Fundacja

Trzeci tom “Fundacji” napisany przez jednego z kontynuatorów prozy I. Asimova, lokuje się w czasach, kiedy Hari startował na urząd Pierwszego Ministra. Równania psychohistoryczne są w fazie kreacji. Hari wraz z Yugem analizują i dodają kolejne wzory oraz wektory, kiedy dodatkowo Seldon musi uczestniczyć w kampanii na Pierwszego Ministra. Oznacza to wszelkiego rodzaju spotkania ze śmietanką Trantoru, innymi uczonymi oraz całą masą urzędników. Do tego dochodzi nowy odłam od polityki imperialnej na Sarku. Stamtąd właśnie Hari otrzymuje dwa symy - symulacje osób z przeszłości, które okazują się być Joanną D’Arc i Voltairem. Symy mają stoczyć debatę na temat “czy dusza istnieje i czy organizmy autonomiczne takie jak tiktoki mogą ją posiadać”. Jednak sprawa wymyka się spod kontroli. Na Hariego dodatkowo czyhają zabójcy, próbujący przeszkodzić mu w kandydaturze. Rad Najwyższa ma innego kandydata, którego najchętniej widziałaby na tym stanowisku… Zupełnie inny styl pisania i prowadzenia fabuły niż u I. Asimova. Znaleźć tu możemy dużo więcej debat i przemyśleń filozoficznych, a także określen i definicji matematycznych i fizycznych. W trakcie czytania rzuca się w oczy kilka nieścisłości w stosunku do poprzednich książek z cyklu: Hari został mianowany na Pierwszego Ministra przez imperatora Cleona I i nie musiał uczestniczyć w żadnej przepychance z innymi kandydatami, Dors ujawniła przed Harim to, że jest robotem (i praktycznie każda rozmowa między tą dwójką zawiera jakieś informacje na ten temat),a w cyklu do momentu jej śmierci Hari nie był tego pewien; Hari wyjechał na wakacje na Panucopie, gdzie w oryginalnym cyklu Asimova nawet nie wyobrażał sobie wakacji i odciągnięcia go od jego biura i pracy. Teraz widzę, że najpierw lepiej jest przeczytać oryginalny cykl, a dopiero potem sięgać po dzieła kontynuatorów. Ja już jednakowoż będę kontynuował w takiej kolejności, w jakiej zacząłem, nie mogąc się doczekać dalszej części prozy Pana Asimova.

Niezła książka z kategorii „fantastyka” napisana po to, by opowiedzieć o ludzkich zachowaniach w wielkich kryzysach. Tak mi się przynajmniej wydaje. I wydaje mi się także to, że autorzy przemycili w książce sporo niegłupich myśli i refleksji natury ogólnej i przemycili także przekonanie, że ludzkość składa się w większości z niezbyt mądrych jednostek. Pomysł na książkę, tak z pobieżnego opisu dostarczonego przed jej przeczytaniem, wydawał mi się taki sobie, ale jego realizacja była dużo lepsza, niż się spodziewałem. Polecam.

Kolejna książka z cyklu Fundacji została napisana przez kontynuatora prozy I. Asimova. Tym razem przenosi nas ona w wydarzenia ze starości sławnego matematyka Hariego Seldona. Hari wie, że niebawem zostanie postawiony przed sądem, ale niezbyt się tym przejmuje. Jego wnuczka, wraz z mężem kontynuują poszukiwania mentalistów na Trantorze i znając plan obu Fundacji, powoli przygotowują się do przeprowadzki. Władzę aktualnie sprawuje imperator Klayus wraz z Komisją Nadzoru Bezpieczeństwa, z Linge Chenem na czele. Zausznik imperatora Sintar, który nienawidzi robotów i węszy ich spisek w przejęcie władzy w imperium, przeciąga potężną mentalistkę na swoją stronę. Ma ona za zadanie wyszukiwać roboty, które następnie ulegną anihilacji (o ile wcześniej spełnią swoje zadanie, w machlojkach Sintara). W książce powracają również simy Joanny i Voltera, a także poznajemy dużo więcej robotów. Czy Hari zostanie skazany w procesie, czy uda mu się jakimś cudem wywinąć z opresji i dokończyć swoją pracę? Ciekawa kontynuacja, chociażby w porównaniu do poprzedniego tomu. Dowiadujemy się więcej o robotach i ich wpływie na Imperium, o trzech prawach i rozłamie, który spowodowało dodanie prawa zerowego. Tempo akcji jest dość szybkie, autor nie poświęca zbyt dużo czasu rozterkom, czy opisom, skupiając się na prowadzeniu fabuły. Nie był to stracony czas.

Większość zastrzeżeń, jakie miałem do pierwszej części cyklu, nie ma zastosowania do tej części. Jest to zdecydowanie lepsza powieść - świat staje się bardziej żywy i złożony, bohaterowie ciekawsi, głębsi, bardziej ludzcy, mamy szansę spędzić z nimi trochę więcej czasu i bliżej ich poznać. Jest też istotna postać kobieca, która rzeczywiście ma jakąś podmiotowość. Plan Seldona wreszcie przestaje być ciągłym pasmem sukcesów i grozi mu realna klęska - zaczyna się więc robić ciekawie, nieprzewidywalnie. Asimov wydaje się dopiero rozkręcać.

