Tu jest Grecja! Antyk na nasze czasy

Harald Jähner, autor znakomicie przyjętego „Czasu wilka”, w swojej kolejnej książce „Rausz. Niemcy między wojnami” ponownie zabiera nas w podróż przez kluczowy moment niemieckiej historii. Tym razem skupia się na barwnym, choć podszytym lękiem okresie Republiki Weimarskiej. To pozycja, która zasługuje na mocne 7/10 – jest błyskotliwa i erudycyjna, choć momentami traci tempo na rzecz dygresji. Jähner nie pisze klasycznej kroniki politycznej. Zamiast analizować wyłącznie protokoły dyplomatyczne, autor zagląda do kabaretów, domów towarowych, biur i na dancingi. „Rausz” to opowieść o narodzinach nowoczesności w cieniu traumy I wojny światowej. Poznajemy świat, w którym tradycyjne wartości legły w gruzach, a ich miejsce zajęła gorączkowa chęć przeżycia „tu i teraz”. Autor świetnie portretuje emancypację kobiet, rewolucję w modzie (słynne chłopczyce) oraz kult prędkości i techniki. Na plus należy zapisać niezwykły styl. Jähner pisze z polotem, sprawiając, że historia ożywa w oczach czytelnika. Potrafi połączyć analizę architektury Bauhausu z opisem nocnego życia Berlina, tworząc fascynującą mozaikę. Książka doskonale oddaje tytułowy „rausz” – stan zawieszenia między wolnością a nadchodzącą dyktaturą. Z drugiej strony, publikacja ta bywa nieco nierówna. Niektóre rozdziały, poświęcone mniej medialnym aspektom życia społecznego, wydają się przeciągnięte. Czytelnik może odnieść wrażenie, że autor momentami zbyt głęboko wchodzi w detale estetyczne, tracąc z oczu szerszy kontekst społeczny, który w tamtym okresie był przecież brutalny i pełen napięć klasowych. Choć Jähner wspomina o inflacji i kryzysie, to jednak blask neonów wydaje się tu czasem zbyt mocno przesłaniać mrok biedy. „Rausz” to fascynująca lektura dla każdego, kto chce zrozumieć, jak kształtował się fundament współczesnej kultury masowej i dlaczego tak kruchy był pokój między wojnami. To książka o marzeniach o lepszym świecie, które zderzyły się z brutalną rzeczywistością. Mimo drobnych dłużyzn, to wciąż jedna z najciekawszych i najlepiej napisanych popularnonaukowych pozycji o Niemczech tamtych lat. Jähner udowadnia, że historia to nie tylko daty, ale przede wszystkim emocje, rytm muzyki i strach przed jutrem.

Wyrzut sumienia Skandynawii: przymusowe przesiedlenia Saamów, jakie miały miejsce na początku XX wieku, gdyż Szwecja i Norwegia doszły do wniosku, że przydałoby się ograniczyć pogłowie reniferów i przeznaczyć tereny na północy dla rolnictwa (serio, tundra to dobre tereny uprawne?). Temat jest chyba mało znany. Skutkiem było rozdzielanie rodzin, a także całych zżytych ze sobą społeczności, utrata tożsamości narodowej, pognębienie tych ludzi, traktowanych jako "gorsza rasa", która nie wie co dla niej dobre, więc trzeba im pomóc i ją ucywilizować, tj. zmusić, żeby żyli jak wszyscy inni. Dla mnie to też jest opowieść o tym, jak współczesny człowiek traktuje naturę: sztuczne wytyczanie granic, których przecież nie znają zwierzęta (ani ludzie swobodnie żyjący na tych terenach), przemieszczanie zwierząt zgodnie z kaprysem człowieka, a bez uznania ich naturalnych habitatów, zabieranie terenu przyrodzie. Autorka tego reportażu bazuje na opowieściach nielicznych już świadków, starając się "ocalić je od zapomnienia". Niestety średnio się udaje zebrać to w spójną opowieść - dla czytelnika nie pochodzącego ze Skandynawii będzie tu zbyt wiele zupełnie nic nie mówiących mu nazw geograficznych i nazwisk nie do zapamiętania, wskutek czego trudno wyobrazić sobie te wydarzenia. Mało tu było dla mnie takiej treści natury "ogólnej", objaśniających cytowane wspomnienia. Natomiast wartości dodają liczne fotografie i ilustracje.

