Mieszko I ok. 930-992

Bardzo fajnie napisana książka. Czytelnie przedstawione informacje, ciekawe zarówno dla laika, jak i osoby uzupełniającej swoją wiedzę. Minusem jest chaotycznie napisana część biograficzna (alfabetycznie dla całego okresu),ale same biografie są OK, pozwalają uzupełnić wiedzę z części opisowej. Informacje tematyczne z najważniejszych dziedzin życia również są pomocne przy zrozumieniu ówczesnych czasów.

Książka mocno naukowa i raczej nie dla kogoś kto dopiero zaczyna studiować temat najstarszej historii ziem polskich. Dużo wiedzy, bardzo przydatnej i świetnie usystematyzowanej, dzięki której otrzymuje się solidne podstawy do pogłębiania wiedzy. Nie jest łatwo przez nią przebrnąć, ale każdy kto chce zgłębić ten temat musi po nią sięgnąć.

Książka słuchana. Już mocno wiekowa. Napisana w 1000 rocznicę chrztu Mieszka. Ma więc swoje lata, badania od tamtej pory poszły już daleko do przodu, ale ma w sobie jakąś ponadczasowość,, zwłaszcza wątki poświęcone słowiańszczyźnie i ówczesnym bóstwom pogańskim. Ciekawe w narracji jest to, że autor nie daje pewników, pokazuje trupy, przybliża poszlaki. Wychodzi z założenia, że opisując tak odległe czasy należy zrezygnować z pewności stawianych tez. Plusem książki jest przystępny język, no i książka nie jest długa. W sam raz na dwa miłe wieczory.

Jedna z nielicznych pozycji stanowiących kompendium wiedzy na temat historii wojskowości polskiej. Autorzy przygotowywali podręcznik w latach "głębokiego PRL-u" co da się wyczuć szczególnie w odniesieniach do historii społecznej. Męczące jest ciągłe podkreślanie konfliktu klasowego toczącego Polskę. Czytelnik który nie weźmie poprawki na lata powstania książki może odnieść wrażenie, że walka "proletariatu miast i wsi" z burżuazją toczył się w Polsce już od średniowiecza. Pomijając jednak tą oczywistą i łatwą do zidentyfikowania skazę można w tej książce znaleźć bogatą wiedzę na temat historii oręża polskiego. Wartość poznawczą pozycji podnosi bogata bibliografia, która sama w sobie jest kopalnią wiedzy na temat literatury tematu. Pozycja niewątpliwie wymaga odświeżenia i uzupełnienia o wyniki najnowszych badań.

Lubię historię i przyjemnie było sobie przypomnieć wszystkich władców i królów Polski. Miałem nawet swoich ulubionych. Kazimierz Wielki, który zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną. Stefan Batory, nie zamierzał uczyć się polskiego, ze szlachtą porozumiewał się po łacinie. Ojciec husarii Polskiej. No i najlepszy jak dla mnie. Zygmunt II August. Całkowicie oddany sprawom państwa. Idealista. Odszedł bezpotomnie. Typowy samotnik. Jakie wnioski? Nie byłoby rozbiorów, gdyby nie kilku elekcyjnych królów, którzy nas wplątali w niechcianą wojnę oraz fakt, że od trzystu lat źle dobieraliśmy sobie sojuszników...

O ile w tego typu książkach bardzo lubię teksty źródłowe, to przede wszystkim średniowiecznych dziejopisów, bo wtedy mają sens, gdyż dopełniają myśli autora. Natomiast w tej pracy takich cytatów jest umiarkowana ilość, a w zamian Pan Prof. Labuda często powołuje się na opinię swoich kolegów po fachu i przytacza długie zdania z ich monografii. Niestety, książka wcale przez to nie zyskuje, bo styl staje się nierówny i przypomina sztuczny kolaż, gdzie trzeba uważać, aby się nie pogubić, kiedy Pan Profesor rozpoczyna już swoją własną myśl. Szczerze powiedziawszy, to w takiej manierze wolałabym już polemikę z adwersarzami, niż sypanie z rękawa opiniami historyków, z którymi Autor zgadza się w każdym słowie. Taka forma jest po prostu zwyczajnie trochę nudna. "Pierwsze państwo polskie" urzekło mnie średnio, gdyż przekazuje jedynie podstawowe informacje, które nawet umiarkowanie interesująca się historią Polski osoba, powinna mieć. Dla przypomnienia wiedzy lub na początek przygody z historią Polski natomiast może być jak najbardziej.