Hari jest już starym człowiekiem, porusza się na wózku i wyczekuje swojego ostatniego, obiecanego spotkania z Dors. W trakcie jednego ze spacerów, które Hari odbywa po ogrodach Imperialnych, poznaje urzędnika, który wykrył zbieżność powstawania światów chaosu i prądów kosmicznych, które nanosiły glebę na odpowiednie planety. Jedynym elementem równań Seldona, który nie został wcześniej porządnie opisany, są właśnie światy chaosu. Matematyk, niewiele myśląc, daje się wciągnąć w eskapadę po galaktyce, w którą jeszcze nie wie, ale są zamieszane różne kasty robotów, nasz stary znajomy Planch oraz znana z afery memowej - Sybyl. Czy Hari zdąży spotkać się z Dors jeszcze przed śmiercią? Czy uda mu się rozwikłać zagadkę powstawania światów chaosu? Jaki jest finalny plan Daneela R. Olivawa? Chyba najmniej ciekawa ze wszystkich prac kontynuatorów. Dzieje się dużo, ale odniosłem wrażenie, że bardzo chaotycznie. Wgłębienie się w tę historię, w losy pewnej rodziny arystokratów, 2 kolejnych kast robotów, historię Ziemi, itp potrzebowało chwili, żeby to sobie poukładać w głowie. Faktem jednak jest, że akcja postępuje szybko i dynamicznie. Do Pana Asimova, wrócimy po krótkiej przerwie :)

Stara szkoła. Jest to bardziej historia skupisk ludzkich, opowieść o imperiach kosmicznych, niż o konkretnym bohaterze, co doceniam. Z tego, co rozumiem ostatnia część cyklu napisana przez oryginalnego autora. Wszystko tutaj fajnie działa. Tylko na końcu ten karkołomny rozdział, gdzie dostajemy wytłumaczenie wszystkich wątków jest nieco zbyt skierowany do czytelnika moim zdaniem.

Absolutnie rewelacyjna i inteligentna książka. Asimov miał wielki talent pisarski oraz dużą inteligencję, która wkładał w bogate i mądre fabuły książek. Zdecydowanie wszystkim polecam całą Sage roboty tego autora, to genialny świat stworzony przez autora, bardzo mądry, pouczający i bogaty fabularnie.

Druga część cyklu to zupełnie inna książka niż pierwsza. Zamiast proroctwa i misji ekologicznej, autor raczy nas intrygami i przemyśleniami na temat władzy, religii i ludzkiej ewolucji, doprawionymi mistycyzmem. Można uznać, że „Diuna” była opowieścią o walce z wrogiem zewnętrznym, a „Mesjasz Diuny” z wewnętrznym, w tym własnym umysłem. Niestety, w kwestii warsztatu pisarza niewiele się zmieniło i część postaci nadal nie ma charakteru.

Bardzo dobra książka, która pomimo swego wieku doskonale się broni. Świetnie skonstruowani bohaterowie oraz świat przedstawiony, fabuła wciąga i się nie ciągnie, a wręcz posuwa się szybko i zgrabnie - co może nie powinno dziwić, bo lektura nie jest zbyt długa, zwłaszcza w porównaniu do bardziej dzisiejszych pozycji w tym gatunku, które zwykle są opasłymi tomiszczami. Mimo tego jest tu sporo głębi i warstw, opisów społeczeństwa czy technologii, co skłania do refleksji i wydaje się być bardzo "na czasie". Jedyny zarzut jaki mógłbym poczynić, to zakończenie, które uważam za "okej", choć zdecydowanie wolałbym, by nie skręcało na takie tory, choć oddać trzeba, że wątek ten został dość zgrabnie wpleciony w całość. Książkę wysłuchałem jako "superprodukcję" z Filipem Kosiorem jako lektorem, innymi aktorami wcielającymi się w rolę oraz dodatkowym udźwiękowieniem (muzyka, otoczenie itd.) i był to przyjemnie spędzony czas. Trochę się obawiałem tej formy, bo zwykle książki po prostu czytam, ale zostało to zrealizowane w moim odczuciu bardzo dobrze i pomimo małych kłopotów ze skupieniem przez pierwsze pół godziny, dalej było już super, więc jeśli ktoś ma okazję sięgnąć po to w tej formie, to zdecydowanie polecam.