Świetnie napisana książka i genialny temat! Jedno ale to faktycznie, jest przydługa i momentami opowiada ponownie o tym samym, o czym już było wcześniej wspomniane. Niemniej jest to świetna sprawa! Gratulacje dla autorki za tak szerokie badania, dochodzenie i wnioski!

Osoby zainteresowane historią będą zadowolone. Andrzej Chwalba jest jednym z najlepszych autorów piszących pozycje o tematyce historycznej. Narracja nie przytłacza i warto płynie się przez kolejne rozdziały. Porusza bardzo duży zakres tematów związanych z Wisłą. Osobiście dzięki książce zdałem sobie sprawę z jej znaczenia i zbudowałem obraz historyczny jej wykorzystania na przestrzeni dziejów. Natomiast dla osób szukających opowieści i ciekawostek dotyczących ekologii/natury raczej odradzam. Według mnie jest to przede wszystkim świetna pozycja komplementarna do ogólnej wiedzy historycznej.

To poetycki reportaż o nie tylko łódzkich rzekach, opisujący dramatyczną historię ich przemian na przestrzeni wieków. Osobiste obrazy nadrzecznych krajobrazów przeplatają się tu z rewolucją przemysłową, nawiązaniami kulturowymi i świadectwami ludzi zaangażowanych w ochronę wszystkich cieków wodnych, nawet tych najmniejszych. Autor zabiera nas w sentymentalną podróż wzdłuż rzecznych brzegów- tych mitycznych, ukrytych, zapomnianych czy po prostu zabitych. Powrót może okazać się niemożliwy. Przeczytaj, jeśli tęsknisz do rzek!

Jestem bardzo nieobiektywna w ocenach takich książek - książki o kobietach, które żyły, tworzyły, były pionierkami na swoich polach zawodowych są nam potrzebne ponad miarę! Sylwia Ziętek w bardzo przystępny i ciekawy sposób opisuje losy i twórczość 20 (!!) artystek. Bardzo doceniam wytrwałość w poszukiwaniach autorki źródeł i historii o tych często zapomnianych dziś kobietach. Polecam tą lekturę absolutnie wszystkim!

Luźny przewodnik po minionych kampaniach reklamowych, copypastach, dowcipach, memach, kabaretach i innych performansach. Ostatni rozdział - "Śmieszne rzeczy - wybór osobisty" ostatecznie potwierdza, że mnie i autorkę śmieszą totalnie inne rzeczy więc kto wie, może nawet te wspominki Was rozbawią. Słowa humoru jednak nie dam.

Na pewno nie jest to książka dla każdego: żeby wynieść z niej jak najwięcej, trzeba już choć trochę orientować się w świecie historii sztuki (zwłaszcza malarstwa i literatury) tego okresu - w przeciwnym razie mnogość nazwisk i nurtów może frustrować i przytłaczać. Jeśli jednak ma się już na ten temat podstawową wiedzę, można w tej książce znaleźć wiele ciekawych historii, anegdot oddających ducha czasów, który był bez wątpienia tyleż magiczny, co i okrutny (a autorki nie uciekają od opisu tego, o czym cały świat, idealizujący belle epoque w obawie przed tym, że odbierze jej się zasłużone miejsce w rozwoju ludzkości i sztuki, chciałby jednak zapomnieć). Dla mnie dużym plusem było też wydanie książki: ładny papier i liczne ilustracje.

