Księgarz z Kabulu

Max Cegielski podczas podróży do Pakistanu poznaje rodzinę niezwykłych bębniarzy grających m.in. na imprezach religijnych. Tam upajanie się muzyką jest rodzajem transu (stąd tytuł książki). Tak barwnych postaci pojawia się w reportażu więcej. Poznamy również różnorodność islamu.

🖤🍑 Turcja między morelą a nożem 🍑🖤 📚 Co to jest: zbiór reportaży o Turcji widzianej przez pęknięcia: religię, świeckość, honor, przemoc, kobiece ciało, politykę, narodową dumę i kompleks wobec Zachodu. 🧭 Co tu siedzi najmocniej: kraj wiecznego „pomiędzy” — między Europą a Azją, Atatürkiem a Erdoğanem, nowoczesnością a tradycją, pragnieniem Zachodu i potrzebą odcięcia się od niego. ⭐ Moja ocena: 7/10 — początkowo czułem raczej 6/10, bo czytałem tę książkę nierówno, jakby bez pełnej uwagi. Ale po czasie widzę, że zostawiła we mnie więcej, niż sądziłem. 🛳️ Turcja jako stan rozdwojenia 🛳️ Najlepszą metaforą tej książki jest Bosfor. Nie jako pocztówka ze Stambułu, tylko jako nerw całej opowieści. U Szabłowskiego Turcja ciągle przepływa między brzegami: świecką republiką i religią, europejską ambicją i pamięcią imperium, modernizacją i klanowym kodem honoru. I najciekawsze jest to, że te dwa brzegi nie istnieją osobno. One często siedzą w jednym człowieku, jednej rodzinie, jednym geście politycznym. 🍑 Słodycz, przemoc i kompleks 🍑 Szabłowski dobrze łapie turecki paradoks: kraj potrafi opowiadać o morelach, pięknych meczetach, dumie i wielkiej historii, a za chwilę odsłania kobiety zabijane w imię honoru, prostytutki wypchnięte poza społeczeństwo, uchodźców zawieszonych między wojną a Europą czy Mehmeta Alego Ağcę — „zabójcę z miasta moreli”. Ta mieszanka słodyczy i przemocy jest tu najmocniejsza. 🕌 Zachód jako lustro 🕌 Bardzo ciekawy jest turecki stosunek do Zachodu. Turcja jednocześnie chce mu dorównać, pokazać mu siłę, odrzucić go, skrytykować i usłyszeć od niego pochwałę. Widać to w historii Sinana i Hagii Sophii, w micie Atatürka, w sporach o Europę, w Erdoğanie, a nawet w geście butem rzuconym w Busha. Niby Zachód jest obcy, zepsuty i arogancki, ale jego spojrzenie nadal bardzo się liczy. 🧠 Najmocniej zostają napięcia 🧠 Z tej książki zostają mi nie pojedyncze ciekawostki, tylko kilka mocnych spraw. Kobiece ciało jako test tureckiej nowoczesności: dziewictwo, honor, prostytucja, przemoc rodzinna, seksualna hipokryzja. Mit Atatürka: świecka republika, która sama stworzyła własną religię założycielską. Erdoğan: religia wracająca nie tylko jako konserwatyzm, ale też jako język godności dla ludzi pogardzanych przez świeckie elity. Hikmet: poeta wielki i mały jednocześnie, komunista, emigrant, człowiek z polskim cieniem w biografii. Ağca: symbol tego, jak blisko siebie mogą leżeć mit, przemoc, polityka i absurd. 📌 Dlaczego 7/10 📌 To nie jest książka idealnie równa. Nie każdy reportaż niesie z taką samą siłą, a momentami można mieć wrażenie, że płynie się przez osobne historie. Ale po zamknięciu całości widać, że Szabłowski zrobił coś więcej niż zbiór tureckich obrazków. Pokazał kraj w stanie napięcia: dumny i zakompleksiony, nowoczesny i archaiczny, świecki i religijny, piękny i brutalny. Nie zachwyt, ale solidne, zapamiętywalne czytanie. Książka, która w trakcie może wydawać się trochę rozproszona, a potem okazuje się, że zostawiła w głowie mapę Turcji — nie turystycznej, tylko pękniętej od środka.

