Inne ochoty. Jerzy Pilch w rozmowach z Eweliną Pietrowiak. Część 2

Spojrzenie na życie człowieka z dużymi trudnościami i problemami było dość sporym mentalnym dla mnie wyzwaniem. Wplecione fragmenty felietonów czy wypowiedzi innych osób był dla mnie momentami przejawem zwiększania objętości pozycji. Choć rozumiem, że autor miał duże wyzwanie, bo JP nie był zawsze chętny na wypowiadanie się, a wręcz poprowadził kontr historię z osoba, z którą był związany przez pewien czas. Po przeczytaniu mam poczucie, że czytałam o życiu bardzo samotnego, smutnego człowieka przewrażliwionego na punkcie swojego ego. Spojrzałam na niego jako człowieka przekonanego o swoim geniuszu i żądającego podporządkowania się całemu otoczeniu do jego "humorów". Nie jestem zaskoczona, jeśli JP ten obraz siebie mu się nie spodobał. Ciężko się przyznać przed sobą, a co tu mówiąc przed otoczeniem, że jesteśmy skażeni rakiem samotności, poczucia bycia wielkim geniuszem i leczącego swoje smutki w alkoholu nie potrafiącego zbudować relacji z drugą stroną - tylko ją podporządkowania sobie... Czy taki był zamiar w tworzeniu biografii tego nie wiem.... podsumowując mieszane, subiektywne odczucia. Nie wiem czy polecam...

Jest to moja 3 książka tego autora i już wiem, że są to lektury pełne przemyśleń i rozważań. Na dłuższą mętę może to być męczące. Charatkerystyczny styl pisania J. Pilcha. Osobiście lubię nawiązanie w tekście do innej literetury i do sztuki. Książka o miłości, jednak mam wrażenie, że w każdym jego tytule jest ten motyw i w moich oczach ociera się to o erotomanię? skoro ktoś tak bardzo rozpisuje się na uciechami cielesnymi i tak szeroko je analizuje i w zazsadzie wszystko kręci się dookoła pożądania to jak to nazwać inaczej?

„Jestem osobny. Zawsze byłem osobny i ta osobność jest moją jedyną ojczyzną”. Choć to zdanie mogłoby paść z ust wielu artystów, w przypadku Marcina Świetlickiego brzmi ono jak manifest programowy. Książka „Nieprzysiadalność. Autobiografia”, będąca zapisem wywiadu-rzeki przeprowadzonego przez Rafała Księżyka, to fascynujący, duszny i momentami boleśnie szczery portret jednego z najważniejszych polskich poetów i muzyków przełomu wieków. To lektura, która drażni, zachwyca i nuży jednocześnie, co czyni ją idealnym odzwierciedleniem samej postaci Świetlickiego, ocenionym przeze mnie na solidne 7/10. Poeta w kontrze do wszystkiego Rafał Księżyk, doświadczony dziennikarz muzyczny, wykonuje tu tytaniczną pracę, próbując okiełznać rozmówcę, który z zasady wymyka się wszelkim klasyfikacjom. Świetlicki w tej rozmowie jest dokładnie taki, jakiego znamy z wierszy czy tekstów zespołu Świetliki: ironiczny, zdystansowany, przesiąknięty specyficznym krakowskim spleenem i programowo niechętny do wpisywania się w jakiekolwiek nurty polityczne czy towarzyskie. Tytułowa „nieprzysiadalność” to nie tylko poza – to głęboko zakorzeniona cecha charakteru, która kazała mu odrzucać ordery, bojkotować media i kpić z autorytetów, nawet tych, które sam współtworzył. Podróż przez epoki i knajpy Autobiografia jest barwnym, choć często mrocznym zapisem przemian kulturowych w Polsce. Od szarzyzny PRL-u, przez karnawał wolności lat 90., aż po współczesność, którą poeta diagnozuje z właściwym sobie pesymizmem. Księżyk umiejętnie wyciąga ze Świetlickiego wspomnienia o początkach pisma „BruLion”, o legendarnej już krakowskiej bohemie i o narodzinach polskiej sceny alternatywnej. Dla fanów twórczości Marcina to prawdziwa kopalnia wiedzy o genezie konkretnych utworów czy tomików, a także o trudnych relacjach z innymi ikonami literatury i muzyki. Problem z „Nieprzysiadalnością” leży w jej objętości i momentami zbyt silnej autokreacji bohatera. Świetlicki, choć deklaruje szczerość, często chowa się za maską cynizmu lub zbywa pytania żartem, co po kilkuset stronach może być dla czytelnika męczące. Niektóre partie tekstu, dotyczące szczegółowych animozji środowiskowych czy kulinarno-alkoholowych eskapad, wydają się nieco przegadane i zrozumiałe jedynie dla wąskiego grona wtajemniczonych. Można odnieść wrażenie, że poeta bawi się z Księżykiem (i czytelnikiem) w kotka i myszkę, nie pozwalając do końca zajrzeć pod podszewkę swojego „ja”. To książka obowiązkowa dla każdego, kto dorastał przy dźwiękach „Oplutego” czy „Pobitych garów”. To portret artysty, który wybrał trudną drogę bycia „pomiędzy” – zbyt literackiego dla świata rocka i zbyt rockowego dla świata literatury. Rafał Księżyk stworzył dokument epoki, a Marcin Świetlicki, mimo swoich uników, po raz kolejny udowodnił, że jest jednym z najciekawszych obserwatorów polskiej rzeczywistości. Lektura zostawia nas z poczuciem fascynacji, ale i pewnego chłodu – dokładnie tak, jak po lekturze wiersza, który zrozumieliśmy tylko w połowie, ale którego rytm nie chce wyjść nam z głowy. To monumentalny zapis walki o prawo do bycia sobą w świecie, który nieustannie chce nas do kogoś „przysiąść”.

