Laboranci u Ducha Gór

Przeczytałam prawie do końca. To jest pozycja tylko dla miłośników Bieszczad. Ktoś, kto tam nie był i nie pokochał, to raczej nie przeczyta. Język jest taki prosty, ale opowieści całkiem, całkiem. Udało mi się troszkę zanurzyć w te stare, dzikie Bieszczady, o których już dawno zapomniano.

Jest ze mną ponad pięćdziesiąt lat, dostałam ją w nagrodę ze "bardzo dobre wyniki w nauce i wzorowe zachowanie" (he he he). Natknęłam się na nią buszując niedawno na strychu. Przypuszczam, że książka trochę się zestarzała, bo ma już swoje lata, ale zamiast czytać legendy o królu Arturze, lepiej poczytać o historii swojego kraju i narodu.

Niezwykle interesująca książka napisana przez zawodowego historyka poświęcona zdecydowanie niszowemu tematowi, jakim są dzieje polskiej gastronomii. I choć pozycja ta odarta jest z przypisów, posiada nader ogólnikową bibliografię, a i niekiedy cytaty z epoki są przywoływane bez źródła historycznego, z którego pochodzą - jednym słowem nie jest to książka naukowa - to jest warta lektury. Co prawda, niewiele dowiemy się o stanie gastronomi w PRL, dosyć ogólnikowo przedstawiono, jak się ona miała w II RP, za to niezwykle szczegółowo opisano wiek dziewiętnasty i ogólnie czasy nowożytne (ze względu na skąpość źródeł, Średnowiecze też nie zajmuje wiele miejsca). Ten, kto po nią sięgnie, może sie z niej dowiedzieć, ile prawdy jest w przekonaniu, że Żydzi dominowali w zawodzie karczmarzy, jakimi sposobami oszukiwano klientów, albo na ile mitem propagandy komunistycznej (a przypomnijmy, że książka jest z 1979 r.) jest rozpijanie chłopstwa przez szlachtę. Autor posiada ogromną erudycję i rozległą wiedzę, która prezentuje bez przytłaczania czytelnika nadmierną ilością suchych faktów. Ot, chociażby przedstawia w jaki sposób wybór wyjścia bądź to do cukierni, bądź to do kawiarni na przełomie XVIII i XIX wieku związany był z poglądami politycznymi. Zresztą rodzaje podmiotów gastronomicznych w tym okresie były nader licznie: resursy, zajazdy, szynki, piwiarnie, garkuchnie, traktiernie, "słodkie dziurki", mleczarnie... To zaledwie skromy wycinek nazw czasem brzmiących znajomo, ale czasem nic nie mówiących współczesnemu człowiekowi. Autor swobodnie operuje definicjami tych obiektów, jasno klarując czytelnikowi, jak przez lata zmieniały się ich charakterystyki. Atrakcyjność tematyczną książki podkreśla strona wizualna - połowa jej objętości to ilustracje, bądź zdjęcia związane z tematem książki. I choć tej pozycji stuknęło ponad czterdzieści lat, to wciąż warto po nią sięgnąć.

Ciekawa lektura. Konfrontacja mitu "Paryża Północy" jak i całej II RP z faktami. Rzewuski opisuje przede wszystkim, choć nie tylko patologie z jakimi mierzyła się stolica i młode państwo polskie. Nasuwa się też refleksja, że choć czasy się zmieniają, to natura ludzka pozostaje niezmienna – masy zawsze fascynowały się tanią sensacją i pospolitymi przestępcami. Wczorajsze ballady o apaszach można przyrównać do dzisiejszego dziadowskiego rapu.