Książka pt. „Galicja. Historia nie narodowa” autorstwa nieocenionego i zarazem bardzo zasłużonego popularyzatora polskiej historii (za granicą, ale również i w kraju) Normana Daviesa, to wzbudzający szacunek już samą swoją objętością monumentalny pomnik wystawiony przez brytyjskiego historyka nie tyle samej Galicji, jako austriackiej prowincji, ile Galicji rozumianej przez pryzmat spójnego społeczno-kulturowego konstruktu. W tym nieszablonowym ujęciu dzieje habsburskiej prowincji nie mieszczą się w sztywnych cezurach politycznie doniosłych wydarzeń, które z jednej strony rozpoczyna I rozbiór Polski (1772 r.), z kolei wieńczy rozpad Austro-Węgier (1918 r.). Norman Davies uświadamia swoich zainteresowanych czytelników i uważne czytelniczki, iż militarną okupację Spiszu i Podhala podjętą już w 1769 r. przez dwór wiedeński możemy potraktować za preludium do późniejszych rozbiorów Polski. Galicja zdaniem autora pracy od swego zarania była wytworem fikcji oświeconego umysłu Józefa II, który na przekór swojej matce Marii Teresy (prywatnie przeciwnej zaborom Polski) bezrefleksyjnie powielał politykę prowadzoną w Prusach przez swego mentora Fryderyka II Hohenzollerna – zabór Śląska. Południowe województwa ówczesnej Polski w zamyśle wskazanych monarchów służyły Austrii za rekompensatę strat poniesionych w wyniku wojen prusko-austriackich (trzy konflikty rozegrane z przerwami w latach 1740-1756). W trakcie panowania austriackiego, w ciągu długiego dziewiętnastego stulecia poszczególne społeczności o charakterze etnicznym, stanowym, klasowym na terenie tej największej habsburskiej prowincji wytworzyły skomplikowaną, różnorodną i zarazem spójną, unikalną mozaikę kulturową, która przetrwała upadek, a raczej odejście politycznych struktur, które nastąpiło w 1918 r. wraz z upadkiem Habsburgów i Austro-Węgier. Autor w szczególności skupił się na charakterystyce Polaków, Niemców, Ukraińców, Żydów, a także opisuje Rusinów, czy Ormian. Poszczególne społeczności w zależności od sytuacji współpracowały ze sobą, konkurowały, zwalczały się, a nawet prowadziły konflikty (te były niejednokrotnie podsycane przez ośrodki spoza prowincji). Dlatego zdaniem Normana Daviesa upadek Galicji w znaczeniu konstruktu kulturowego nastąpił dopiero wraz z nadejściem II wojny światowej i zaistniałymi w trakcie tego konfliktu czystkami etnicznymi, kontynuowanymi również po zakończeniu działań zbrojnych (np. Akcja „Wisła”). Wiedeń nie przywiązywał zbyt wielkiej wagi do terenów zagarniętej Polsce Galicji. Austria bardzo skwapliwie korzystała z zasobów tej prowincji, które posłużyły jej do prowadzenia długoletnich wojen z rewolucyjną Francją, a później z Cesarstwem Napoleona. Po Kongresie Wiedeńskim, od kiedy ustabilizowały się granice państw zaborczych na ziemiach dawnej Polski, Galicja służyła Habsburgom za miejsce z przeznaczeniem do prowadzenia spodziewanego konfliktu z Rosją, a także jako ewentualna karta przetargowa w negocjacjach pokojowych. Dlatego prowincja przez władze wiedeńskie była zaniedbywana. Sytuacja zmieniła się po 1867 r., kiedy Galicja uzyskała autonomię, ludność skorzystała z możliwości rozwoju ekonomiczno-społecznego i udzielonych jej praw politycznych. Wówczas Galicja stała się ufortyfikowanym obozem wojskowym. Austriacy pozostawili po sobie liczne umocnienia wojskowe, z których znaczna część zachowała się dziś. Pojawiły się również nacjonalizmy, które ostatecznie po dziesięcioleciach zakończyły się wojnami, zbrodniami i czystkami – skończywszy na Akcji „Wisła” (1947 r.) – i doprowadziły do upadku Galicji w znaczeniu fenomenu kulturowego. Obecnie „Galicja pozostała jedynie niesiona wiatrem chmurą rozproszonych wspomnień” – jak to przedstawił sam N. Davies (s. 697).

Obojętne co bym napisał i tak będzie za mało !!! Jako Krakusowi zawsze zabraknie mi słów, żeby zarekomendować książkę. Eureka !!! Już wiem. Ty kup książkę, przeczytaj i .... pędzikiem w drogę do Krakowa !!! Sam zobaczysz i ocenisz o czym autor pisze. Naturalnie czytelnikom Gazety Wyborczej proponuję zwiedzanie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie !!! Książkę z całego serca, tym innym, POLECAM !!!

