Maria Dąbrowska
Maria Dąbrowska pochodziła ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Była córką Józefa Szumskiego i Ludomiry z Gałczyńskich. Wychowała się w dworze w Russowie pod Kaliszem (od 1971 Oddział Literacki Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu). W latach 1901–1904 uczyła się na pensji Heleny Semadeniowej w Kaliszu, przy ul. Babinej 2. W latach 1907–1914 studiowała na uniwersytetach w Szwajcarii (Lozanna) i Belgii (Bruksela) nauki przyrodnicze, ekonomię i socjologię.
W czasie studiów związała się z nurtami niepodległościowymi. Była zwolenniczką poglądów Edwarda Abramowskiego, jego idei spółdzielczości. Członkini Rady Ligi Kobiet Polskich Pogotowia Wojennego. Wyszła za mąż za Mariana Dąbrowskiego, działacza socjalistycznego poznanego za granicą, zaprzyjaźnionego z Józefem Piłsudskim. Ponieważ uważali swój związek za nowoczesny, nie rościli sobie prawa do wyłączności, w związku z czym w 1916 nawiązała kilkumiesięczny romans z Henrykiem Szczyglińskim. Po śmierci męża w 1925 towarzyszem życia Dąbrowskiej został na wiele lat, aż do swej śmierci w 1952, Stanisław Stempowski, dawny ziemianin, bibliotekarz, wolnomularz, z którym żyła w konkubinacie.
W okresie tym przez pewien czas pracowała w Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych, jednocześnie angażując się w twórczość publicystyczną. Zajmowała mieszkanie nr 31 przy ul. Polnej 40 w Warszawie (w 1984 otwarto tam Muzeum Marii Dąbrowskiej, oddział Muzeum Literatury). Podczas okupacji niemieckiej przebywała głównie w Warszawie. 2 października 1944 wyszła z miasta wraz z ludnością cywilną i trafiła do obozu w Pruszkowie. Pomimo pozostawionej na drzwiach kartki z prośbą o uszanowanie jej dorobku literackiego, jej mieszkanie zostało splądrowane. Wróciła do Warszawy 3 lutego 1945.
Po śmierci Stempowskiego (1952) Maria Dąbrowska zamieszkała w 1954 w al. Niepodległości 163 m. 8 razem z poznaną podczas wojny pisarką, mieszkającą od 1945 we Wrocławiu, Anną Kowalską (w latach wojny połączyło je głębokie uczucie). W ostatnich latach życia mieszkała we własnym domu w Komorowie pod Warszawą (świadectwo o tym okresie życia pisarki dała po latach jej ówczesna gosposia, Melania Andruszkiewicz),gdzie obecnie znajduje się biblioteka jej imienia.
Była członkinią Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w 1958.
Zmarła wieczorem 19 maja 1965 w lecznicy przy ul. Emilii Plater 18 w Warszawie. Trumnę ze zwłokami wystawiono w Sali Kolumnowej pałacu Prymasowskiego (przedwojennej siedzibie Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych. W testamencie poprosiła o katolicki pogrzeb oraz pochowanie razem z matką i poległą w powstaniu warszawskim siostrą. Jej druga prośba nie została spełniona. 22 maja 1965, po mszy żałobnej w katedrze św. Jana, spoczęła w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim (grób 139).
Maria Dąbrowska początkowo poświęcała się publicystyce, od której przeszła do literatury pięknej, dając w niej studia psychologiczne o ludziach, często z nizin, wysnute z własnej obserwacji. Oddzielnie wydała: Wspomnienia dzieciństwa, Celowała zwłaszcza w narracji epickiej i analizie psychiki kobiecej oraz w opisach środowiska średniej inteligencji polskiej. Pozostawiła nadto prace przekładowe, artykuły z zakresu spółdzielczości, książki dla młodzieży, artykuły krytyczne w czasopismach (m.in. w „Wiadomościach Literackich”).
Prozę artystyczną Dąbrowskiej otwiera zbiór opowiadań Gałąź czereśni (1921). Zapowiedź późniejszego stylu dał autobiograficzny tom Uśmiech dzieciństwa (1923). Prócz tonacji osobistej wyraźny jest tu temat społeczny. Wyróżnia się kolejny, zawierający refleksje o godności ludzkiej i wątki erotyczne, tom opowiadań Ludzie stamtąd (1926),doceniony wówczas, m.in. przez Jarosława Iwaszkiewicza (w entuzjastycznej recenzji w „Wiadomościach Literackich”). Obok portretu kobiety namiętnej i studium mocy seksualności (Łucja z Pokucic) zawarła tam studium człowieka samotnego i cierpiącego, ale świadomego swej ludzkiej godności (Noc ponad światem).
