Listy do Jerzego Turowicza 1947-1960

Książka Dziennik 1954 jest bardzo dobra. Pierwszy raz czytałam Tyrmanda i bardzo pasuje mi jego świetny styl. Autor pisał ironicznie, humorystycznie i wydaje się, że bardzo szczerze. Podobały mi się opisy jego znajomych, przyjaciół czy też osób, które przewijały się przez jego życie. Potrafił tak ich nakreślić, że oczami wyobrazni byłam w stanie zobaczyć te osoby, polubić bądź nie. Tyrmand mógł miejscami wydawać się wyniosły i zbyt pewny siebie jednak czasami było zupełnie odwrotnie. Bardzo ciekawa i wielowymiarowa postać. Czytając Dziennik 1954 można poczuć klimat głębokiego prl zatem dla osób interesujących się tym tematem lektura będzie ciekawa. Książka ta nie jest może łatwą, lekką i przyjemną lekturą, którą czyta się w dwa wieczory, jednak jak jest warta przeczytania. Oczywiscie jeśli ktoś lubi takie klimaty.

Lubię Antoniego Słonimskiego zarówno jako poetę, jak i prozaika. ,, Wspomnienia warszawskie '' to podróż z autorem w czasy jego dzieciństwa i młodości ,które spędził w ukochanej Warszawie. Książka mi się podobała, choć początkowo dowcip z jakim opisywał swoje najmłodsze lata , nie do końca mi odpowiadał, w mojej ocenie nieco się zestarzał i stracił na aktualności. Jednak dalsze wspomnienia przybrały już poważniejszy ton, bo i beztroskie czasy dzieciństwa odeszły bezpowrotnie. Okupacja niemiecka zmusiła poetę do opuszczenia kraju. Do stolicy Słonimski powrócił w 1951 roku i na tym kończą się jego wspomnienia . Interesująca książka, bardzo dobrze się ją czytało , oczywiście polecam 👍

Nic tak dobrze nie leczy intelektualisty z komunizmu jak odebranie od komunizmu solidnego lania pałą po dolnej części pleców. Bez tego intelektualista teoretyzuje, ma wahania, nie widzi możliwości zrobienia omleta bez rozbijania jaj, a po kuracji często nabiera mądrości i empatii. Z tego co wiem, terapia nie jest refundowana przez NFZ...

Autor, Żyd z pochodzenia, przed II wojną światową sympatyk PPS - u. Po wojnie z powodu ( jak niżej ) zmienił przekonania, pozostał na emigracji krytykując komunizujące zachodnie elity. Walczył pod Monte Cassino. Z nominacji Prezydenta Kwaśniewskiego został Kawalerem Orderu Orła Białego Jego brat, po wojnie był sędzią Sądu Najwyższego PRL. Więzień gułagu z pięcio letnim wyrokiem, co opisał w swojej najbardziej znanej książce " " Inny świat ". W PRL - u jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób objętych całkowitą cenzurą. Ja poznałem jego nazwisko i książki w latach 80 - tych z drugiego obiegu. Dzienniki pisane przez prawie 30 lat należą do dziedzictwa polskiej literatury drugiej połowy XX w. To proza wymagająca, intelektualna, tematycznie tak obszerna, że nie podejmę się jej opisania. To literacka ( i nie tylko ) kronika epoki. Niezapomniana lektura !!! POLECAM nie pożałujesz !!!

Miłosza ani przedstawiać, ani reklamować nie trzeba. książka napisana ponad 60 lat temu zaskakuje aktualnością przemyśleń autora, zwłaszcza tych dotyczących Rosji, natury rosyjskiego państwa i Rosjan jako takich. Miłosz złudzeń nie miał. Jako dziecko był świadkiem rewolucji, potem zaliczył kilka razy "wyzwalanie" przez Armię Czerwoną. (na moje oko 3 razy). W naszej części Europy bezpośrednie sąsiedztwo z Rosją odziera ze złudzeń. Im dalej na zachód, tym bardziej wyidealizowany obraz Rosji. Tu też zmieniło się od czasów Miłosza niewiele, żeby nie napisać - nic.