Nowe, uaktualnione wydanie atlasu. Należy to rozumieć bardzo dosłownie, gdyż ostatnie mapy obejmują wydarzenia, które rozgrywają się na naszych oczach, np. upadek Górskiego Karabachu i pierwszy rok rosyjskiej agresji na Ukrainę. Podobnie jak poprzednie wydanie, atlas dotyczy przede wszystkim historii najnowszej. Gdy otworzymy go w połowie, znajdziemy mapy z dwudziestolecia międzywojennego! Epoki starsze niż XIX w. zostały potraktowane po macoszemu. Brak kilku naprawdę kluczowych map, takich jak rozwój chrześcijaństwa, podboje Czyngis Chana czy ekspansja terytorialna Prus. Z drugiej strony, dziwnym trafem pojawiła się mapa przedstawiająca wyprawy Tamerlana, co uważam za miłą ciekawostkę. Do samych map mam niewiele zastrzeżeń, choć są, przez skalę (na tej samej stronie zamieszczono mapę i kalendarium epoki) dosyć nieczytelne. Fatalnie wyglądają zmiany frontów podczas I i II wojny światowej, gdyż zaznaczono tam tylko różnice w stanie posiadania, więc często trzeba się sporo nagłowić, żeby ustalić, gdzie on się znajdował w danym momencie. Irytuje też zwyczaj niezamieszczania kluczowych wydarzeń na mapie. I nie mówię o wydarzeniach ważnych z mojej perspektywy; sami autorzy wypisali np. bitwę pod Las Navas do Tolosa jako jedno z najważniejszych wydarzeń w stuleciu, ale na mapie jej nie ma. Nie mam pojęcia dlaczego. Jeszcze gorzej ma się sprawa z Ameryką Prekolumbijską - cała strona kalendarium traktuje o konfliktach Majów, Azteków i Tolteków, ale żadna z map nie pokazuje nawet, gdzie te ludy żyły, gdyż pierwsza mapa kontynentu przedstawia stan istniejący po podboju hiszpańskim. Jak dla mnie, to duży błąd, który pozostaje nie bez wpływu na ostateczną ocenę. Ogólnie, atlas polecam wyłącznie osobom interesującym się dziejami najnowszymi, fani dawniejszych dziejów znajdą wiele lepszych pozycji.

Ciekawa książeczka, uzmysławiająca w zarysie jaki rodzaj zbroi noszony był przez rycerstwo w jakiej epoce i co skłaniało rycerzy do wprowadzania zmian w jej konstrukcji. Całość bogato ilustrowana (niestety często bez opisu rysunków). Książkę rozpoczyna opis samego pojęcia rycerza, uwypuklenie jego związku z koniem i odróżnienie takiego zbrojnego wojownika od tarczownika, który jako osłonę miał tylko tarczę. Dalej autor omawia dostępne źródła wiedzy na temat stroju i uzbrojenia rycerzy: oprócz wykopalisk, również ikonografia w dziełach miniaturowych, malarskich, rzeźbiarskich. Co ciekawe, źródła malarskie uwidaczniają zbroje rycerskie niekiedy nawet na scenach biblijnych, gdzie malarz malując rycerza posiłkował się współczesnymi wyobrażeniami o jego wyglądzie. W dalszym rozdziale zaczyna się zasadnicza dyskusja zmian "stroju" (czyli zbroi) rycerskiej oraz towarzyszących tym zmianom przemian uzbrojenia. Zaczynamy od okresu między X, a XII wiekiem, gdzie najpowszechniejszym pancerzem jest po prostu kolczuga, zapewniająca ochronę przed atakami w postaci cięć, lecz nieodporna na kłucie. Alternatywą dla kolczugi jest ponadto pancerz lamelkowy z płytek metalu, naszywanych na kaftan. Miecze są jednak wtedy niewielkie (masa) i przeznaczone właśnie raczej do cięcia (szerokie ostrze). Charakteryzują się przy tym wąskimi jelcami. Co ciekawe, miecz w tym czasie mógł być noszony zarówno na pancerzu, jak i pod nim: w tym drugim przypadku wycinano w kolczudze otwór na wysuwanie miecza z pochwy. Włócznie osiągały długość do dwóch metrów, daleko jeszcze im do rozmiarów porządnej kopii. Jako hełm na głowie stosowane są okrycia typu wschodniego (z tulejką i pióropuszem na czubku głowy) lub zachodniego (bez ozdób, z nosalem jako osłoną twarzy). Następnie dochodzi wiek XII i XIII. Wtedy, na skutek krucjat, dochodzi do kontaktu z muzułmanami, a potem Mongołami. Rycerstwo staje wobec problemu walki z przeciwnikiem, który nie zna rycerskich zasad pojedynkowania się i walczy tak, żeby uśmiercić przeciwnika, a nie o honorowe zwycięstwo. Włócznia ulega powiększeniu i staje się kopią. Pojawiają się hełmy garnczkowe z pełną osłoną twarzy, umożliwiające zmniejszenie rozmiarów tarczy. Niestety ich konstrukcja jest jeszcze mocno niedopracowana (widoczność, dopływ powietrza, ciężar, odporność na ciosy). Rycerstwo dla ozdoby zaczyna zakładać szaty pod kolczugę, a następnie na jej wierzch. Równocześnie konie zyskują ozdobę w postaci kropierzy. W XIV i XV wieku, z pewnym opóźnieniem w reakcji na doświadczenia z Mongołami, powstaje zbroja płytowa, złożona z blach metalowych. W XV wieku te blachy rosną w grubość, żeby dać rycerzom osłonę przed bronią palną (Husyci). Miecz w reakcji na zbroję ulega ewolucji do ciężkiego miecza dwuręcznego lub do miecza kłującego na południowym zachodzie Europy. Rycerze nie potrzebują już tarczy, a w jej miejsce na zbroi pojawiają się asymetryczne wzmocnienia. Hełm garnczkowy odchodzi już wyłącznie na potrzeby pokazowe, a do użytku wchodzą kapaliny i łebki. Te ostatnie niebawem uzyskują odpinane nosale, a potem całościowe zasłony twarzy, przekształcając się w przyłbicę typu "psi pysk". W XVI wieku miecz wychodzi z mody na rzecz przywiezionej z Węgier tureckiej szabli, poręczniejszej w użyciu. Na ostatni rozdział autor przygotował omówienie ubioru rycerzy w trakcie polowań i na turniejach, w tym również ewolucję broni turniejowej i samych zasad turniejów.

