15 stuleci. Rozmowa z Wilhelmem Sasnalem

Sięgając po tę książkę nie miałem pojęcia kim był Michel Foucault. I mówiąc szczerze to nie dowiedziałem o nim tyle ile można by się spodziewać. Większość to domysły i poszlaki, a potwierdzonych informacji jest raczej niewiele, choć muszę oddać, że jak już coś pewnego się pojawia to jest to istotne dla wizualizacji pobytu Foucault w Warszawie. Trzeba jednak uczciwie przyznać, że gdyby wyjąć z tej książki wszystko co nie dotyczy Foucault bezpośrednio, to zostałoby może z 50-60 stron o nim. Nie ujmuje przy tym absolutnie zawziętości autora, który poświęcił mnóstwo czasu w IPN, na rozmowach z osobami, które mogły cokolwiek wiedzieć o Foucault, odwiedzał miejsca z nim związane i chwytał się wszystkiego czego tylko mógł by dowiedzieć się więcej i o tym napisać. Ale zdecydowanie mocniejszą stroną tej książki jest wszystko to, co jest opowiedziane przy okazji historii Michel Foucault. Gdyby nie trud jaki zadał sobie autor pokusiłbym się nawet o stwierdzenie, że Foucault był ty tylko pretekstem do przedstawienia historii homoseksualizmu lat 50 i 60 w komunistycznej Polsce. Pod tym kątem książka jest treściwa, szczegółowa i krótko mówiąc: świetna. Oczywiście niemal wszystko skupia się tu na Warszawie, więc nie mamy obrazu całej Polski, a jak wiadomo, Warszawa zawsze różniła się kulturowo i społecznie od reszty kraju. Nie umniejsza to rzecz jasna autentycznym opowieściom ludzi, którzy w tamtych czasach przeżywali swoją młodość, borykając się ze swoim homoseksualizmem. Objaśnienie kultury, zwyczajów, slangu i podejścia ówczesnych ludzi, było bardzo wciągające i intrygujące. O wielu aspektach nie miałem wcześniej pojęcia, a przybliżenie takich szczegółów jak wystrój i zwyczaje popularnych miejsc spotkań jest bardzo wartościowe dla historii Polskiego homoseksualizmu. W USA mówią o swoim Stonewall Inn i jest to znane na całym świecie, a myślę, że śmiało można założyć, że zdecydowana większość gejów w Polsce nie wie czym była Alhambra czy Roxana. A powinni. Ja żałuję, że dopiero teraz się dowiedziałem.

Ta książka działa jak soczewka: skupia wszystko, co w ostatniej dekadzie było dziwne, zabawne, toksyczne i fascynujące jednocześnie. Eseje są tak różnorodne, że każde wejście w kolejny tekst przypomina zmianę perspektywy w kalejdoskopie. Inteligentne, przenikliwe i momentami aż boleśnie prawdziwe. Jedna z najlepszych diagnoz współczesności, jakie czytałem.

To NIE jest reportaż o Norwegii, jeśli ktoś na to liczy. To rodzaj rozprawy, czy pamfletu - jak sama autorka to określa w którymś miejscu. Książka dość krótka, ale czyta się mozolnie, ponieważ odniesień do innych twórców jest całkiem sporo. Mnogość nazwisk, cytatów czy przypisów, a także bogaty naukowy język nie ułatwia odbioru. Przy uważnym czytaniu da się wyłuskać clue i zrozumieć przekaz autorki. Książka dla freaków i wytrwałych ;)

