł literatury polskiej, raczej szerzej nieznane. Byłoby zapewne znane jeszcze mniej, gdyby Miłosz nie zaczerpnął z niego motta do ,,Zniewolonego Umysłu". No i trudno się dziwić. Vincenz skupił się na świecie Hucułów – kulturze góralskiej z pogranicza polsko-ukraińskiego, która po II wojnie światowej praktycznie zniknęła z polskiej przestrzeni. Epos nie został poddany ,,kanonizacji szkolnej" (dzięki Bogu!). W dodatku archaizująca książka nie jest łatwa w odbiorze: łącząca elementy melancholii i utopii, wymaga od czytelnika wiedzy kulturowej (o Huculszczyźnie, o Karpatach, o tradycjach ludowych) i cierpliwości. Pomimo tego wszystkiego już od pierwszych słów zrozumiałem, że obcuję z czymś wyjątkowym.
"Na wysokiej połoninie" ma w sobie coś z Prousta, lecz nie rozgrywa się w świecie arystokracji, tylko w lasach, wyżynnych osadach i klimacie tajemniczości.

Jedno z najbardziej niedocenianych i niszowych arcydzieł literatury polskiej, raczej szerzej nieznane. Byłoby zapewne znane jeszcze mniej, gdyby Miłosz nie zaczerpnął z niego motta do ,,Zniewolonego Umysłu". No i trudno się dziwić. Vincenz skupił się na świecie Hucułów – kulturze góralskiej z pogranicza polsko-ukraińskiego, która po II wojnie światowej praktycznie zniknęła...

Spoko

Spoko

Ta książka jest wyjątkowa, ponieważ autor zawarł w niej całą swoją miłość do górali Hucułów, wśród których się wychował i dorastał. Jest to pierwsza część cyklu porównywanego, przez niektórych do homeryckiego eposu.
Zawiera plastyczny obraz minionej już "pradawnej kultury pasterskiej, z jej korzeniami religijnymi i mitycznymi wywodzącymi się częściowo ze starej Rusi, Bałkanów i Grecji".
Pisarz z wielką pieczołowitością opowiada o tym świecie przywołując podania, legendy, bajki, pieśni (także z zapisem nutowym muzyki) sagi i zbójnickie historie. Opisuje obrzędy, codzienne życie i pracę.
Jego narracja przesycona jest miłością i szacunkiem do świata ludzi prostych, przywiązanych do swobody, których osobowość ukształtowała się w bezpośrednim obcowaniu z naturą.
Niektóre opisy gór czy połonin obsypanych barwnymi kwiatami przypominają poezję Leśmiana, choć napisane są zwyczajną prozą.
Taką prozę trzeba lubić, czytać ją niespiesznie, chłonąć zawartą tam magię po troszku i poddawać się jej urokowi powoli.

🔰"Dawniej, bardzo dawno — tak przekazują starzy — kłaniali się ludzie gromom, padali plackiem na twarz przed piorunem, za Boga go mieli. Ale ci światłem z niebios oświeceni, ojcowie nasi, nauczyli już nas z dawien dawna, że nie przemocy pokłonić się należy. Tak to, przyjacielu mój, od świadomego człowieka, pieśniarza, od śpiewaków Bożych mamy to przekazanie, żeby raczej piorunom dać się roztrzaskać niż przemocy ciemnej się pokłonić. To jest nasze prawo wierchowińskie, prawda starowieku.“

To książka dla tych, którzy mają w sobie huculską krew, dla miłośników folkloru, gór, legend i obyczajów z nimi związanych. Ważna, gdyż opisuje świat, który jest już jak gdyby po tamtej stronie pamięci.
Cenna to księga pamięci dla Karpat Wschodnich leżących obecnie na terenie zachodniej części Ukrainy.