Krótkie opowieści snute wokół zatrzymanych w pamięci przeżyć. Niektóre smutne, niektóre wesołe, niektóre codzienne. Podróż po nieistniejących już światach dzieciństwa i młodości, która każe nam zastanowić się nad tym, co już bezpowrotnie utraciliśmy. A to wszystko napisane naprawdę piękną i skondensowaną prozą.

Jak bardzo zgadzam się z Filipowiczem, i to w tylu sprawach... Z jego obawami, przemyśleniami, podejściem do świata. Odnajduję w opisywanych emocjach i siebie, i otaczających mnie ludzi. Postać ojca autora przewijająca się w kilku miejscach wywołuje rozczulenie, ogromny smutek, i trochę zazdrość. Świat opisywany przez Filipowicza jest fascynujący, to ten najzwyklejszy świat wokół nas, ze wszystkimi uczuciami, tymi wzniosłymi, i tymi niedobrymi i głupio-złymi. Filipowicz przypomina, jak można patrzeć na to wszystko "zwykłe" co obok nas i w nas. Przypomina o uważności, która jakiś czas temu stała się po prostu modna, a przecież ta uważność była zawsze, tylko teraz jest tak protekcjonalnie afirmowana. Przepiękne opowiadania. Zdjęcie na okładce jest dla mnie totalnie nietrafione.

Jak to cykl felietonów, których wspólnym mianownikiem jest miejsce publikacji, teksty są lepsze lub gorsze. Język Masłowskiej, który tak świetnie się czyta jako narzędzie zaangażowane w opis choroby polskiej, użyty do przedstawienia przygód autorki natychmiast demaskuje opowieść jako mało wiarygodną, zbyt upozowaną. Poza tym Masłowska opisuje popkulturę, tymczasem niektórzy naprawdę nie używają telewizora, albo posiadając go nie śledzą programów typu "Azja Express" (raz czy dwa, czyli pewnie trzy i więcej, musiałam się posiłkować gugielem, żeby zidentyfikować ludzi i miejsca). Kupię album "Latem w mieście", mówię sobie. Felietony "PUA", "Lata dwutysięczne" i "Warszawa" też spoko, o Beksińskich przeczytałam i miałam podobnie jak autorka. Pół na pół, znaczy.

Dlaczego nie zachwyca, a zachwycać miała…? Wydaje mi się, że wielu czytelników pomyliło Mistrza Młynarskiego z książką ‘Młynarski. Rozmowy’. Większość super pozytywnych recenzji rozpoczyna się od peanów na cześć, od wyznań miłości, pokłonów w kierunku twórczości czy podziwu dla charyzmy, kultury osobistej, intelektu i finezji pana Wojciecha. I ja mogę się również podpisać pod tym wszystkim obiema rękami i nogami. Albowiem Młynarskiego lubię. Nie uwielbiam, ale nucę, cytuję, słucham ku pokrzepieniu serc. Mocno zdziwiło mnie, że ktoś może postrzegać go jako przaśnego, rubasznego i seksistowskiego twórcę przyśpiewek i pioseneczek w stylu pijanego wujka na weselu (https://lubimyczytac.pl/ksiazka/od-oddechu-do-oddechu-najpiekniejsze-wiersze-i-piosenki/opinia/64575960),ale obce jest mi też popadanie w kolejną skrajność. Rewelacyjna? Wybitna? Arcydzieło? – takie są w większości opinie o książce „Młynarski. Rozmowy”, której autorem jest … Wojciech Młynarski. Czy jednak na pewno? Jest autorem odpowiedzi na pytania, ale moderatorem rozmowy, autorem koncepcji przedstawienia portretu, niejako współtwórcą tego pamiętnika jest Agata Młynarska. A ona, jako rozmówca i autor całego przedsięwzięcia, arcydzieła – moim skromnym zdaniem - nie stworzyła. Nie chcę odbierać książce uroku. Ciekawe było poczytać, jak zostaje się tekściarzem. Miło było udać się w podróż sentymentalną po spektaklach, na których wystawałam gdzieś na schodach na wejściówkach, bo na bilety mnie nie było stać (nawet z pieniędzy oszczędzanych na szkolnych obiadach :))),albo po prostu było niemożliwością je dorwać. Wspaniele dowartościować się znajomością większości wymienianych twórców, poetów, aktorów (A może jednak zdołować, gdzyż tak dalekie sięganie pamięcią już mniej uroczo przypominało mi moim wieku?). Fajnie było zajrzeć do warsztatu mistrza, zobaczyć jego biurko – takie zwykłe, odziedziczone po dziadku, stojące gdzieś w mieszkaniu na warszawskim blokowisku. Ale to były takie drobne smaczki, nawet nie ploteczki. Wszystko poza tym, to nic innego jak – i tu zacytuję kolejnego czytelnika, gdyż nie sposób się z nim nie zgodzić – „Niewiele więcej niż laurka od dzieci. […] Trzeba czekać na poważną biografię”. (https://lubimyczytac.pl/ksiazka/mlynarski-rozmowy/opinia/66407359) Na koniec dodam pewną anegdotkę. Lubię pisać limeryki i inne moskaliki. Dobrze się przy tym bawię i śmiem twierdzić, że wychodzą mi nieźle, nawet po angielsku. Pewnego dnia moja mama powiedziała: „Piszesz o wszystkich, a kiedy stworzysz limeryk na mój temat?” Wyzwanie podjęłam, ale … wiłam się straszliwie. Limeryk, a raczej cały 18-zwrotkowy limerykowy ‘poemat’ powstawał w ogromnych bólach. Nie twórczych. Ale ‘cenzorskich’. Bo mój wewnętrzny cenzor co chwila zadawał mi pytania czy aby nie za ironicznie, nie za ostro, czy mama się nie obrazi moim postrzeganiem jej osoby. I wydaje mi się, że w tym przypadku zadziałał ten sam mechanizm. Poprawnie napisana laurka, bez trudnych pytań … Dodatkowo, w ebooku czasami podpisy nie zgadzały się ze zdjęciami, a załączone programy czy listy, przy nawet największym powiększeniu były nieczytelne, co było lekko irytujące. Ps. Errata. Otóż ... przy okazji wiosennych porządków znalazłam na półce egzemplarz tej książki. Namacalny nie tylko w sensie dosłownym, ale też jako dowód, że naprawdę chciałam tę książkę przeczytać (a ze względu na ograniczenia lokalowe nie kupuję zbyt dużo książek drukowanych). I muszę przyznać, że tu dopiero widać różnicę między ebookiem (o audiobooku nawet nie wspominając) a wydaniem klasycznym. Książka jest pięknie wydana, zdjęcia w tej oprawie są bardzo klimatyczne i poniekąd zrewidowałam swój pogląd na zachwyty innych czytelników. Podwyższam ocenę z 5 na 6 (jednocześnie podtrzymując to, co napisałam wcześniej :))