Dla osób, które interesują się dziejami polskich chłopów, szlachty, pańszczyzny, rozwarstwienia społecznego pod zaborami, oraz konsekwencjami, ktore z tego wynikły, będzie to bardzo ciekawa lektura. Książka napisana jest przystępnym, zrozumiałym językiem, zawiera mnóstwo ciekawostek i ważnych historycznie faktów. Autorzy podzielili ją na rozdziały, z których niektóre to: Analfabeci, Cham, Bat, Bunt, Pańszczyzna, Czworaki, Folwark, Drzymała itp. W każdym znajdziemy cenne i czasem zaskakujące informacje. Np. ta, o działającym do dzisiaj zapisie prawnym, regulującym pobór drzewa z lasów (tzw. serwituty) w woj. świętokrzyskim, zapis pochodzi z 1454 roku! Co ciekawe, nadal korzysta z niego kilkaset osób! Zaskoczyło mnie również, że chłopi nie uważali siebie za Polaków, sądzili raczej, że to szlachta, panowie należą do narodu polskiego, dlatego nie byli chętni walczyć o wolność niepodległej Polski. Reasumując jest to bardzo ciekawa i wciągająca lektura, godna polecenia!

Niniejsze opracowanie jest wstępem do tematu i jako takie powinno być odczytywane. Jest to zbiór artykułów naukowych, nie książka popularnonaukowa ani reportaż, warto o tym pamiętać podczas czytania. A jednak język jest prosty i całość przystępna. Jeżeli ktoś już czytał książki Kuciel-Frydryszak ("Chłopki", "Służące"), to może się trochę nudzić podczas lektury, ponieważ autorka w swoich publikacjach omówiła bardzo wiele z poruszonych tu tematów (jest zresztą wymieniona w bibliografii) i to w o wiele obszerniejszy sposób - stąd też lepiej przeczytać ten zbiór artykułów najpierw, a książki Kuciel-Frydryszak mogą być pogłębieniem tematyki. Publikacja porusza różne tematy związane z życiem kobiet - z perspektywy historycznej jest o kobietach w średniowieczu (osobno o czarownicach), o chłopkach w XIX wieku i na początku XX wieku, o służących, o robotnicach, o pracowniach seksualnych (akurat to był dość słaby artykuł), o nauczycielkach ludowych. Mamy też perspektywę kulturową, gdzie znajdziemy artykuł o czarownicach, o nowym postrzeganiu etapów życia kobiet, czyli oprócz dzieci (dziewczynek) i dorosłych kobiet wchodzi kategoria dziewczyny oraz wiążące się z tym sposoby spędzania czasu, moda etc., wreszcie mamy artykuł na tematy queerowe, na ile można mówić o queerowości kobiet w czasach sprzed pojawienia się tego pojęcia, czy wystarczy zdekodować dawne teksty, odnaleźć słowa, których używano podówczas, czy może jednak pojęcie queerowości jest na tyle nowe i unikalne, że wiąże się z nowym postrzeganiem i kategoryzowaniem rzeczywistości, tym samym znacznie utrudniając - o ile nie uniemożliwiając - tropienie postaci queer sprzed wymyślenia tej kategorii. Ostatni dział skupia się wokół społecznego wymiaru kobiecości. O reprodukcji kobiet, upowszechniania się rodzenia w szpitalach, także o polskich migrantkach sprzed ponad stu lat, o bieżenkach - również sprzed około wieku (to był dla mnie jedyny nowy temat w tej publikacji, o tym się po prostu nie mówi i jeśli ktoś nie pochodzi od bieżeńców i nie słyszał o tym w domu, to są małe szanse, że słyszał o tym w szkole czy gdzieś indziej), no i wreszcie bolesny temat przemocy, szczególnie wobec kobiet (szersze omówienie przemocy w ogóle znaleźć można w "Chamstwie" Kacpra Pobłockiego). Widać tu jak na dłoni, jak bardzo szkodliwe dla kobiet