Tajemniczy przybysze Dolny Śląsk, nazywany Ziemiami Odzyskanymi jest jednym z ciekawszych i jednocześnie mniej znanych regionów naszego kraju. A ma on do zaoferowania miejsca i tajemnice, jakich nie znajdzie się nigdzie na świecie. To właśnie tutaj w średniowieczu przybywali, z rejonów leżących na pograniczu dzisiejszej Belgii, Francji i Niemiec, tajemniczy Walonowie. Wydobywali w Karkonoszach i w Górach Izerskich kruszce i drogie kamienie. Służyły one do ozdabiania insygniów władzy królewskiej, stanowiły środek płatniczy, były używane jako amulety. Pozostawili po sobie tajemne znaki i księgi oraz mnóstwo legend. Książka napisana jest w rzeczowy, popularnonaukowy sposób. Opiera się na faktach, o czym świadczy bogata bibliografia. Autor korzystał z pozycji w języku polskim i niemieckim, niejednokrotnie wykorzystując stare źródła znajdujące się w Archiwum Państwowym w Jeleniej Górze. Zatem jest to najobszerniejsze źródło wiedzy o Walonach, jakie obecnie jest dostępne polskiemu czytelnikowi. Ogromną zaletą publikacji jest wszechstronne pokazanie Walonów, nie tylko od strony historycznej oraz rozwoju hutnictwa i wyrobu kwasu siarkowego, ale także kulturotwórczej. Opowieści o karkonoskim Duchu Gór, nierozerwalnie związane z drogimi kamieniami oraz złotem, stały się kanwą nie tylko legend, ale także utworów literackich. Na zakończenie podróży przez stulecia autor zaprasza nas do odwiedzenia Muzeum Ziemi ze Skansenem Walońskim, które znajdują się w Szklarskiej Porębie. Tam od kilkunastu lat, prężnie działa i propaguje wiedzę o tajemniczych przybyszach, Sudeckie Bractwo Walońskie. Posługując się załączoną do książki mapką oraz opisami, można wybrać się na „szlak waloński”, podążając śladami tajemniczych kopaczy kamieni szlachetnych i kruszców. Książka, ze względu na zawartą wiedzę stanowi perełkę na rynku księgarskim. Dodatkowo, ze względu na przepiękną szatę graficzną, dobrej jakości ryciny i zdjęcia, może stanowić ozdobę niejednej domowej biblioteczki.

Zawartość tej książki w porównaniu do mojej dotychczasowej wiedzy na temat panteon bóstw słowiańskich to jest kosmos.. ale przez też sporo jest w niej rzeczy gdzie już kiedyś bywały takie tematy i były obalane... nie wiem jak mam do tego podejść bo jednak oryginał, rękopis już "trochę" lat ma, sama książka też jest chyba już, że tak powiem dorosła.. Jednak nie żałuję przesłuchania, zawsze coś można wyciągnąć by zweryfikować w kolejnych lekturach.

Dla tutejszych i nietutejszych interesująca pozycja ze względu na wielość zagadnień przedstawionych bardzo krótko i treściwie w formie gawędy. Poszczególne opowiesci związane są z terenem Ziemi Kłodzkiej. Dotyczą zarówno zamierzchłych czasów, jak i współczesności. Jakieś tam błędy rzeczowe można znaleźć, ale przecież nie jest to rozprawa naukowa, jak sam tytuł wskazuje, tylko, ot ,takie sobie huśtanie między faktami a legendami . Polecam lekturę i zapraszam na Ziemię Kłodzką - moją powierniczke myśli i cenzorke słów.

Bardzo polecam zarówno dla osób zainteresowanych tematem życia codziennego w przedwojennych sztetlach jak i do tej pory nie związanych z tematem. Pomimo, że książka zawiera tylko lub aż historię życia codziennego bardzo przyjemnie się ją czyta, a poza tym, czytając ją można poczuć magię opisanego w niej świat.

W porównaniu do "Listy Wächtera" ta książka jest dużo mniej spójna i przez to czyta się ją ciężej. Każda z części stanowi osobną historię, biegnącą w innym stylu i tempie. Niemniej jednak jest warta przeczytania, aby zapoznać się z niejednokrotnie szokującymi faktami, które zostały ustalone dzięki zacięciu determinacji i mrówczej pracy Autorki. Zbrodnie nazistów z Niemiec, Austrii, czy Holandii są powszechnie znane, ale dokonująca się przy okazji grabież, a po wojnie - ukrywanie zbrodniarzy, odmowa współpracy, czy karania - dużo mniej. Zatem jest to ważne i cenne przypomnienie nierozliczonych wciąż zbrodni i kradzieży oraz ze wszech miar haniebnego zaniechania ich ścigania - z wygody, kumoterstwa, lub... chciwości. Dobrze by było, żeby książka w wersji angielskojęzycznej została szeroko rozpowszechniona.