"Powiedzieć, iż powoli wkrada się monotonia, to nic nie powiedzieć". „Zapisuję – nie wiadomo dla kogo - dzieje zaniku”? Coś mi ta fraza przypomina Nie robię z siebie idioty, nie kreuję się ze starczym kabotyństwem na malowniczego dementa; w sensie ścisłym mam dziewięćdziesiątkę na karku i to, i owo, a prawdę powiedziawszy prawie wszystko zapominam. {…} Nie ma dwudziestolatków, nie ma prawdziwych mężczyzn, nieprawdziwych też nie ma; nie ma zdumionych nagłą utratą młodości starców. Ani ekspedientów, ani ekspedientek, ani sprzedawców, ani sprzedawczyń, ani ochroniarek, ani ochroniarzy. Puste są kina, filharmonie i stadiony, w teatrach nie ma aktorów, ani publiczności. Puste autobusy, puste samoloty, puste tramwaje. Puste lotniska, dworce i parkingi. Nie ma policjantów, nie ma strażaków, nie ma sanitariuszy. Powiedzieć, iż powoli wkrada się monotonia, to nic nie powiedzieć". J. Pilch, Żywego ducha Żywego ducha J. Pilcha – powieść (dystopia) z 2018r., należy do jednych z ostatnich tekstów autora, zmarłego 29 maja 2020 r. Pomysł zmierzenia się z Apokalipsą, jak sam przyznaje zaczerpnął ze stu stron Wydarzenia Guida Morsellego, powieści w przekładzie B. Sieroszewskiej, (wyd. polskie - 1980r.). J. Pilch wraca do tematu zagłady świata po czterdziestu latach od lektury tekstu włoskiego pisarza, by rozliczyć się z własnego życia, doświadczenia choroby, bólu i cierpienia, a przede wszystkim samotności. Jak napisze W. Bereś - to „powieść opowiadającą o samotności ostatniego człowieka”. Inicjalne zdanie Żywego ducha zapowiada historię, którą Każdy chciałby odkryć, by dowiedzieć się, jak może wyglądać Zagłada i kto jest jej autorem: „Przez otoczone kredowymi wzgórzami miasto, w którym w zupełnej samotności, niedołężny i schorowany spędzam końcówkę życia, przeszedł anioł śmierci i mało, że wszystkich szlag trafił, to wszyscy zniknęli”. W typowej dla autora frazie czytelnik odnajdzie słowo - klucz: „zagłada”, „cyrk”, „plaga”, „Apokalipsa”, itp., będące osią pierwszoosobowej narracji, od pierwszej, do ostatniej strony. Rzecz dotyczy Warszawy (Pałac Kultury, Plac Zwycięstwa, Hoża...) i jej mieszkańców, z jedynym uratowanym narratorem. Pytanie fundamentalne nie schodzi z ust ocalałego: kto jest winien zagłady? O pustce nie tylko miasta, ale i świata, w którym przyszło mu dopełnić żywota, jest przekonany od samego początku, bo „zwielokrotniona pustka dławiącym dopełnieniem wszystkich pustek świata była”.

W.W to barwna postać , żyjąca legenda polskiej sceny muzycznej . Wywiad czyta się lekko , płynnie snuje się cała historia a jak do tego dołączymy własne doświadczenia , koncerty i wydarzenia z życia przy których Wojtek i ferajna był obecny to pozycja obowiązkowa .