czy ofiar w ogóle były działania kościoła katolickiego, umacniał on system patriarchalny, a zatem władzę męża nad żoną, pojęcie gwałtu małżeńskiego nie istniało, a żonom nakazywano przestać odmawiać mężowi swojego ciała i nakazywano wypełniać obowiązki małżeńskie. Oczywiście wiele zależało od obojga małżonków, od charakteru męża, były też związki oparte na miłości i szacunku - ale jeśli nie, to kobieta miała po prostu pecha i musiała cierpieć. Próby zwrócenia uwagi osób z zewnątrz kończyły się uzasadnianiem przez mężczyzn przemocy, jakoby była ona środkiem dyscyplinującym... za wyimaginowane uchybienia. Z obecnej perspektywy poraża ówczesna mentalność, kobiety UMACNIAJĄCE patriarchat i nierzadko będące dla skrzywdzonych kobiet nie mniej brutalne od mężczyzn (co jest bardzo przykre, obecnie wciąż znajdują się kobiety, które utrudniają życie innym kobietom w imię nie wiadomo, czego). Ostracyzm społeczny wobec zgwałconych panien był tak wielki, że PROSIŁY one o ślub z gwałcicielem (bo seks małżeński był legalny, a więc to zmywało z nich hańbę seksu pozamałżeńskiego - ofiary były obwiniane o gwałt). Poprzez nauczanie podkreślające zbawczą silę cierpienia kościół katolicki tylko umacniał przemoc w rodzinie (której ofiarami były też dzieci, mężczyźni rzadziej - gdyby się wydało, byliby wyśmiani przez innych - ale wciąż znajdywali się w pozycji siły, nie byli dyskryminowani społecznie i prawnie jak kobiety). A osiemnastowieczny podręcznik duszpasterski radzi kobietom, nad którymi mąż się znęca, by "ładnie go prosiły" o zaniechanie przemocy, gdy będzie trzeźwy. Po prostu brak słów. Nic dziwnego, że przy wielowiekowym braku wsparcia (na które, jak pokazuje reportaż "Gwałt polski", kobiety nie mogą liczyć nawet dziś) kobiety również obecnie rzadko kiedy zgłaszają gwałty (a gdy już to robią, to sprawca przeważnie i tak nie jest skazany), to się musiało głęboko odcisnąć na ludzkiej mentalności. Na szczęście teraz się zmienia, właśnie dzięki temu, że takie tematy są poruszane. Artykuły te absolutnie nie wyczerpują tematu, należy je traktować jako wprowadzenie doń (dodatkowo zawierają dość bogatą bibliografię). Są to publikacje nierówne, chociaż wszystkie są napisane przystępnym językiem, nie wszystkie są napisane równie starannie. Po każdym artykule są wskazane źródła, z których korzystał/a autor/ka, a na końcu znajdziemy bibliografię zbiorczą, więc jeśli ktoś chce zgłębić któryś z tematów, to ma wskazaną dalszą polecaną lekturę. Publikacja powstała wyraźnie na fali zainteresowania historią i perspektywą tych, którzy dotąd nie mieli głosu - osób z tzw. nizin społecznych, kobiet, przegranych, różnych mniejszości. I bardzo dobrze, to potrzebne, a wielogłos może pomóc zrozumieć perspektywy, które dotąd nie były uważane za dominujące (a przecież kobiety to praktycznie POŁOWA społeczeństwa! A jeszcze kilka dekad temu aż 70% Polaków mieszkało na wsiach!).

Podobnie jak Kajś, potrafiła wciągnąć w opowieść o ziemiach odzyskanych, nadać trochę innego wymiaru i pokazać inną rzeczywistość, wyobrażenie o Polsce lat minionych, ale też tego, co widzimy obecnie. Widać reporterską pracę i historyczne fakty. Szkoda, że czasami ten sposób narracji robił się gawędziarski, trochę zbyt egocentryczny. Poza tymi kilkoma stornami, kawał czytadła godnego polecenia.