Arcydziełem Marii Dąbrowskiej jest tetralogia powieściowa Noce i dnie (1932–1934),która obejmuje cztery tomy: I Bogumił i Barbara (1932),II Wieczne zmartwienie (1932),III Miłość (1933),IV Wiatr w oczy (1934). Nawiązując swym tworzywem do tradycji epiki (od Homera po realizm XIX wieku),Dąbrowska przedstawia tam dzieje kilku pokoleń rodziny szlacheckiej na przełomie XIX i XX wieku. Noce i dnie to zakrojona kronika polskiej inteligencji, także wnikliwe studium psychologiczne głównych bohaterów, małżeństwa Niechciców – Bogumiła i Barbary. Powieść ma cechy autobiograficzne. Powieściowy Kaliniec to odwzorowany Kalisz. Zasadniczy wątek fabularny, jak i rys psychologiczny bohaterów Dąbrowska stworzyła w miejscowości Płonne k. Radomina. Bogumił i Barbara, główni bohaterowie powieści, wzorowani byli na administratorach majątku w Płonnem (żona administratora, Helena Hepke, była siostrą Dąbrowskiej; błędną jest informacja, jakoby postacie Bogumiła i Barbary były wzorowane na rodzicach pisarki). Obecnie w Szkole Podstawowej w Płonnem znajduje się sala pamięci poświęcona Marii Dąbrowskiej. Wątek Agnieszki Niechcicówny i działacza socjalistycznego Marcina Śniadowskiego (tak został sportretowany Marian Dąbrowski, zmarły mąż autorki powieści) to studium fascynacji miłosnej, w tym erotycznej, poprzez zamieszczoną tam korespondencję młodych. Noce i dnie to także swoista powieść metafizyczna o porządku bytu, tajemnicy istnienia, która ujawnia się mimo zwątpień i cierpień. Świetność powieści podkreślali m.in. poeta Julian Przyboś (Czytając Mickiewicza) i filozof Władysław Tatarkiewicz (we Wspomnieniach).
Wstępną wersję Nocy i dni Dąbrowska opublikowała jako Domowe progi.
Nowela Ksiądz Filip to studium kapłana, dla którego celibat jest normą przeciwną życiu. Z kolei Panna Winczewska to budowany techniką groteski portret starzejącej się, a infantylnej, bibliotekarki.
Do idei Nocy i dni nawiązuje późniejsza, blisko kilkadziesiąt lat pisana i nieukończona powieść, wydana pośmiertnie jako Przygody człowieka myślącego (1970; oprac. Ewa Korzeniewska),choć pisarka (o czym świadczą zapiski w Dzienniku) zamierzała ostatecznie dać jej tytuł Kompozycja istnienia. W zamyśle Dąbrowskiej miały to być dalsze dzieje inteligencji polskiej jako warstwy społecznej: w dwudziestoleciu międzywojennym (1918–1939) i podczas II wojny światowej. W drugiej powieści wyróżnia się rozdział Dokonało się!, który z pozycji świadka przedstawia powstanie warszawskie (1944). Wśród materiałów do drugiej powieści ukończony został zespół opowiadań, który Dąbrowska zamierzała wydać jako tom A teraz wypijmy..., a które ukazały się po śmierci pisarki (1981; oprac. Tadeusz Drewnowski).
Po wojnie pisała opowiadania (np. opowiadanie Na wsi wesele, które Jerzy Stempowski w liście do pisarki przyrównał do obrazów Bruegla). Inne utwory powojenne ukazały się w wersji książkowej pośmiertnie (Opowiadania, 1967, oprac. Ewa Korzeniewska),np. studium psychologiczne starzejącej się, osamotnionej aktorki Klara i Angelika (będące zamaskowanym autoportretem).
Publikowała między innymi na łamach tygodnika „Bluszcz”, a także w słynnych w dwudziestoleciu międzywojennym „Wiadomościach Literackich”.
Ważne miejsce w dorobku Dąbrowskiej zajęły także eseje literackie i opublikowane pośmiertnie Dzienniki. Dwutomowe Pisma rozproszone (1964) gromadzą wcześniej drukowane osobno w czasopismach – autokomentarze (w tym do Nocy i dni),wspomnienia i szkice krytyczne, w tym esej o Stanisławie Przybyszewskim Piewca niedojrzałości duchowej. Inny charakter ma tom esejów Szkice o Conradzie, 1959),zawierający m.in. rozważania o tragizmie w twórczości autora Nostromo.
