Siedemnaście zwierząt

Pierwsze, co mnie zastanowiło to to, że Terremoto jest cieniutką książeczką, jak na tak rozległy temat, jakim są trzęsienia ziemi. Niby wiem, że czasami lepiej jest krócej, żeby dać przestrzeń czytelnikowi na rozkminy. Patrząc na (raptem) te nieco ponad sto stron zadawałam sobie pytanie – jak ujął temat autor, skoro zmieścił się w tak ograniczonej przestrzeni. Dość szybko doszłam do wniosku, że pomysł Mikołajewskiego mnie nie przekonuje. Za to odniosłam wrażenie, że to właściwie nie jest książka o trzęsieniach ziemi, tylko o tym co autor o nich sądzi i dlaczego dla niego są one ważne. Miałam później nadzieję, że Mikołajewski chociaż jakoś przekona mnie do siebie i zaciekawi, mimo że ton jego przemyśleń jest poetycki, specyficzny. Pełno tu przenośni i niedopowiedzeń. Rozdziały są krótkie, bez żadnych konkretów. I niestety ale momentami zalatuje grafomanią. Ostatecznie autorowi nie udało się mnie zainteresować. Opisy skutków trzęsień ziemi nie robiły na mnie wrażenia, chociaż przecież dochodziło tam do dramatów. Zasypani ludzie, zniszczone budynki stojące od wielu pokoleń, zniszczone życia i marzenia. I ta cała bezsilność, bo w końcu kogo winić za coś, na co nie ma się wpływu? 💥 Jak sobie poradzić? Chyba najmocniejszy fragment tej książki to ten, w którym autor pyta jakiegoś starszawego Włocha co dalej. A on odpowiada, że kiedyś chcieli przepisać ziemię w zniszczonym mieście dzieciom. Ale teraz to sam nie wie, bo jeśli tu się osiedlą to albo zabije ich trzęsienie ziemi albo lawina. Ta krótka rozmowa zrobiła na mnie największe wrażenie, bo jest prawdziwa aż do bólu. Ludzie żyjący na terenach zagrożonych nie znają dnia ani godziny. Można coś zaplanować, gdy jest dobrze… A jeśli jest dobrze przez wiele lat, to człowiek nawet zapomina, że ziemia może się zatrząść. Zyskuje poczucie bezpieczeństwa. A później okazuje się, że nie ma bezpiecznych miejsc. I co wtedy zrobić z marzeniami? Planami? Ziemią i domami? Dziedzictwem? A co zrobić, jeśli ktoś z bliskich w trzęsieniu ziemi zginął? Jak sobie poradzić z tym, że “zabił” ich rodzinny dom? Mikołajewski jednak niespecjalnie zadaje jakiekolwiek pytania w swoich tekstach. A przynajmniej ja ich nie wyczytałam. Autor skupia się na swoich odczuciach, chociaż do napisania tej opowieści korzysta z pomocy ludzi działających tam, na miejscu tragedii. Ja wiem, że wszystko jest subiektywne, i że papier wszystko zniesie, nawet poetyckie teksty tylko silące się na obiektywizm. Ale błagam, nie wszystko, co jest o faktach, musi być reportażem i Terremoto w moim odczuciu nim nie jest. To bardziej esej. Na każdą literaturę jest miejsce, przynajmniej w teorii, bo czasami to jednak szkoda papieru. Natomiast niech książka nie udaje tego, czym nie jest. Poezja i reportaż nie do końca idą ze sobą w parze, a na pewno nie w tym przypadku.

Okładka idealnie opisuje tę książkę. To takie historie rodzinne opowiadane właśnie "po trochu", a pisane z perspektywy dziecka, później nastolatki, ale uwaga - nie jest to książka dla dzieci. Odnosi się wrażenie jakbyśmy czytali pamiętnik. Opisywane czasy są mi bliskie, bo smak papierówek jedzonych prosto z drzewa, zakupy w GS podczas pobytu u dziadka na wsi, kanki pełne mleka, kury latające po podwórku. To też historie rodzinne opowiadane "po trochu". To, co łączy wszystkie rozdziały to śmierć - albo kogoś z rodziny albo bliskich. Są opisy emocji, rytuałów odnośnie śmierci, pogrzebów. Wszystkiego jest tu po trochu. Tytuł jest idealny.