Szejnert opowiada o Ellis Island tak, jakby każdy imigrant był członkiem jej własnej rodziny. Jest w tym reportażu coś z archeologii - delikatne odkopywanie historii ludzi, których świat dawno zapomniał. Czytałam powoli, bo niektóre fragmenty wymagały chwili ciszy, żeby naprawdę do mnie dotarły.

Często najprostsze pomysły są najlepsze. Klaus Brinkbäumer postanowił odnaleźć jakiegoś emigranta z Afryki Zachodniej i przejść (lub raczej przejechać) z nim całą jego drogę z Zatoki Gwinejskiej na północ, poprzez piaski Sahary i góry Atlasu do Hiszpanii, czyli europejskiego raju. Zdawałoby się, że podróż taka będzie tylko namiastką prawdziwej afrykańskiej odyseji, że cokolwiek wydarzy się w drodze, nie będzie niczym więcej niż turystyczną przygodą. Autor i jego towarzysze przemierzyli ponad 5000 kilometrów i relacja Brinkbäumera dobitnie pokazuje, że nie była to prosta sprawa. Ani dla Johna Ekowa Ampana, którego drogę do Europy powtórzono, ani dla jego rodziny, ani nawet dla niemieckiego dziennikarza. O tematyce migracji na naszym globie napisano już pewnikiem całe stosy książek. „Afrykańska odyseja” nie pretenduje do bycia dziełem podejmującym ten temat całościowo. Brinkbäumer koncentruje się na kilku osobach, których losy są przykładowe dla przeżyć i dramatów całego legionu emigrantów afrykańskich. Jego relacja jest dlatego bardzo emocjonalna, ale wydaje mi się równocześnie wyważona i informatywna. Po lekturze tych reportaży jedno stało się jasne. Europejczycy chowają głowy w piasek w nadziei, że problem da się rozwiązać poprzez pompowanie pieniędzy w ochronę granic i popieranie brutalnych afrykańskich dyktatorów. Równie dobrze możnaby używać kremu do pielęgnacji rąk jako lekarstwa na raka.

