Opowiadania o miłości

Piękne, poetyckie, wrażliwe - jak to Stachura. Skąd nagle wpadł mi do głowy? Nie wiem, ale nagle zapragnęłam Stachury w prozie. Był czas w moim życiu, że wiersze, piosenki, opowiadania Steda wciąż mi towarzyszyły, a potem nagle zapomniałam. Teraz wróciłam i poczułam, jakby czas się cofnął, jakbym znowu miała 20 lat. Opowiadania dotknęły mojej duszy i poruszyły, jak dawniej. Obudziły we mnie nagłą tęsknotę za zorzami miłymi, ślicznymi porankami, za Gałązką Jabłoni przecudną. Ech, pora wrócić do rzeczywistości.

Początek tego opowiadania, jak na prozę Hłaski, całkiem przyjemny. Pojawiają się nawet mlownicze opisy nadwiślańskich bulwarów, bujnej zieleni i "wiewiórek z koralikowymi ślepkami", które wdrapują się na konary drzew "z szybkością niepojętą", a powietrze po deszczu staje się "czyste jak oddech dziecka". Agnieszka i Piotr - zakochana para -rozmawia o miłości, klasykach literatury opisujących to uczucie. Pojawiają sie się nawiązania do "Tristana i Izoldy", twórczości Szekspira, Słowackiego, Dostojewskiego. Są też marzenia o wspólnej przyszłości: 🔰"Kiedy będziemy mieli dom, przez rok nie będziemy wpuszczali nikogo. Wywiesimy kartkę na drzwiach: Nie ma nikogo. Wyjechaliśmy na rok". Marzą, bo teraz Agnieszka mieszka z ojcem, obłożnie chorą matką i bratem w jednopokojowym mieszkaniu, a Piotr wraz z trzema kolegami zasiedla fragment ruin. Dla Agnieszki miłość jest przepustką do szczęścia i wolności, dla Piotra mającego za sobą koszmar stalinowskiego więzienia to uczucie jest obietnicą szczęśliwego życia u boku ukochanej. Wspominając swoje aresztowanie w 1952r. Piotr mówi: 🔰"Są takie miejsca na ziemi, gdzie każdy dzień jest wiekiem. Trzeba tam tylko trafić." 🔰" Myślałem o tym, że jeśli w końcu wyjdę, to spotkam ciebe. I nigdy się już nie rozstaniemy, i nigdy już tam nie powrócę. Codziennie o świcie umierałem i codziennie powracałem do życia. Komendantem był tam taki pułkownik. Mówił nam: `Tu jest Mokotów. Stąd się wychodzi kwiatki wąchać od spodu`. Na przesłuchaniach krzyczał: `My was po bolszewicki zabijemy. Strzałem w tył głowy...` Wtedy myślałem o tobie." Ale wkrótce - marzenia zderzają się z brutalna, szarą, brudną, beznadziejną rzeczywistością pełną biedy, pijaństwa i wulgarności - atmosfera się zagęszcza. I przyznam, że podobnie jak Agnieszka, jej brat i ojciec, również ja poczułam się mocno zagubiona w tym socrealistycznym uniwersum. Polska lat 50. XX wieku ukazana jest przez pisarza jako kraj braku nadziei, umęczonych codziennością ludzi, dla których cynizm, brutalność i alkoholizm stanowią rodzaj samoobrony. W zderzeniu z takim światem wiara w ocalającą moc miłości okazuje się iluzją i musi przegrać z ponurą rzeczywistością. Pisarz bezkompromisowo odziera swych bohaterow ze złudzeń, nie pozostawiając żadnej nadziei. Opowieść o uczuciu Agnieszki i Piotra jest historią upadku. Utwór powstał w 1956 r. na fali odwilżowych rozliczeń z czasami stalinizmu. Po przeczytaniu tego opowiadania już rozumiem, dlaczego Gomułka wpadał w niepohamowaną wściekłość, gdy wymieniano w jego obecności nazwisko Hłaski.

Utwory powstałe w latach '50. XX. wieku odbiegają od schematu socrealistycznego. Bohaterowie są silnie zindywidualizowani i borykają się z życiem. Nie ma bohatera zbiorowego, jest za to ból istnienia, ciągłe potykanie się o swoje człowieczeństwo, przekonanie, że w życiu nie można już nic wygrać. Z jednej strony trudno się to czyta, z drugiej nie można się oderwać aż do końca. Pamiętam, że w szkole czytaliśmy "Pierwszy krok w chmurach"; ja z tych 10. opowiadań polecam szczególnie "Bazę sokołowską" i "Pętlę".