Dzienniki, prowadzone od roku 1914 do śmierci dają autoportret pisarki (także studium jej życia intymnego) i panoramę epicką swego czasu. Bogate treściowo są zwłaszcza zapisy z lat stalinowskich (np. świetny opis przyjęcia u prezydenta Bieruta) i ostatniego okresu życia (np. o niedługo przed śmiercią obejrzanym filmie Michelangelo Antonioniego Czerwona pustynia). Ważne miejsce w Dziennikach zajmują zapisy snów. Liczne są tam też obserwacje literackie (np. na temat Goethego, Tomasza Manna, Marka Hłaski) i autokomentarze do własnego dzieła (np. o postaci Barbary Niechcicowej).
Miejsce drugoplanowe w dorobku Dąbrowskiej zajmują dramaty Stanisław i Bogumił oraz Geniusz sierocy, skupione wokół dyskutowanych kart historii Polski (jak konflikt biskupa krakowskiego św. Stanisława i króla Bolesława Śmiałego).
Korespondencja pisarki (m.in. z Jerzym Stempowskim) pozostaje rozproszona. Sensacyjna okazała się edycja listów miłosnych jej i Mariana Dąbrowskiego (2005).
Przełożyła z języka angielskiego Dziennik Samuela Pepysa z epoki baroku oraz z rosyjskiego opowiadania Antoniego Czechowa. Dała też przekład Nielsa Lyhne Jacobsena.
Była uzdolniona plastycznie. Pozostawiła malowane przez siebie obrazy (akwarele): pejzaże i martwe natury.
Zobacz stronę autora
ArtykułyJak dobrze znasz Katarzynę Bondę? Alfabet pisarki.
1
ArtykułyMilion euro dla pisarki i burza w branży. Nagroda „Aena de Narrativa“ rozpala emocje
Artykuły„Kawa z Mistrzem Zbrodni” – wygraj spotkanie z Wojciechem Chmielarzem z okazji Światowego Dnia Książki
Artykuły"Przejścia. Którędy do miłości" Natalii de Barbaro. Mamy dla Was 40 egzemplarzy książki!
Patronat LC
Patronat LC
Szukamy ofert...
1166 
1166 
OPINIE i DYSKUSJE o książce Na wsi wesele
W prosty, a jak sugestywny sposób opisane to biedne wiejskie bytowanie, przecież nie tak bardzo odległe w czasie. Miejscami przejmujące. A to jest życie naszych babć, prababć, pokoleń których geny również w sobie nosimy. I jak tu porównać ich troski i marzenia z naszymi rozbujałymi zachciankami względem życia? Głód, brud, wielogodzinna harówka, w dodatku nie na swoim, nędzne chałupy, choroby, umierające dzieci, brak szans na lepsze jutro, szybka starość. Nie doceniamy jakimi wybrańcami losu jesteśmy, tu, w tym czasie i punkcie na mapie ziemi, jaki dokonał się postęp. Popadamy w pychę, nie szanujemy żywności, w konsumpcyjnym szale powiększamy sterty śmieci, a ludzie na świecie w dalszym ciągu żyją w nie lepszych warunkach, niż te opisywane przez Marię Dąbrowską. To tak na marginesie...
W prosty, a jak sugestywny sposób opisane to biedne wiejskie bytowanie, przecież nie tak bardzo odległe w czasie. Miejscami przejmujące. A to jest życie naszych babć, prababć, pokoleń których geny również w sobie nosimy. I jak tu porównać ich troski i marzenia z naszymi rozbujałymi zachciankami względem życia? Głód, brud, wielogodzinna harówka, w dodatku nie na swoim,...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKlimat wiejskiego wesela, gdzie tradycja miesza się z nowoczesnością, wieś z miastem, obyczaje z modą, powinność z marzeniami.
Klimat wiejskiego wesela, gdzie tradycja miesza się z nowoczesnością, wieś z miastem, obyczaje z modą, powinność z marzeniami.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAutorka przeplata proste wiejskie wesele z powojenna rzeczywistością, obawami i troskami prostych ludzi. Szybko zachodzącymi zmianami i podziałami jakie tworzą się przez nowo nastały ustrój polityczny. Jednocześnie robi to w sposób subtelny, nie odwracając uwagi od toczacych się wydarzeń.