Przeczytaj, proszę, rekomendację LC. Osoba St. Pyjasa i jego morderstwo może jest już zapomniana, ale nie przeze mnie. Byłem wtedy za młody i Jego osobiście nie znałem, ale wtedy i w późniejszym czasie poznałem dużo jego znajomych i przyjaciół. Wiem, że o nim nigdy nie zapomnieli. W hołdzie dla Niego i jego przyjaciół POLECAM tę książkę, żeby pamięć o Nim nigdy nie uległa zapomnieniu !!! Negatywna kreatura związana z tą historią, " Ketman " został, jakżeby inaczej, "przytulony" przez " Gazetę Wyborczą " Michnika !!!

Poruszająca, porażająca, pouczająca… Reportaż powstający latami na wielu kontynentach, pokazujący historię całej rzeszy ludzi związanych z KK, przedstawiający zupełnie obcy, nam Europejczykom, obraz drugiej, zupełnie nieznanej części świata i problemy jej mieszkańców wymagające odmiennego podejścia i zrozumienia. Genialna praca dziennikarska, dogłębnie przeprowadzone rozmowy z osobami zaangażowanymi w opisywane wydarzenia, zatrważająca rola KK i osób nim zarządzających, powszechny kryzys wiary i wartości czysto ludzkich, które powinny były przyświecać hierarchiom kościelnym, wielka polityka, olbrzymie pieniądze, zgniłe kompromisy moralne i w końcu opór na zmiany, które są wymuszane przez dojrzewające społeczeństwo - to tematy przewijające się na każdej stronie tego reportażu. Autor pozostawia wiele przestrzeni na wnioski czytelnika, nie piętnuje hierarchów kościelnych, ale też nie pozostawia żadnych wątpliwości jaką instytucją jest KK. Przy takich pracach dziennikarskich bardzo cieszy tak dogłębne i szczegółowe piśmiennictwo i odniesienie do źródeł, ponieważ świadczy o pierwszorzędnym warsztacie i niepodważalnych argumentach potwierdzających stawiane tezy- a to wszystko napisane przystępnym językiem dla zainteresowanego sprawą czytelnika. Gorąco polecam!!

Autor jest wnikliwym obserwatorem i dociera do wielu ludzi starając wyrobić sobie opinię o sytuacji gospodarczej, ale nade wszystko - politycznej - w Polsce lat gomółkowskich. Szereg retrospekcji historycznych i szczere oraz krytyczne podejście zarówno do koniunkturalnego porzucenia Polski przez aliantów, jak i niepewnej przyszłości Polski w kontekście sowieckich wpływów i niepewnej granicy Ziem Odzyskanych, stanowi cenny i trzeźwy osąd sytuacji geopolitycznej Polski, który wydaje się szczególnie aktualny dzisiaj. Jest to tom zdecydowanie najbardziej poświęcony polityce i relacjom z sąsiadami, aniżeli sytuacji gospodarczej, czy też socjologii społeczeństwa, choć te wciąż stanowią istotne tło podróży Autora.

„Duchy Bałtyku. Podróże wzdłuż niemieckiego wybrzeża” to fascynująca książka, która zawiera liczne historie i retrospekcje dotyczące miejscowości położonych nad Bałtykiem, po niemieckiej stronie. Warto zauważyć, że te tereny niegdyś stanowiły granicę między wschodnią a zachodnią częścią kraju. Podróż czytelnicza rozpoczyna się od analizy dwóch obrazów Caspara Davida Friedricha – artysty, którego prace cieszyły się szczególnym uznaniem wśród zwolenników nazistowskich idei. Jego dzieła, ukazujące mroczne lasy rozciągające się wzdłuż wybrzeża, wprowadzają czytelnika w klimat opisywanych regionów. Co ciekawe, niektórzy z najwybitniejszych pisarzy okresu powojennego, jak Gunter Grass czy Thomas Mann, wybrali nadbałtyckie rejony na miejsce swojego osiedlenia pod koniec życia. Książka podejmuje wiele zagadnień, między innymi historię miejskich ośrodków – ich wzloty i upadki, okres świetności za czasów Hanzy oraz późniejszą biedę, która dotknęła te regiony po II wojnie światowej. Autor niejednokrotnie zwraca uwagę na wydarzenia, takie jak zatopienie statku Wilhelm Gustloff przez Rosjan czy bombardowanie Szczecina, które pochłonęły liczne ofiary, a o których tematykę mówi się zbyt rzadko. Warto dodać, że te tragiczne momenty, choć bolesne dla Niemców, były często pomijane w dyskursie historycznym z powodu odpowiedzialności Niemiec za wybuch wojny i Holokaust. Najbardziej zaskoczyła mnie historia pewnego lekarza, który długo przygotowywał się do ucieczki z Niemiec, decydując się przepłynąć morze aż do Szwecji. Początkowo lektura wydawała się niepozorna i nie wzbudzała mojego zainteresowania, jednak z biegiem czasu zaangażowałem się coraz bardziej. Autor precyzyjnie przedstawia historię każdego z opisywanych miejsc, koncentrując się na przemianach związanych z panowaniem faszystów, a później wpływem Rosjan. Co ciekawe, mimo upływu lat Niemcy nadal są podzielone na część zachodnią i wschodnią, różniącą się zarówno zabudową, jak i mentalnością. Gorąco polecam tę lekturę każdemu, kto interesuje się historią oraz kulturą regionu. Czytajcie!