Agnieszka Osiecka - reżyserka i dziennikarka, pisarka i autorka tekstów piosenek, które znane są zapewne wszystkim Polakom i na zawsze zapisały się w historii muzyki. „Biała bluzka” to narracja prowadzona listami pisanymi pomiędzy dwiema kobietami: Elżbietą i Krystyną. Elżbieta, niezależna i buntownicza, przekorna i uparta. Jej życie wypełnione jest szalonymi pomysłami, alkoholem i mężczyznami. Żyje niczym kolorowy ptak, wysoko ceniąc sobie wolność i niespecjalnie troszcząc się o dzień jutrzejszy. Jawnie przyznaje się do nadużywaniu alkoholu, a jednocześnie żyje w strachu przed zdemaskowaniem schowków, w których go ukrywa. Lekceważy tak przyziemne w jej mniemaniu sprawy jak jedzenie czy prace domowe. Zaniedbuje się, żyjąc z głową w chmurach. Jej nieograniczona wyobraźnia równa się jej nieograniczonej beztrosce. Ignoruje rzeczywistość i zasady nią rządzące. To niecodzienne, na swój sposób piękne, niczym nie skrępowane podejście do życia. Krystyna jest jej przeciwieństwem- twardo stąpając po ziemi, pilnuje spraw i terminów, próbuje wprowadzić stabilizację, gdy Elżbieta zbyt daleko oddala się od rzeczywistości. Przytuli, kiedy potrzeba i skarci, kiedy czuje że ta na krytykę zasłużyła. Wnikliwy czytelnik pod powłoką beztroskiej i lekkomyślnej Elżbiety dostrzeże duszę kobiety delikatnej i wrażliwej, tęskniącej za miłością i stabilizacją. Wskazuje na to szczególnie tajemnicza postać Andrzeja, która często pojawia się w myślach bohaterki wydobywając z niej subtelne uczucia. Wystarczy zaledwie myśl o nim, a zadziorność i pewność siebie znikają, ustępując miejsca poczuciu bezpieczeństwa i czułości. Książka surrealistyczna, w której granice pomiędzy absurdem a realnością zacierają się, jednak wrażliwy czytelnik odkryje w nich głęboki sens. Opisywane epizody, pozornie irracjonalne i groteskowe demaskują klimat i realia życia przeciętnego obywatela w peerelowskiej Polsce, nie oszczędza też nowobogackich, ironizując ich styl życia i zachowanie. Całą książka naszpikowana typowym dla Agnieszki Osieckiej humorem - inteligentnym, z dystansem do świata, błyskotliwą grą słów i rymowanek. Listy są niezwykle kobiece, intymne, dowcipne, pisane z polotem i przewrotnością, pełne emocji ewoluujących od euforycznej radości do czarnej rozpaczy. To listy pisane do samej siebie. Krystyna okazuje się być drugą częścią osobowości Elżbiety, tą poukładaną i sterującą codziennymi sprawami, ale też ta wołająca o akceptację i zaopiekowanie się samą sobą. Osobowością, do której Elżbieta tęskni i bez której trudno jej ogarnąć zwyczajne sprawy. Tytułowa biała bluzka, o którą troszczy się Krystyna jest symbolem kobiecości, czystości i nienaganności. Wołanie: „(…) Kochana moja, odnajdź Mi gdzieś tę białą bluzkę z kołnierzykiem, będzie Mi b. potrzebna (…)” często pojawia się po szalonych decyzjach i nieodpowiedzialnych przedsięwzięciach bohaterki, których konsekwencje bywają bolesne. Jest też kołem ratunkowym w najtrudniejszych chwilach, wołaniem o miłość, wolność i normalność, o którą często trudno było w czasach PRL-u. Pod postacią Elżbiety wyraźnie widać samą autorkę. Podobnie jak bohaterka, Osiecka nie pasowała do świata z narzuconymi mu zasadami ani do codziennego, prozaicznego życia. Wrażliwa i szczera do bólu, otwarta na świat i ludzi ceniła sobie wolność i wyrywała się do niej - do takiego życia, nieskrępowanego żadnymi więzami, zdawała się być stworzona. To książka, w której nie liczy się historia. Liczą się za to wątki przemycające emocje, które do zrozumienia nie potrzebują akcji tworzącej zwięzłą całość. Jej wartością jest język, zabawa słowem i wirtuozerski wprost kunszt posługiwania się nim - komizm słowny w mistrzowskim wydaniu. Książka niezwykła i niebanalna, dokładnie taka, jaką była sama Agnieszka Osiecka.