,,Słoneczne miasto’’ to książka zawierająca dwa opowiadania- pierwsze o tym samym tytule oraz drugie o nazwie ,,Kamienne pole’’. Autorka Muminków prezentuje tu swój wybitny warsztat pisarski w typowy dla siebie sposób. Słoneczne miasto to historia wprost z domu starców, spojrzenie na grupę emerytów na sielankowej Florydzie i ich trwanie u schyłku. Mogłoby się wydawać, że mamy tu nudny byt zmęczonych starością ludzi, tak jednak nie jest. Tove Jansson z delikatnością i wrażliwością stworzyła tu zróżnicowane postacie, pełne swoich dziwactw, ludzkich małostek, kaprysów oraz drobnych i większych sporów. Bohaterowie ci biernie oczekują na śmierć, a jednocześnie próbują cieszyć się życiem. Pozornie nieco nudna i lekko chaotyczna zbitka ,,babcinych sytuacji’’ szybko wciąga i ukazuje nam głębie ludzkiego życia. Język, choć prosty jest jednocześnie ekspresywny i głęboki, wskazując nam, że piękno tkwi w prostocie codziennego trwania, w drobnych i błahych momentach. Jest to w pewien sposób abstrakcyjna wizja w której świat zostaje zredukowany do człowieka, krajobrazu i emocji. Całość można określić wręcz jako utopijną wizję starości. Kamienne pole to z kolei opowieść o Jonaszu, który będąc na emeryturze postanawia napisać biografię niejakiego Igreka. Zadanie to okazuje się trudniejsze niżby się wydawało, a pomocą w tym ma zostać wyjazd na wieś. Przygoda mężczyzny z swoim nemezis prowadzi do jego wewnętrznych rozważań, a mroczna postać jego dzieła z czasem okazuje się być zbyt podobna do jego własnego życia. Jest to walka o własną tożsamość aby nie stać się cieniem swego tworu, jest to poszukiwanie wartości w swym życiu. Książka pełna melancholii i nostalgii, spokoju i powolności, idealna na spokojny wieczór z filiżanką herbaty.

Jest cos szczególnego w tej podróży. Nie można się oderwać od tego w jaki sposób pisarka wyraża swoje refleksje. Cokolwiek napiszę o tej książce, będzie miałkie, nijakie w obliczu tego co ma do zaoferowania Paulina Wilk. Niezwykły kunszt, pióro. Zachęcam. Pani Paulina Wilk, rocznik 80', doskonale o przemijaniu.

Wspaniała wyobraźnia, żeby skonstruować książkę z pozornie prozaicznych ścieżek. Za pomysł i doświadczenie Puszczy chylę kapelutka, za docenienie i smak gawęd Hertza kłaniam się nisko. Chciałbym powędrować z autorem moimi i jego ścieżkami. Pogadać sobie. Po interpretować.

Warszawskie mindfulness? Buddyzm po polsku? Myślę, że Michał Cichy nie potrzebuje takich określeń. W ogóle choć na książce musiałam się nieraz skupić, to zachęcała mnie do tego, żebym zostawiła słowa w spokoju i poszła żyć. Potrzebne są książki, które próbują przebić się przez myśli i mitologie, w które wierzymy, a pokazują świat takim jakim jest. „Pozwól rzece płynąć” to udana próba osiągnięcia takiego efektu. Przemyślenia ciekawe. Miejscami może zbyt długo. Ale będę wracać. Drzewa, psy, ludzie, reklamówki, miasto jako organizm. Miłe to było.