#Wyzwanie czytelnicze LC kwiecień 2025 Książkę "Wymazane" Michała Witkowskiego czytałam po raz pierwszy kilka lat temu. Teraz sięgnęłam po nią ponownie, bo po prostu chciałam trochę jakby "odświeżyć" swoją głowę. Gdy wpadam w czytelniczy trans, nie zastanawiam się często nad sensem własnego życia, lecz niejako wcielam się w role bohaterów książek. Tym razem chciałam przypomnieć sobie te książkę może dlatego, że sama mam problemy ze zdrowiem jak jedna z bohaterek tej powieści. Alexis jest królową pieczarek i wielu jeszcze innych biznesów w miejscowości o nazwie Wymazane. Okazuje się, że mimo bogactwa i pewnej władzy, nie udało jej się jednak uciec przed ciężką chorobą. Autor w sposób humorystyczny i magiczny oraz dosyć wulgarny, snuje opowieść o tym małym miasteczku i jego absurdalnie wykreowanych mieszkańców. "Wymazane leży daleko, daleko, gdzieś na północnym wschodzie, przy granicach z obwodem kaliningradzkim i Litwą, smagane polarnymi, syberyjskimi wiatrami, wśród odwiecznych bagien i puszcz nieprzebytych, kędy muchomór sromotnikowy toczy swe zwodnicze jady, kędy trujące zioła wykwitają jak grzyb na suficie: tojad, konwalia majowa, ciemiężyca zielona, blekot pospolity, owoce wilczego łyka, wilcza jagoda, cis, jaskier jadowity, kąkol polny, szalej... Staruchy zbierają tu wyłącznie trucizny, bo uważają, że w małych dawkach leczą." W miasteczku życie toczy się między lasem, gdzie rosną tylko trujaki a parkingiem dla TIR-ów. Są tu też bloki postawione na bagnach, jest biblioteka - dyskoteka, ferma lisów oraz Tesco, które stało się konkurencją dla lokalnego sklepiku. Jest tu też kilka grup oryginalnych mieszkańców, którzy są tak charakterystycznie nakreśleni, że z łatwością można ich sobie wyobrazić. Głównym bohaterem i narratorem jednocześnie jest Piękny Damian, który już jako młody chłopiec miał dziwne upodobania. Fascynują go kobiety stare i grube, więc nic dziwnego, że i królowa pieczarek nim się zainteresowała. A co z tego wyszło??? Nie ma tu typowego romansu, ale książkę czyta się dobrze, wciąga niesamowicie i trudno się od niej oderwać. Mimo tego, że w tej książce jest wiele wulgaryzmów, ale jakoś mnie nie rażą zbytnio, może się już do takiego języka autora przyzwyczaiłam... Opowiedziana przez Michała Witkowskiego historia jest pełna goryczy i swoistego humoru, dlatego do niej pewnie wróciłam. Warto ją poznać. Książkę ponownie przeczytałam dzięki BONITO i serwisowi Dobre Chwile.