Rico wcale nie chciał się zaciągnąć do wojska. Jednak skoro jego kolega to zrobił, młody chłopak poszedł w jego ślady. Droga wojskowego nie jest jednak prosta, a już na pewno nie wtedy, kiedy twoja planeta walczy z kosmicznymi robakami. Gdy ostatnio zaczęłam liczyć książki fantastyczne z lat 50. XX-wieku, które udało mi się poznać to okazało się, że jest ich zaskakująco dużo. I wydaje mi się, że dzięki temu widzę przynajmniej część z trendów i sposobów na pisanie literatury z tego okresu. Ostatnio do grona znanych mi, starszych powieści z tego okresu dołączyła kolejna. „Żołnierze kosmosu” Roberta A. Heinleina to powieść opublikowana w 1959, która z tego co mi wiadomo rozpoczęła nurt na militarną fantastykę naukową. Jeśli ktoś mnie zna, to wie: mnie militaria raczej nie interesują. Nie chodzi nawet o sceny wojenne jako takie, ale w tego typu książkach bardzo częśto autorzy skupiają się raczej na broniach i taktyce, a nie na bohaterach, co skutecznie mnie odrzuca. Ale „Żołnierze kosmosu” to nie jest tego typu powieść. Być może dlatego, że jest po porstu historia starsza i nie pisaną wcale po to, by rozbawić czytelnika pragnącego strzelania laserami i wielkich statków kosmicznych. To książka, która funkcjonuje raczej jako pewne ostrzeżenie oraz przedstawienie realiów wojennych. Książka ma konkstrukcję pamiętnika, w którym główny bohater, Rico, opisuje, jak wyglądała jego droga do wojska. Opowiada o szkoleniu, jego trudach i niebezpieczeństwach, a potem o służbie. W związku z czym nie jest to powieść akcji, a raczej opis drogi konkretnego człowieka. Jak na powieść fantastyczno-naukową, w której głównym punktem „sprzedającym” całość jest wojna z wielkimi owadami: jest ich tu bardzo mało. To chyba ta konstrukcja i skupienie na bohaterze sprawiły, że z pewnym zainteresowaniem czytałam powieść. Jednakże przyznaję, im dalej w las, tym bardziej montonna wydawała mi się całość i gdyby była dłuższa (ma niecałe 300 stron) to prawdopodobnie mogłabym mieć problem ze skończeniem jej. Jednak w tej formie była ciekawym przerywnikiem od tego, co czytam na co dzień i przy okazji zwróciła moją uwagę na kwiestie, o których zwykle nie myślę. Sam świat przedstawiony przez autora ma ciekawy potencjał. Na przykład, w tym uniwrsum pełnym obywatelem jest tylko ten, który przeszedł przez wojsko. Nie jest to obowiązkowe, co jest regularnie w powieści podkreślane, jednak jesli ktoś chce zostać politykiem czy mieć prawo do głosowania – musi zaciągnąć się na służbę. Sama idea wielkich owadów i ich wojny z ludźmi też mogłaby być interesująca, ale najzwyczajniej w świecie nie jest zbyt szczegółowo opisana. Nie wiemy do końca, o co chodzi w tym konflikcie, nie znamy pełnej stawki, bo po prostu to nie jest opowieść o tym, a raczej o drodze młodego żołnierza. „Żołnierze kosmosu” swoje lata mają i w konstrukcji powieści po prostu jest to widoczne. I choć na pewno nie jest to powieść dla każdego to jeśli ktoś ma ochotę dać jej szansę: nic nie stoi na przeszkodzie. Bo bez wątpienia ta historia wydana w 1959 roku wciąż ma swoje do zaoferowania, nawet jeśli są to inne zalety, niż współczesnego, rozrywkowego, militarnego SF.

To moje drugie podejście do tego audiobooka. Pomimo tego, że kilka (lub więcej) lat temu zupełnie mnie nie wciągnęła ta historia, tym razem było inaczej. Słuchałam z zainteresowaniem i ogromnym sentymentem głosu narratorki oraz dodatkowych dźwięków towarzyszących, które wzmacniały i eksponowały wybrane fragmenty. Warto było wrócić do tego po latach.

Póki co najsłabsza pozycja tego autora (którą przeczytałem). Faktycznie rozkręca się dość powoli i nie sposób nie odnieść wrażenia, że to powtórka z Paradyzji. Natomiast druga część jest już zupelnie inna. Nie skupia sie już tak na tematach społeczno-politycznych, a raczej juz na samej miłości. Pomimo, że historia jest prosta, to nie ukrywam, że delikatnie coś ukuło w serduszku.

No cóż, w 2024 roku w końcu postanowiłem zabrać się za serię Odyseja kosmiczna. Choć audiobook nie jest łatwo dostępny, to jakość słuchowiska wynagradza ten mały mankament i oferuje znacznie więcej niż standardowy audiobook. Moja ocena dotyczy całości, czyli wszystkich czterech książek, choć, jak wspomina autor, początkowo nie taki był zamysł. Ogólnie seria Odyseja kosmiczna to fascynująca i głęboka podróż przez przestrzeń i czas, której daję 8/10 za inspirującą wizję przyszłości i refleksje nad losem ludzkości.

Wiele z tych opowiadań bardzo mi przypadło do gustu, lecz wymienię moich trzech faworytów - są to: "Dziewięć miliardów imion Boga" Arthura C. Clarke'a, "Niestały Księżyc" Larrego Nivena i "Piaseczniki" George'a R. R. Martina. Ta książka zawiera trzy podtytuły: "Złoty wiek", "Nowa fala" i "Pokolenie mediów" i z każdej z tych trzech grup opowiadań wybrałem te najwłaściwsze. Od zawsze fantastyka naukowa była moją zajawką, także zabranie się za tą pozycję okazało się dla mnie nie lada gratką. Jestem pod wrażeniem wyobraźni twórców fantastyki naukowej, jaką mają w swoich mózgach. Gorąco polecam wszystkim miłośnikom science-fiction.