(2011) Ludzie i domy Zanzibaru. Zamysł autorki (1936) był taki, aby opowiedzieć historię wyspy poprzez życiorysy osób związanych z Zanzibarem: tych, którzy tam przyszli na świat lub spędzili pokaźną część swojego życia – zawodowego i prywatnego – a także tych, dla których wyspa była główną bazą wypadową lub zaledwie jednym z odwiedzanych portów*. Przypomina duże nazwiska, które zapisały się w historii Afryki i świata, a jednocześnie ratuje od zapomnienia te mniejsze, żywe już pośród nielicznych, głównie podstarzałych krewnych, sąsiadów i lokalnych specjalistów. Przeplatają się wzajemnie, niekiedy w swych losach oddalając terytorialnie od tytułowej wyspy, zwłaszcza na początku książki (ze Stanleyem zawędrujemy aż do Konga, z Livingstone’em będziemy podróżować wzdłuż Zambezi). Dopiero od krwawej rewolucji roku ‘64, bardziej zdecydowanie trzymamy się Zanzibaru, i tok wydarzeń sprawia wrażenie istotniejszego niż losy poszczególnych bohaterów. Typowo reporterski patent opowieści o historii i przemianach politycznych poprzez skupienie na losach wybranych bohaterów, z różnych warstw społecznych, nie został tu w pełni prawidłowo wykorzystany, bo autorka skupią się również na żywotach prowadzonych poza Zanzibarem, z marginalnym związkiem z samą wyspą, w których włości sułtana znikają daleko za horyzontem... Butny Stanley i dr Livingstone to ciekawe postacie, ale pod kątem konstrukcyjnym, autorka poświęca im zbyt wiele miejsca – tak jakby była to książka na inny temat (o początkach europejskiej kolonizacji i zapełnianiu ostatnich białych plam, w środkowej i wschodniej Afryce). Opowieść rozpoczyna się stosunkowo późno, kiedy Zanzibar jest już terytorium zależnym od Omanu (tj. po 1698 r.),a kończy w roku 2010 (jak można się domyślać, w czasie ostatniej wizyty reporterki). Brakuje wprowadzenia historycznego**, kilku zdań na temat pierwotnych mieszkańców, perskiej i arabskiej kolonizacji***. Wystarczyłaby jedna strona, albo dłuższe zdanie. ______________________ * Ośrodkiem handlu niewolnikami, skąd płynęli dalej do krajów arabskich, lub trafiali na lokalne plantacje goździków. ** Krótka historia Zanzibaru: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zanzibar_(autonomia)#cite_note-PWN-1; https://pl.wikipedia.org/wiki/Zanzibar_(wyspa) *** Gdyby tego nie pominięto, nazwa Partii Afroszyrazyjskiej (Afro-Shirazi Party),która nieprzypadkowo zawiera w sobie znajomo brzmiącą nazwę perskiego miasta, byłaby bardziej zrozumiała dla przeciętnego odbiorcy. (Odwołanie do perskiego osadnictwa pojawia się tylko raz, przy okazji opisu ruin, identyfikowanych jako pozostałość po ludności irańskiej). Skoro ruch polityczny obrał sobie taką nazwę, musi się to w jakiś sposób przekładać na autoidentyfikację części czarnych Zanzibarczyków, być elementem pewnej narracji tożsamościowej, a zatem czymś istotnym, o czym warto by napisać. Niestety temat jest niepodjęty. „The Afro-Shirazi Party (ASP) was an African nationalist and socialist Zanzibari political party formed between the mostly Shirazi Shiraz Party and the mostly African Afro Party” (https://en.wikipedia.org/wiki/Afro-Shirazi_Party). O Szirazyjczykach (Mbwera): „Modern academics reject the authenticity of the primarily Iranian origin claim, although recent genetic evidence points towards noticeable Iranian admixture. They point to the relative rarity of Iranian customs and speech, lack of documentary evidence of Shia Islam in the Muslim literature on the Swahili Coast, and instead a historic abundance of Sunni Arab-related evidence. The documentary evidence, like the archaeological, »for early Persian settlement is likewise completely lacking«”(https://en.wikipedia.org/wiki/Shirazi_people). • Językowo: 8/10 – czyta się naprawdę dobrze. Pod kątem informacyjnym: 7/10 – ciekawa. W oparciu o lekturę, można zyskać podstawy niezbędne do zrozumienia lokalnej historii i powiązania z procederem niewolnictwa (nawet pomimo braków, przemilczenia okresu sprzed arabskiej kolonizacji, oraz tego, jak ta przebiegała na przestrzeni stuleci). Napisanie książki wymagało zapoznania się z dużą ilością materiałów, odbyciem wielu rozmów, a liczne przypisy sugerują skrupulatność i rzetelne podejście. (W materiale promocyjnym wydawnictwa Znak z 2011, autorka wspomina, że kilka lat przed podjęciem tematu nie widziała nawet gdzie leży Zanzibar [https://www.youtube.com/watch?v=Ag6ctCag7ns]. Pisząc tę książkę nadrobiła zaległości z nawiązką). Konstrukcyjnie, patrząc na tekst pod względem obranej koncepcji: 5/10 – młodszemu reporterowi, bez wyrobionego nazwiska, raczej zwrócono by uwagę odnośnie zaburzonych proporcji, odejścia od tematu i pominięcia istotnego wprowadzenia historycznego. Summa summarum: 6.5 lub naciągane 7/10. Warto przeczytać (jeśli skupiamy się na walorze informacyjnym – ten jest wysoki, nawet pomimo pewnych luk; natomiast konstrukcyjnie to i owo poszło źle, wymknęło się spod kontroli, i nie jest to dobry wzór dla adeptów sztuki reportażu). • Małgorzata Szejnert*: „Podczas pierwszego nurkowania [u wybrzeży Zanzibaru], spotkałam, na głębokości mniej więcej dwudziestu metrów, dwa ogromne żółwie zielone. […] To było tak cudowne, te-te żółwie, które się poruszały jak bańki mydlane... […] żółw zielony, może złożyć jaja, tylko tam gdzie przyszedł na świat. […] I zdałam sobie sprawę, że te żółwie – jeżeli to były żółwice – które widziałam, w wodzie, to one nie mają przed sobą wielkiej szansy złożenia jaj na Zanzibarze, dlatego że, cała plaża – jest pełna ludzi, że… zabudowuje się hotelami, te hotele są otoczone murami, i właściwe jest niewielka szansa, że jeżeli żółwica przyszła tu na świat, to będzie mogła w tym miejscu złożyć jaja […]. […] zaczęłam więcej myśleć o powierzchni Zanzibaru, niż o tym co jest w wodzie. I, pojechałam przede wszystkim obejrzeć ten Zanzibar. […] Pojechałam do stolicy Zanzibaru […] i zobaczyłam tam, zdumiewające rzeczy. Zobaczyłam, stare pałace posułtańskie, zobaczyłam dom z którego Livingstone wyruszał w jedną ze swoich wypraw, i inny dom w którym złożono jego zwłoki, jak…. umarł w Afryce i trzeba go było przewieźć je do Anglii. Zobaczyłam, miejsca w których kupował koraliki Stanley […]. Zobaczyłam miejsce po dawnym targu niewolników, gdzie zbudowano katedrę anglikańską. Zobaczyłam stary letni pałac w którym wychowała się księżniczka Salme, która potem uciekła do Europy ze swoim niemieckim... kochankiem a potem mężem […]. Zobaczyłam… wielki gmach, w którym urzędował jako [francuski] konsul, w XIX wieku, polski poeta romantyczny Henryk Jabłoński. I zdałam sobie sprawę, że Zanzibar jest miejscem niezwykle ważnym dla świata. O którym my właściwe, no ja w każdym razie, prawie nic nie wiedziałam. […] Pracowałam dwa lata nad tym. Byłam trzy razy na Zanzibarze. […] I