Paralele i paradoksy

Ta drobna i niepozorna książeczka zawiera wiele interesujących rozważań na temat wykonywania i odbioru muzyki klasycznej. Składa się z zapisów rozmów pomiędzy znanym dyrygentem i pianistą Danielem Barenboimem oraz literaturo- i kulturoznawcą Edwardem Saidem zredagowanych przez Arę Guzelimiana, dyrektora artystycznego Carnegie Hall, który w części z nich również uczestniczył. Dialog międzykulturowy jest jednym z ważniejszych aspektów ich dyskusji: Barenboim jest Żydem, zaś Said pochodził z rodziny palestyńskich chrześcijan. Z inicjatywy obu powstała orkiestra złożona z muzyków żydowskich i arabskich; Barenboim również wykonywał utwory Wagnera – kompozytora znanego ze swojego antysemityzmu, którego twórczość była celebrowana i zaadaptowana w celach propagandowych przez nazistów.

„Paralele i paradoksy” są prawdziwym rarytasem dla miłośników XIX-wiecznej muzyki: Daniel Barenboim dzieli się swoim wielkim doświadczeniem dyrygenckim oraz pianistycznym i ze swadą opowiada o twórczości Beethovena i Wagnera: co jest charakterystyczne dla obu kompozytorów, przed jakimi problemami i dylematami wykonawczymi stawiają. W przypadku drugiego z nich można też się dowiedzieć, w jakim stopniu zrewolucjonizował podejście do dyrygowania (Wagner opublikował szereg pism na ten temat),a nawet jak zmienił architekturę i akustykę teatrów operowych. Rozważania dotyczą również zmierzchu tonalności w muzyce i tego, jak współczesny odbiorca różni się od XIX-wiecznego (nawiasem mówiąc współcześni słuchacze są krytykowani za słabą znajomość zasad muzyki, co utrudnia jej odbiór i wpływa na niezrozumienie dużych części dzieł).

Odmienne wykształcenie rozmówców skutkuje innym podejściem do partytur – Said traktuje je jak tekst literacki, który się odczytuje i interpretuje, natomiast dla Barenboima są one jedynie niekompletnym zapisem niedościgłego ideału. U Saida w ogóle widoczne jest podejście literaturoznawcze, często myśli on o utworach muzycznych jako tekstach.

W trakcie dialogów padają często nazwiska różnych dyrygentów, zwłaszcza Wilhelma Furtwänglera, który inspirował Barenboima. Dla lepszego zrozumienia rozważań lepiej znać część jego wykonań. Jeszcze istotniejsze jest kojarzenie wspominanych utworów, takich jak IV symfonia Beethovena, czy uwertura do „Śpiewaków norymberskich” Wagnera.

Książkę bardzo dobrze się czyta i mimo skromnych rozmiarów, jest ona kopalnią wiedzy. Jednak jej lektura po trosze smuci w czasach wojny w Strefie Gazy, zwłaszcza, że obaj autorzy byli orędownikami pokoju i współpracy obu narodów mimo ich trudnej przeszłości...

Ta drobna i niepozorna książeczka zawiera wiele interesujących rozważań na temat wykonywania i odbioru muzyki klasycznej. Składa się z zapisów rozmów pomiędzy znanym dyrygentem i pianistą Danielem Barenboimem oraz literaturo- i kulturoznawcą Edwardem Saidem zredagowanych przez Arę Guzelimiana, dyrektora artystycznego Carnegie Hall, który w części z nich również...

Sięgnąłem po tę książkę z uwagi na Barenboima. Chyba byłem ciekaw, co tak wybitny dyrygent ma do powiedzenia o muzyce. Książka ma formę zapisu rozmów oraz zawiera dwa szkice. Kilka myśli, zwłaszcza Barenboima jest naprawdę ciekawych ale jakoś chyba pytania zadawane przez Saida nie sprawiały, że ta dyskusja toczyła się w jakiś szczególnie zajmujący sposób. Na plus dużo przemyśleń o muzyce Beethovena i Wagnera.

Sięgnąłem po tę książkę z uwagi na Barenboima. Chyba byłem ciekaw, co tak wybitny dyrygent ma do powiedzenia o muzyce. Książka ma formę zapisu rozmów oraz zawiera dwa szkice. Kilka myśli, zwłaszcza Barenboima jest naprawdę ciekawych ale jakoś chyba pytania zadawane przez Saida nie sprawiały, że ta dyskusja toczyła się w jakiś szczególnie zajmujący sposób. Na plus dużo...