W pierwszej klasie szkoły licealnej (już dobrych parę lat temu) dostałem dość trudny temat pracy semestralnej dotyczący sytuacji ekonomicznej i politycznej w okresie wczesnopiastowskim. Przeszukałem trzy biblioteki nie znajdując niczego specjalnie wartościowego- w końcu znalazłem to dzieło i okazało się na tyle nieprzestarzałe, że udało mi się- opierając na niej- napisać całkiem niezłą pracę.

Chylę czoła przed warsztatem naukowym i obyciem ze źródłami, jakie zaprezentował Karol Modzelewski. Nie mam wątpliwości, że od strony merytorycznej jest to pozycja wręcz wybitna. Niemniej ma jedną wadę - do książek lekkich w czytaniu 'Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego' zdecydowanie nie należy.

Dosyć luźna gawęda poświęcona dziejom broni białej (mieczy, rapierów, pałaszy, szabel, kordów, tasaków, koncerzy - ale już nie toporów czy noży) od początku naszej państwowości do końca drugiej wojny światowej. Autor przyjął dosyć ambitne założenia, bo próbował przeanalizować zarówno znaczenie kulturalne broni, jej zastosowanie bojowe, dostępność, pochodzenie, szczegóły konstrukcyjne... Jak na tak niewielką objętość, zakres tematu jest ogromny. Szczególny nacisk położono na okres wielkich przemian w polskiej wojskowości, a więc wiek XVI i XVII, gdy polska sztuka wojenna porzuciła świat zachodni, idąc własną drogą. Rozdziały poświęcone okresowi zaborów i XX wieku są o wiele skromniejsze. Jeżeli miałbym szukać wad tej książki, to duża chaotyczność narracji, która wciąż zbacza z tematu, i ograniczona liczba ilustracji. Niestety, ale jeden rysunek lub zdjęcie często wnosi więcej, niż kilka stron opisu.

Niniejsza monografia przedstawia zagadnienie państwa cześnika Mieszka II i możnowładcy Miecława obejmującego Mazowsze, Kujawy i wschodnią Wielkopolskę. Istniało ono w latach 1037 – 1047. Miecław wykorzystał chaos jaki zapanował po śmierci Mieszka II i ogłosił się „księciem", tym samym zakładając własne państwo w 1037 r. Według badań M. Boguckiego umocnił swoje rządy przez emisję własnych monet. Plusy: + Dogłębna analiza źródeł i zagadnienia państwa Miecława, + Wykorzystanie obszernej bazy źródłowej, w tym źródeł archeologicznych, + Dotarcie przez autora do nowych źródeł i ich umiejętne wykorzystanie, + Omówienie polityki i osoby Miecława, + Przedstawienie zasięgu terytorialnego państwa Miecława, + J. Bieniak opierając się na dowodach w nowy sposób nakreślił sylwetkę Miecława nie jako uzurpatora, lecz przedstawiciela dynastii Piastów lub lokalnej dynastii mazowieckiej, który był kontynuatorem pierwszej monarchii wczesnopolskiej prowadzącym niezależną politykę. Przedstawia też Miecława jako władcę ratującego ludność polską po najeździe Brzetysława, który udzielił jej schronienia na Mazowszu Minusy: - Skomplikowany język naukowy stosowany przez autora