Dawno zbierałam się do napisania opinii o tej książce, bo jest zupełnie inna niż wszystkie oficjalne opowieści o Suwalszczyźnie. Ta, porusza problematykę o której mówi się z cichym wstydem, a czasem w ogóle się ją pomija. Autor zabiera nas, w trochę mroczną, ale jakże ciekawą, podróż w czasie. Przedwojenna Suwalszczyzna, a tam - kryminalne podziemie, przemytnicze szlaki, zbrodnie... a to wszystko osnute oparami eteru. Smaczku dodaje fakt, że książka powstała w oparciu o solidny research historyczny i oddaje prawdziwy obraz obraz części północno-wschodniego pogranicza.

o książce usłyszałem w Programie II PR słuchając audycji, której gościem była Joanna Lamparska. autorka tak ciekawie opowiadała o skarbach ukrytych na Dolnym Śląsku, że zachęciła mnie do zakupu. "Ostatni Świadek" to przede wszystkim dzieje tajemniczego listu od niejakiego von Schrecka, który kiedyś przyszedł na adres redakcji Słowa Polskiego. w liście były informacje o ukrytym skarbie oraz wskazówki jak ów skarb odnaleźć. Lamparska podjęła temat i przy okazji odświeżyła inne wątki dotyczące strażników kosztowności składowanych przez Niemców w różnych rejonach Dolnego Śląska. po przeczytaniu tej książki wiem, że już nigdy nie będę się podniecał skarbami pochodzącymi z II wojny światowej. te wszystkie kosztowności należały kiedyś ludzi, stanowiły wielopokoleniowe majątki rodzin i zostały zagrabione bądź schowane w panice przed nadchodzącym zagrożeniem. być może i fajnie jest wspominać legendę złotego pociągu, bursztynowej komnaty, ale należy się też zastanowić ile ludzkich istnień pochłonęły te skarby. to ciekawa pozycja. na pewno sięgnę po inne tytuły autorki, bo jak powszechnie wiadomo, nikt tak pięknie jak Lamparska nie pisze o Dolnym Śląsku.

Książka jako konglomerat felietonów profesora Małeckiego z "Gazety Krakowskiej". Dla miłośników tego najwspanialszego, najpiękniejszego, najcudowniejszego miasta w Polsce - lektura obowiązkowa. Nader płynne autor przechadza się spacerkiem, w słoneczny, letni wieczór po Krakowie i gawędzi przy spożywanym naprędce obwarzanku... Przenosimy się w czasie, chłoniemy to, co działo się na przestrzeni dziejów w naszym skarbie narodowym. Powódź, armaty, pożary, koszary na Wawelu - i to dwukrotnie! - grabież dzieł sztuki, obowiązkowy język niemiecki, jako urzędowy, i cała masa innych, arcyciekawych opowieści. Jest to książka popularnonaukowa, i jako taka - jest niezła.

W przeciwieństwie do większości opinii na temat ,,Przedwojennych ...'' mnie ta książka się podobała. Lubię czytać o ziemiaństwie i wiem , że ta sfera miała też swoje wady, ale jest w niej coś , co mnie przyciąga i interesuje. Autorka snuje opowieść o kilku rodach, między innymi o rodzinie Marii Rodziewiczówny czy Jeremiego Przybory. Ciekawe są tę historie, niektóre majątki ziemskie na mocy traktatu ryskiego znalazły się na terenie sowieckiej Rosji, inne pochłonęła I Wojna Światowa. Liczne dwory i pałacyki zostały splądrowane i zdewastowane przez bolszewików, zniszczone podczas II Wojny Światowej lub po wojnie zabrane właścicielom i przerobione na budynki PGR ów!! Aż żal serce ściska , tyle pięknych , zabytkowych dworków zniszczono w epoce PRLu. Książka jest super,zawiera dużo zdjęć, brakło mi tylko oprócz opowieści o ziemiańskich rodach dokładniejszych informacji o losach tych pięknych dworków i majątków. Polecam.

