Jan Kazimierz Pirożyński

Tytuł: „Jan Kazimierz Pirożyński. Czas wojny i emigracji” – książka dostępna
Autor: opracowanie i wstęp: Bernard Nowak
Wyd: Wydawnictwo Test, Lublin 2024
ISBN: 978-83-7038-030-1
Wydanie pierwsze, Nakładem Rodziny i Przyjaciół
Wybór materiałów i konsultacje: Teresa Czernuszewicz
Współpraca: Dorota Czernuszewicz
Opracowanie materiału graficznego: Ilona Jaszak
Korekta typograficzna oraz indeks: Piotr Bernard Nowak
Copyright © by Czernuszewicz Family & Kris A. Pirozynski
& Wydawnictwo Test, 2024

Od wydawcy:
Jan Kazimierz Pirożyński urodził się 12 kwietnia 1903 we Lwowie. Ukończył studia na Wydziałe Rolniczo-Leśnym Akademii Rolniczej w Dublanach k/Lwowa, z tytułem inżyniera agronoma (rolnika). Będąc uczniem gimnazjum, w 1919 brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej. W 1920 uczestniczył w wojnie polskobolszewickiej w szeregach 2 kompanii karabinów maszynowych 240 pułku piechoty Armii Ochotniczej. W okopach zaraził się polio, co spowodowało kalectwo na całe życie. Przed 1939 pracował w Okręgowym Urzędzie Ziemskim we Lwowie, w okręgowym Towarzystwie Rolniczym w Przemyślu, później jako inżynier rolnictwa w wydziałach powiatowych w Rawie Ruskiej oraz w Żydaczowie, gdzie do 1939 był agronomem powiatowym. Po wybuchu II wojny światowej, w grudniu 1939, został aresztowany przez sowietów. Był więziony w Żydaczowie i Stryju, następnie przetransportowany w głąb ZSRR i skazany na karę 8 lat pracy przymusowej. Został osadzony w więzieniu w Starobielsku, po czym wywieziony do łagrów w lasach archangielskich. Po podpisaniu paktu Sikorski-Majski, w wyniku amnestii odzyskał wolność w 1941. Następnie jako delegat ambasady RP na uchodźstwie został przydzielony do Aktubińska i działał w zakresie opieki. Później został ponownie aresztowany, po czym karnie wydalony z ZSRR w listopadzie 1942 r. Następnie wstąpił do Armii Polskiej na Wschodzie, w styczniu 1943 w Teheranie, z którą przeszedł Bliski Wschód, po czym wstąpił do lotnictwa i 23 czerwca 1944 trafił do Wielkiej Brytanii. Do końca wojny służył w Polskich Siłach Powietrznych.

Pod koniec roku 1945 przydzielony do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Crieff. Został wykładowcą w szkole rolniczej w Auchterarder, gdzie wydał trzy skrypty: Zasady hodowli zwierząt, Zasady żywienia zwierząt domowych, Chów bydła). Potem wykładał na kursach dla żołnierzy, będąc kierownikiem w Findo Gask i Foxley. W styczniu roku 1949 przystąpił do Polskiej Spółki Ogrodniczej „Agricraft” Trading Society Ltd. w Kent, pełniąc funkcje sekretarza oraz kierownika farmy. W 1950 został wykładowcą w Polskiej Szkole Rolniczej w Glasgow, której był dyrektorem do jej rozwiązania w 1952. Wymienione funkcje nie wyczerpywały społeczno-zawodowej aktywności Jana K. Pirożyńskiego. Pracował do emerytury w laboratorium na Wydziale Chemii w Borough Polytechnic. Współpracował też z „Zeszytami Lwowskimi”, w których (nr 5/1974) ogłosił pracę Akademia Rolnicza w Dublanach, publikował artykuły w „Biuletynie Lwowskim.” Był żonaty z Wandą, z którą miał córkę Teresę i syna Krzysztofa (doktor paleomikologii). Inż. Jan Kazimierz Pirożyński zmarł w Londynie, w dniu 5 października 1978 roku.

SPIS TREŚCI:
Od wydawcy / 7
Część pierwsza
Z Sowietów do Liverpoolu / 17
Wrzesień 1939 – listopad 1939 / 19
Grudzień 1939 – Marzec 1940 / 35
Kwiecień 1940 – Wrzesień 1940 / 46
Wrzesień 1940 – styczeń 1941 / 59
Styczeń 1941 – Sierpień 1941 / 73
Wrzesień 1941 – kwiecień 1942 / 91
Maj 1942 – listopad 1942 / 115
Listopad 1942 – styczeń 1944 / 149
Styczeń 1944 – kwiecień 1944 / 168
Część druga
Polskie osadnictwo rolnicze w Wielkiej Brytanii / 189
Szkolenie rolnicze / 191
Początki polskich farm / 194
Gospodarstwa rolne. Devon / 201
Farmy w południowo-zachodniej Walii / 278
Inne hrabstwa angielskie / 391
Szkocja / 438
Robotnicy rolni / 461
Producenci pieczarek / 466
Appendix / 482
Akademia w Dublanach / 484
Rozmowa o polskich rolnikach na emigracji / 501
Wspomnienie o Janie Kazimierzu Pirożyńskim. / 519
Indeks nazwisk / 525

Jan Pirożyński i Celina Tarnawska-Busza
Dublany

Geneza i historia Akademii Dublańskiej
Na ziemiach polskich zagadnienie szkolenia rolniczego pojawia się bodajże po raz pierwszy w zaborze austriackim, we Lwowie. W r. 1816 „Gazeta Lwowska” ogłasza artykuł pt: „O przemyśle i gospodarstwie wiejskim w Galicji tudzież o środkach podniesienia onychże”. Jako jeden z ważniejszych środków autor zaleca utworzenie „Instytutu Ekonomicznego Galicyjskiego”, projekt zawierający pierwszą myśl stworzenia wyższej szkoły rolniczej. Częściową realizacją tego projektu było utworzenie katedry ekonomii czyli gospodarstwa wiejskiego w liceum lwowskim. Dotrwała ona do r. 1850.

Równocześnie powstałe w r. 1845 Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie od początku swego istnienia dąży do utworzenia szkoły rolniczej niższego typu, służącej do kształcenia ekonomów. Kształcenie obywateli ziemskich uważa za rzecz mniejszej wagi, gdyż „już ze swego stanowiska mają sposobność nabycia potrzebnych wiadomości do przyszłego zawodu”. Szkoła taka powstała w Łopusznej, majątku Alfreda hr. Potockiego w r. 1848 jako szkoła 3-letnia, jednak już po roku przestała istnieć. Z dziesięciu uczniów przyjętych na pierwszy kurs – trzech miało ukończone studia wyższe, dwóch ukończone gimnazjum, pięciu umiało ledwie pisać i czytać. Eksperyment szkolny w Łopusznej nie został jednak zmarnowany, wykazał wyraźnie potrzebę szkoły wyższego typu – i odtąd wysiłki GTG idą już w tym kierunku.