Jako fan gier "Fallout" musiałem przeczytać tę książkę, gdyż podobno stanowiła podwaliny pod "Bractwo Stali". Sama książka bardzo ciekawa - losy ludzkości po wojnie atomowej z perspektywy klasztoru pod wezwaniem tytułowego Leibowitza. Moim zdaniem świetny pomysł z zakonem zbierającym dokumenty sprzed apokalipsy. W trakcie lektury pojawia się parę filozoficznych kwestii (czy eutanazja jest zła, czy ciało z dwiema głowami ma jedną czy dwie dusze, czy "postęp" musi być zawsze "zdehumanizowany" itp.). Trudno powiedzieć aby świat przedstawiony był jakoś bardzo plastycznie przedstawiony, ponieważ akcja dzieje się głównie na pustyni i w klasztorze, więc jakichś wielkich opisów świata tutaj się nie doświadczy. Książka jest podzielona na 3 części, a w każdej części jest inny bohater. Bohaterowie są dobrze skonstruowani, zapadający w pamięć. Przez całą powieść czuć lęk przed wojną atomową, warto przeczytać i doświadczyć tego w powieści :)

W tej powieści Dicka trzeba być cały czas czujnym, uważnym, zwracać uwagę na detale, bo tylko dzięki nim nie pogubimy się totalnie w wykreowanym przez niego świecie. Niby wszystko jest wiadomo już prawie na samym początku powieści, a jednak autor potrafił tak skrzętnie poprowadzić fabułę, tak misternie poplątać świat, że czytałem do końca z zainteresowaniem, aby sprawdzić moje przewidywania, co tak naprawdę się wydarzyło. No i ten tytułowy Ubik – coś co w każdym rozdziale mogło być czymś innym. Intrygujący, nieistniejący wyraz, który mam wrażenie był zabawą pisarską autora. Czytało się szybko a bawiło przednio. Polecam.

Bob Heinlein, szermierz przegranej sprawy, tym razem w książce o narodzinach narodu. Dlaczego przegranej ? Bo Heinlein był libertarianinem i się tego nie wstydził, a dziś jego polski tłumacz w króciutkim posłowiu pisze, że autor miał "męczący libertariański odchył". Jednak sześćdziesiąt lat temu można było jeszcze pisać o rewolucjach prowadzonych w imię wolnej gospodarki, a nie świetlanej przyszłości równych ludzi, którzy będą "jak Arystoteles i Platon, a nawet mądrzejsi" ( takie bzdury wypisywał Lew Trocki ) i nikt z tego powodu nie urządzał na autorze publicznego linczu. Mało tego, taka ksiażka mogła zdobywać nagrody. I Bob taką właśnie książkę napisał. W zasadzie można tę powieść określić jako metapolityczną, to znaczy taką, która nie opisuje konkretnej rewolucji w imię konkretnych poglądów, lecz uniwersalne mechanizmy rewolucji w ogóle. Oczywiście konkretne poglądy są o czym już wyżej wspomniałem, sama rewolucja zaś , to walka o niepodległość USA przeniesonia dokładnie 300 lat później w kosmos, ale najważniejszy w "Lunie..." jest jej uniwersalizm i byłoby dla powieści krzywdzące sprowadzanie jej zaledwie do libertariańskiego manifestu. Heinlein próbuje bowiem opisać przyczyny oraz wybuch rewolty chłodnym okiem obserwatora analizującego ludzkie zachowanie. Włącza w to wszystko, wszak mamy do czynienia z fantastyką, myślący komputer, ale to wszystko tylko dekoracje, zajmujące, ale jednak. Udało mu się przy tym wszystkim stworzyć dwóch świetnych, ambiwalentnych bohaterów. Głównego, który jest informatykiem i mimowolnie daje się wciągnąć w politykę, a także architekta całej ruchawki, profesora będącego mózgiem całej operacji. I ta postać, choć drugoplanowa, wydała mi się najciekawsza, profesor jest bowiem twardym politycznym realistą, który rozumie, że aby dać ludziom wolność, trzeba ich do niej czasem zmusić. W jaki sposób to robi, zdradzał nie będę, pozostawiając Wam przyjemność z lektury, jeśli zdecydujecie się po nią sięgnąć, ale jest to pierwsza mądrość płynaca z tej książki, mówiąca, że czasem po prostu trzeba się umoczyć. Niczym nie różni się w swoich metodach działania człowiek, który chce uwolnić ludzi spod jażma niewolnictwa narzuconego im przez inny organizm polityczny od komucha, który chce budować na Ziemi baśniową krainę. Cele pozostają odmienne, choć środki te same. A sam świadomy komputer imieniem Mike , będący w świecie powieści symbolem rewolucji ? Heinlein wprowadza tu w proces historyczny dodatkową zmienną, tj. sztuczną inteligencję. Przez to książka przypomina nieco świetny, a zapomniany film s - f "Gry wojenne", gdzie również poruszono temat możliwej współpracy miedzy SI, a człowiekiem oraz wplywu tej pierwszej na rozwój wydarzeń politycznych. Komputer Mike jednak nie buntuje się, rewolucja jest dla niego dobrą zabawą , w ktorej bierze udział z ciekawości bardziej, niż z ideowych pobudek. Cały czas jednak liczyłem - i tu zarzut do autora - że komputer ów się zbuntuje lub odwali inny numer, że będzie bardziej istotny dla fabuły, tymczasem summa sumarum okazuje się po prostu tym, czym jest każdy komputer, czyli kalkulatorem pomagajacym ludziom liczyć. Prawdopodobieństwo wygranej, trajektorię pocisków, nastroje społeczne, etc. Być może jednak takie ujęcie tematu było celowe. Jeśli Heinlein chciał po prostu ukazać mechanizmy rewolucji, buntujący się komputer tylko by ten problemat niepotrzebnie rozmywał. Na plus otwarte zakończenie. Tak naprawdę zostawia się naszej wyobraźni powody, dla których Mike kończy, jak kończy. A drugą mądrością płynącą z tej książki jest przypomnienie najprawdziwszej z prawd, a mianowicie, że jeśli sam nie zadbasz o siebie, to nikt inny tego za ciebie nie zrobi. Niby jest to oczywiste, ale kiedy przychodzi co do czego, wszyscy mówią "państwo powinno" , "Unia da", "przecież jesteśmy w NATO". Tymczasem Heinlein zdaje się mówić, że Ziemia, to nie mniej surowa pani od Luny, więc jeśli chcesz mieć dobrze, musisz upuścić sobie czasem trochę krwi. DOND - darmowych obiadów nie dają. Czy słyszę trzask pękających pup wąsatych kaszkieciarzy z UW, którzy mylą wolność z niańką ? Tak, to oni !