Książka "O broni Słowian" ukazała się drukiem w 2020 roku. Tym razem wydawniczo Triglav wsparło Wydawnictwo Wielkopolskie, być może dla tego, że nie dość, że jest to zdecydowanie najgrubsza książka jaką do tej pory zaproponowali, to jeszcze pierwsza (nie licząc poprzedniej pozycji z serii pt. "O wojownikach Słowian") w twardej oprawie. Jak już przy druku jesteśmy, tutaj również widać znaczną poprawę w jakości papieru. Wątpliwości natomiast dostarcza okładka, szczególnie sposób jej klenia. Mój egzemplarz uległ rozkładowi, niemniej przyznam się bez bicia, że trochę ją wymęczyłam i odwiedziła ze mna kilka miejsc w Polsce i często podróżowała. Jednak do tej pory żadna inna mi się nie podarła! Co do grafiki na froncie, nie jest ona zbytnio przemyślana i estetyczna z powodu "ucięcia" zdjęcia z lewej strony. Wygląda na to, że nie zostało to chyba dogadane z drukarnią i wyszło jak wyszło. Czym książka różni się od innych publikacji? Przede wszystkim językiem, który momentami jest wręcz prostacki. Czasem też w dość irytujący sposób czyni dygresje i odnosi się do pozycji poprzedniej i mimo tego, że nie jest to wyraźny cykl, to swoją wymową zmusza wręcz czytelnika do przeczytania jej (wspomniana już "O wojownikach Słowian) i to w pierwszej kolejności, inaczej zostawi pewne luki w wiedzy. Gęsto wręcz zdaje się, że autor celowo utrudnia odbiór zamieszczając masowo odsyłacze nie podając kontekstu wypowiedzi. Nie powinno więc się jej rozważać jako autonomiczną pozycję, a kontynuację. Szczęściem to główne i nie tak wielkie zarzuty, z którymi można żyć, a książce nie sposób odmówić rzetelności. Wiedza zawarta na jej kartach poparta jest nie tylko bibliografią, ale również doświadczeniem i praktyką w zakresie użycia szeroko rozumianych militariów, co (choć odrobinę na wyrost) można podciągnąć pod znamiona archeologii doświadczalnej. Treść zadanego tematu jest dość pełna i szczegółowa. Analizowany jest nie tylko materiał archeologiczny, ale również epokowe źródła pisane i ikonograficzne, a nawet doświadczenie własne, szczególnie w walce replikami omawianej broni. Przywołuje również doświadczenia i wypowiedzi sprawnych rzemieślników odtwarzających broń w warunkach i technologiach dostępnych dla omawianego okresu czasu. Dzięki tym składowym dostajemy dość pełen obraz uzupełniony przez szczegółowe analizy i typologię czerpiącą z badaczy naukowych i specjalistów, włączając w to wytwarzanie broni, jej użytkowanie aż po symbolikę dla ówczesnego społeczeństwa, co sprawia, że książka ma wiele walorów patrząc z różnych perspektyw, bez wątpienia jest specjalistyczna i aspiruje do bycia monografią archeologiczną. Znajdziecie tu więc informacje na temat wszelkiego wyposażenia zbrojnych, od samej broni rozumianej w klasyczny sposób, a więc mieczy, toporów, włóczni, łuków, przez tarcze i odzież ochronną, po wyposażenie jeździeckie. Wszystko okraszone oczywiście bardzo wartościowymi rycinami, głównie pochodzącymi z wykopalisk. Jest tu jednak wręcz aż za dużo odniesień do odtwórstwa historycznego będącego relatywnie luźno związanego z nauką, nawet jeśli w dużym stopniu na niej bazuje. Książkę przepełnieniają bowiem anegdoty i luźne wskazówki dla odtwórców. Nie jest to jednak "poradnik małego odtwórcy", a pozycja o charakterze historycznym. Wymienione nic nie wnoszą do treści. Czytając publikację o tytule "O broni Słowian na wojnie i w kulturze" gówno mnie interesuje, że polscy rekonstruktorzy za często używają pancerzy lamelkowych. W części schyłkowej absolutnie rozbroiło mnie to, że autor porównuje Słowian do... diabła. Co prawda stawia ich sobie przeciwstawnie lecz... czart wychodzi w tym porównaniu bardziej sympatycznie. Potwierdza to tylko fakt, że autor literatem raczej nie zostanie. Książkę wieńczy niezbyt dobrze napisana, lecz bez wątpienia imponująca bibliografia. Dodatkowym atutem jest jej wielojęzyczność. Kolejnym plusem jest fakt, że na końcu znajduje się dodatek z kolorowymi zdjęciami i grafikami (te w treści są czarno-białe). Są tu zdjęcia broni, rekonstruktorów w pełnym rynsztunku bojowym bazującym oczywiście ścisło na wykopaliskach archeologicznych i obecnym stanie wiedzy, jak również absolutnie nic nie wnoszące do treści ilustracje z innych książek autora, których nie zdołał wcisnąć w bibliografię, a bez tego zapewne w poważny sposób jego ego narażone byłoby na uszczerbek, szczególnie że wyjątkowo nie ma jego wizerunku na okładce. Można było je wybrać lepiej.