Matej Horava, Czech z Moraw, przebywając w rumuńskim Banacie tęskni, choć na to wygnanie skazał się sam. Pejzaże wzgórz Banatu, tak różne od łagodności jego ojczystej ziemi, prowokują do wspominania, nasuwają raz za razem obrazy z przeszłości. Autor nawet umyślnie ich nie szuka, jest od tego bardzo daleki, to one go znajdują i nagle zjawiają się jak nieproszone, a wraz z nimi nostalgia, wyraźnie przez nas wyczuwana. Opowiadania w tym zbiorze są niedługie, niektóre króciuteńkie jak mgnienie oka, ot, impresyjki, łaskoczące przez chwilę powiekę zanim umkną znów, spłoszone przypadkowym dźwiękiem. Wczoraj i dzisiaj spotykają się wpół drogi i okazuje się, że wiele je łączy i do siebie przywołuje. Nic tu nie jest statyczne, niemrawe, wprost przeciwnie, zarówno obserwowane na bieżąco zjawiska, obiekty, osoby, jak i te przywoływane wspomnienia żyją, oddziałują, będąc w ciągłym ruchu. O części z nich można rzec: gwałtowne, nieposkromione, jak ogień i jego wzlatujące w górę iskry, czy te z rozpalanych w dzieciństwie ognisk, czy dającego obecnie ciepło i poczucie przytulności pieca, albo z płonących gwałtownie zboczy, które są jak „ocean płomieni przetaczający się po grzbietach wzgórz, celowo rozniecony przez ludzi, a jednak nie do opanowania…” A ile wokół barw, wręcz feeria kolorów, nie dająca odpocząć oczom, tworząca impresjonistyczne złudzenie przenikania plam, nakładania się na siebie fal świetlnych, które rzutują nie tylko na jeden zmysł wzroku, ale na wszystkie zmysły, wprawiając je w pomieszanie. Jak to jest z tymi migawkami z dzieciństwa, że pojawiają się z wszystkimi ulotnościami, znów pachną, brzmią, barwią się zupełnie jak niegdyś, w każdym szczególe. „Jesień, wiatr, pamięć, altanka, której pewnie od dawna nie ma; liście, które uległy rozkładowi, a przecież nigdy nie zginą; moje ręce maleją: dłonie są coraz mniejsze na tle czerwonego jaworowego liścia; a wiatr słucha, wiatr mnie słucha, wichrzy liście na moim zboczu: dawne liście z północy Czech, pochłonięte przez dzisiejszy banacki wiatr…” Autor nie tylko przywołuje obrazy, on na chwilę znów staje się tamtym małym chłopcem z płonącymi jesienną czerwienią liśćmi jawora w drobnych dłoniach. Rumuńska wieś, czeska wieś, tak inne przecież, ale obie odmalowane sensualnie, zmysłowo. To zasługa pióra autora, ale przecież oddaje on to, co go zachwyciło, co zostawiło odciśnięty ślad, który nie tylko nie wyblakł po latach, ale odżył z dawną mocą, jakby tylko wybudził się z chwilowego snu. Gdy autor opisuje dojrzewanie śliwek w sadzie, to widzimy i czujemy ich wzrastanie, formowanie się wokół pestki, pęcznienie i słodycz wypływającego śliwkowego soku, słyszymy jak lekko uderzają o ziemię, zrzucone z gałęzi mocniejszym podmuchem. Nic, tylko schylić się i skosztować. W tej prozie jest poezja. Śliwki dobre na palinkę, palinka znakomita na tęskne wspominanie, a także na rozmowy z ludźmi i z samym sobą. I autor pisze: „Pokażą się gwiazdy; nadejdzie górski, wrześniowy chłód: będę siedział, może zapadnę w lekki sen; będę śnił; i będę pił palinkę…” Zapewne z tej pięknej prozy każdy wyciągnie parę smaczków tylko dla siebie, a więc ockną się z leniwego letargu kolejne powidoki, lekko zamglone przez czas, nasze własne. Wszyscy wszak byliśmy kiedyś dzieciakami ganiającymi po wiejskich łąkach, wdeptującymi z krzykiem w krowie placki i podkradającymi kurom jajka. Przynajmniej ci z nas, którzy mieli jeszcze okazję widzieć prawdziwą wieś. Żarliwa, poetycka, empatyczna proza z Banatu wgryzła się we mnie, a ja poddałam się jej bez reszty. Jest w niej coś przyciągającego, jakaś prawda najgłębsza z najbardziej wewnętrznego miejsca w sercu wyciągnięta i tam też trafiająca. Opisując naturę, chwyta jej esencję, mówiąc o człowieku, przegląda go na wskroś, znajdując to, co ważne, nawet jeśli trzeba sięgnąć głębiej. Czy to staruszki, matka i córka, nie do odróżnienia, czy też rodzina Wojnerów – „złote zęby w ustach, wychudłe, zniszczone twarze, niemal identyczne twarze; zawsze mnie zadziwiało, z jaką siłą rysy poprzednich generacji przenoszą się tu na kolejne pokolenie, modelując je precyzyjnie i nieodwołalnie na własne podobieństwo (…)” Autor lubi nawiasy, średniki i dwukropki. Początkowo to dziwi, później widzimy, że ma swoje uzasadnienie nie tylko w „widzimisię” autora. To złudzenie, jakby jedno zjawisko pociągało następne, połączone z nim, a zarazem rozszerzające o jeszcze więcej sensów, znaków. Z przecinkami, czy wręcz kropkami, rozdzielającymi tekst na pojedyncze zdania, zgubiłby on swój naturalny, jedyny odpowiedni rytm. Okazuje się, że w różnych rejonach świata można poczuć się całkiem swojsko: te same bzy i akacje, stada owiec na zboczach, jesienna, lekko stęchła wilgoć, dźwięk harmonijki o kolorowych klawiszach… Ujęło mnie bardzo wyczulenie autora na szczegół, nawet drobniutki. Któż potrafi jeszcze tyle niuansów wydobyć z głosów niosących się po podwórku sąsiada, albo z twarzy okolicznych ludzi? Najpierw przeanalizować ich wyjątkowość, aby pod koniec uogólnić, wprowadzić pod wspólny mianownik. Dzięki tym podobieństwom nie tak łatwo uciec przed tym, o czym chce się zapomnieć. W najmniej spodziewanym momencie, wystarczy niewielki bodziec wywołujący i na człowieka spada cała jego przeszłość, choć przecież wcale tego nie pragnie. Zamknąwszy „Palinkę” ma się wrażenie, że autor w pełni świadomie odsłonił przed czytelnikami to, co dla niego najważniejsze, najintymniejsze. Pozwolił nam się poznać, zawierzył szczerze swoje myśli, obnażył cały smutek samotności i beznadziejność ucieczki, spotęgowane jeszcze przez surowe banackie warunki i dystans, jaki zwykli utrzymywać mieszkańcy. Możliwe, że uczynił tak z pragnienia podzielenia się z kimś ciężarem, by ten choć trochę zelżał, być może chciał dodać nam otuchy, poczucia, że jeśli mamy podobnie, to nie jesteśmy jedyni. Mam nadzieję, że stojąc tam, „pod rozłożystą morwą (…) na rozdeptanych morwach…”, wiedząc że jego słowa poszły w świat, między ludzi, podniesie jednak głowę, a może nawet prześle lekki uśmiech – nie jest tak źle, zderzyliśmy się z własnym życiem, a teraz idziemy dalej. Książkę przeczytałam dzięki portalowi: https://sztukater.pl/