Jest to pierwsza książka Alfreda Bestera, którą przeczytałem i jestem pewien, że będę sięgał po tego autora w przyszłości. Z pozoru, jest to typowe przygodowe science fiction z motywem zemsty. Można by ją nazwać „Hrabia Monte Christo w kosmosie”. Od mniej więcej połowy książki jasne jest, że autor garściami czerpał z książki Dumas'a. Z taką różnicą, że nasz bohater czy raczej antybohater Gully Foyle jest znacznie dzikszą i bezwzględniejszą wersją Edmunda Dantesa. Tortury jakich doznał w przestrzeni kosmicznej zmieniły go w bestię. Za wszelką cenę chce dokonać zemsty, nie ważne co i kogo będzie musiał poświęcić. Jednak w miarę posuwania się akcji, książka zaczyna nabierać coraz to innego tonu. Zaczynamy dostrzegać głębię postaci Foyla i jego zmianę w zrozumieniu samego siebie i świata. Świata, który choć wydawałoby się, że jest tak różny od naszego to jednak jest też naszym światem. W pewnym momencie mógłbym przysiąc, że czytam książkę Philipa K. Dicka. Mamy wątki polityczne, moralne, filozoficzne, pytania o człowieczeństwo, i przyszłość ludzkości w kosmosie. Od dawna nie czytałem czegoś tak świetnego, choć zrozumiem, jeśli nie każdemu książka ta przypadnie do gustu.

Jedna z bardziej dziwnych, ale jednocześnie bardzo wciągających książek jakie czytałem w sci-fi. Sam pomysł jest już świetny – świat, w którym państwa Osi wygrały II wojnę światową i podzieliły między sobą Stany Zjednoczone. Dick buduje z tego naprawdę ciekawą, trochę niepokojącą wizję rzeczywistości. Najbardziej podobało mi się to, że książka nie jest typową historią „co by było gdyby” z wielką polityką na pierwszym planie. Raczej skupia się na zwykłych ludziach żyjących w tym dziwnym świecie. Dzięki temu klimat jest bardzo specyficzny – trochę przytłaczający, trochę surrealistyczny, momentami wręcz filozoficzny. No i oczywiście motyw książki w książce oraz całe zamieszanie z rzeczywistością… bardzo w stylu Dicka. Po skończeniu zostaje w głowie sporo pytań.