27/2023 Marek Koprowski to jeden z najbardziej zasłużonych dla upamiętnienia ludobójstwa na Wołyniu polskich historyków. Od dawna publikuje książki, które uświadamiają rzesze ludzi o skali ludobójstwa. Autor z benedyktyńską pracą zebrał setki wspomnień, listów, raportów, zeznań. Nie tylko ze strony Polaków. W książce bardzo szeroko są podawane także źródła ukraińskie, niemieckie i sowieckie, co tylko uwiarygadnia całą publikację. Książkę czyta się wyjątkowo ciężko. Nie jest to w żadnym wypadku zarzut w stronę autora, że ma kiepski warsztat. Wręcz przeciwnie. Czyta się to ciężko, bo obraz, który się wylewa z każdej strony jest porażający i powoduje ból serca. Skala bestialstwa jest po prostu nie do porównania z żadnym innym epizodem II wojny światowej (ewentualnie chyba tylko chorwacki obóz Jasenovac i japońska rzeź Nankinu mogą się próbować porównać). Tu nie chodziło o zabicie tysięcy urojonych wrogów „samostijnej” Ukrainy. Tu chodziło o zadanie jak największych cierpień. Ulżenie swoim najbardziej perwersyjnym, prymitywnym odruchom. Mordowano wszystkich bez wyjątku: malutkie dzieci, kobiety w ciąży, starców, niepełnosprawnych. I we wszystkich tych przypadkach nie chodziło o śmierć, ale jak najstraszniejsze maltretowanie ofiary. Jak inaczej zrozumieć wycięcie dziecku warg od ucha do ucha i przybicie między oczami gwoździem tabliczki z napisem: „Polska od morza do morza”. Drastyczny przykład wyżej podaję po to, żeby odnieść się do tego, że nawet we współczesnej historiografii ukraińskiej pojawiają się publikacje, które twierdzą, że ludobójstwo faktycznie było, ale... to Polacy mordowali Ukraińców, a odwet Ukraińców był samoobroną. Swoisty to przykład samoobrony, kiedy to w bestialski sposób okalecza się niewinne dziecko, żeby uzyskać poklask swoich parszywych, prymitywnych współbraci. Jednak czy możemy się dziwić skali mordów, jeśli część popów prawosławnych przyklaskiwała ludobójstwu? Czy normalnym było święcenie podczas mszy siekier, wideł, pił, sierpów i noży? Nie była to fanaberia szeregowych duchownych (czy aby na pewno możemy ich tak nazwać?...),ale nawet biskup włodzimiersko-wołyński podżegał do mordowania Lachów. Oczywiście byli także duchowni prawosławni, którzy potępiali mordy i wzywali do pojednania narodów, ale były to głosy wołających na puszczy. W dodatku były to głosy surowo i brutalnie zwalczane. Niemcy czy Sowieci zabijali po prostu dla zabicia, przez chorą ideologię. Natomiast dla band UPA „zwykłe” zastrzelenie nie było pozytywnie postrzegane. W końcu to tylko jeden strzał i po „przyjemności”, a przecież można rozciąć brzuch i wywlec wnętrzności, można obciąć nogi, ręce i na końcu głowę, można obwiązać ofiarę słomą i podpalić, można rozerwać ją końmi. Jest tyle możliwości realizacji swoich chorych fantazji. Mamy prawo domagać się od strony ukraińskiej rozliczenia kwestii ludobójstwa na Wołyniu. W innym wypadku relacja między narodami, które są na siebie „skazane” przez agresywne zapędy Kremla nigdy nie będzie zdrowa. Ten wpis jest dość ostry, ale po prostu nie potrafię zachować obiektywizmu w tej sytuacji. Poza tym nieustanne gloryfikowanie UPA w obecnej Ukrainie jest czymś niedopuszczalnym z polskiego punktu widzenia. To tak jakby (oczywiście zachowaniem odpowiednich proprocji) w Niemczech występował kult Heinricha Himmlera i SS. Nie jest moim celem uderzanie w obecną Ukrainę, ponieważ uważam, że mamy wspólnego wroga, którym jest rosyjski agresywny imperializm i porażka Rosji jest żywotnym interesem Rzeczpospolitej, ale NIE MAMY PRAWA zapomnieć o przelanej krwi naszych rodaków. Nie uważam, żeby przez aktualną agresję Rosji na Ukrainę mówienie o Wołyniu było niepoprawne politycznie. Nie! Każda okazja jest dobra, żeby mówić o polskiej krwi, która została przelana hektolitrami na dzisiejszej Ukrainie. Jak zapisał w swoich pamiętnikach naoczny świadek mordów Jan Zaleski (cytat za filmem Wołyń w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego): „Kresowian zabito dwukrotnie, raz przez ciosy siekierą, drugi raz przez przemilczenie. A ta druga śmierć jest gorsza od tej pierwszej”. To stanowczo, o dwa razy za dużo.

