Fala. Rzecz o wymarłej kontrkulturze żołnierskiej z dorzecza Wisły

ZAKAZANY TEMAT. Falą do 2010 r., czyli do zlikwidowania w Polsce obowiązkowego poboru do służby wojskowej,
nazywano nielegalną i patologiczną kontrkulturę szerzącą się wśród poborowych. Oparta na
przemocy, czasami bestialstwie, dobrze zorganizowana, pleniła się w armii i świetnie
funkcjonowała mimo działania w podziemiu, a to dzięki tolerowaniu takiego stanu rzeczy przez
kadrę zawodową. Dlatego jej istnienie, wstydliwie ukrywane przed społeczeństwem, stanowiło
temat tabu. Do przełomu ustrojowego w 1989 r. nie wolno było o fali mówić i pisać, o badaniu
zjawiska przez cywili nie mówiąc. Fala wprawdzie narodziła się w PRL-u, czyli Polsce rządzonej
przez komunistów, w której rozmaitych zwyrodnień nie brakowało, lecz świetnie prosperowała
także w wolnej Polsce. Sprawiła to jej atrakcyjność dla żołnierzy, bo mimo swej patologii było to zjawisko barwne, o bogatym folklorze, o czym można się przekonać z lektury tej książki.

NIESAMOWITE OKOLICZNOŚCI POWSTANIA. Książka w swoim zasadniczym, naukowym zrębie jest owocem badań, jakie wcielony przymusowo do armii współautor przeprowadził w 1986 r. w małej jednostce na Helu, oczywiście skrycie i z duszą na ramieniu. Był to bowiem czas tuż po stanie wojennym i soldateska gen. Jaruzelskiego wciąż trzęsła krajem, więc złapanie takiego „kreta”, buszującego w armijnych brudach, mogło się dla „szpiega” skończyć fatalnie. Na szczęście współautorowi udało się uniknąć dekonspiracji i zgromadzić obfity materiał, opracowany i wykorzystany następnie przez współautorkę do napisania (i obronienia) pracy magisterskiej pod kierunkiem dra (później profesora) Czesława Robotyckiego z Katedry Etnografii Słowian UJ, co w owym czasie było aktem dużej odwagi ze strony kierownictwa Katedry.

NIEBYWAŁA FORMA. Dr hab. Zorka Wollny, prof. ASP w Szczecinie, nazwała tę książkę „publikacją semi-naukową”, mając na uwadze jej nietypową „literackość”. Winowajcą takiego ujęcia pierwotnie czysto
naukowej pozycji jest oczywiście współautor, który w dodatku rozdzielił tekst Przerywnikami, czyli autobiograficznymi wstawkami, zaprawionymi szczyptą (gorzko-ironicznego) humoru. I tak
powstało dziełko z zakresu literatury faktu, które czyta się prawie jak powieść sensacyjną.
Mamy nadzieję, że ta książka zainteresuje nie tylko historyków i socjologów wojskowości
oraz byłych żołnierzy służby zasadniczej, którzy z falą zetknęli się bezpośrednio i zapewne
boleśnie, ale także wszystkich miłośników thrillerów opartych na faktach.

Książkę wieńczą dodatki w postaci słownika wyrażeń żargonowych, wierszyki żołnierskie, piosenki rezerwistów i katalog zdjęć.