Nauka to nie wszystko „Wędrująca ziemia” to zbiorów opowiadań od autora „Problemu trzech ciał”. Przekrój opowiadań jest naprawdę ciekawy od czystej komedii przez pierwszy kontakt po katastroficzne wynalazki. Jednak jak zawsze u tego autora, lepiej nie oczekiwać od postaci zbyt wiele. Wędrująca ZiemiaPoczątkowo myślałem, że to książka przedstawiającą tylko tytułową koncepcję (a że „O mrówkach i dinozaurach” to zbiór),czyli podróż naszej planety od Słońca w gwiazdy. Jednak po niektórych fragmentach tytułowego opowiadania odetchnąłem z ulgą, że to tylko opowiadanie. Choć jak zawsze Cixin Liu przedstawia swoje naukowe pomysły w niezwykle realistyczny sposób, tak jako przekaz w kontekście psychologii i socjologii często rozchodzi się w szwach. Tak jest też w tym opowiadaniu, gdy po pierwszej fazie przedstawienie pomysłu naukowo przechodzimy do relacji à la historycznej wielkiej podróży. Autor nie może zdecydować się, czy chce przedstawić osobistą historię bohatera, czy przedstawić nam tę bardziej kronikarską i ekspozycyjną wersję. Powoduje to kontrast i przedstawienie zachowań ludzi i ich grup wydaje się bardziej życzeniem narratora, niż ich realistycznym przedstawieniem. Powody i elementy tego przedstawienia bywają realistyczne, ale mamy tu do czynienia z narracją. Narrator ma pilnować, by czar nie prysł. A tak można powiedzieć, że ludzie uciekają razem ze swoją planetą, ale Słońce się nie rozszerza. Czy to znaczy, że zostali oszukani i uciekają po nic? Takie pytanie zadają sobie mieszkańcy Ziemi, a ja czy było warto je zamieszczać. Już od początku tego opowiadania widać, że całe swoje siły przerobowe Cixin Liu skupił w nim na warstwie hard science fiction. Przez co, po ciekawym wstępie, następuje mocny spadek formy, gdy stara się opisać ludzi i jak reagują na tę podróż. A jak będzie widać dalej, potrafi on pisać ich bardziej realistycznie. GóraW drugim opowiadaniu tym razem to nie Ziemia wyrusza w gwiazdy, a coś przybywa z nich na nią. Opowiadanie składa się z dwóch części, fantastycznej podróży głównego bohatera na tytułową górę i opowieści przybyszów o sobie. Mamy zatem dość staroszkolną rozmowę ekspozycyjną jako ramę narracyjną, jak u Wellsa. Choć Cixin Liu stara się uczłowieczyć naszego głównego bohatera, to możliwość wycięcia jego wątku sprawia, że można o nim nawet zapomnieć. To co najciekawsze to realistyczne przedstawienie obcej cywilizacji, która narodziła się we wnętrzu pustej planety. Autor, którego rodzice byli górnikami, wykorzystuje tu swoją wiedzę geologiczną, która pojawi się jeszcze w dwóch innych opowiadaniach. Jednak mimo tego realistycznego przedstawienia równie ciekawe są tu przedstawione metafory. Choć same w sobie problemy obcych są inne, to można je ekstrapolować na historię ludzkości. Autor przedstawia problemy niedoborów, a także transportu w optymistyczny sposób. Czasem trzeba trochę poświęcenia, by przeskoczyć swoje braki, bo może tylko trochę wyżej znajdziemy odpowiedź na swoje problemy? Skoro dotyczyło to planety obcych, czy nie można tego optymizmu ekstrapolować szerzej? Na cały wszechświat. Jednak my wciąż jesteśmy na naszej planecie i wciąż daleko nam by sięgnąć szczytu góry, by wznieść się choćby na pierwszy typ w skali Kardaszowa. W końcu jak powiedzieli obcy „ewolucja obdarza wszystkie inteligentne formy życia pragnieniem wspinania się wyżej”, a my możemy mieć nadzieję, że ta metafora to prawda. Słońce ChinW „Słońcu Chin” Cixin Liu kontynuuje swój optymizm przez przedstawienie megakonstrukcji – lustra słonecznego. Jednak tym razem robi to na dużo bardziej personalnym poziomie, tak że nie da się oddzielić głównej postaci od tytułowej konstrukcji. Śledzimy historię prostego rolnika, który w komunistycznych realiach, mimo braku wykształcenia (skończył trzy klasy szkoły podstawowej),pnie się po szczeblach awansu społecznego. Dostajemy historię awansu rodem z filmów z PRL (jak np. „Autobus odjeżdża 6.20” z 1954),ale w klimatach science fiction. Podkreśla to podział opowiadania na rozdziały, które reprezentują różne cele życiowe naszego głównego bohatera – Shui. Zaczyna on od „Napić się wody, która nie jest gorzka, zarobić trochę pieniędzy”, by potem przejść przez „Zostać pekińczykiem”, by skończyć wreszcie na „ponownie skierować wzrok ludzkości ku głębi kosmosu”. Choć Shui nie jest wybitną postacią, to jego historię śledzi się przyjemnie. Widzimy, jak wraz ze wzrostem świadomości zmieniają się jego cele, od zmian ilościowych (od „zarobić trochę” do „zarobić więcej”) po jakościowe zaznaczone wcześniej. Choć nie miał tego w planach, to Shui udaje się nawet zaprzyjaźnić ze Stephenem Hawkingiem! To więcej Hawkinga niż w Trylogii WWW Sawyera. Jednak dlaczego Shui chce skierować wzrok ludzkości ku gwiazdom? Jaką drogę przeszedł i jakim wynalazkom towarzyszy prosty Shui, że może mieć tak ambitne plany? By odpowiedzieć na te pytania trzeba cofnąć się do początku i powiedzieć o tytułowym lustrze słonecznym. Ma być ono zbudowanym z nanomateriałów płótnem, które ma być lepszym Księżycem. Lepszym, bo zamiast odbijać