Poprzednie części napawały radosną dumą, ta jest smutna, poważna, nastrojowa; częściowo, większość przytoczonych spraw jest kresem polskości, walki, obrony skrawka narodowości. To historia o NKWD, bolszewikach i tym, co robili z ludźmi. Jasnym światełkiem jest historia Tamary Łempickiej, ciekawa opowieść o Ninie Andrycz; są dobrym przerywnikiem w opisach o konspiracji, ukrywaniu się, procesach i wyrokach. Słowo kres oznacza koniec, a one bywają przygnębiające, wszyscy wolimy, by trwało, niż się zamykało; ale taka kolej rzeczy. *KRESOWY ZAGOŃCZYK Feliks Jaworski *PRZEWODNIK PO POLSKIEJ ODESSIE Gorąca granica *STRZELANINA W POKOJU HOTELOWYM W KIJOWIE kochanek bogatej ziemianki zabity Kilka tytułów z tej barwnej kroniki lat przeszłych. Książki wydane są w stylu gazetowym, czyta się je właśnie tak, czysto, przejrzyście. Podane wiadomości są drobiazgowe sprawdzane, historie opisywane bez fanfaronady, takimi, jakie były. „Choć ostatnie siedemdziesięciolecie udowadnia, że Polska może istnieć bez Kresów, to jednak polska dusza mocno straciła na tej separacji”. Magia miejsc i legenda Kresów. Mam słabość do tego typu opracowań, wspomnień zamkniętych w słowach dla potomnych. Pamiętanie o tym, kim jesteśmy, dlaczego i jak się toczyła nasza historia jest bardzo ważnym elementem mojego życia. Chcę wiedzieć o przeszłości, o tej chwalebnej i tej złej także.

Stronę pana Gołdowskiego o Słowianach znam od dość dawna więc byłam tym bardziej pozytywnie zaskoczona, że zdecydował się na napisanie książki o wierzeniach naszych przodków. I choć tak naprawdę nie wiemy o nich zbyt wiele (bardzo mało materiałów źródłowych) to panu Kamilowi udało się wycisnąć ze zgromadzonych materiałów naprawdę sporo a jednocześnie nie zmęczyć czytelnika naukowym językiem. Z tego też powodu jest to moim zdaniem książka dla początkujących historyków-amatorów a nie dla kogoś kto siedzi w temacie już od jakiegoś czasu. Niemniej jest to książka godna polecenia, dobrze napisana, nie wyczerpująca tematu, ale dobra na początek drogi. Autor dobrze opisuje wierzenia dawnych Słowian, ich wierzenia i życie zgodne z cyklem pór roku. Opisuje symbolikę, dawne święta i to jak chrześcijaństwo niejako przejęło i przełożyło obrzędy słowiańskie na swoją modłę. Podsumowując to interesująca książka, widać że wyszła spod pióra pasjonata i polecam ją każdemu kto chce zdobyć rzetelną, ale podstawową wiedzę o naszych przodkach.