Każdy kolejny tom utwierdza mnie w ogromnym wrażeniu. Niezmiennie uważam książkę za ważne, wybitne dzieło i niezmiennie uważam połączenie dziennika z opowiadaniami za magiczne. Warto dodać, że najwyższa nota należy się obu tym składnikom. W związku z krótkimi tekstami krytycznymi, które pojawiają się w kolejnych tomach, trudno nie zastanowić się przez chwilę i spróbować określić czym konkretnie tak imponuje ten dziennik. Dochodzę do wniosku, że język dziennika, o którym często się pisze, a który rzeczywiście jest wybitny, to nie jest tzw. piękna polszczyzna. Nie, ja bym określił klasę tego języka całkowicie bez związku z narodowością autora. To jest wielki język, którym wyraża się wielki intelekt i wielkie serce. Język, który z niesamowitą kulturą (także logiczną) wyraża myśli, a te myśli nigdy nie są byle myślami, przelotnymi, błahymi. Słowem - to rzeczywiście poważna literatura. Absolutnie nie uważam, żeby nadawała się dla każdego. Herling nie żartuje sobie, nie rozładowuje napięcia, które tworzą wielkie, ciężkie, obsesyjnie powracające tematy. Nie pisze, co często się powtarza, o sobie i swojej prywatności. Wzmiankę o jego synu znalazłem w jednym tomie (z pięciu, które mam na razie za sobą). Jest to rzecz pod tymi względami bardzo bezkompromisowa. Natomiast za każdym razem, gdy powracam do Herlinga po innych lekturach, wraca podziw, wielkie, rosnące uznanie. Kręgosłup moralny, który jest też kośćcem Dziennika, pozwala widzieć w autorze autorytet. Wszystkie teorie o tym, żeby oddzielać biografię, prawdę psychologiczną o autorze, od jego dzieła, wyglądają w obliczu tego dzieła bardzo wątło, a w zasadzie są całkowicie ośmieszone. Naprawdę trudno nie ulec wpływowi Herlinga, jego ocenom. Choć jest dość jasne, że ma swoje obsesje i jest ostry w sądach, uważam, że w ogromnej większości kwestii ma ku temu poważne podstawy. W tomie 1989-1992 ciekawe są komentarze odnoście przemian w Polsce, w tym stanu wojennego, ponownie pojawia się wiele bardzo dobrych fragmentów o klasyce literatury XX wieku (Kafce, Schulzu),znowu nie brakuje dzieł sztuki. I wielkie, naprawdę wielkie opowiadania. Polecam jak niewiele innych książek, a sam oczywiście niebawem sięgnę po przedostatni tom Dziennika.

Trzeba przyznać, że autor wykonał pracę tytaniczną. Stworzył biografię równoległą. Z jednej strony pokazał życie poety i równolegle jego twórczość. Jeśli ktoś chce poznać Herberta to przebrnięcie przez tę książkę jest dobrym pomysłem. Franaszek stara się zachować obiektywny dystans, ale przecież widać i czuć, że do Herberta ma stosunek osobisty. Na końcu w podziękowaniach przyznał zresztą, że zaprzyjaźnił się z rodziną poety. Pewnie z tego powodu niektóre kłopotliwe sprawy z życia Herberta omijał lub traktował z największą ostrożnością. To dobrze, bo czy można zasłaniając się obiektywizmem badacza nicować bez żadnych ograniczeń życiorys opisywanej postaci? A co z jego żyjącymi bliskimi? Co do samego Zbigniewa Herberta, to jego życie pokazuje, że nie wolno utożsamiać artysty z jego dziełem. Jakoś mamy do tego skłonność. Gorzej, że niektórzy artyści też. Aktor grający chirurga nie staje się lekarzem. Wielki poeta może być trudnym w życiu codziennym człowiekiem. To nie umniejsza wielkości ich dzieł. Niewątpliwie Herbert wielkim poetą był i pozostanie na zawsze w historii naszej literatury. Jestem przekonany, że również nie będzie można pisać historii Polski tamtych lat nie wspominając o roli jaką odegrał Herbert. Tym bardziej warto znać jego wiersze i nie zaszkodzi wiedzieć co nie co o jego życiu.