Autorka przeplata proste wiejskie wesele z powojenna rzeczywistością, obawami i troskami prostych ludzi. Szybko zachodzącymi zmianami i podziałami jakie tworzą się przez nowo nastały ustrój polityczny. Jednocześnie robi to w sposób subtelny, nie odwracając uwagi od toczacych się wydarzeń.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJest w tej prostej nowelce coś co urzeka. Być może to fakt, że takiego świata już nie ma? Być może prostota zawartych w niej bohaterów? Od początku - Maria Dąbrowska zabiera nas na wiejskie wesele do podwarszawskich Pawłowic. Domyślny czytelnik, zauważy, że historia przedstawia czasy współczesne autorce czyli lata 50 XX wieku. Okres przemian ustrojowych w powojennej Polsce połączony z prostym wiejskim życiem. Nowelka zestawia postacie prostych, wiejskich ludzi wraz z ich do bólu prostą logiką i zabobonnym i pobożnym myśleniem z beznamiętnym realizmem "nowoczesnych i oczytanych" postępowców. W nowelce odnajdziemy ukryty przekaz polityczny - nie jest on jednak nazbyt narzucający się. Mi osobiście w książce podobał się realizm czynności, obaw i nadziei zwłaszcza prostej ludności. W dzisiejszych czasach brakuje takie prostego podejścia do życia i ta książka takie odczucia we mnie wzbudza. Możemy w niej zanurzyć się w tym całym "wiejskim nastroju", który przechodzi w sielankę. Oprócz tego autorka przedstawia stronę praktyczną wielkiego przedsięwzięcia jakim jest wesele. Tekst "Na wsi wesele" przywodzi mi na myśl "Wesele" Wyspiańskiego - nie znajdziemy w nim jednak nawiązania do symboliki tak jak w dziele młodopolskiego autora.
Reasumując - to dosyć prosta nowelka, która pokazuje realne życie na wsi w powojennej Polsce. Myślę, że można ją polecić ludziom, którzy chcieliby się wyrwać z pędu obecnych czasów i nieco zatrzymać. Niestety świata i ludzi przedstawionych w nowelce już nie ma, co jest niezwykle smutne.
Jest w tej prostej nowelce coś co urzeka. Być może to fakt, że takiego świata już nie ma? Być może prostota zawartych w niej bohaterów? Od początku - Maria Dąbrowska zabiera nas na wiejskie wesele do podwarszawskich Pawłowic. Domyślny czytelnik, zauważy, że historia przedstawia czasy współczesne autorce czyli lata 50 XX wieku. Okres przemian ustrojowych w powojennej Polsce...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążeczka z serii KOLIBER zawiera trzy dobre opowiadania Marii Dąbrowskiej. Pierwsze opowiadanie to: Na wsi wesele, Najdalsza droga, Tu zaszła zmiana. Wszystkie trzy to interesujące historie. Najbardziej utożsamiać się będę z ostatnim opowiadaniem. Ileż to człowiek tych zmian widział z okna swojego pokoiku ?
Książeczka z serii KOLIBER zawiera trzy dobre opowiadania Marii Dąbrowskiej. Pierwsze opowiadanie to: Na wsi wesele, Najdalsza droga, Tu zaszła zmiana. Wszystkie trzy to interesujące historie. Najbardziej utożsamiać się będę z ostatnim opowiadaniem. Ileż to człowiek tych zmian widział z okna swojego pokoiku ?
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka o krajaniu kiełbasy i salcesonu. Ale ma też wady
Książka o krajaniu kiełbasy i salcesonu. Ale ma też wady
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTa książka z serii "Koliber" (Książka i Wiedza, 1988) zwiera trzy znakomite opowiadania Marii Dąbrowskiej. Są to w kolejności: "Na wsi wesele" (najdłuższe opowiadanie z roku 1954),"Najdalsza droga" (z roku 1925) oraz "Tu zaszła zmiana..." (z 1951). Wszystkie ciekawe. Bez wyjątku.
To opowiadania o przełomowych chwilach, momentach, wydarzeniach, o zmianach rozmaitego charakteru i kalibru. Te przeobrażenia w opowiadaniach mogą dotyczyć pojedynczych osób, rodzin, całych społeczności lub okolicy w której się mieszka. Czasem te zmiany są trudne do zrozumienia, zaakceptowania i można się w nich pogubić. Czytelnik opowiadań też na pewno niejedną zmianę przeżył w życiu, ją obserwował albo właśnie obserwuje. Czasem można pomyśleć sobie jak jedna z bohaterek: "Czy my zgłupieli, czy świat zwariował? Czego my doczekamy." Świat oraz ludzkie życie nieustannie się zmieniają, widzą to lub przeżywają na własnej skórze bohaterowie nowel. Michał z pierwszego opowiadania mówi: "A czy świat był kiedy jednaki? Każdego dnia jest inny..." Rozmaite przemiany w tychże opowieściach (międzyludzkie, lokalne, narodowe, społeczne) wywołują u bohaterów różne reakcje, emocje, przemyślenia. W drugim opowiadaniu jeden z mężczyzn takie oto słowa wypowiada: "Do wszystkiego dobrego droga daleka, to i do tej jakiej zrozumiałości miedzy ludźmi tyż nieblisko". Wiele w tym prawdy niestety. A czas płynie i wszystko się zmienia oraz przeistacza. Może na lepsze? Nadzieja umiera ostatnia.