Liczył się tylko jazz Jazz, stosując duże uproszczenie, zanim jeszcze przybrał formę bluesa, swingu czy ragtime’a i na długo przed pojawieniem się w Nowym Orleanie zespołów dixielandowych, był muzyką przywiezioną z Afryki przez jej zniewolonych mieszkańców - muzyką Niewolników. Rytmiczną, swobodną, pełną improwizacji, angażującą słuchaczy i wykonawców, a co najważniejsze wyrażającą tęsknotę za wolnością. Nie wiem, co bardziej – czy to właśnie te cechy jazzu, czy jego amerykańskie, imperialistyczne pochodzenie, sprawiały, że w pierwszych latach powojennych był szykanowany, a nawet wręcz tępiony. Mimo dużej popularności w latach trzydziestych, po roku 1948 aż do 1957 jazz w Polsce musiał zejść do podziemia - nazwano ten okres „katakumbowym”. Właśnie mniej więcej w tym momencie rozpoczyna się ta niezwykła biografia. Introwertyk. Mówili o nim: „Najczęściej wydaje się nieobecny. Siedzi w środku samego siebie i nikomu się nie zwierza z tego, co czuje, o czym myśli. Przezywają go Nietoperz, bo wygląda jakby spał w dzień” [1]. Krzysztof Komeda Trzciński – pianista jazzowy, ale przede wszystkim kompozytor utworów jazzowych i muzyki filmowej. Kiedy okazało się, że trudno mu godzić pracę lekarza z pasją muzyczną, zrezygnował z wykonywania zawodu. To kompozycje muzyki filmowej przyniosły mu największą popularność i są rozpoznawane nawet przez osoby, które deklarują, że jazzem się nie interesują. Zilustrował muzycznie przeszło 60 różnych filmów: fabularnych, dokumentalnych, animowanych, w tym ponad 10 w reżyserii Romana Polańskiego. Ze swoim zespołem Komeda Quintet nagrał słynny album „Astigmatic”, uważany za jeden z najlepszych w tzw. polskiej szkole jazzowej. Kolejna biografia Krzysztofa Komedy Trzcińskiego może nie zainteresowałaby mnie tak bardzo, gdyby nie jej podtytuł: „Osobiste życie jazzu” i nazwisko autorki. Wcześniejsze publikacje Magdaleny Grzebałkowskiej - jej biograficzny debiut „Ksiądz Paradoks. Biografia Jana Twardowskiego” i „Beksińscy. Portret podwójny” - sprawiły, że mniej więcej wiedziałam już, czego się spodziewać i miałam pewność, że w warstwie biograficznej książka mnie nie rozczaruje, ale byłam jednocześnie ciekawa, w jakim stopniu autorka wywiąże się z sugerowanej w tytule obietnicy przedstawienia kulis (skoro „życie osobiste”) polskiej sceny jazzowej. Ani w jednym, ani w drugim aspekcie nie rozczarowała mnie ta biografia i zapewniam, że początki nowoczesnego jazzu w Polsce nie są w niej tylko tłem. Nie wiem, czy już w założeniach miał to być projekt komplementarny, ale taki jest - w mojej ocenie - efekt. Można czytać ją dla Komedy, można również wyłącznie dla jazzu. A czyta się ją jak dobrą powieść. Emocje rosną, a utrzymać uwagę czytelnika na niemal 500 stronach nie jest łatwo. Zakończyłam z przyspieszonym tętnem, mimo że doskonale wiedziałam, w jaki sposób skończy się ta historia - że jej bohater odejdzie przedwcześnie, tragicznie, a jednocześnie chciałoby się powiedzieć bezsensownie i niepotrzebnie (choć w obliczu śmierci brzmi to nieodpowiednio). Krzysztof Komeda Trzciński urodził się w 1931 roku, a zmarł w 1969, mając zaledwie 38 lat. Jeśli prześledzimy losy jego innych sławnych rówieśników, w tym również wielu przyjaciół, to zauważymy, że i oni odchodzili zadziwiająco szybko, w równie feralnych okolicznościach, w sposób gwałtowny i w podobnym wieku: Zbigniew Cybulski (1927-1967),Bogumił Kobiela (1931-1969),Marek Hłasko (1931-1969),Andrzej Munk (1921-1961). Pojawiały się w związku z tym absurdalne teorie spiskowe tych, którzy w tym zbiegu okoliczności dopatrywali się działania sił nadprzyrodzonych, fatum, wpływu loży masońskiej, klątwy, satanistycznego spisku z udziałem Romana Polańskiego itp. Biografia Komedy również w tej sprawie udziela wielu wskazówek, opisując styl życia w Polsce lat powojennych (50., 60.). W okresie, kiedy muzycy i słuchacze musieli ukrywać się ze swoją pasją, czyli do roku 1956 i również później, kiedy mogli już oficjalnie dawać koncerty, wciąż towarzyszył im alkohol. Piło się często, dużo, a wynikająca z tego nonszalancja prowokowała tak wiele niebezpiecznych sytuacji, że należałoby się raczej dziwić, że nie zebrała jeszcze większego żniwa. Przyczyny bywały więc często prozaiczne, pozbawione ingerencji sił nieczystych, co nie zmienia faktu, że polska kultura u schyłku lat sześćdziesiątych straciła wielu obiecujących artystów, których twórczość mogła się dopiero rozwinąć. W tym miejscu można rozpocząć snucie innych teorii na temat przyczyn takiego zjawiska – pokolenie Kolumbów, ciągłe