Nie wszystko było złe w PRL-u. To niezbyt gramatyczne zdanie oddaje to co chcę wyrazić. Żyło się ciężko ale np. część projektów związanych ze sztuką użytkową lat 50-tych i 60-tych była na światowym poziomie. Tyle, że były trudno dostępne - trzeba było liczyć na odrzuty z eksportu [ ja ze względu na datę urodzenia kupowałam te rzeczy już z drugiej ręki ]. Książka jest zbiorem wywiadów z ówczesnymi twórcami - pokazuje ducha tamtych czasów. Dużą wadą jest brak zdjęć omawianych przedmiotów. Ja jako psychofanka dizajnu w stylu picasso nie musiałam zaglądać do Internetu żeby wiedzieć o co chodzi , ale dla osób które nie znają tych projektów może to być uciążliwe. Cieszy mnie np. wywiad ze Zbigniewem Horbowym - twórcą świetnych przedmiotów szklanych. Kiedy ktoś chwali się , że przywiózł sobie szkło z Murano , trochę złośliwie pytam : " wiesz , że my mamy fantastyczne , nietypowe szkło Horbowego ? " . Niestety nie mam nic tego projektanta. Teraz oryginalny Horbowy jest droższy niż szkło z Murano . W którymś z wywiadów jest świetna anegdota o tym jak to artystka obraziła się na gosposię , która wytarła kurze w jej pracowni. Niedopuszczalne-kurz był też zabytkiem. Kusi mnie żeby przyjąć taką perspektywę. To książka dla tych , którzy chcą cofnąć się w czasie i poznać trudne dni chwały polskiego wzornictwa.

Bardzo poruszyła mnie ta książka i skłoniła do przemyśleń na temat miłości i manipulowania. Powiem szczerze, mniej więcej za połową miałam już dość i odłożyłam ją na półkę z zamiarem oddania. Ale już następnego dnia po nią wróciłam i dobrze, gdyż ostatnie listy robią chyba największe wrażenie (także polecam doczytać do końca). Długo myślałam o tej historii miłosnej i o cierpieniu Iwaszkiewicza. Do tego język poety jest wyborny, chciałabym umieć tak pisać o miłości, a jeszcze bardziej chciałabym, żeby ktoś tak o miłości pisał do mnie. Jednakowoż, lekturze towarzyszyło mi uczucie, że te listy nie powinny ujrzeć światła dziennego. Dla mnie to było zbyt intymne i zbyt dla Iwaszkiewicza poniżające.

Paradoksalnie nie jest to wcale książka łatwa w lekturze. O ile Olga Drenda bardzo dobrze czuje się na polu antropologii kulturowej i bez problemu łączy mniejsze obserwacje w większe zjawiska, a potem z łatwością potrafi przyrównać je do zagranicznych trendów stosując odpowiednie klucze dopasowania, problem pojawia się w innym miejscu. Mianowicie opisy przedmiotów, stylów czy obrazów są napisane tak, że dają mało wyobrażenia. Są kiszeniem się we własnym sosie: stosowanie wielu przymiotników dzierżawczych od nazw własnych nie daje realnych informacji dla średnio zorientowanego czytelnika, a zdjęcia są rozmieszczone tak, że nie zawsze pokazują to, co trzeba, wtedy, kiedy trzeba. Ostatecznie więc kończy się na sfrustrowanym googlowaniu, które zaburza przyjemność czytania. Tym niemniej poza tym zarzutem nie mam więcej uwag do Duchologii. To książka, która pozwala zrozumieć wiele kontekstów, dodaje mnóstwo ciekawostek i uwag autorskich, zawiera rozmowy z interesującymi osobami, które mogły mieć znaczny wpływ na życie ludzi schyłku PRL i początku transformacji, a ich personalia często nie przebijały się do szerszej świadomości (fotografowie, designerzy, marketingowcy). Bardzo dobra robota ze strony Olgi Drendy.

świetna pozycja, spojrzenie od kuchni na warsztat pisarski wielu znanych i uznanych pisarek. zalety: A - rady dotyczące pisania i procesu twórczego (najlepsze w mojej opinii od niezrównanej Susan Sontag) B - poznanie pisarek i książek spoza głównego nurtu (np. Herta Muller) C - wglądy w to, jak historia życia wpływa na pisanie, tematy i poszczególne książki jeśli pisanie jest dla was tak samo ważne jak czytanie, to pozycja dla Was!