Okazuje się, że są postaci, o których mógłbym czytać bez końca. Biografia Boya Moniki Śliwińskiej udowadnia dwie kwestie podstawowe: pierwsza to fakt, że o Tadeuszu Żeleńskim zawsze za mało i nigdy za wiele, a druga to taka, że autorkę jego biografii zaliczam do mistrzyń „rozgryzania” skomplikowanych i zakręconych jak droga na Kopiec Kościuszki dusz, charakterów i osobowości polskiego świata kultury. Oczywiście, ktoś powie, żadna to sztuka pisać o kimś, którego życie samo dawało materiały do sześciusetstronicowej biografii. Wystarczyło je pozbierać, skompilować i fajrant. Ale wówczas powstałoby naukowe wypracowanie, raport złożony z dat i wydarzeń. Autorka, choć nie ucieka od podawania szczegółowych danych, sprawiła, że czytanie o karierze i prywatnych sprawach Boya przypomina rejs po Wiśle: im bliżej ujścia do morza tym robi się ciekawiej. No ale dość już tych idiotycznych metafor. Boy, w oczach autorki, to nie tylko literacki rzemieślnik. Udało jej się na literacko-biograficznym portrecie uchwycić Żeleńskiego nie tylko jako człowieka z barykady, niosącego sztandar społecznego postępu i humanizmu, odbrązawiacza i strącającego z piedestałów. Przecież większość „akcji”, jakie podejmował i bitew, które staczał, przegrywał w obliczu naporu nieprzerwanej krytyki. I zdarzają się takie chwile, że Boy zdaje sobie sprawę z pewnego rodzaju porażki – nie poddaje się, to fakt, ale dopada go zwątpienie, rozpływa się w melancholii i zastanawia się czy nie „rzucić wszystkiego w diabły”. „Książę” nie jest laurką w złoto oprawioną. Monice Śliwińskiej nie mogę zarzucić pisania o Boyu z pozycji „na kolanach”. Jest ostrożna w swoich ocenach, zaznacza wątpliwości w życiorysie Żeleńskiego, otwarcie stawia pytania i przyznaje się do niemożności odkrycia szczegółów, które rozjaśniałyby sprawy niejasne. W historię o Żeleńskim-ojcu zgrabnie wplata opowieść o jego synu. Daleko „Księciu” do zbioru śmiechostek i anegdotek. Boy-celebryta się myli, popełnia błędy, kocha się bez opamiętania, zdradza, ociera się o bankructwo, załamuje się pod naporem Historii i brata się (?) z Sowietami. Jest człowiekiem, a „Książę” to doskonała opowieść o człowieku. Polecam.