książce dałam tytuł Dom żółwia. Dlaczego Dom żółwia? Dlatego, że… przejęłam się bardzo bezdomnością tego żółwia. I zdałam se sprawę, że ta bezdomność jest… niezwykle symboliczna dla całego Zanzibaru. To była bezdomność niewolników. To była później bezdomność elit arabskich które zostały podczas rewolucji przegnane z Zanzibaru. To jest dzisiejsza bezdomność ludzi z wiosek, które są wypychane przez przemysł turystyczny. Czy ci ludzie są wypychani z tych wiosek, wioski są spychane, przez wielkie hotele, przez jakieś korporacje międzynarodowe prowadzące ten… także tak się stało, że podczas pierwszego nurkowania złowiłam temat, który […] zyskał efekt w postaci tej książki”**. _______________________ * W roku, w którym książka poszła do druku, autorka miała 75 lat. ** Małgorzata Szejnert o Zanzibarze i swojej książce "Dom żółwia" [2011] https://www.youtube.com/watch?v=Ag6ctCag7ns (spisywane ze słuchu) • ‘64: MORD ZAŁOŻYCIELSKI CZARNEGO ZANZIBARU „– Czy wiadomo, gdzie znajdują się groby? – Nie, i nikt nie dociekał. To jest Afryka” (str. 329). „Masakra Arabów na Zanzibarze – masowe egzekucje, gwałty i tortury ludności arabskiej dokonane przez bojówki Partii Afroszyrazyjskiej i Umma oraz lokalną czarnoskórą ludność podczas rewolucji na Zanzibarze w styczniu 1964 roku. Nie jest znana dokładna liczba ofiar, historycy szacują, że zginęło ok. 13–20 tys. Arabów, a tysiące kolejnych zostało wygnanych do Omanu. Zdaniem niektórych naukowców, działania te nosiły znamię ludobójstwa [przepraszam, tu są jakieś wątpliwości?]. […] W efekcie zamordowano tysiące nieuzbrojonych arabskich cywilów. Wiele hinduskich sklepów zostało splądrowanych i spalonych, a niektórzy Hindusi (element miejscowej elity handlowej) zostali zabici. Majątki Arabów zostały wywłaszczone. Po ukierunkowanej rzezi tysiące kolejnych umieszczono w obozach, a później przymusowo deportowano do Omanu. Niszczone było również kojarzone z Arabami islamskie dziedzictwo Zanzibaru. Większość arabskich rękopisów znajdujących się w Archiwach Narodowych Zanzibaru została zniszczona. Na ulicach symbolicznie palono Korany, mimo że 98 procent populacji Zanzibaru stanowili muzułmanie. Zabijanie arabskich cywilów i grzebanie ich zwłok w masowych grobach zostały udokumentowane przez włoską ekipę realizującą w helikopterze sceny do dokumentu Africa Addio, a ta sekwencja filmu jest jedynym znanym, wizualnym udokumentowaniem zbrodni” (https://pl.wikipedia.org/wiki/Masakra_Arab%C3%B3w_na_Zanzibarze). To mogłoby być w jakimś stopniu zrozumiałe, i jednocześnie spodziewane w latach ucisku, jeszcze 150-200 lat temu, w ramach spontanicznego zrywu, w odpowiedzi na realną potrzebę wolności, dramatyczne warunki życia, brak perspektyw... w ramach realnej walki o przeżycie. Ale po zniesieniu niewolnictwa? Tuż po ogłoszeniu niepodległości? Przy proporcjach społecznych w których czarni mają miażdżącą większość i mogą sparaliżować wyspę podczas zwykłego protestu? (Co zrobił PRL po tej czystce etnicznej? Nawiązał relacje dyplomatyczne z czarnym reżimem. Ręce opadają). • To co uderza odbiorcę podczas lektury, to znajomy model historyczny, typowy dla praktycznie całej postkolonialnej Afryki. Biali usuwają się w cień, przekazują władzę autochtonom – a ci rozpoczynają bratobójcze walki lub krwawe czystki etniczne. Jak u Orwella w Folwarku zwierzęcym, następuje zamiana miejsc: samozwańczy oswobodziciele stają się kastą pasożytniczą która wprowadza zamordyzm, usuwa jednostki niewygodne, piętnuje je lub brutalnie spycha na margines – w nędzę i zapomnienie; kwitnie korupcja, nepotyzm, układy i układziki. Zamiast sukcesu gospodarczego, jest głód i klepanie biedy. Fundamentalizm religijny nie pomaga, podobnie jak kompletny brak sensownej kontroli narodzin i nieprzemyślana, źle realizowana edukacja publiczna. Zapewne byłoby dla Zanzibaru lepiej, gdyby pozostał sułtanatem związanym z Wielką Brytanią. Gdyby stopniowo dochodził do pełnej demokratyzacji, zaczynając od wprowadzenia powszechnej, darmowej i obowiązkowej edukacji. Wykształcenia wielopokoleniowych, czarnych elit, lokalnych specjalistów i świeckich społeczników, sensownego zagospodarowania zajmowanej przestrzeni, zbudowania sieci trwałych połączeń gospodarczych, i wejścia w rolę pomostu między Afryką a światem islamu. Lokalna ludność i potomkowie niewolników nie ulegli arabizacji, nie pochłonęło ich muzułmańskie dziedzictwo, a jednocześnie, paradoksalnie – zachłysnęli się islamem. I dziś, ze szkodą dla siebie, swoich matek, żon, córek i sióstr, tworzą jedną z bardziej konserwatywnych, zacofanych społeczności. _______________________ * Nawet dziś, to co jest tam architektonicznie i kulturowo najatrakcyjniejsze, to pozostałości po potomkach przybyszy z Omanu i Brytyjczykach, stawiających budynki w stylistyce muzułmańskiej. • UWAGI (wyd. 2011): str. 19 – „siódmego – ósmego” (siódmego-ósmego); str. 27 – wówczas jeszcze nie indonezyjskich, Indonezja powstanie po II wojnie światowej; str. 62 – ta ozdoba (widoczna na sąsiedniej stronie) nie wygląda jak korona, to raczej splot roślinny; str. 66 – to nie ściana, ale rozwijane tło (sugeruje to specyfika pracy w zakładzie fotograficznym, oraz lewa strona zdjęcia); str. 70 – przesiedział się (przesiedział sobie?); str. 73 – po co pada tu bezsensowna uwaga o naturze śmierci, zdanie powinno się kończyć po słowach „potwierdza tę teorię”; str. 76 – Anglika (Szkota); str. 84-85 – na fotografii widzimy słupek do cumowania, to sugeruje że patrzymy na nadbrzeże, a być może pokład jednostki, nie wnętrze pokoju, w tle jest olinowanie (na str. 374, w spisie fotografii, czytamy, że mężczyzna znajduje się na pokładzie statku Malwa!); str. 100 – Anglikiem (Brytyjczykiem/Walijczykiem); str. 113 – Arabia Saudyjska powstała dziesięć lat po śmierci Kirka; str. 168 – „Stolica Zanzibaru, Zanzibar, leży, jak wiemy, na wschodnim brzegu wyspy Ungui” – miasto znajduje na zachodnim brzegu, po drugiej stronie cieśniny jest kontynent; str. 173 – Zambii (Rodezji Północnej); str. 181 – „[…] dzieci od trzech różnych żon” (...z trzech różnych żony?); str. 199 – „Boże, zbaw Królową”, tj. God Save the Queen, Boże, chroń Królową – „zbawić” to wg słownikowej definicji „ocalić, uratować, odkupić (od potępienia wiecznego)” (https://sjp.pl/zbawić) i w tym trzecim rozumieniu używa się go najpowszechniej, „save” to najczęściej zachować, zapisać, uratować; str. 210 – nie pochodzący (niepochodzący); str. 208 – przez (przed); str. 314 – niewielką-niewielki (brzydkie powtórzenie); str. 333 – kontynuacja wypowiedzi Matyldy od kolejnego myślnika (nawet jeśli są to osobne całości, nie ma powodu by nie skleić ich w jedną). Wszystkie przypisy, umieszczone na końcu książki, oznaczone są w tekście gwiazdkami (nie numerkami) – co za idiotyczny pomysł?