Jak bardzo zgadzam się z Filipowiczem, i to w tylu sprawach... Z jego obawami, przemyśleniami, podejściem do świata. Odnajduję w opisywanych emocjach i siebie, i otaczających mnie ludzi. Postać ojca autora przewijająca się w kilku miejscach wywołuje rozczulenie, ogromny smutek, i trochę zazdrość. Świat opisywany przez Filipowicza jest fascynujący, to ten najzwyklejszy świat wokół nas, ze wszystkimi uczuciami, tymi wzniosłymi, i tymi niedobrymi i głupio-złymi. Filipowicz przypomina, jak można patrzeć na to wszystko "zwykłe" co obok nas i w nas. Przypomina o uważności, która jakiś czas temu stała się po prostu modna, a przecież ta uważność była zawsze, tylko teraz jest tak protekcjonalnie afirmowana. Przepiękne opowiadania. Zdjęcie na okładce jest dla mnie totalnie nietrafione.

Świetne opowiadania, w sam raz długie, żeby wczuć się w temat i w sam raz krótkie, żeby można było przeczytać na raz. Każde pozostawia nas z lekkim niepokojem co do zakończenia. Polecam czytam nie więcej niż jedno dziennie, żeby mogły sie "przetrawić" :)

Świetnie napisana biografia, jest tam wszystko co trzeba. Począwszy od korzeni rodziny Gombrowiczów i Kotkowskich (matka pisarza), po dokładne tło polityczne i obyczajowe opisywanych czasów, po szczegóły z życia pisarza. A to wszystko napisane, jak to się mówi lekkim piórem, dzięki czemu trudno się od książki oderwać. Dobra wiadomość jest taka, że to zaledwie pierwszy tom. Oczywiście skutek uboczny jest taki, że chce się sięgnąć po książki Gombrowicza.

„Jestem osobny. Zawsze byłem osobny i ta osobność jest moją jedyną ojczyzną”. Choć to zdanie mogłoby paść z ust wielu artystów, w przypadku Marcina Świetlickiego brzmi ono jak manifest programowy. Książka „Nieprzysiadalność. Autobiografia”, będąca zapisem wywiadu-rzeki przeprowadzonego przez Rafała Księżyka, to fascynujący, duszny i momentami boleśnie szczery portret jednego z najważniejszych polskich poetów i muzyków przełomu wieków. To lektura, która drażni, zachwyca i nuży jednocześnie, co czyni ją idealnym odzwierciedleniem samej postaci Świetlickiego, ocenionym przeze mnie na solidne 7/10. Poeta w kontrze do wszystkiego Rafał Księżyk, doświadczony dziennikarz muzyczny, wykonuje tu tytaniczną pracę, próbując okiełznać rozmówcę, który z zasady wymyka się wszelkim klasyfikacjom. Świetlicki w tej rozmowie jest dokładnie taki, jakiego znamy z wierszy czy tekstów zespołu Świetliki: ironiczny, zdystansowany, przesiąknięty specyficznym krakowskim spleenem i programowo niechętny do wpisywania się w jakiekolwiek nurty polityczne czy towarzyskie. Tytułowa „nieprzysiadalność” to nie tylko poza – to głęboko zakorzeniona cecha charakteru, która kazała mu odrzucać ordery, bojkotować media i kpić z autorytetów, nawet tych, które sam współtworzył. Podróż przez epoki i knajpy Autobiografia jest barwnym, choć często mrocznym zapisem przemian kulturowych w Polsce. Od szarzyzny PRL-u, przez karnawał wolności lat 90., aż po współczesność, którą poeta diagnozuje z właściwym sobie pesymizmem. Księżyk umiejętnie wyciąga ze Świetlickiego wspomnienia o początkach pisma „BruLion”, o legendarnej już krakowskiej bohemie i o narodzinach polskiej sceny alternatywnej. Dla fanów twórczości Marcina to prawdziwa kopalnia wiedzy o genezie konkretnych utworów czy tomików, a także o trudnych relacjach z innymi ikonami literatury i muzyki. Problem z „Nieprzysiadalnością” leży w jej objętości i momentami zbyt silnej autokreacji bohatera. Świetlicki, choć deklaruje szczerość, często chowa się za maską cynizmu lub zbywa pytania żartem, co po kilkuset stronach może być dla czytelnika męczące. Niektóre partie tekstu, dotyczące szczegółowych animozji środowiskowych czy kulinarno-alkoholowych eskapad, wydają się nieco przegadane i zrozumiałe jedynie dla wąskiego grona wtajemniczonych. Można odnieść wrażenie, że poeta bawi się z Księżykiem (i czytelnikiem) w kotka i myszkę, nie pozwalając do końca zajrzeć pod podszewkę swojego „ja”. To książka obowiązkowa dla każdego, kto dorastał przy dźwiękach „Oplutego” czy „Pobitych garów”. To portret artysty, który wybrał trudną drogę bycia „pomiędzy” – zbyt literackiego dla świata rocka i zbyt rockowego dla świata literatury. Rafał Księżyk stworzył dokument epoki, a Marcin Świetlicki, mimo swoich uników, po raz kolejny udowodnił, że jest jednym z najciekawszych obserwatorów polskiej rzeczywistości. Lektura zostawia nas z poczuciem fascynacji, ale i pewnego chłodu – dokładnie tak, jak po lekturze wiersza, który zrozumieliśmy tylko w połowie, ale którego rytm nie chce wyjść nam z głowy. To monumentalny zapis walki o prawo do bycia sobą w świecie, który nieustannie chce nas do kogoś „przysiąść”.