poczucie nietrwałości, nieposkromiony apetyt na życie ludzi, których młodość i świadome dzieciństwo przypadało na lata wojenne? Magdalena Grzebałkowska nie miała łatwego zadania. W przeciwieństwie do bohaterów dwóch poprzednich biografii, ten nie tylko odszedł wcześnie, ale był bardzo powściągliwy w wyrażaniu swoich emocji w innej formie niż za pośrednictwem muzyki. Nieliczne widokówki wysyłane z różnych miejsc na świecie, najczęściej do rodziców, oszczędne wywiady, których udzielił – to w zasadzie wszystko. Zostały utwory, nagrania i podkreślana przez wszystkich, wręcz symboliczna, małomówność. Informacje o Komedzie autorka zbierała, osobiście docierając do wszystkich, z którymi łączyły go jakieś prywatne lub zawodowe relacje. Na wstępnie przygotowanej liście zebrała ponad 160 nazwisk. Nie ze wszystkimi udało się przeprowadzić wywiady, ostatecznie, jak podaje, bazowała na około 80 rozmowach. Podróżowała w tym celu po Polsce i nie tylko, bo oprócz kilku bliższych wyjazdów zagranicznych, udała się tropem Komedy do Stanów Zjednoczonych. Dotarła do rodziny, muzyków, aktorów, innych uczestników życia muzycznego i ostatniego żyjącego świadka wypadku, który wydarzył się w Stanach Zjednoczonych. W oparciu o tę relację przedstawiła nową i bardzo wiarygodnie brzmiącą wersję wydarzeń, które stały się bezpośrednią przyczyną śmierci muzyka. Pozostała jeszcze żmudna praca w archiwach w poszukiwaniu dokumentów potwierdzających uzyskane informacje, karierę artystyczną kolejnych zespołów, które tworzył lub z którymi współpracował, oraz tych pokazujących tło – Polskę lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, a to wszystko przecież tylko etapy przygotowawcze. Książka ma nie tylko bogatą bibliografię, indeks nazwisk i źródeł. Podzielona jest na 100 zatytułowanych rozdziałów, z których każdy ma przynajmniej kilka podrozdziałów. Bibliografia załącznikowa podana jest na końcu książki, ale podzielona i ponumerowana w obrębie rozdziałów, co dobrze porządkuje informacje i dla mnie było dużym ułatwieniem. Pod względem merytorycznym jest przygotowana niezwykle starannie - dla osób szczególnie interesujących się jazzem, kulturą czy wręcz historią lat powojennych może być prawdziwym „źródłem źródeł” do dalszego zgłębiania tematu. W samej biografii znajdujemy już wiele informacji o życiu codziennym, imprezach towarzyszącym koncertom, lokalach – Piwnicy pod Baranami, słynnym SPATiF-ie, kontaktach towarzyskich, cenach, jakie obowiązywały, problemach, jakie mieli muzycy ze zdobyciem instrumentów, płyt, a nawet ubrań. Pojawiają się tu nie tylko postacie ze świata muzyki jazzowej jak Andrzej Trzaskowski, Tomasz Stańko, Jerzy Milian, Andrzej Kurylewicz, Wojciech Karolak czy Urszula Dudziak, czołówka świata filmowego z Romanem Polańskim, Jerzym Skolimowskim, Witoldem Sobocińskim, również Leopold Tyrmand, Krystyna Sienkiewicz i wiele innych osób – ich indeks zajmuje dwanaście stron drobną czcionką, więc przytaczam tylko tych, którzy zwrócili moją szczególną uwagę. Autorka szczególnie dokładnie relacjonuje pierwszy festiwal jazzowy w Sopocie oraz powstanie (w 1958 r.) i kolejne edycje słynnego Jazz Jamboree. Nie jest to jednocześnie biografia pozbawiona wątków bardzo osobistych, dotykających życia prywatnego artysty - małżeństwa z Zofią, która była jednocześnie jego menadżerką (trzeba przyznać bardzo, jak na te siermiężne czasy, skuteczną i aktywną) - związku trudnego, ze smutnym zakończeniem. Zofia jest dla mnie niemniej ważną bohaterką w tej historii. Pozostaje w tle Krzysztofa Komedy, jest „czarnym charakterem” – dominująca, zaborcza i - jak podkreślają rozmówcy Magdaleny Grzebałkowskiej - przemiła, pod warunkiem, że nie pod wpływem alkoholu. Postać bardzo niejednoznaczna, jak na czasy wczesnego PRL-u niezwykle nowoczesna, która odegrała ważną rolę w życiu muzyka, a jej życiorys mógłby być materiałem do osobnej historii. Poza świetnym publicystycznym stylem - oszczędnym i skupionym na przedstawieniu tylko dobrze udokumentowanych faktów - bez nadinterpretacji wydarzeń czy luźnych domysłów, biografia Krzysztofa Komedy Trzcińskiego jest jednocześnie przygodą literacką, wycinkiem z historii jazzu w Polsce, zapisem reporterskiego śledztwa i próbą stworzenia portretu psychologicznego postaci w jednym. Jestem pod jej wielkim wrażeniem, cieszę się, że mam ją na swojej półce. 1. Magdalena Grzebałkowska, „Komeda. Osobiste życie jazzu”, Wydawnictwo Znak, 2018, s. 49 Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie bez zgody autora zabronione.