Bardzo specyficzna książka, choć w tym pozytywnym sensie. Nie miałam wiele kontaktu z reportażami, dlatego musiałam przywyknąć do stylu. Jeszcze mniej wspólnego miałam z tematyką afrykańską, wobec czego opisywane wydarzenia były dla mnie czymś nowym, a tym samym bardziej szokującym. Wspaniałe i urzekające było to, jak autorka konstruowała styl zgodny z jej etapem dorastania - początek to wyraźne wspomnienia małej dziewczynki, a nie dorosłej kobiety, co nadaje całości bardzo charakterystycznego sznytu. Pod koniec tempo znacznie zwalnia, akcja aż za bardzo przyspiesza, ale to niewątpliwie lektura zapadająca w pamięć.

Tak właśnie wygląda ludobójstwo. Zawsze podobnie. Czy to Holocaust, Wołyń czy Rwanda, nie ważne w jakiej części świata, ale schemat jest ten sam. Sąsiad morduje sąsiada przez wpajane różnice społeczne, przez zawiść czy zazdrość, przez wszelkie durne podziały na "my" i "oni". To bardzo trudna lektura, wręcz przytłaczająca. Głosem są ludzie, którzy ocaleli z tej makabry. Emocje są prawdziwe, tym bardziej, że pokazują również znieczulicę białych, którzy wolą nie widzieć i nie uczestniczyć. Przykra rzeczywistość.