Koleżanki i koledzy tłumacze, to książka dla was! Translatoryka jako samodzielna dziedzina jest bardzo młoda i nie da się jej oddzielić od historii literatury: Łukasiewicz w pięciu esejach kondensuje wszystkie najważniejsze szkoły, zwroty, nazwiska i poglądy. Weltliteratur z rozważanami o Mickiewiczu. Forenizacja i domestykacja. Tłumacz jako najwierniejszy czytelnik. Tłumaczenie jest jak kobieta. Ocalone w tłumaczeniu. Hermeneutyka. Doskonałe podsumowanie dla branży. Osoby spoza będą miały ciekawe wskazanie dalszych szlaków do odkrywania przekładoznawstwa, jeśli są zainteresowane tematem.

Książka która z chęcią sam bym napisać, a do której nigdy nie będę miec takiego doświadczenia jak autorka mieszkająca w Nepalu. Zbiór reportaży poświęcony Nepalowi i Nepalczykom. Tajemniczy świat oglądany oczami przybysza z zewnątrz. Trochę historii trochę miejskich legendą, a wszystko przedstawione w bardzo przystępny sposób, czytając tę książkę cieszyłem się że juz niedługo sam znajdę sie po raz kolejny w Nepalu.

Nie wszystkie opowiadania są równe (pierwsze i ostatnie robi największe wrażenie), ale wszystkie trzymają językowy fason. Jedna z lepiej wykonanych ostatnio prób monologu wypowiedzianego, zwyczajność historii na niezwyczajnym, groteskowym wręcz tle (o uciętej głowie, o wioskowym uzdrowicielu, o sobowtórze Mercury'ego, który przeżył oryginał). Czasem ten monolog trąci literackością, stylizuje się na siłę na gawędę, ale jednak. Plus dyskretnie przewijający się przez tom motyw amerykański z mityczną Florydą, dołączającą tym samym do gronia wyimaginowanych krain. Jak na debiut - bardzo dobrze.

Autorka ,, Fałszerzy pieprzu" Monika Sznajderman opowiedziała historię swoich przodków, Żydowskich -ze strony ojca i Polskich ze strony matki. Niestety większość rodziny ojca została wymordowana podczas II Wojny Światowej, jej ojciec przeżył, ale los boleśnie go doświadczył pobytami w kilku obozach koncentracyjnych na terenie Polski i Niemiec. Amelia i Ignacy , czyli Żydowscy dziadkowie prowadzili pensjonat dla letników w Miedzeszynie, natomiast Polscy dziadkowie byli majętnymi ziemianami osiadłymi w majątku Ciechanki. Losy tych obu gałęzi rodzinnych są całkowicie różne, ale równie ciekawe. Myślę, że takie historie rodzinne , które ja zresztą uwielbiam , nie są dla autorów prostym tematem na książkę. Opowieść o swoich bliskich wymaga całkowitego otwarcia się przed czytelnikiem i dotknięcia często bolesnych spraw z przeszłości , dlatego ja bardzo cenię takie wspomnienia. Odniosłam wrażenie, że autorka trochę z goryczą wypomina Polakom zapominanie o Żydowskich społecznościach ,które przed wojną zasiedlały nasze miasta i miasteczka, myślę że tak nie jest, ta pamięć jest wciąż żywa. To taka mała rysa na książce pani Moniki , ale ogólnie jest bardzo interesująca i godna polecenia.