W tej naukowej pozycji autor zebrał różne hipotezy dotyczące kilkudziesięciu lat naszej historii związanej z początkami działalności Kościoła na polskich ziemiach. Zaskakujące, jak wiele jest hipotez opartych na tych samych źródłach, jak w gruncie rzeczy niewiele wiemy o naszych początkach i w jakim kontraście stoi to z twardą "wiedzą" powszechnie przekazywaną nie tylko w szkołach. Autor nie narzuca czytelnikowi swojej wersji, ale za to krytycznie podaje różne hipotezy bazujące na interpretacji źródeł, genezę tych interpretacji, zmiany interpretacji w czasie, a to wszystko połączone z odkryciami archeologów i porównanie to z analogicznymi wydarzeniami dziejącymi się w tym czasie w innych krajach. Bardzo ciekawa jest ówczesna historia Kościoła, pozycja cesarza mającego większy wpływ niż papież, który to papież nie miał nawet możliwości zmuszenia biskupa to zmiany granic jego diecezji. Ciekawe jest swego rodzaju lawirowanie mniejszych władców w celu zaistnienia i uzyskania niezależności.

Bardzo podobają mi się te średniowieczne staropolskie zmiękczenia imion - Janko, Kaźko, Przemko, Bolko. Dziś brzmią nieco kabaretowo, ale w wiekach minionych wcale nie świadczyły o braku powagi noszących te imiona! Ta Kronika też wyszła spod pióra szacownego Jana, zwanego też Jankiem. Nazwano ją kiedyś jednym z pomników polskiego piśmiennictwa historycznego. I całkiem słusznie mimo, że kronika urywa się znienacka a rozdziały są nierówne i nie zawsze opisują istotne wydarzenia. Zanurzamy się w panoramę życia elit polskiego trecenta, głównie w Wielkopolsce i na Kujawach. Autor był wykształconym duchownym piastującym wysokie urzędy kościelne w czasach rządów Kazimierza Wielkiego i po jego śmierci, świadkiem epoki i wnikliwym obserwatorem bieżącej polityki Królestwa Polskiego. Opisuje śmierć swego ukochanego króla Kazimierza i kulisy wyboru jego następcy - Ludwika Węgierskiego, którego darzył znacznie mniejszą sympatią. Daje też wgląd w sposoby obioru kościelnych dostojników na biskupie stanowiska. Dla wielu z nich nie szczędzi ostrych słów krytyki uważając, że to łajdacy, przeniewiercy i rozpustnicy - jak pewien Zawisza.. Zanurzamy się w świat dyplomacji i wielkiej polityki. Oglądamy wojenki pomniejszych książąt co rusz najeżdżających obce ziemie i podbijających (czasem prawem kaduka) cudze zamki i miasta. Dowiadujemy się o intrygach dworu węgierskiego, który usiłował podważyć dziedzictwo zmarłego Kazimierza Wielkiego i który siłą i dyplomacją wywalczał sobie coraz to nowe pozycje w Polsce. Czytamy o niepokojach od Litwinów, którzy z wielką lubością odbierają przyłączone niegdyś do Polski zamki i zaznaczają na wschodzie swoją zadziorną obecność. Unia polsko litewska jeszcze nie narodziła się nawet w projektach, Jagiełło nadal poluje na tura w litewskich ostępach, a w Polsce po śmierci Ludwika Węgierskiego toczą się negocjacje na temat osadzenia na tronie młodziutkiej Jadwigi - księżniczki z Budy. Nie znudziła mnie ta lekcja historii, zwłaszcza, że opowiadana bardzo ładnym językiem (pewnie zasługa tłumacza) i prostymi słowami, dzięki czemu nie zgubiłam się w gąszczu tych różnych Siemowitów i Kaźków. A dla jednej perełeńki warto było brnąć przez cały ten (dość krótki) tekst - Janko pierwszy opisał ponurą rodzinną aferę księcia Siemowita III, który w zamku w Rawie Mazowieckiej więził swą żonę. A pozbawił ją wolności, bo był przekonany o jej cudzołóstwie. Księżna była brzemienna, a mąż - zapiekły zazdrośnik udusił ją zaraz po tym, jak wydała na świat syna (podobnego zresztą do Siemowita jak dwie krople wody). Pokutował potem przez resztę życia, ale to nie wróciło życia niewinnie oskarżonej Księżnej. Ta tragedyja posłużyła Szekspirowi za pomysł do "Zimowej opowieści". Biada okrutnikowi, żal uduszonej, ale niech żyją literackie tropy!