Książka przedstawiające nastroje mieszkańców Rwandy panujące po wypuszczeniu Hutu z więzień lub wracających z wygnania z Kongo. Rozmawiając i z Tutsi i Hutu autor próbuje odpowiedzieć na pytanie „Czy istnieje prawdziwe przebaczenie?”. Bardzo porządny reportaż wyciągający wiele obecnych problemów Rwandyjczyków na światło dzienne.

Reportaż autobiograficzny. Autor nie jest kimś z zewnątrz, kto jako niemy obserwator opisuje zjawisko. Jest jego częścią, on i jego rodzina. To z pewnością wyróżnia tą książkę. Pozwala wkroczyć do życia swojej rodziny. Zaskakujące było to, że jego ojciec jest Polskim żydem, który osiedlił się w dzisiejszym Zimbabwe. Pokochał to miejsce jako swoją ojczyznę i przekazał synowi. A ten jest zawieszony gdzieś między miłością do świata (w końcu jest świetnym reporterem),a miłością do kraju jego ojca. Ciągle tam wraca na nowo przeżywając swoją młodość. Ma w sobie ta książka jakąś nutkę intymności, pokazując nie tylko wydarzenia, ale osoby za nimi stojące, w ich wielkość i słabości. Literacko to bardzo prosta książka. Mam wrażenie, że było to przepisany pamiętnik. W niczym mi to jednak nie przeszkadzało, raczej zbliżało do autora i jego opowieści.