rozproszone światło Słońca, kierować jego skoncentrowany promień i nie, to nie śmiercionośny laser, a narzędzie kontroli klimatu. Więcej światła słonecznego to choćby więcej wegetacji. Sam ten projekt jest okazją do skrytykowania ekonomiczności jako jedynego kryterium oceny. Ten megaprojekt jest początkowo opłacalny, ale z czasem coraz mniej. Czy zatem opłaca się go dalej utrzymywać albo wykorzystać w innym celu? W końcu zysk pieniężny nie musi być jedynym, co motywuje ludzi do działania. Prawdopodobnie mamy tu do czynienie z lekką krytyką systemu, w którym funkcjonuje autor. Jednak nie znaczy to, że podobnej nie można odnieść do innych miejsc, środowisk i systemów. A w dodatku science fiction może pokazywać kierunek, gdzie patrzeć, gdy nie patrzy się tylko na pieniądze. Dla dobra ludzkościW tym opowiadaniu Cixin Liu kontynuuje swoją krytykę społeczną. Tym razem jego obiektem jest bardziej rozwarstwienie społecznego – na poziomie intelektualnym, majątkowym i edukacyjnym. Zakończenie tego opowiadania jest absurdalne, ale nie w optymistyczny sposób jak poprzednie dwa. Zaczynamy bowiem od zlecenia trzech morderstw. Morderstw „dla dobra ludzkości”. Gdy nasz bohater ich dokonuje, widzimy tam bardzo dużo człowieczeństwa, a pytanie „dlaczego?” dudni nam w głowach. W końcu te trzy osoby są bardzo dziwnym wyborem. Stety niestety nasza ciekawość zostaje zaspokojona w typowej rozmowie-ekspozycji, która podkreśla tylko wydźwięk opowiadania. Pewni ludzie są zaślepieni pieniędzmi i można zadać pytanie, czy na pewno ludzkość nie zasługuje na swój los? Co ciekawe to opowiadanie jest kontynuacją „Opieka nad bogiem”, które jest dalej w tym zbiorze. Nie trzeba go czytać najpierw, bo oba teksty są zamkniętymi historiami i dzieją się tylko w tym samym świecie. Jednak ktoś może chcieć przeczytać je w innej kolejności, niż zamieszczenie w tej książce. Klątwa 5.0Po lekkim absurdzie poprzedniego opowiadania czas na prawdziwą komedie. Jednak Cixin Liu, podobnie jak Terry Pratchett, utrzymuje opowiadanie w poważnym tonie. Świat jest całkowicie poważny, ale to z naszej perspektywy i narracji dostajemy czystą komedie. Klątwa to wirus komputerowy, który infekuje inteligentne urządzenia, by szkodziły wybranemu użytkownikowi. Początkowo był ograniczoną geograficznie zemstą za zdradę, ale stał się zabawką hakerów. Na szczęście jego cel pozostał jednostkowy, do czasu. W środek akcji wplątani zostają także dwaj ambitni przyjaciele – pisarz science fiction Cixin Liu, autor „Problemu trzech tysięcy ciał”, i pisarz fantasy Pan Dajiao, autor „Dziewięćdziesięciu tysięcy światów”. Już tu wychodzi komizm, choć nie wiem kim jest drugi autor. Całe opowiadanie to dzieło, które świetnie wpasowałoby się w konwencje antologii animacji „Love, Death & Robots” (2019-). I prawdopodobnie dzięki swojemu klimatowi i absurdowi to moje ulubione, choć niekoniecznie najlepsze opowiadanie, w „Wędrującej Ziemi”. MikroeraTo klasyczna opowieść łącząca Liliputów z „Podroży Guliwera” Jonathana Swifta z motywem powrotu rodem z „Powrotu z Gwiazd” Stanisława Lema. Nasz bohater powraca na Ziemię, która jest już zupełnie obca. Natrafia na niej na utopię i ma wybór. Proste przewidywalne, ale przyjemne opowiadanie w tonie melancholijnego optymizmu. PożeraczPożeracz znów prezentuje nam wizję pierwszego kontaktu. Tym razem jest on dużo bardziej w stylu Arthura C. Clarke’a, jednak nie jest wyłącznie pesymistyczna, ma w sobie nutę refleksji i melancholijnego optymizmu, z poprzedniego opowiadania. Jeśli nas nie będzie, to zawsze coś po nas pozostanie. W kierunku Ziemi leci obcy statek, który niczym Galactus z komiksów sieje tylko śmierć i zniszczenie. Nie jest ona jednak bezmyślna, w końcu ta grabież do cna utrzymuje ich statek przy życiu. To samo pewnie można powiedzieć o Galactusie. Krótko mówiąc mamy ciekawe opowiadanie w nurcie katastroficznym i o próbie ocalenia ojczystej planety. Jednak jego rdzeniem jest pytanie o to, co po sobie zostawimy i motywy ekologiczne, niczym w „Bugonii” (reż. Yorgos Lanthimos, 2025). W końcu sposób w jaki żyjemy, jak wygląda nasz świat, odpowiada nam na pytanie, czy przypadkiem my też nie jesteśmy takim pożeraczem. A ostateczny wniosek z tego opowiadania można przedstawić jako: człowiek mrówce dinozaurem, a dinozaur mrówka. Być może to opowiadanie łączy się z „O mrówkach i dinozaurach”, ale to jeszcze przede mną. Opieka nad bogiemTo opowiadanie można ugryźć od bardzo wielu stron. Stosunek do boga? Relacje rodzinne? Obowiązki państwa wobec obywateli? Krytyka konfucjanizmu? Z jakiejkolwiek strony nie podejść jest to ciekawe opowiadanie, które nie przepuści też okazji dać pstryczka w nos kapitalizmowi. Na Ziemię przybywają bogowie – gatunek, który zasiał życie na naszej planecie. Są oni starzy i przybyli do swoich potomków, by ci ich przygarnęli. Bogów jest bardzo dużo, ale zamiast stłoczyć ich w jakimś domu starców lub obozie dla uchodźców, rządy rozdysponowują ich po poszczególnych rodzinach. W oczywisty sposób daje to okazję do powyższych podejść. Co zaskakujące wbrew