Zaprzyjaźniłam się bardzo mocno z Máraiem tym tomem. W dwóch pierwszych irytował mnie jego snobizm i protekcjonalne myślenie. Teraz, im jest starszy, tym bardziej mi go szkoda, mam dla niego wzruszenie, ubolewa bowiem nad światem, często sam będąc godnym ubolewania. Nie rozumie konieczności zmian, chce stagnacji w świecie, którego wprost rozrywa pęd naprzód. I choć dalej momentami strasznie pierdzieli głupoty, to jednocześnie zachwyca mądrościami. Bo nawet w największych twórcach jest coś śmiesznego i budzącego litość (parafrazując samego Máraia). Wzrusza mnie jego stosunek do zwierząt, wzrusza mnie podejście do starości i upływu czasu, przyjmowanie ze spokojem, co przynosi życie, wzrusza stosunek do przybranego syna: "Nie przeczytał nigdy ani jednej mojej książki – ale to pewnie lepiej dla niego. Myślę, że nas kocha – ale z rezygnacją, jak ktoś, kto nie może pomóc". Ogromnie mnie ujął opisami swoich turystycznych spostrzeżeń z południowych stanów i Meksyku – to było fascynujące przeżywać te miejsca jego oczami. Cała ta część była jak rozmowa z dobrym przyjacielem, niekoniecznie musimy zgadzać się we wszystkim, ale świetnie spędza się z nim czas i go słucha.

Książka ważna jako dokument historyczny. Z niektórymi przemyśleniami autora się zgadzałam i miałam: "Dokładnie tak! Zawsze tak sądziłam" kiedy indziej denerwował np. tym jak pisał, że mężczyźni są ludźmi czynu, w końcu walną pięścią w stół, a kobiety pasywne i bardziej gadają zamiast robić - czy coś w tym stylu, no po prostu generalizowanie na temat płci, bardzo mi nie zagrało. Autor nie ukrywał też, że nie lubił homoseksualistów. Przypisuje narodom różne cechy - czasem może mieć rację, czasem nie. Urocze było, gdy nawiązał więź z przygarniętym chłopcem (tym bardziej, że po śmierci własnego dziecka). Warto odnotować, że to pamiętnik pisany przez osobę z depresją. Jeśli jesteś na to gotowy/-a, wiedząc, że opisuje też bardzo ciężkie czasy - zarówno historii Węgier/świata jak i jego prywatnym życiu - to przeczytaj. W porządku lektura, ale nie mam ochoty na kolejne części. Daję 7,5/8 (doceniam wartość, ale nie potrzebuję więcej na tę chwilę)

Taka przyjaźń dziś się już nie zdarza: w świecie stechnicyzowanym, pełnym pogoni i ucieczki - nie ma prawa się wydarzyć. Mądra troska i uważna czułość znamionują listy Konstantego Jeleńskiego do przyszłego noblisty. Dochodzi do tego wrodzona inteligencja (szlacheckie wychowanie, kultura osobista + języki),nabyte doświadczenie (życie w trójkącie) i zaskakująca szczerość. Miłosz opowiada K. więcej niż innym. Czytelnikom spadają z oczu zasłony. Ostatecznie listy te są zarówno uniwersalne - i dotyczą spraw prymarnych dla kultury, jak i głęboko osobiste (panerotyzm Miłosza, choroba żony, heroicznie pracowita walka ze zwątpieniem i neurozą). Dotykają więc - jak by powiedziała Ola Watowa - wszystkiego, co najważniejsze.