Te opowiadania są bardzo poruszające. Mówią o kobiecej sile, ale też o męskiej zemście za tę siłę. O sensie życia i o momentach, kiedy ten sens gdzieś się gubi. Pojawia się trudna miłość, strach, okrucieństwo wojny i wiele twarzy ludzkiego nieszczęścia. Jest też tęsknota, taka aż bolesna. Wszystko zostało napisane pięknym, przejmującym językiem. Mam wrażenie, że po tej książce każdy może dostrzec coś ważnego, coś zrozumieć albo po prostu poczuć w sobie jakąś nową potrzebę czy pragnienie.

Dorota Masłowska to pisarka wzbudzająca skrajne emocje, lecz pozostająca niewątpliwie mistrzynią w obserwowaniu Polaków. Dała temu wyraz w swoich wcześniejszych książkach, a w „Innych ludziach” tylko to potwierdza. Tym razem opisuje rzeczywistość w oryginalny sposób, bo w rytmie rapu, w który wpisane są losy mieszkańców brudnej, zmęczonej i pełnej frustracji Warszawy. Jak Iwona, która ma pozornie wszystko: nowocześnie urządzone przez słynnych architektów mieszkanie, syna i zapewniającego komfort ekonomiczny męża. Świetnie czuje się w Kambodży, gdzie w luksusowych hotelach karmi się wdzięcznością ludzi, rozdając im napiwki, bo wreszcie może poczuć się kimś ważnym i zadowolonym z siebie. W Polsce czuje się tylko nieszczęśliwa. Na zewnątrz piękna i elegancka, w środku to kłębek lęków. Szuka ucieczki w leki, przypadkowy seks i zakupoholizm, co pomaga tylko na chwilę, wyzwalając z czasem wyrzuty sumienia. Szuka więc dalej – na instagramowych profilach znajomych - w ich nowych samochodach i idealnych aranżacjach domów. Podziwia ich pełne sukcesu twarze i czuje, że to są prawdziwi szczęśliwcy, którym za wszelką cenę musi dorównać. Postanawia więc żyć jak oni. Razem z mężem pojadą do Australii albo Nowej Zelandii, wrzuci zdjęcia do sieci i będzie obsesyjnie śledzić, ilość polubień. Na drugim biegunie tej samej Warszawy spotykamy Kamila – młodego człowieka z patologicznego środowiska, niedoszłego rapera żyjącego na wieczny kredyt u dilera. Dla Iwony ta pozornie bliska relacja jest jedynie rozpaczliwą próbą wypełnienia dojmującej pustki i reakcją na emocjonalny chłód męża. Ich spotkanie to zderzenie dwóch osobnych światów, między którymi nie ma szans na żadną nić porozumienia. Brak wspólnego języka i emocjonalna próżnia sprawiają, że ich relacja - ograniczona wyłącznie do sfery seksualnej - pozostaje jałowa i pozbawiona szans na jakąkolwiek autentyczną więź. Kamil nie marzy o Kambodży - on marzy o tym, by w końcu wydać płytę i wyrwać się z dusznego bloku, w którym każdy dzień smakuje tak samo beznadziejnie. Choć dzielą ich pieniądze i pochodzenie, oboje wpadają w tę samą pułapkę fasadowości. Niezależnie od stanu konta, w świecie pokazanym przez Masłowską liczy się tylko to, co zewnętrzne i namacalne, co ma dawać choćby chwilowe złudzenie bycia kimś ważnym. Markowy but i ciuch, luzackie podejście do życia – to obowiązkowe rekwizyty, które trzeba wystawić na pokaz. Do tego rygor siłowni, mający rzeźbić ciało, które maskuje puste wnętrze. To świat zewnętrznego blichtru i wewnętrznego rozpadu, gdzie pod fasadą pozornej normalności pulsują niepewność i lęki. Masłowska przygląda się nie tylko dorosłym. Krytycznie patrzy na nastolatków, w których już teraz dostrzega zalążek przyszłej Iwony czy kolejnego Kamila. Problemy nie znikają przecież z czasem – one pęcznieją, sprawiając, że życie zaczyna boleć coraz bardziej. Młodzi nie szukają jednak ucieczki; pozbawieni motywacji, trwają w maraźmie, żyjąc z dnia na dzień bez wytyczonej ścieżki czy konkretnego celu. Karmiąc się jedynie doraźnymi impulsami i mglistymi marzeniami, bezwładnie dryfują przez życie jako ludzie o nieokreślonej tożsamości. Autorka bez skrupułów demaskuje wszechobecną bylejakość. Krytykuje miałkość egzystencji, poziom kształcenia, jakość kultury i metody wychowania – wystawia surową ocenę naszej staczającej się mentalności. Robi to niemal mimochodem, wtrącając kąśliwe uwagi o polityce, nauce czy postępującym zatarciu tożsamości we współczesnym świecie. To obraz rzeczywistości, która bezpowrotnie traci swój fundament. Masłowska pokazuje świat, w którym nastąpił całkowity zanik więzi i uczuć. Ludzie, choć blisko siebie, są rozdzieleni ekranami iPhone’ów. Zagubieni w rzeczywistości pozbawionej zasad i wartości, szukają ratunku w lekach, alkoholu i dragach. To lekarstwa, które tylko na moment pozwalają zapomnieć o wewnętrznych koszmarach. „Inni ludzie” to opowieść o wielkim braku - braku miłości, braku zakotwiczenia i braku języka, który potrafiłby nazwać nasze nieszczęście inaczej, niż przez wulgaryzmy lub reklamowy slogan. Autorka niczego nie upiększa. Zostawia nas w samym środku dusznej, warszawskiej atmosfery, z echem rapowanego bitu w uszach i niewygodnym pytaniem o to, czy tytułowi „inni” to w jakichś częściach nie my sami. To lektura skłaniająca to tego, by pod warstwą blichtru dostrzec to, co w nas najbardziej kruche i prawdziwe. Głównym bohaterem książki jest tu bez wątpienia język. Po raz kolejny Masłowska zachwyca umiejętnością posługiwania się nim oraz niezwykłą zdolnością przelewania na papier obrazów z otoczenia, układając je tym razem w raperskie rytmy i rymy. Błyskotliwie miksuje wulgaryzmy z poetycką frazą, wysuwając żywioł języka na plan pierwszy. Niełatwo dorównać jej w grze słownej i ironicznym dystansie - Masłowska dokonuje tu wirtuozerskiej sztuki, składając z językowego rynsztoka duszny, rapujący i przeszyty rozpaczą poemat.

"Stancje" wpadły mi ręce przypadkowo w składzie taniej książki. przykurzone, położone na skraju europalety, za niewielką cenę, leżały i kusiły kobietą na okładce. sięgnąłem i kupiłem, bo wiem że #WiolettaGrzegorzewska to dobra pisarka, która miłuje się w lokalnych historiach. wcześniej przeczytałem "Guguły" i byłem pewien, że historie spisane przez autorkę na pewno mnie zaciekawią. w dzikich latach dziewięćdziesiątych tytułowa bohaterka, Wiola, przyjeżdża ze wsi Hektary na studia filologiczne do Częstochowy. ma trochę problemów z zakwaterowaniem, więc tuła się po stancjach. perypetie jakich doznaje są dla niej prawdziwą szkołą życia. narracja w pierwszej osobie pozwala na interpretację, że powieść zawiera wątki autobiograficzne. autorka operuje poetyckim językiem z dużą liczbą metafor. czyta się bardzo przyjemnie i sprawnie. wątki historyczne oraz zawierające język potoczny ubarwiają i uwiarygodniają historię Wioli. Nie ukrywam, że zawsze chciałem przeczytać książkę, której akcja dzieje się w Częstochowie, a która to nie indoktrynuje tym z czego to miasto słynie. polecam jako wehikuł czasu wszystkim, którzy wiedli na studiach typowe życie żaka. to kawał dobrej literatury.

