Sen Azrila. Austeria

Julian Stryjkowski – polski prozaik, dramaturg i dziennikarz. Pochodził z żydowskiej rodziny ze wschodniej Galicji, urodził się i wychował w Stryju. Chodził do polskich szkół, jednak we wczesnej młodości przeżył fascynację syjonizmem, wstąpił do syjonistycznej organizacji młodzieżowej Ha-Szomer Ha-Cair i nauczył się języka hebrajskiego. Był homoseksualistą, co wielokrotnie skutkowało szykanami i odtrąceniem zarówno w społeczności żydowskiej, jak i polskiej. Po zerwaniu z syjonizmem studiował polonistykę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po studiach był nauczycielem j. polskiego w gimnazjum w Płocku (1932–1933),skąd go wyrzucono, oficjalnie z powodu oskarżeń o szerzenie ideologii komunistycznej. Niedługo później, w 1934 zapisał się do nielegalnej Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy, za przynależność do której był więziony w latach 1935–1936. Po zwolnieniu z więzienia przeniósł się do Warszawy, gdzie znalazł pracę w księgarni. Publikował na łamach „Młodego Świata” pod pseudonimem Łukasz Monastyrski. Po wybuchu wojny udał się do Lwowa, gdzie był świadkiem wkroczenia wojsk radzieckich. W przyłączonym do ZSRR Lwowie pracował początkowo w redakcji polskojęzycznego dziennika „Czerwony Sztandar”, z którego jednak został wyrzucony i znalazł pracę w polskiej rozgłośni sowieckiego radia. Po ataku III Rzeszy na ZSRR latem 1941 uciekł w głąb Rosji. Pracował jako robotnik fizyczny, między innymi w Uzbekistanie i w fabryce broni pod Moskwą. Dzięki pomocy Wandy Wasilewskiej w 1943 dostał pracę korektora w redakcji tygodnika „Wolna Polska” (organu Związku Patriotów Polskich) w Moskwie. Awansując, a w końcu obejmując stanowisko redaktora, pracował w moskiewskiej redakcji do zakończenia wojny. Do 1946 r. nazywał się Pesach Stark, po powrocie do kraju zmienił oficjalnie nazwisko na Julian Stryjkowski – od rodzinnego miasta Stryj. Należał do PPS, później do PZPR. Był redaktorem Polskiej Agencji Prasowej w Katowicach (od 1946) i w Rzymie (1949-1952),kierownikiem działu prozy w miesięczniku „Twórczość” (od 1954 do emerytury w 1978). Zerwał z komunizmem występując z PZPR w 1966 (wraz z innymi intelektualistami),w proteście przeciw wyrzuceniu z partii Leszka Kołakowskiego; był też jednym z sygnatariuszy „Listu 59” protestującego przeciwko zmianom w Konstytucji PRL (1975). Laureat Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego (1993). Twórczość Juliana Stryjkowskiego skupia się na przedstawieniu losów społeczności żydowskich, szczególnie zwracając uwagę na problem zachowania tożsamości narodowej i religijnej. W jego utworach pojawiają się również wątki Holocaustu i niszczącego działania ideologii (zwłaszcza komunizmu i syjonizmu) oraz tematy uniwersalne: pytania o miejsce człowieka w świecie, istnienie boga, sens życia i cierpienia. Konstrukcja jego powieści unika tendencyjności, a każdy z bohaterów (którzy zazwyczaj reprezentują nie tylko różne osobowości ale również postawy ideowe) zyskuje prawo wypowiedzi. W wywiadach po wydaniu „Milczenia” jako oś swojego pisarstwa wskazywał na poczucie wykluczenia (w życiu osobistym związane z homoseksualizmem) i samotności – cechy, które często przenosi na głównego bohatera. Takie przedstawienie postaci bliskie jest bohaterowi romantycznemu. W swoich wypowiedziach Stryjkowski zwracał uwagę na ważną rolę (szeroko rozumianego) romantyzmu w swojej twórczości. Pisarstwo Stryjkowskiego bywa czasem określane terminem realizm mistyczny, który oddawać ma jednoczesną realistyczną konstrukcję jego utworów z jednej strony oraz przesycenie duchowością (aż do pewnej materializacji pojęć duchowych) z drugiej.