„Między bezsensownym przypadkiem a jasnym wyborem otwiera się bezdenna przepaść, tak głęboka, że nie można dostrzec motywów decyzji. Tyle że wolność nie może zapełnić pustki, jaką Israel poczuł przed czterdziestu laty: jednak chodzi po ziemi, a nie frunie ponad nią. (…) Czegoś już zawsze bęazie mu brakować. Wolność to nie to samo, co tajemnica, pewność i szczęście. A gdy ludzie się nie rozwijają, pozostają niezmienni w przekonaniach. Brną w ślepe zaułki, łapią się pozornych prawd.”

No chyba nie do końca o to mi chodziło. Chciałam przeczytać coś o Turcji przed wyjazdem, a po lekturze tej książki jestem chyba bardziej na nie niż na tak, jeśli chodzi o ten kraj. Słodkości w tych opowieściach było mało, goryczy, smutku, niedowierzania znacznie więcej. Książka ma już kilkanaście lat, pewnie w tym czasie trochę się zmieniło. Mam nadzieję, że się zmieniło. Jestem rozdarta. Miałam hmm lepsze mniemanie o Turcji. Staram się nie oceniać sposobu życia, nie krytykować. Po prostu myślałam, że skoro tak dążą do dołączenia do Unii Europejskiej, to mają nieco bardziej europejskie standardy, a prawda okazała się taka, że jeszcze te dziesięć lat temu, można było sobie od tak zabić w tym kraju kobietę. Muszę to przetrawić.

Sudan... ...dzięki tej książce stał mi się bliższy... ...dzięki tej książce zrozumiałem jak się cieszę że tam nie mieszkam... Piękna (szalona) to była podróż po Sudanie, (tym jeszcze nie-podzielonym),podróż brutalna, namacalna, jednak karty papieru dzieliły mnie przed minami, karty papieru dzieliły mnie przed głodem, chorobami i biedą.... Dające to do myślenia. Książkę polecam.

Książka przeczyana w ramach klubu książki. Historia miłosna Dary i Sary, która mająca miejsce w Iranie, kraju pełnego zakazów, gdzie na każdy gest zwraca się uwagę. Autor zwraca uwagę na sytuacje społeczno-kulturalną, co można robić a co jest surowo zabranione, jak może wyglądać dopuszczalny kontakt między niezamężną kobietą a samotnym mężczyzną. Bardzo ciekawą formą była komunikacja poprzez zaznaczone fragmenty w książkach. Jednak całościowo sposób napisania książki, pełnej wtrąceń i rozważań autora, skreśleń mających na celu ukazanie panującej cenzury jako efekt końcowy staje się trudna, a momentami nawet męcząca w odbiorze.

Ciekawy reportaż o tych krajach euroazji które by się zdawało że znamy ale czy na pewno.ja wielu rzeczy dowiedziałam się z niej.troche mną wstrząsnęła, trochę zaciekawiła, trochę potwierdzila mentalność tych nacji. Krwawe rządy despotów,zniewolenie narodu itp.

Ksiazka o kolonizacji Australii, trudna i uczciwa, czesto czyta sie ta sama strone trzy razy by dotarlo co sie tam rzeczywiscie stalo. Kubel zimnej wody dla tych ktorzy jezdza tam na plaze lub by pobawic sie z kangurami. Bardzo ciekawy aspekt ksiazki to zbiorowa terapia sztuka, temat rzadko podejmowany. Jest tez proba wejscia w struktury umyslowe Aborygenow. Inny aspekt to historyczna analiza pogladow przeroznych (glownie niemieckich i brytyjskich) antropologow na struktury spoleczne autochtonow. Jest tez duzo opisow przyrody a ksiazka jest rowniez i przede wszystkim podroza po mapie. Temat finansowych rekompensat jest moralnie prosty, moim osobistym zdaniem jednak logistycznie niemozliwy, nie mowiac juz ze biale spolecznosci rowniez mialy wewnetrzne krzywdy i nierownosci, jak uregulowac te sprawy nie wiem.