kontynuacji tego opowiadania „Dla dobra ludzkości”, tu Cixin Liu decyduje się na pozytywną diagnozę ludzkości. Na własne oczyNa końcu dostajemy krótką historię o udostępnianiu zmysłów. Jest to motyw rodem z cyberpunku, jak „Neuromancer” Williama Gibsona, ale nie ma w nim nic niepokojącego. Mężczyzna udostępnia odizolowanej kobiecie swoje zmysły, by ta mogła doświadczać świeżego powietrza. Prosta ludzka historia, której napędem narracyjnym jest tajemnica, gdzie kobieta jest zamknięta.Kula armarniaNa koniec dostajemy ciekawą opowieść wykorzystującą wiedzę o działaniu broni atomowej w celach cywilnych. Zaadaptowanie bomb atomowych do przemysłu cywilnego nie jest łatwe, tak samo jak jej budowy do opowiadania science fiction. Nie jest to jednak jedyny znany mi przykład, bo ta wiedza pojawia się choćby w „Kamelonie” Rafała Kosika. Jednak nie róbcie tego w domu. W fantastyczny sposób ojciec głównego bohatera przekopuje tunel przez jądro planety. W tym czasie niczym w „Futuramie” (1999-2003) lub Bobiverse Dennisa E. Taylora bohater hibernuje i podróżuje w przyszłość, bez działania żadnej z teorii Einsteina. Shen Huabei budzi się dwa razy. Sytuacja w która się wplątuje wydaje mi się nieco absurdalna. Choć ma za zadanie w dynamiczny sposób pchać bohatera i pozwolić, by tłumaczono mu nowy świat, jest jego najsłabszym elementem. Tak samo działa sztuczne tworzenie zagrożenia i kontrastu między dwoma wybudzeniami. W porównaniu z poprzednim opowiadaniem, które dzieje się w tym samym świecie, to wypada blado. Warstwa naukowa, ponownie wykorzystująca jego wiedzę geologiczną, jest bez zarzutu. Jednak to opakowanie nie pozwala mi zanurzyć się w zawieszenie niewiary. A wszystko by opisać konsekwencje i potencjał wielkiej dziury w Ziemi. Ad astra et finitumPo krótkim skomentowaniu lub omówieniu poszczególnych opowiadań, można stwierdzić, że Cixin Liu nie potrafi się zdecydować, czy chce pisać przaśne teksty katastroficzne, czy poważne analizy koncepcji w stylu xkcd. Gdy pozostaje przy warstwie naukowej, krytykuje swój system i społeczeństwo lub po prostu opowiada o człowieczeństwie, udaje mu się lśnić. Niestety, gdy próbuje odejść zbyt daleko i zgłebić się w socjologie lub psychologię, otoczka naukowa upada i trudno utrzymać wiarę w świat przedstawiony. Nie znaczy to, że nie jest on nadal wpływowym pisarzem. Choć to nie jego bezpośrednia adaptacja, to koncept małych ludzi zawitał z nieco innej perspektywy choćby w „Pomniejszeniu” (reż. Alexander Payne, 2017). „Wędrująca Ziemia” dostała swój katastroficzny film w 2019 roku, a „Kula armatnia” i jej tunel zainspirował chyba podobny w „Pamięci absolutnej” (reż. Len Wiseman, 2012). W dodatku otrzymał on za niektóre z zawartych tu opowiadań chińską nagrodę SF – Galaxy Award (https://sf-encyclopedia.com/entry/yinhe_award): „Wędrująca Ziemia” (2000),„Słońce Chin” (2002),„Dla dobra ludzkości” (2005),„Na własne oczy” (1999),„Kula armatnia” (2003). Nagroda ta jest z pewnością warta zachodu, bo uświetnił ją swoją obecnością choćby Rafał Kosik w zeszłym roku. Nie muszę się zgadzać z wszystkimi wygranymi, ale z pewnością Cixin Liu prezentuje w tym zbiorze wysoki poziom, mimo wad. Gdyby porównać poszczególne opowiadania pewnie znalazłoby się więcej problemów. Choćby w „Wędrującej Ziemi” z łatwością spychają Księżyc i naszą planetę z orbity, a w „Pożeraczu” jest to poza zasięgiem ludzkości, mimo wyższego zaawansowania technologicznego. Z innej strony widoczny jest problem genderowy i przestawienia kobiet szczególnie w „Pożeraczu” i „Klątwie 5.0”. Jednak wydaje mi się, że autor potrafi je pisać mniej schematycznie i stereotypowo, co udowodnił „Piorunie kulistym”. Co do powiązań pozostaje też pytanie kolejności opowiadań w zbiorze. Jest to szczególnie interesujące z racji choćby na oddalenie i achronologie „Opieki nad bogiem” i „Dla dobra ludzkości”, gdy ostatnie dwa są obok siebie. Nie jest to też wybór w kolejności wydawania, co widać po nagrodach. Ani alfabetycznie, bo to oryginalna kolejność ze zbioru chińskiego. Mogłoby to być to coś z kolejnością chińskich znaków, ale wedle mojej szczątkowej wiedzy, to też nie to. Po moich opisach widać jakieś powiązania tematyczne między tekstami, ale to nigdy nie jest do końca satysfakcjonująca odpowiedz. Co do powiązań widać je też na poziomie naukowym. Jeśli zna się co nieco o geologii, na podstawie tej wiedzy może wysączkować kilka pomysłów. Czasem pokrywające się elementy tej wiedzy są bardziej widoczne, a czasem mniej, jednak gdy postawić je obok siebie, staje się to bardziej oczywiste. Jest to ciekawe i nie ujmuje nic pisarzowi, bo w końcu świadczy to o kreatywności. Ostatecznie, jeśli ciekawe koncepcje science fiction przewyższają komuś strach przed tekturowymi i głupiutkimi postaciami, to „Wędrująca Ziemia” jako zbiór jest porządną pozycją. Nie można powiedzieć tego o wielu zbiorach, ale jak zawsze, to które opowiadanie przypadnie komuś najbardziej do gustu jest już kwestią czysto subiektywną. Audiobook przesłuchany dzięki życzliwości Miejskiej Biblioteki Publicznej w Z.