Złoty Wiek SF 10

Zbiór ten sponsoruje literka P, jak Postapokalipsa. Trzy z ośmiu historii osadzono w światach, przez które przetoczyła druzgocąca (nie tylko nuklearna) zawierucha. Podobnie jak w przypadku kilku ostatnich tomów cyklu, trudno mówić o tym, że wybrano najdonioślejsze utwory z dorobku uznanych twórców. Wręcz przeciwnie. Niemniej są to opowiadania, na które Anglosasi mają trafne określenie, któremu trudno znaleźć równie zwięzły i adekwatny odpowiednik w języku polskim – wszystkie są "likeable".

Stąd też mniemam, że to, które opowiadanie przypadnie Wam do gustu, zależy od osobistych preferencji i aktualnego nastroju. Sam miałem tutaj ciężką zagwozdkę. Opowiadania wskazujące nowe kierunki i nurty – dopiero kiełkujące wówczas (w latach 50-tych minionego wieku, konkretnie) w literaturze gatunku, a więc warte choćby honorowego wspomnienia – rywalizowały o miejsce na podium z tymi, które po prostu bawiły mnie i intrygowały fabularnie.

Dlatego po dłuższym zastanowieniu i boju z myślami za najlepsze w zbiorze uznaję… „Rycerzy Artura” („The Knights of Arthur”, 1958) Fredrika Pohla, utrzymane w klimacie lekkiej satyry z miernotami i cwaniakami w rolach głównych, które kiedyś (może) coś znaczyły – lub nie znaczyły nic, ale udają, że coś znaczyły i wiedzą, co robią (aż przypomina się „Idiokracja”). Teraz ich perypetie i czyny czytelnikowi służą głównie jako egzemplifikacja minionej – dla czytającego wciąż istniejącej – epoki, pełnej ulotnych i naznaczonych korupcją symboli władzy i tradycji „im głupszych, tym świętszych” (omnipotentny Major ze 109 „żonami” u boku) – a dla bohaterów owe "stare układy", są wytrychami do tego, by na kraterach zniszczonej cywilizacji ułożyć sobie, jako takie, a najlepiej wygodne, życie z ślicznotką (choćby zadziorną) u boku i szklaneczką burbona w ręku.

Warte wspomnienia:

"Barbarzyńcy" ("The Barbarians", 1958) Algisa Budrysa. Opowiadanie, które mogło zainspirować twórców "Mad Maksa". Załamanie cywilizacyjne, ludzie łączą się w mniej lub bardziej cywilizowane plemiona i kasty. Mamy bitwy i pojedynki na pustkowiach toczone w modyfikowanych pojazdach spalinowych... Mówi to Państwu coś? Brak dosadnych dowodów, ale być może ktoś kiedyś przeczytał to opowiadanie, a w jego umyśle utworzył się zrąb historii kinowego klasyka... Szkoda jednak, że sama fabuła nie dorównuje klimatowi opowieści.

"Opóźnienie w podróży" ("Delay in Transit", 1952) F. L. Wallace'a – czyli cyberpunk zanim stał się modny (o tym elemencie nie wspomniałem w przypadku "Rycerzy Artura", choć powinienem był, bo tam mamy mózg dosłownie zamknięty w maszynie, a konkretnie połączony z maszyną do pisania). Może trochę się z tym cyberpunkiem rozpędziłem, ale czytając to opowiadanie – a potem czytając je drugi raz – nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że niesie ono w sobie elementy, które bez przesady można interpretować jako bliskie tej stylistyce, a przynajmniej częściowo wyprzedzające dzieła twórców uznawanych za ojców tej literatury. Znów historia niezbyt zagmatwana, intryga łatwa do prześwietlenia, ale – jak wyżej – kto wie, czy ziarno zasiane przez Wallace'a nie natrafiło przypadkiem na grunt fantazji Williama Gibsona, Bruce'a Sterlinga czy Neala Stephensona?

Zawsze z przyjemnością wracam do kolejnych zbiorów z serii i cieszę się, że te teksty, choć plasują się w niszy, są wydawane w języku polskim,bowiem warto je przywoływać, nawet jeśli nie z powodu ich wartości w dorobku twórców, ale w celu ocalenia ich przed zapomnieniem, bo na to z pewnością nie zasługują. Polecam!

Zbiór ten sponsoruje literka P, jak Postapokalipsa. Trzy z ośmiu historii osadzono w światach, przez które przetoczyła druzgocąca (nie tylko nuklearna) zawierucha. Podobnie jak w przypadku kilku ostatnich tomów cyklu, trudno mówić o tym, że wybrano najdonioślejsze utwory z dorobku uznanych twórców. Wręcz przeciwnie. Niemniej są to opowiadania, na które Anglosasi mają trafne...