Mamy tutaj "próbę" myślenia renesansowego humanisty o silnych korzeniach umysłowych. Inspiracji i natchnienia szuka w twórcach antycznych i myślicielach politycznych oraz sztandarowych dziełach literackich.Możemy tutaj spotkać przekazy stoików, Platona, Machiavelliego i wielu innych oraz sporo cytatów z Prób. Montaigne poddawany był spartańskiemu wychowaniu umysłowemu co stworzyło go tak niepowtarzalnym światłym człowiekiem, wyprzedzającym swoje czasy. W swym realizmie i daleko posuniętym racjonalizmie spotyka się z wieloma myślicielami m.in. filozofią Barucha de Spinozy ( Etyka, Traktat polityczny). Zamyka się w wieży aby odsunąć się od zgiełku a tam niczym antyczny filozof studiować, tworzyć i w dalszym ciągu pracować nad sobą. Tytułowy Michał za swoje zasługi został "Saint". Całe życie walczył o człowieka, wartości i prawa, również reformacje sądownictwa w dobie inkwizycji. Mamy tutaj cały przekrój, biografia jest też pretekstem aby odsłonić kawałek historii odległych dziejów Francji i szerzej. Język profesora jest niespotykany, piękny i kwiecisty a książka niczym dialog z samym sobą zmusza do myślenia. Wymagający, nieśpieszny, potrzeba czasu i spokoju aby się wgryźć w meandry wykładu profesora. Książka jest lekturą obowiązkową dla każdego humanisty. Jeżeli ktoś będzie kiedyś we Francji :-) to bardzo polecam zwiedzić wyspę Saint-Michel. O Mont-Saint-Michel mówi się, że to granitowa i tajemnicza wyspa na Atlantyku, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jej tajemniczość przypisuje się występującej tu gęstej szarej mgle, która otacza gotycką budowlę dawnego opactwa benedyktynów.

Osiem punktów za postać i sposób jej przedstawienia. Pamiętam takie wieczory ze swojej młodości, szczególnie jak coś ważnego działo się w naszym kraju, gdy słuchaliśmy Radia Wolna Europa w ... łazience. Małe radyjko, posiadające krótkie fale, stało na dolnopłuku. Zakłócenia były ogromne, ale można było coś wysłyszeć. Takie były czasu, to z radia czerpaliśmy wiedzę i prawdę o tym, co się działo. Dopiero w wolnej Polsce poznaliśmy jakby osobiście twórców i redaktorów RWE. Jednym z nich jest Zdzisław Jeziorański, znany jako Jan Nowak Jeziorański. Autor stara się odtworzyć biografię tego człowieka obiektywnie. Widzimy zatem i żołnierza, cichociemnego, i niezmordowanego patriotę walczącego o Polskę. Człowieka dość trudnego w obejściu, ale dla którego ojczyzna była najważniejsza. No i mamy też opis polskiego piekiełka, nie, piekła. Oskarżenie o zdradę. Pamiętam zasuszanego staruszka opierającego głowę na lasce i płaczącego, że na koniec jego życia takiej oceny się doczekał od części prawicowej Polaków. Dlaczego my zabijamy swoich prawdziwych bohaterów, a stawiamy pomniki miernotom?