fantastyczna ksiazka, która otwiera oczy na wiele z pozoru oczywistych spraw wokół nas, na które jednak często nie zwracamy uwagi. to dla mnie kompendium światowych zmian przez ostatnich 200-300 lat na wielu polach. jestem bardzo ciekawa, jak wyglądałaby druga część, jeśli by powstała. od czasu wydania książki, a był to ledwie 2016 rok, wydarzyło się tak wiele!

𝐏𝐫𝐳𝐲𝐭𝐨𝐜𝐳ę 𝐬ł𝐨𝐰𝐚 𝐀𝐮𝐭𝐨𝐫𝐚, 𝐧𝐚𝐣𝐥𝐞𝐩𝐬𝐳𝐚 𝐫𝐞𝐤𝐨𝐦𝐞𝐧𝐝𝐚𝐜𝐣𝐚 𝐭𝐞𝐣 𝐤𝐬𝐢ąż𝐤𝐢 : "Nie za​chowałem na koniec żadnej specjalnej rekapitulacji ani apelu. Strzeż się wszystkiego, co irracjonalne, nie​za​leż​nie od tego, jak bardzo będzie cię kusić. Odrzucaj „transcendencję” i wszystkich, którzy będą cię na​ma​wiać do pod​po​rząd​kowania lub unicestwienia własnej jaź​ni. Nie ufaj współczuciu – wybieraj godność, własną i innych. Nie obawiaj się, że zostaniesz uznany za aroganckie​go lub samolubnego. We wszystkich ekspertach dostrzegaj ssaki. Nigdy nie przyglądaj się bez​czyn​nie niesprawiedliwości lub głupocie. Bierz udział w dyskusjach i sporach dla nich samych – w grobie będziesz mieć dość czasu, by się namilczeć. Bądź podejrzliwy względem własnych pobudek i wszelkich wymówek. Nie żyj dla innych w większym stopniu, niż​byś oczekiwał po nich, że będą żyć dla Ciebie. Zo​stawię Cię ze słowami György’ego Konráda, węgierskie​go dysydenta, który dochował za​sad w mrocznych czasach i prze​żył własnych prześladowców. Jest au​to​rem książek Antipolitics i The Loser oraz wielu krótkich esejów i dzieł prozą. (Gdy jego oj​czy​zna i społeczeństwo odzyskały nie​pod​ległość, przy​szli do nie​go i za​pro​po​nowa​li mu prezydenturę, na co od​po​wie​dział: „Nie, dziękuję”). Cytat ten pochodzi z 1987 roku, kiedy świat wy​da​wał się jesz​cze bardzo odległy : Żyj za​miast ro​bić karierę. Zdaj się na dobry smak. Życiowa wolność zrekompensuje Ci straty. […] Jeśli nie po​do​ba ci się styl innych, kul​ty​wuj własny. Po​znaj sztuczki reprodukcji, sam sobie bądź wydawcą, i to na​wet w rozmowie, a wtedy radość pracy wypełni twoje dni. Oby tak samo było z tobą; dbaj, żeby proch nie za​mókł przed czekającymi cię bitwami, i bądź czujny, byś potrafił rozpoznać, kiedy nadejdzie ich czas.