Czytając ,,Wariata i zakonnicę" cały czas chodziły za mną słowa Sylvii Plath. Zacytuję je więc: Tak, tak Herr Dok­tor. Tak, tak Herr Wróg. Je­stem pań­skim dzie­łem. Pań­ską chlu­bą. Dzie­cię­ciem ze szcze­re­go zło­ta, Któ­re roz­ta­pia byle krzyk. Mio­tam się jak opę­ta­na. Pro­szę nie my­śleć, że nie do­ce­niam pań­skich sta­rań.

Piotr Bratkowski pisał: „W świecie, w którym panuje absolutna dominacja konwencjonalnych zachowań kulturowych, jedyną formą walki człowieka o własną tożsamość jest permanentna autokreacja”. Bardzo to pasuje do Iredyńskiego. Musiałam przywyknąć do tego co Stefan ma w głowie i do tego co na głowie również, ale ostatecznie podobało mi się i to bardzo. Najbardziej chyba język i styl. I ta różnorodność narracyjna, dynamizm, elementy psychodeliczne i surrealistyczne, groteska, które to zabiegi tylko uwypuklały wielką samotność bohatera. Bohatera – artysty. Artysty – Polaka. Polaka – emigranta. Ciekawie było obserwować charaktery i pobudki kierujące ludźmi z jednej i z drugiej strony żelaznej kurtyny. A los Stefana przypominał mi trochę klimatem emigracyjne perypetie artystów z „To, co najistotniejsze o panu Moritzu” Třešňáka.

Na poły biograficzna książka Osieckiej jest wczesną wersją "Białej bluzki". Bohaterka-narratorka, Monika Arden, porte parole samej Osieckiej, miota się w życiu, dokądś jedzie, skądś ucieka, gdzieś wraca, kogoś spotyka, zabiera w podróż Cygankę z córką. Prowadzi chaotyczne, nerwowe, napięte życie. W hotelu po nocy spędzonej ze spotkanym wieczorem facetem kupuje od pokojówki biały fartuszek. Kroi go i robi z niego białą bluzkę. Już wtedy stanowiła ona dla Osieckiej jakiś ważny symbol. "Zabiłam ptaka w locie" to też rozliczenie się z dzieciństwem, młodością i z ojcem, jego kształtowaniem charakteru córki, formowaniem jej. Książka jest momentami bardzo chaotyczna, ale taki był chyba celowy zabieg stylistyczny. Chaotyczne bowiem jest życie Moniki Arden. Dziwna, choć - moim zdaniem - bardzo ważna w dorobku literackim Osieckiej książka.

Krótka, treściwa, brutalnie prawdziwa opowieść o życiu i zasadach życia, życia w więzieniu. Podczas lektury wielokrotnie bolało mnie serce, uczucie ściśniętego żołądka również nie było mi obce nie wspominając o zawrotach głowy i dezorientacji spowodowanej siłą przekazywanych informacji. Przekładając ostatnią stronę i zamykając książkę trzymałam ją na kolanach i w rozmyśleniu spojrzałam w niebo, by trwać tak przez dłuższy czas, chociaż nigdy nie miałam tego w zwyczaju. Ciężki kaliber. Ale warto przeczytać.

