„To nie przypomina niczego, co w Polsce ostatnio pisano”. Paszport „Polityki” dla Jula Łyskawy
Jul Łyskawa, autor dotąd nieznany, którego nazwisko, jak podejrzewano, może być pseudonimem, został laureatem Paszportów „Polityki” 2024. Pisarza nagrodzono za debiut zatytułowany „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców”. „Nagrodę chciałbym dedykować przeciętnemu polskiemu czytelnikowi, który czyta 0,6 książki rocznie”, mówił ze sceny Łyskawa.
ⓒ POLITYKA / Leszek Zych
Rozpoczynająca sezon nagród gala Paszportów „Polityki” 2024 za nami. Statuetki, uznawane za jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień polskiej kultury, przyznano już po raz 32. w siedmiu kategoriach. Przyznano też dwie nagrody specjalne.
Rzecz prosta, społeczność czytelniczą najbardziej ekscytuje rozstrzygnięcie w kategorii książka. W tym roku nominowano w niej Martę Hermanowicz za „Koniec”, Joannę Wilengowską za „Króla Warmii i Saturna” i Jula Łyskawę za „Prawdziwą historię Jeffreya Watersa i jego ojców”. Kapituła zdecydowała się nagrodzić ostatniego z nich.
Paszporty „Polityki” 2024 dla Jula Łyskawy
Jak podkreślono w trakcie gali, nagroda dla Łyskawy to nagroda za największe zaskoczenie literackie roku, za odwagę i szerokie horyzonty, za śmiech i wzruszenie.
„Debiut Łyskawy jest nade wszystko hołdem złożonym literaturze. Zauważmy jednak, jak to jest zrobione. Otóż od strony językowej perfekcyjnie (taka polszczyzna to dziś unikat), od strony kompozycji to też majstersztyk. Tutaj wszystko się zgadza, łączy ze sobą i przenika, mimo że na pierwszy rzut oka wydaje się rozsypane”, pisał o „Prawdziwej historii Jeffreya Watersa i jego ojców” (Wydawnictwo Czarne) Dariusz Nowacki.
Członkowie kapituły podkreślają, że historia opisana w debiucie Łyskawy cały czas trzyma czytelników w napięciu, a w fotel wbija już sama zagadka tożsamości Jeffreya Watersa.
Powstała powieść wielopoziomowa, poruszająca i zarazem pełna humoru, która zadaje całkiem poważne pytania: o działanie sztuki, o granice człowieczeństwa i o to, czy ludzkość w ogóle może się zmieniać.
Jul Łyskawa: potrzeba systemowych zmian
Odbierający statuetkę Jul Łyskawa żartował, że nagrodę chciałby zadedykować statystycznemu polskiemu czytelnikowi, który czyta 0,6. książki rocznie.
– W rankingach europejskich wypadamy gorzej niż w piłce nożnej, w co trudno uwierzyć – kontynuował. Zaproponował jednak, byśmy przestali się z owego statystycznego czytelnika śmiać.
Wyobraźmy sobie, że nim jesteśmy, i nagle nachodzi nas ochota, żeby przeczytać te swoje 0,6 książki rocznie, ale nie znamy się na literaturze, chcemy więc kupić tę książkę i udajemy się tam, gdzie sprzedaje się w Polsce książki, a więc na pocztę albo do supermarketu, albo do sieciowej księgarni, jeśli jesteśmy z dużego miasta, albo do netu, tam, gdzie jest najtaniej. Gdy wracamy do domu z wypromowaną w takim miejscu książką, nic dziwnego, że mamy dość literatury na resztę roku.
Łyskawa wspomniał słowa wręczającej Paszport Justyny Sobolewskiej, która przypomniała, że co trzy dni w Polsce padają księgarnie prowadzone przez pasjonatów. – Małe wydawnictwa zastanawiają się, czy jeżeli podniosą nakład arcydzieła ze śmiesznych 800 do równie śmiesznego tysiąca egzemplarzy, to nie zbankrutują, ludzie piszący, recenzujący, krytykujący, tworzący scenę literacką w naszym kraju pracują za śmieszne pieniądze albo prawie w ogóle nie za pieniądze – robią to z pasji – mówił nagrodzony pisarz.
I dalej:
To właśnie ci pasjonaci mogliby pokazać czytelnikowi, że literatura może go złapać za jaja mocno, ale tak, że mu się spodoba albo przeciwnie – nie spodoba mu się, ale zacznie myśleć. Ale do tego potrzebne jest wsparcie odgórne, inicjatywa systemowa, nie debata na temat problemów rynku książki, tylko konkretne działania, bo ogólnopolskie czytanie wierszy Kochanowskiego nie podniesie w Polsce czytelnictwa ani tym bardziej nie podniesie tego zapalanie zielonego światła przed wielkimi dystrybutorami, hurtownikami do tego, żeby to oni decydowali o kształcie polskiego rynku książki. Hurtownicy i dystrybutorzy nie mogą narzucać warunków. Literatura to nie są mrożonki.
Kim jest Jul Łyskawa?
Członkowie kapituły podkreślili, że powieść Jula Łyskawy „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców” pojawiła się jak meteoryt, zaskoczyła rozmachem i pisarską dojrzałością. Dodano, że zastanawiano się, kim jest autor, o którym dotąd nie słyszeliśmy. Podejrzewano nawet, że to pseudonim. Tymczasem Jul Łyskawa istnieje, urodził się w 1984 r. w Warszawie, jest absolwentem Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie obronił pracę poświęconą twórczości Stanisława Dygata. Był uczestnikiem Czarnych Warsztatów Pisania Prozą i finalistą projektów wydawniczych festiwali Stacja Literatura (2018, 2020) i TransPort Literacki (2022). Publikował krótką prozę w „Akancie”, „Arteriach”, „Ha!arcie” oraz antologii Uniwersytetu Gdańskiego „Proza życia”. Pracuje jako redaktor i tłumacz związany z rynkiem czasopism i książek dziecięcych. Dodaje, że jest „w szczęśliwym związku z pisarką Katarzyną Kubicką (autorką powieści »Ballada o Sylwii«), z którą ma niespełna pięcioletnią córkę, najwspanialszą paleontolożkę na świecie”. A poza tym nazywa siebie kibicem Legii i postmodernizmu oraz psychofanem Darłówka.
Paszporty „Polityki” 2024 – lista laureatów
Oprócz Łyskawy za dokonania w ubiegłym roku Paszporty otrzymali: Kamila Tarabura (film), Wojciech Grudziński (scena), Kuba Więcek (muzyka popularna), Gabriela Legun (muzyka poważna), Monika Drożyńska (sztuki wizualne) oraz NAFO i Kamil Dyszewski (kultura cyfrowa).
Tytułem Kreatora Kultury w tym roku kapituła uhonorowała reżysera Marka Koterskiego. Po raz drugi przyznano też Paszport Czytelników „Polityki”. Wyróżniono nim aktorkę Sandrę Drzymalską.
Tagi i tematy
komentarze [48]
Literat pouczający innych, co czytać, czego nie czytać, jak ma się czytelnictwo w kraju do piłki nożnej i kogo on szanuje za jego literackie wybory jest ciekawym ale zupełnie nieszkodliwym przypadkiem. Debiutant ocenia czytelników - arcyciekawe i czy teraz z Paszportem nie będzie mu przypadkiem wolno jakby więcej? Nagrody z pewnością bywają trampoliną do dobrego. Niestety,...
Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam więcej