Audiobook " Warto być przyzwoitym." - Władysław Bartoszewski Wspomnienia o zwyczajnym niezwyczajnym człowieku. 123 historyjki, humoreski, dykteryjki- czasem smutne, czasem żartobliwe, ale zawsze z konkluzją i morałem. Świetne na przypomnienie sobie jakim człowiekiem był Pan Władysław Bartoszewski.

Nie spodziewałem się, że tak mi podpasuje. Wokół literatury Pilcha kręcę się już od lat, lecz do tej pory ostatecznie nie skusiłem się na żadną pozycję pisarza. Będąc w bibliotece przypadkiem natrafiłem na ten autobiograficzny wywiad-rzekę i okazało się to zdecydowanie strzałem w dziesiątkę. Jerzy Pilch był niewątpliwie erudytą, elokwentnym, a przy tym bezpretensjonalnym. Cała ta książka kipi wielkomiejskim, krakowsko-warszawskim klimatem bohemy artystycznej, intelektualnej, ale i przystępnej. Dużo smaczków o samych literatach, dziennikarzach, a z drugiej strony rodzinie pisarza i znajomych z góralskiej Wisły. Trudne relacje z ojcem, lepsze z kobietami, bardzo dobre z przyjaciółmi od czasów studenckich czy z pracy w prasie. Jest też miejsce na różne dziwactwa, refleksje mniejszego i większego kalibru, chorobę, piłkę nożną i oczywiście alkohol. Pani autorka prowadząca wywiad, Ewelina Pietrowiak, moim zdaniem miejscami nie dojeżdża poziomem, lecz widać, iż częstokroć wystawia piłkę Pilchowi (być może nawet niekiedy nieświadomie) by ten mógł rozwinąć skrzydła. Bardzo polecam wszystkim fanom pisarza, fanom literatury w ogóle, jak i fanom po prostu mądrych ludziach o ciekawych życiorysach, którzy dla odmiany naprawdę mają coś do powiedzenia.

Znakomita książka. Świetne studium paranoi systemu totalitarnego. Partyjne rozgrywki, manipulacje, do tego rzadko poruszany temat czystek żydowskich ("słynny" Marzec '68). A w tym wszystkim one, walczące o swoją tożsamość i zmagające się nie tylko ze swoim życiem, ale i z wielką historią. Zagubione, ale niepotrafiące zrezygnować z samych siebie, ze swojego "ja". Nina i Lidia. W tle – tajemnicza Lola, która zupełnie przypadkowo łączy losy obu tych kobiet. Jak dla mnie, całościowo, fenomenalna rzecz.

Bardzo mnie dziwi niska ocena tej książki. W sumie zaczęło się od tego, że książka - i jej autorka - została zaatakowana przez znawców literatury. Profesorów od pozytywizmu, profesorów od Prusa (tak, są tacy). Na spotkaniach i w kuluarach nie dawali autorce żyć. Dlaczego atakowali? Bo, według tychże "profesorów od" książka jest nienaukowa, zawiera wiele półprawd i zmyśleń. I że jak autorka śmiała w ogóle coś takiego popełnić? Ale zaraz, zaraz. To nie miała być książka naukowa. A skoro tak, to autorka mogła sobie pisać, co chce. I wyszło bardzo dobrze. Pokazała , a właściwie starała się zrekonstruować, ludzką stronę pisarza. Dzięki tej niezwykłej książce Prus zszedł z pomnika i opowiedział o swoich lekach. Wreszcie z ikony stał się wyrazisty i - no właśnie - ludzki. Dzięki tej książce Prusa bardziej zrozumiałem i polubiłem. Niestety, autorka uległa presji naukowych środowisk i nawet nie próbowała bronić swojego stanowiska, swojego - dodajmy świetnego - pomysłu. Przez nieodpowiedzialność, a może i zazdrość profesorów, może nie podejmie się innych, ciekawych przedsięwzięć. Wkurza mnie to.

Świetnie napisana biografia, jest tam wszystko co trzeba. Począwszy od korzeni rodziny Gombrowiczów i Kotkowskich (matka pisarza),po dokładne tło polityczne i obyczajowe opisywanych czasów, po szczegóły z życia pisarza. A to wszystko napisane, jak to się mówi lekkim piórem, dzięki czemu trudno się od książki oderwać. Dobra wiadomość jest taka, że to zaledwie pierwszy tom. Oczywiście skutek uboczny jest taki, że chce się sięgnąć po książki Gombrowicza.

Klementyna Suchanow kontynuuje swoją opowieść o Gombrowiczu i nie zwalnia tempa. Towarzyszymy pisarzowi w jego ostatnich latach w Argentynie i po powrocie do Europy. Książka Suchanow nie jest suchą biografią. Autorka nie wybiela Gombrowicza, nie robi z niego postaci posągowej. Jest wyraźnie emocjonalnie związana z postacią Gombrowicza i to udziela się również czytelnikowi.