Świetna książka i rewelacyjny wybór trzech opowiadań. Słowo się rzekło - jeśli rewelacyjny, to ocena 8/10. Warto przekonać się samemu, czy tak jest w istocie i czy ocena to zasłużona. Zachęcam do tego gorąco i polecam książkę w równym stopniu gorąco.
Ta książka z serii "Koliber" (Książka i Wiedza, 1988) zwiera trzy znakomite opowiadania Marii Dąbrowskiej. Są to w kolejności: "Na wsi wesele" (najdłuższe opowiadanie z roku 1954),"Najdalsza droga" (z roku 1925) oraz "Tu zaszła zmiana..." (z 1951). Wszystkie ciekawe. Bez wyjątku.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTo opowiadania o przełomowych chwilach, momentach, wydarzeniach, o zmianach rozmaitego...
Moje pierwsze spotkanie z twórczością Marii Dąbrowskiej i niestety muszę przyznać, że jestem rozczarowany. Albo "Na wsi wesele" nie jest najlepszą wizytówką talentu autorki, albo niestety proza Dąbrowskiej to nie moja bajka.
Podczas czytania miałem uczucie zbyt dużego chaosu, natłoku coraz to nowszych postaci, wszystko to kotłowało się i mieszało. Miałem wrażenie, że w jak najkrótszej historii autorka starała się upchnąć jak najwięcej bohaterów i wątków. Stara się ona ująć obraz współczesnej wsi, ale zrobiła to w sposób nieciekawy w odróżnieniu od np. Prusa i jego znakomitego "Antka".
Wynudziłem się. Nie podobała mi się treść, nie przypadli mi do gustu bohaterowie, nie zrobiły też na mnie wrażenia ani język ani stylistyka utworu.
Moje pierwsze spotkanie z twórczością Marii Dąbrowskiej i niestety muszę przyznać, że jestem rozczarowany. Albo "Na wsi wesele" nie jest najlepszą wizytówką talentu autorki, albo niestety proza Dąbrowskiej to nie moja bajka.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPodczas czytania miałem uczucie zbyt dużego chaosu, natłoku coraz to nowszych postaci, wszystko to kotłowało się i mieszało. Miałem wrażenie, że w jak...
To jest króciutkie, ale naprawdę świetne opowiadanie. Zarówno sposób opisania przygotowań do wesela jak i wiele dość gorzkich refleksji i spostrzeżeń skłania do zadumy. Warto.
To jest króciutkie, ale naprawdę świetne opowiadanie. Zarówno sposób opisania przygotowań do wesela jak i wiele dość gorzkich refleksji i spostrzeżeń skłania do zadumy. Warto.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCzytając utwór Dąbrowskiej dziś, wiele lat po jego napisaniu, mamy coraz większe poczucie jego historyczności. Doskonale podpatrzony i pełen plastyki opis weselnych godów na podwarszawskiej wsi, treść rozmów, jakie toczą między sobą postaci opowiadania, obraz ich poglądów, trosk i niepokojów, jest już dziś i będzie stawać się z każdym rokiem coraz bardziej literackim dokumentem z dziedziny historii obyczajów i przemian społecznych. Chcąc jednak uzmysłowić sobie rolę, jaką utwór ten odegrał w chwili ukazania się, należy przypomnieć także ówczesny klimat polityczny i sytuację literatury.
Czytając ten utwór można sobie przeciwstawić dwie wersje wesela wczoraj i dziś. Jak to wygląda i wyglądało na przestrzeni lat.
Czytając utwór Dąbrowskiej dziś, wiele lat po jego napisaniu, mamy coraz większe poczucie jego historyczności. Doskonale podpatrzony i pełen plastyki opis weselnych godów na podwarszawskiej wsi, treść rozmów, jakie toczą między sobą postaci opowiadania, obraz ich poglądów, trosk i niepokojów, jest już dziś i będzie stawać się z każdym rokiem coraz bardziej literackim...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to