Stanisław Vincenz to potomek pioniera przemysłu naftowego w Galicji, pisarz, tłumacz i erudyta. W 1939r. aresztowany przez NKWD. Po zwolnieniu z więzienia uciekł na Węgry, gdzie ratował Żydów (wyróżniony medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata"). Po wojnie pozostał na obczyźnie, działał w kręgu Jerzego Giedroycia.

Przeczytane w ramach styczniowego wyzwania czytelniczego LC - książka należąca do klasyki (1)

Ta książka jest wyjątkowa, ponieważ autor zawarł w niej całą swoją miłość do górali Hucułów, wśród których się wychował i dorastał. Jest to pierwsza część cyklu porównywanego, przez niektórych do homeryckiego eposu.
Zawiera plastyczny obraz minionej już "pradawnej kultury pasterskiej, z jej korzeniami religijnymi i mitycznymi wywodzącymi się częściowo ze starej Rusi,...

Arcydzieło Stanisława Vincenza jest czymś absolutnie niespotykanym.

Także z tego powodu, że oto po raz jedyny w historii polski pisarz dał innemu narodowi (bo dla mnie Huculi nim są, a może byli, choć sobie tego być może nie uświadamiali) epos na miarę "Pieśni o Nibelungach" czy "Kalevali".

Ilekroć czuję się przytłoczony coraz bardziej otaczającą rzeczywistością, sięgam po którąś z czterech ksiąg, by ponownie zachwycić się archaizującym stylem, surowym połonińskim życiem, fascynującą kulturą...

Przy takich książkach uwalniają się endorfiny

Arcydzieło Stanisława Vincenza jest czymś absolutnie niespotykanym.

Także z tego powodu, że oto po raz jedyny w historii polski pisarz dał innemu narodowi (bo dla mnie Huculi nim są, a może byli, choć sobie tego być może nie uświadamiali) epos na miarę "Pieśni o Nibelungach" czy "Kalevali".

Ilekroć czuję się przytłoczony coraz bardziej otaczającą rzeczywistością, sięgam...

Książka łączy w sobie studium etnograficzne Huculszczyzny i utwór literacki poświęcony tej samej tematyce. Na pierwszy plan wybijają się w tej części cyklu dwa wątki: dzieje legendarnych łotrzyków górskich oraz tytułowa "prawda starowieku" - zespół zasad i przekonań, także o charakterze magicznym, które znajdują się w centrum (auto)etosu huculskiego. Z pewnością jest to utwór dla czytelników cierpliwych i prawdziwie zainteresowanych ludźmi Karpat (liczne fragmenty o charakterze egzystencjalnym, wielość terminów "górskich" i zapożyczeń z języka Hucułów).

Książka łączy w sobie studium etnograficzne Huculszczyzny i utwór literacki poświęcony tej samej tematyce. Na pierwszy plan wybijają się w tej części cyklu dwa wątki: dzieje legendarnych łotrzyków górskich oraz tytułowa "prawda starowieku" - zespół zasad i przekonań, także o charakterze magicznym, które znajdują się w centrum (auto)etosu huculskiego. Z pewnością jest to...

Książka mojej młodości. Już niewiele pamiętam, ale wciąż czuję magię innej realnosci. Świat, który odszedł, a jednak pozostał w ludziach.Już innych?
Ale ludzie nie są(oczywiscie wg mnie) glownymi bohaterami. Wazniejsze dla autora są Karpaty i las.
Narracja toczy się jak górska wędrówka, powoli do wyznaczonego celu.
Dla mnie jedna z bardziej niedocenionych książek; w zasadzie już zapomniana.A szkoda.

Książka mojej młodości. Już niewiele pamiętam, ale wciąż czuję magię innej realnosci. Świat, który odszedł, a jednak pozostał w ludziach.Już innych?
Ale ludzie nie są(oczywiscie wg mnie) glownymi bohaterami. Wazniejsze dla autora są Karpaty i las.
Narracja toczy się jak górska wędrówka, powoli do wyznaczonego celu.
Dla mnie jedna z bardziej niedocenionych książek; w...

prawdziwe arcydzieło............

prawdziwe arcydzieło............