Jest to część pracy naukowej, dużo odniesień do publikacji i nazwisk, które nie koniecznie czytelnik może znać. Niewielka książka, szybko się ją czyta, ale czy odpowie na postawione w tytule pytanie? Dla historyka sztuki tak ważna, dla entuzjasty i pożeracza książek są inne tytuły, lepiej i przystępniej odpowiadające na postawioną tezę. Trzeba też zaznaczyć, że jest to esej, nie opowiadanie, czy książka, która poprowadzi nas przez epoki, ciekawostki i zakamarki sztuki. I bardzo ważne w książce znajdziecie reprodukcje czarno białe, co odejmuje gwiazdek każdej książce o sztuce, no sorry, ale takie rzeczy jak obrazy powinno dawać się czytelnikowi w kolorze.

A więc tak - zainteresowania książką nabrałem po wywiadzie autora w Sigillum Authenticum - i mnie zaciekawił tematyką. Potem zbierając coś z biblioteki się napatoczyłem i tak to idzie Ogólnie książka wiele ciekawych tez. To co książka dobrze uderza w punkt - historycy u nas za bardzo się boczą by robić CZYTADŁA które przedstawią najbardziej PRAWDOPODOBNE wersje według obecnej wiedzy - chodzi o to że ludzie ciekawią się tak po ludzku jak wyglądała ta ziemia między I wiekiem a VIII w.n.e. -- nawet można tu puścić wodzę fantazję - wymyśleć dla przykucia uwagi nazwy potencjalnych wodzów, albo nadać plemionom które widzimy z archeologii że były jakieś nazwy by łatwiej było o nich mówić --- i to wszystko robiąc TWARDO I WYRAŹNIE ZAZNACZAĆ że dowody są małe, to jest dopowiedzeniem pasjonaty - a tutaj przedstawić że ktoś w książce fabularnej wymyślił tak a tak 80 lat temu - i czemu dzisiaj wiemy że to nieprawda, a tamto o dziwo prawda To właśnie robi pan Morys-Twarowski i chwała za to. Najbardziej mi zapadły wątki Krak jako karantanin - jako region z słowiańszczyzny najbardziej łaciński -- dywagacje że wanda i legenda mogła być potencjalnym jakimś rekonansem franków z czasów karola wielkiego. Jednocześnie wiem że autor tutaj użył nie do potwierdzenia tezy - ale jednocześnie nie mamy całkowitej pustki. Podobnie temat wielkiego kruka, związku lugijskiego, wandalów i ta anegdota o przybyciu rdzennych wandalów z wizytacją w kartaginie u kuzynów co wyemigrowali (swoją drogą ciekawe jak to starożytni i średniowieczni lubili takie szukanie korzeni genealogicznych - bułgarzy szukając na uralu przodków, a sasi w VIII wieku już chrześcijańscy wyruszający do dolnej saksonii nawrócić swoich kuzynów obok franków robiących to mieczem) - i że może chorwaci też mieli podobne motywy (czasem białą chorwację umieszcza się w małopolsce) Czemu z tym się tak produkuje - ogólnie chodzi o to że w pełni zgadzam się z tezami autora że jak się nie piszę o takich rzeczach nawet w taki sposób jak powyżej - tak cholera jasna o czasach sprzed Mieszka wychodzi nam Bellona z poczetem lechickich imperatorów. I kurde intelektualiści właśnie są po to by zapewniać alternatywę dla ścieku "alternatywnej historii" Książka daje duży i szybki "pasek progresu" -- duża książka, w twardej okładce, z dużymi literami i ogromnymi przypisami. Bardzo mi się podoba że przypisy autor używa dolne i nie boi się pisać w nich faktycznie a nie suchę fakty o tym że oparte na toponastyce 7 tomu jakiegoś tam językoznawcy sprzed 40 lat z numerem isbn --- a daje informacje na temat alternatywnych teorii albo co jest problematyczne w tej teorii. Wcisnąłem nawet książkę znajomemu T. na urodziny bo stwierdziłem że dosyć zgrabnie się czyta Wysoka ocenę dają w dużej mierze ze względu na bardzo potrzebną tematykę - ale lekki język bardzo mnie urzekł i mam ochotę kiedyś poczytać tą książkę o historii księstwa cieszyńskiego -- wiele jest też odniesień w tej książce do badań i dywagacji jak jakaś legenda albo nazwisko może zostawiać pamięć cale setki lat po asymilacji danego plemienia/uchodźców itd.