Józef Hen, urodzony w 1923 roku, polski pisarz, reportażysta, dramaturg i scenarzysta filmowy żydowskiego pochodzenia. Urodzony i wychowany w kamienicy przy ulicy Nowolipie w Warszawie, dzielnicy specyficznej, typowo żydowskiej, pełnej kamienic czynszowych, warsztatów rzemieślniczych i sklepików prowadzonych przez Żydów. Niestety, całkowicie zniszczonej w czasie drugiej wojny światowej, pozbawiając Warszawę unikatowych wartości historycznych. Okres dzieciństwa odbiera jako cudownie prosty i niepowtarzalny, choć zarazem niełatwy. Obserwacje i analizy czasu i wydarzeń historycznych pozwalają mu widzieć sprawy z większej perspektywy, dając możliwość konfrontacji zmian, jakie zaszły na przełomie pokoleń. Książka wciąga i wzrusza za sprawą szczególnie wysublimowanej prozy, której nie sposób odebrać obojętnie i której stonowany humor miesza się ze smutkiem. Przewija się tu wiele nazwisk, a wiele rozdziałów zamyka będąca swoistym hołdem dla tych, których już nie ma, fraza: „nie wiem co z nimi się stało. Chyba zginęli”. Intensywność emocji wyłaniających się spomiędzy kart książki wskazuje, że pomimo tragicznych wydarzeń i przeżyć, jakim autor został poddany, to klimat Nowolipia pozostał w nim na zawsze.

Marią Dobrowską jako postacią historyczną zainteresowałem ze względu na to, że jej wielka powieść „Noce i Dnie”, fenomenalnie zekranizowana w latach 70-tych, towarzyszyła mi od najwcześniejszego dzieciństwa. Do dzisiaj książka czy film wprowadzają mnie w bardzo sentymentalny nastrój. Przenoszą mnie w lata błogiego dzieciństwa i sielskiej wsi polskiej, na której spędzałem pierwsze lata swojego życia. Również szkoła podstawowa z moich czasów lubowała się w Dąbrowskiej i przywoływała jej postać jako archetyp nowożytnego pisarza. Wiele lat później, zbierając materiały do pracy magisterskiej poświęconej historii powojennego Wrocławia, natknąłem się w Bibliotece Uniwersyteckiej na wspomnienia Marii Dąbrowskiej z czasów jej kilkuletniego pobytu we Wrocławiu. W tamtym czasie nie miałem głowy na lekturę jej dzienników, więc postanowiłem to teraz nadrobić. Dzienniki Dąbrowskiej nie są profesjonalnymi, przemyślanymi wspomnieniami, ale spontanicznymi, codziennymi zapiskami z życia i przemyśleń pisarki. To powoduje, że miejscami zdradzają grafomańskie tendencje autorki oraz opisują okoliczności i rzeczy dnia codziennego, których naprawdę nie warto utrwalać na papierze i wysyłać w przyszłość. Niemniej jednak przy okazji bardzo subiektywnego, osobistego spojrzenia autorki na rzeczywistość, mamy dość rzadką możliwość spojrzenia na trudną rzeczywistość życia w powojennej Polsce, do tego w wydaniu stalinowskim. Dąbrowska była znana ze swoich lewicujących poglądów. W Polsce z czasów wczesnego PRL-u próbowała znaleźć swoje miejsce, w którym mogłaby uprawiać swój specyficzny przecież zawód pisarza. Jest to bardzo ludzkie, że starzejący się człowiek doświadczony na świeżo przeżyciami okupacyjnymi, bardziej jest skłony do ugody niż kontestacji. Z kolei nieuładzony jeszcze i obcy większości społeczeństwa reżim komunistyczny, pilnie poszukiwał afirmacji i akceptacji ze strony uznanych i akceptowanych nazwisk, najlepiej z przedwojennym rodowodem. Dąbrowska pasowała władzy do tej roli, gdyż była żywym spoiwem starych czasów z nowymi. Uważana była za pisarza neopozytywistycznego, zaangażowanego w sprawę ludu wiejskiego. Pisarka otwarcie odcinała się od socrealizmu w życiu codziennym i kulturze. Gardziła ludźmi o serwilistycznym nastawieniu w stosunku do władzy rodzimej jak i do Wielkiego Brata. Niestety, taką postawę zdradzała tylko na kartach swojego dziennika. W rzeczywistości była zaangażowana we wszystkie ówczesne inicjatywy i organizacje pisarzy, które w czasach stalinowskich wymagały pełnej akceptacji i entuzjazmu. Zapewne w tym trudnym położeniu Dąbrowska czuła się jak Jarosław Gowin, który głosował za pisowskimi ustawami łamiącymi konstytucję, ale bez entuzjazmu i na smutno ;) Nawet w świecie swojego dziennika Dąbrowska wspomina swoje honorowe zaproszenie na herbatkę do „prezydenta” Bieruta, gdzie bardzo martwiła się swoim uczesaniem i wrażeniem jakie odniesie ten sowiecki agent. Niestety prawda jest taka, że gdy dziesiątki tysięcy działaczy podziemia, PSL-u i innych organizacji jęczało w kajdanach, a sam Bierut podpisywał setki wyroków śmierci dla domniemanych, czy rzeczywistych przeciwników nowej władzy, Dąbrowska bawiła u niego jako gość honorowy. Nie mam o to pretensji do psiarki, pewnie nie miała pojęcia o skali bezprawia. Poza tym blisko 60-letnia kobieta o drobnej budowie, doświadczona dwoma wojnami światowymi nie jest predysponowana do jakieś bohaterszczyzny graniczącej z autodestrukcją. Uważam wręcz, że mimo wszystko zachowała sporo przyzwoitości w tym trudnym czasie. Spod jej pióra nie wyszedł żaden pochwalny gniot dla nowej władzy. Inaczej zachowała się powszechnie kochana i szanowana polska noblistka, Wisława Szymborska. Która zhańbiła się pisaniem panegiryków na cześć nowych komunistycznych bogów. Jak chociażby wiersz na cześć wielkiego chorążego pokoju generalissimusa Józefa Stalina, o którym tworzyła strofy typu: (..) Stalinie, ty moja rzeko podskórna (..) bleee! Dla mnie jako miłośnika historii Wrocławia niesłychaną gratką był opis sytuacji, gdy zaledwie po kilku miesiącach po wyzwoleniu Wrocławia, pisarka przechadzała się ulicami miasta, w dużej jeszcze mierze zamieszkanymi przez Niemców. Gdy nagle nastąpił wybuch - zapomnianej hitlerowskiej miny. Hałas i zamieszanie spowodowały, że stara niemiecka kobieta wybiegła ku Dąbrowskiej i z pełną nadziej twarzą zapytała: „Die Schutze?”. Co oznaczało, że leciwa niemiecka wrocławianka liczyła na niemiecką odsiecz, która przywróci Breslau do Heimatu. Dąbrowskiej od razu przyszły wspomnienia z ulic powstańczej Warszawy, gdy polskie kobiety z każdym większym wybuchem czy strzelaniną spodziewały się nadejścia dzielnych wojaków Andersa. Historia to jedno wielkie pasmo paradoksów…