Niepozorna książka z 2010 (już 15 lat) opisująca wydarzenia rozgrywające się rok wcześniej. Przyznam, że w ogóle o nich nie pamiętałem (choć trochę polityką międzynarodową staram się interesować). Przypomniała mi więc o nich, ale przede wszystkim po raz kolejny uzmysłowiłem sobie jak wielki to kraj, jak różnorodny, z potężnym dziedzictwem cywilizacyjnym i kulturowym. Książka jest typowym reportażem, gdzie autor podróżuje przez kraj (rewolta ograniczała się w zasadzie do części Teheranu i kilku większych miast) i próbuje zobaczyć jak wydarzenia dziejące się w stolicy wpływają na resztę społeczności. Ciekawe doświadczenie. Jest to chyba pierwsza książka, która uporządkowała mi wiedzę na temat kontekstów społeczno-politycznych Persji. Do tej pory wiedziałem może sporo, ale informację miałem fragmentaryczne i rozproszone; na szczęście lektura pomogła mi to uporządkować. Polecam szczególnie podróżnikom i globtroterom chcącym odwiedzić piękny Iran.

Z europejskiej perspektywy Afryka to ciągle swoiste "jądro ciemności" i przyjmujemy każdą makabrę jak coś co nas nie bardzo dotyka, co jest nierozłącznie związane z tą ziemią. W Etiopii ludzie umierają z głodu? Dochodzi do masakry ludności w Ugandzie, Rwandzie, Kongu? Smutne, ale to przecież Afryka, tam po prostu takie rzeczy się dzieją nic nie możemy poradzić. Wojciech Jagielski w swojej książce pokazuje jedną z takich ciemnych kart w afrykańskiej rzeczywistości, bez epatowania grozą i brutalnością tej zapomnianej wojny, w której tak naprawdę nie wiadomo już kto i o co walczy, giną i cierpią niewinni ludzie. Poruszająca książka, oby jednak nie stała się kolejnym przyczynkiem do naszego "ot, Afryka, tam tak po prostu jest".

To bardzo niewygodny reportaż, bo autor nie kryguje się z serwowaniem prawdy o instytucjach pomocowych, o przemocy, o polityce podziałów, o kolonializmie i jego konsekwencjach, o chorobach i smrodzie slumsów. Takiej Afryki żaden turysta nie chce widzieć, i o tym, jak wiele niektóre rządy ukrywają przed odwiedzającymi, też jest ta książka. Część przemierzonych przez autora państw jest już na innym etapie, część wychodzi z impasu, ale to kompletnie nie ma znaczenia dla aktualności przedstawionego reportażu, ponieważ Rosiak wnikliwie przedstawia mechanizmy leżące u podstaw dzisiejszej polityki w Afryce. Warto przeczytać.

Jedna z dwóch najlepszych książek reportażowych jakie czytałem. Poważna, nie banalna, bez wyciskania łez. Ogólne procesy pokazuje przez przykłady konkretnych ludzi. Było to możliwe, bowiem Jagielski poznał większość głównych bohaterów wojny w Afganistanie. Marzę, aby powstała dalsza część tej książki - po interwencji amerykańskiej, obecności Polaków i powrocie talibów.

Wojna toczy się głównie między marionetkowymi władcami kraju, Czeczenami posłusznymi Rosjanom, a całą resztą Czeczenów. Prawdziwi lub domniemani bojownicy znikają bez śladu, porywani przez gwardię prezydenta Ramzana Kadyrowa lub rosyjską FSB. Åsne poznaje zarówno kulisy, jak i fasadę tego konfliktu. Słucha wstrząsających opowieści czeczeńskich sierot i matek. Przeprowadza wywiad z Kadyrowem. Przy zachowaniu całego dziennikarskiego obiektywizmu i bezstronności Åsne Seierstad staje się kimś więcej niż dziennikarką – staje się świadkiem historii.