Ludzie różnie radzą sobie ze stratą bliskich. Pisarze na przykład, piszą. Mariusz Szczygieł, pisarz, napisał (stworzył?) Projekt: prawda. Zainspirowany cytatem z mało znanej książki, autor postanowił poszukać sensu na swoim etapie życia i podszedł do tego projektowo. Szukał prawd. Nie, że jednej wielkiej, bo taka chyba zresztą nie istnieje, ale wielu małych, istotnych dla różnych ludzi. To wgl ciekawe, że Szczygieł postanowił tę mało znaną książkę przedrukować w środku swojej. Zapewne, żeby ułatwić czytelnikowi zapoznanie się z nią, wcale nie po to, żeby “dopchać” tekst i Projekt: prawda miała odpowiednią liczbę stron. Oczywiście jest disclaimer, że wcale nie trzeba jej czytać, ale cóż… tak zachęcił, że aż ciekawa byłam. Ta książka w książce to Portret z pamięci Stanisława Stanucha. Zawiera monolog antypatycznego narratora, który schodzi w głąb siebie w kontemplowaniu poczucia samotności. Jednocześnie jej doświadcza i ceni i się jej boi, uciekając od niej za wszelką cenę. Niestety, jak dla mnie, to najczęściej plecie pseudofilozoficzne dyrdymały, które ważne są tylko dla niego samego. Ale te dyrdymały są naprawdę dobrze napisane, same się czytają. Oraz, wśród nich zdarzają się odblaski prawdziwej mądrości życiowej. Jednak za mało i za rzadko, żebym uznała te wynurzenia za trafiające w mój środek. A może to kwestia tego, że nie byłam w stanie podobnym do Stanucha, bez depresji i poczucia osamotnienia..? 🪞 Mądrości życiowe Szczygieł przyznaje, że porzucił tę książkę po pierwszym rozdziale. Nie wiadomo, czy do niej wrócił, natomiast zajął się szukaniem prawd. Te “prawdy” ja rozumiem, jako mądrości życiowe, czy może jedna, aktualnie najważniejsza mądrość życiowa, której człowiek się świadomie i nieświadomie trzyma i przez jej pryzmat stara się działać w życiu. Ludzie mają różne przydatne zasady. Nie kończyć rozmowy złym słowem, pamiętać zawsze o dobrych chwilach, że symbole są dobre, że warto dbać o relacje, czy właśnie dobre wspomnienia. Mądre to i wartościowe i można tam znaleźć kilka rzeczy uniwersalnych. 🪞 Moja własna prawda Mnie jednak natchnęło to do poszukania własnej prawdy życiowej. Zdałam sobie sprawę, że mam ją od dawna. Dotyczy ona prawdziwości życia i świata, oraz iluzji jaką sobie na ich temat wytwarzamy. Moją prawdą jest myślenie o świecie (a przynajmniej staram się) jak o czymś, co nie jest ani dobre, ani złe. Podobnie z życiem. One po prostu są, a to jak o nich myślimy, takimi je sobie czynimy. Ogólnie Projekt: prawda to książka interesująca. Choć momentami miałam wrażenie, że trafiły tu pomysły mikro reportaży napisane kiedyś, które nie pasowały nigdzie wcześniej, a tu akurat tak. Mniej lub bardziej. Niestety krótkie formy średnio mi wchodzą, czytam je długo, szybko zapominam. O tej książce pewnie też zapomnę, ale moja uświadomiona prawda już ze mną zostanie.

Jedna z tych książek, która zostaje w mojej biblioteczce na zawsze. Rozmowy Jerzego Pilcha z Eweliną Pietrowiak to doskonała lektura do czytania w międzyczasie - jakby uczestniczyło się w pogawędce starych znajomych. Oczywiście nie jest to książka, która zainteresuje wszystkich, ale osobiście bardzo lubię te opowieści Pilcha - anegdoty przeplatają się tu ze wspomnieniami i komentarzami dotyczącymi piłki nożnej. Ulubiony cytat: "- Dlaczego kupujesz na przykład dziesięć kinder bueno? - Uspokaja mnie to. Oczywiście osiem też uspokaja, ale sześć już mniej, cztery rozdrażniają. Więc dla komfortu biorę dziesięć".