Rok 1665 1 marca Wstałem, a że to dzień dawno danej przeze mnie obietnicy, iż dam żonie 20 funtów jak zwyczajnie na nowe szatki przed Wielkanocą (żeby pogodziła się ze mną, a ja z nią) i chociaż bardzo mi się nie chciało rozstawać z moim złotkiem, alem dał jej na koniec te pieniądze (…). (T. I. s. 523-524.) 15 czerwca (…) Zaraza szerzy się w mieście i ludzie są bardzo strwożeni. Ostatniego tygodnia zmarło z tej plagi 112 osób, gdy w zeszłym tylko 42. (T. I. s.548.) Rok 1669 31 maja (…) „I tak tedy gotuję do przyjęcia tego krzyża, co jest prawie jakobym widział się wstępującym do grobu, do czego, jak i do wszystkich dolegliwości mających towarzyszyć mojemu oślepnięciu, racz przygotować mnie, dobry Boże!” ( T. II., s.456.) Dziennik Samuela Pepysa, wybór przekład i przypisy Marii Dąbrowskiej. Biblioteka Klasyki Polskiej i Obcej, T. I-II, PIW Warszawa 1978. Przed lekturą Dzienników warto zapoznać się ze znakomitym tekstem „Od autorki przekładu”, bez którego Czytelnik nie dowie się, że dziennik: • ukazał się dopiero w 1825 r., czyli po 150 latach od powstania; • cytowali Pepysa: prof. Roman Dyboski, C. K. Norwid; • autor zapisał w testamencie zbiory obrazów, rycin, książek Magdalene College (szkole, do której uczęszczał w młodości); • znajdował się tam też Dziennik, pisany szyfrem, obejmujący lata 1660-1669; • szyfr był odmianą stenografii (klucz odnaleziono w papierach autora na początku XIX w.),a wikariusz z Baldock (pracując po 12- godzin przez kilka lat) odszyfrował tekst. Musisz też wiedzieć, że: • pierwszy wydawca nie dostrzegł wartości tekstu, a nawet ostrzegał Czytelników, by nie spodziewali się wartości literackich; • następni wydawcy byli innego zdania, dzieło oceniali w kategoriach „utwór geniuszu”. M. Dąbrowska, dzięki której tekst trafił do polskiego Czytelnika, w niezwykle skondensowany sposób scharakteryzowała autora dziennika: „Mieszczuch rozkochany w dobrach doczesnych, ale również człowiek myślący, wrażliwy, silnie odczuwający piękno przyrody i sztuki, lubiący książki i umiejący je czytać.”(s. 11.) Zdanie idealnie wpisuje się w barwne życie Samuela Pepysa! Ale czy tylko? Dziennik Samuela Pepysa – dzieło z pozoru o codziennych sprawach autora, jednakże z silnym głosem historii XVII w., w której mieści się też czas zarazy (1665–1666),przypominający o powtarzalności zdarzeń i losów ludzi. Lektura dla uważnego Czytelnika, wymaga też „chwili” wolnego czasu (liczy dwa tomy). 10/10