"Mam nadzieję, że przynajmniej Ty potraisz być szczęśliwy. Podobno decydują o tym dwa, może trzy momenty w życiu, te, które dają światło. Reszta jest bez znaczenia"... To zgrabny zbiór opowiadań polskich autorów, i choć owszem zeszłoroczny, to zdecydowanie nieprzeterminowany:) Zbliżają się wakcje, zatem zapewne nie zabraknie okazji do plażowania, a co na wydmach, piaskach złotych jest niezbędne? Przyjemna, lekka lektura, pozwalająca zrelaksować się i w pełni cieszyć każdym dniem lata! Niemal pół wieku po premierze filmu Tadeusza Konwickiego "Ostatni dzień lata" (1958) redakcja "Newsweek Polska" zwróciła się do dziewięciorga pisarzy z propozycją napisania tekstu według pomysłu zaczerpniętego ze scenariusza filmu - dwoje ludzi, plaża, realia współczesne. Autorami opowiadań zebranych w tym tomie są kolejno wwdług spisu treści: Wojciech Kuczok, Włodzimierz Kowalewski, Rafał A. Ziemkiewicz, Maria Nurowska, Paweł Huelle, Izabela Sowa, Stefan Chwin, Krystyna Kofta, Sławomir Shuty. I trzeba przyznać, że eksperyment się powiódł. POLECAM! Niewątpliwie ogromnym plusem tego typu przedsięwzięć artystycznych jest zróżnicowanie tekstów. Choć przecież wątek głowny w poszczególnych opowiadaniach jest podobny, to jednak każdy z autorów przedstawił go inaczej, z innym tłem, z innego punktu widzenia. Co więcej, jest to doskonały sposób na zapoznanie się z pisarstwem autorów dotychczas jeszcze nie czytanych. Najbardziej zainteresowało mnie opowiadanie Krystyny Kofty "Królowa Fryzjerek", Włodzimierza Kowalewskiego "Brzydki człowiek" i Pawła Huelle "Pierwsze lato". Naprawdę dobre stylistycznie, językowo prawie doskonałe okazało się opowiadanie Wojciecha Kuczoka "Klapki (z zielonymi motylkami)". Nie przez przypadek to właśnie to opowiadanie rozpoczyna cały zbiór. Tekst Marii Nurowskiej był bardzo ciekawy pod względem fabuły, ale dość typowy dla romansowej stylistyki autorki. Opowiadanie Stefana Chwina okazało się ckilwe, dość banalne, choć dobrze się zapowiadało na pierwszych stronach. Roczarowały mnie natomist opowiadania Izabeli Sowy oraz Rałafa Ziemkiewicza. Zupełnie bezpłuciowe, zapomniane w sekundę! A tekst Sławomira Shuty pozostał nierozgryzinym orzechem: nie wiem, czy to kicz słowny, czy perełka literacka?! Efekt tej lektury jest taki, że teraz przesiaduję w księgarniach internetowych wyszukując pozostałych książek tych autorów, których opowiadania zrobiły na mnie największe wrażenie. Wkrótce zatem nowe recenzje:) http://subiektywnieoliteraturze.blogspot.com/

Poświatowska w swojej autobiografii opisuje mniej lub bardziej chronologicznie swoje dotychczasowe życie. Czasami wkrada się chaos, szczególnie w pierwszej części, lecz wszystko jest złożone w formę, która wybacza wiele. Ujmujący przede wszystkim jest kunszt autorki, która potrafi z poetycką wrażliwością wykazać się również w prozie. Oceniam na 7,5

Odjechany trip. Nigdy nie sądziłem, że książka o imprezie, narkotykach i alkoholu może być tak ciekawa i być portretem pokolenia. Ciekawe przemyślenia ubrane w strumień świadomości. Jeśli ktoś nie potrafi przetrawić wulgaryzmów w literaturze to dość szybko może się zniechęcić. Szkoda Nahacza, dobrze się zapowiadał.

To moje pierwsze spotkanie z twórczością Stanisława Dygata, którego wcześniej kojarzyłam głównie jako męża Kaliny Jędrusik. Książka zawiera trzy opowiadania pisarza: "Karnawał", "W cieniu Brooklynu" i "Dworzec w Monachium". We wszystkich dominuje tematyka wojny, okupacji, miłości, samotności i definiowania Polskości. Dwa pierwsze mi się podobały, trzecie najmniej (zbyt mocno osadzone jak dla mnie w PRL i poruszające mało już dziś aktualne tematy). Spodobał mi się styl autora i na pewno sięgnę po jego inne książki. "Mogłem tylko stwierdzić, że samotność jest czymś śmiertelnie smutnym i że nie wymyślono przeciw niej trwalszego środka uodporniającego" (z opowiadania "Karnawał"). "Nie ma takiego nudziarza, który odpowiednio zareklamowany i podany do wierzenia, nie znalazłby tysięcy i dziesiątków tysięcy innych nudziarzy gotowych go za to nudziarstwo wielbić" (z opowiadania "W cieniu Brooklynu").

Krytyk/dziennikarz literacki - Marcin Sendecki jest wielkim admiratorem twórczości tej poetki, podobnie jak „nieprzysiadalnego” Marcina Świetlickiego. W „Przekroju” [nr 30 / 2008 r.] zrecenzował ten tomik, a raczej tomiszcze wierszy zebranych z lat 1993-2008 w ten sposób: Utyskuje się na wiersze wybrane i zwłaszcza ze­brane autorów w wieku przedpostprodukcyjnym. Jest w tym jakaś racja, w myśl zasady, że nie wy­pada zbierać i wybierać, nim się figa ucukruje i tytuń uleży. Wystarczy jednak przypomnieć sobie tylko niedawne retrospek­tywne tomy Krzysztofów Siwczyka czy Jaworskiego, by pojąć, że kiedy autor dobry i z dorobkiem, to za­sada, by ze wznowieniami czekać do emerytury, nie­warta jest flinta kłaków. Tak też jest z „Pięcioma opakowaniami” Marty Podgórnik. Poetka z Gli­wic ma dziś lat zaledwie 29, za sobą cztery tomy wierszy (debiutanckie „Próby negocjacji” wy­szły w 1996) i teraz zebrała je, dokładając bonus, czy­li nowy cykl „Gwiazdor rocka i królowa disco”. Oglądając to razem, widzi się, jak Podgórnik - co­raz bardziej finezyjnie i przekonująco - najniepoczciwiej obchodzi się z naszym (i jej) językiem, życiem i wszelkiego auto­ramentu sentymentami, które spra­wiają, że czujemy się w życiu i języku odro­binę bardziej swojsko i bezpiecznie, A to jest niebezpieczna robota o dużych kosztach własnych. „Pięć opakowań” to imponująca i z lekkim przerażeniem myśli się? co też wyda Podgórnik jako, powiedzmy, 60-latka. Zobaczymy. Jeśli dożyjemy. * * * Zapraszam na swój blog: tesinblog.wordpress.com