Bardzo lubie tego autora, przeczytalem "Czarne sezony" i "Carska filizanke" i uwazam go za niedoscignionego mistrza jezyka polskiego. "Kregi obcosci" sa troche inne, to nie jest literatura, to sa po prostu dosc pokazne pamietniki. W roku 2010 z pewnoscia odbilo sie duzym echem to, ze autor dokonal w pamietnikach "coming outu", i, choc temat jest traktowany powaznie, jednak ciagle tylko pobieznie. Najwyrazniej, tak jak wszystkie osoby z tego pokolenia oraz generalnie wiekszosc ludzi w Polsce, nie wiedzial jak o tym opowiedziec, czul sie w temacie niezrecznie, to sa wlasnie te kregi obcosci w Polsce. Natomiast, jak sam zauwazyl, dyskusje na tematy zydowskie juz sa w Polsce znormalizowane, akurat w tych sprawach jestesmy juz na innym etapie. Pamietniki Glowinskiego to podroz w wiekszosci po Polsce Ludowej, wspanialy choc "dołujący" przekroj tego co tam sie dzialo, szczegolnie wartosciowy dla osob ktore urodzily sie po 1980. Ta epoka nie byla jednolita i warto miec tego swiadomosc. Generalnie, wydaje mi sie jednak, ze Glowinski planowal cos bardziej osobistego i nie calkiem mu sie to udalo, owszem, te osobiste momenty sa, ale jednak autor zawsze zachowuje elegancki dystans. Jego zaufanie do czytelnika jest ograniczone przez jego wlasne doswiadczenia zyciowe. Poniewaz jest profesorem polonistyki nie czuje sie "uprawniony" by pisac np. o muzyce klasycznej czy sztuce, a wielka szkoda, bo wlasnie w ten sposob poznalibysmy go blizej. Czytelnik musi wczuc sie w jego sytuacje, dziecka ocalonego z Zaglady, potem wyrastajacego w stalinizmie. I zawsze te na kazdym kroku powracajace (i jakze bardzo polskie!) przykrosci ktore go spotykaja, nawet w okresie w ktorym otrzymywal nagrody.