Wygląda na to, że ciekawa książka znajdzie mnie wszędzie. Powieść Grina dopadła mnie nad morzem. W biegu na plażę zarejestrowałam, że gdzieś tam w podwórku stoi namiot z kiermaszem książek. „Hm… Może potem” – pomyślałam, ale że w planach był Hel na piechotę, to raczej nie wydawało mi się zbyt realne, że obejrzę ten kiermasz z bliska. A tymczasem spacer plażą przeciągał się, bo tu kamyczek, tam muszelka i jakoś Hel odpłynął w siną dal. Czyżby to działanie podświadomości? A może tytułowego diabła, który wyczuł ofiarę, to znaczy potencjalnego czytelnika jego przygód? Tak czy owak, zamiast Helu zwiedziłam namiot z książkami, czego raczej nie żałuję. A i mam kolejny pretekst, żeby nad to morze jeszcze wrócić. na kiermaszu książek całe mnóstwo. Cud, że oczopląsu nie dostałam. I tę bym chciała, i tamtą. Aż w oczy wpadł mi diabeł. Niepozorna, jeśli chodzi o rozmiary, książeczka, wydana w wydawnictwie Zysk i S-ka. Nie wiem, dlaczego, ale wcześniej broniłam się przed przeczytaniem jakiejkolwiek książki Irka Grina. Zupełnie niepotrzebnie. Ten młody pisarz zachwyca językiem. Jego wartkością, celnością, aluzyjnością. A i temat, pomysł też bardzo ciekawy, żeby nie napisać smakowity. Choć to raczej mało adekwatne określenie. Kolejna książka znów sama się przeczytała. Choć wcale łatwo nie było ją przeczytać, mimo pięknego języka i ciekawego ujęcia tematu. Ta króciuteńka powieść należy raczej do trudnych książek, które wymagają głębszego przemyślenia. „Pamiętnik diabła„ to historia wziętego fotografa wieku XX, Adriana Fichmana, którego zdjęcia chyba bardziej budzą grozę niż zachwyt. Poznajemy historię życia fotografa, opowiedzianą przez jego sekretarza. W zasadzie powieść jest mową pożegnalną nad trumną głównego bohatera. Mową opartą na pamiętniku niegdyś przekazanym asystentowi przez Fichmana. August (ów asystent) rozprawia się z życiem pryncypała w tak okrutny sposób, jak okrutne były zdjęcia Fichmana. Ale im bardziej zagłębia się w życie fotografa, tym bardziej pogrąża się w swoim, tym bardziej zdaje sobie sprawę z tego, że niewiele różni się od Adriana. Nie umiem opowiedzieć o tej książce. Zrobiła na mnie duże wrażenie. Tak duże, że nie wiem, czy w ogóle dobrze ją zrozumiałam. Nie wiem, kto tak naprawdę i do końca był diabłem. I czyje życie tak naprawdę chciał przedstawić pisarz. Nadal mam wrażenie, że ta opowieść nie jest do końca rozwiązana, że nadal ciąży nad nią tajemnica, że losy Adriana i Augusta były związane ze sobą od samego początku, a nie w chwili zatrudnienia jednego w charakterze sekretarza drugiego. Dodatkowo opisywane przez Grina wydarzenia z historii świata, opisywane zdjęcia, ten bezmiar okrucieństwa, wyrachowania, to wszystko powoduje, że mimo niewielkich rozmiarów powieść ma ogromne znaczenie, choćby właśnie dla zrozumienia owego okrucieństwa. Czego się jednak zrozumieć nie da… Oj, namieszał mi w głowie pan Grin i pewnie jeszcze długo będę myśleć o tej książce. A może ktoś ją przeczyta i mi wyjaśni, co też tak naprawdę się w niej wydarzyło? Będę wdzięczna.