Pierwsza część tej biografii poleciała ze mną do Omanu. Żałowałam, że nie mogłam wziąć obydwu, ale te dwie cegiełki ważą. Tak więc pierwsza część została intelektualnie spożyta na gorącej plaży, a druga pod polskim kocem. Wiedziałam, że książka jest dobra, czytałam wiele pochlebnych recenzji, tak też mówili moi znajomi. Weszłam więc z lekturę z odważnym zaangażowaniem. Dzieło od samego początku pieściło me literackie, i nie tylko, potrzeby. Tło historyczne przedstawione jest tak obficie i z taką dokładnością, że zaspokoi niejednego amatora dziejów, zarówno przedwojennej jak i powojennej epoki. Jakby sama odyseja pisarza nie była wystarczająco wielka i dostarczająca wrażeń, autor dorzuca tak wiele znakomitych nazwisk, że czytanie tych wszystkich historii ludzkich, powiązanych ze sobą artystycznie, czy rodzinnie, uwodzi. Postać Iwaszkiewicza jest biograficznie atrakcyjna dzięki jego ciekawej twórczości, znajomości z wielkimi ludźmi, byciu osobą kontrowersyjną i pełną sprzeczności, czy również relacjom seksualnym. Trzeba to jednak również atrakcyjnie napisać. Radosław Romaniuk stworzył tak precyzyjne dzieło, że poziom wrażenia nie opada do ostatniej strony. Cieszę się, że autor połączył zależność pomiędzy życiem osobistym i twórczością Iwaszkiewicza. Książkę, pomimo ciężaru, chodzi dosłownie o fizyczny ciężar książki :-),czyta się lekko. Świetne jest to, że po przeczytaniu pięknych książek Iwaszkiewicza można dowiedzieć się co często miało wpływ na jego twórczość, z równie genialnie napisanej biografii.

Ostatnie lata Polskiego Związku Literatów przed jego rozwiązaniem, przedstawione z punktu widzenia ostatniego prezesa. Szczepański, przedstawiciel ginącego gatunku "starej inteligencji", opowiada o swoich zmaganiach o ratowanie ZLP. W tle najważniejsze wydarzenia współczesnej historii Polski, w których literaci z ZLP biorą żywy udział: karnawał Solidarności i stan wojenny. Bardzo ciekawe. Obserwowanie, kto z pisarzy zachowywał się przyzwoicie, a kto fatalnie. Jak wyznająca humanistyczne zasady moralne inteligencja zderza się z tępotą, cwaniactwem i bezwzględnością partyjnego betonu idącego ramię w ramię z brunatnymi bydlakami (skąd my to znamy!).

Wypada na wstępie zaznaczyć, ze nie przepadam za książkami terapeutycznymi, a taką właśnie jest. Tak została pomyślana i Mrożek tego nie ukrywał. Ale. Muszę przyznać, że efekt przerósł moje oczekiwania. Widzimy zmagania człowieka z materią języka, z materią ciała i ducha. Przejdź tę drogę - czytelniku - i sprawdź, które ze zmagań jest najtrudniejsze! Poza listami, gdzie jest dużo procent Mrożka w Mrożku, ta książka jest warta grzechu.

Rozmowę z Józefem Czapskim przeczytałem jednym tchem. Niesamowita jest ta mnogość i szczegółowość wspomnień Czapskiego o poznanych osobach, przyjaźniach i miłościach. Podczas rozmowy przewijają się nazwiska wielkich postaci, malarzy, pisarzy i filozofów, których Czapski spotkał na drodze swojego długiego życia. Niewiarygodne jest to, że Czapski jest w tej rozmowie tak pełny życia, humoru i radości, a przecież jest to wywiad przeprowadzony już u schyłku jego drogi. Wszystkim zdecydowanie polecam poznanie i inspirowanie się tym niejednoznacznym i ciekawym człowiekiem!