Krzychu, dlaczego tak smutno? książka, a w zasadzie opowiadania napisane są stylowym językiem, bez wpadek, dobrze i szybko się je czyta. cieszę się, że tym razem nie byłem ofiarą blurb'a. do przeczytania zachęciła mnie prawdziwa recenzja tej książki w miesięczniku #twórczość. przygotowałem się na mroczny, depresyjny klimat, ale nie sądziłem, że z tekstu na tekst będę miał coraz większego doła.  te wszystkie historie dzieją się we współczesnej Warszawie. dodatkowy plus za wypomnienie pedofilii/molestowania seksualnego w kościele katolickim (przynajmniej ja to tak zinterpretowałem). sam autor na youtube radzi jak czytać "egzorcyzmy..." by nie przedawkować. bardzo fajny wywiad @smakksiazki szkoda, że wcześniej tego nie oglądnąłem. :)

Zbeletryzowane wspomnienia lub - jak kto woli - autobiograficzna powieść nieżyjącego już niestety Petra Sabacha. Obejmuje okres jego życia od czasu otrzymania tytułowego dowodu osobistego, aż do pierwszej dekady lat dwutysięcznych. Jak to zwykle bywa u naszych południowych sąsiadów, każda historia zawiera zawsze pewien element humoru, nawet przemieszany z delikatnie mówiąc niezbyt wesołymi przygodami. Taki typowo czeski dystans do siebie i otoczenia. Ale to nie jest komedia. Ogólny wydźwięk po przeczytania całości wcale nie jest wesoły ani budujący. Narrator doświadczył tego kilkukrotnie. Chociażby wtedy, gdy wskutek zamiany kurtek wyszło na jaw kim jest naprawdę świeżo poznany kumpel od kielicha i opowieści o muzyce rockowej. A już najbardziej wtedy, gdy pojechał do archiwum do Pardubic. No i język, delikatnie mówiąc niezbyt elegancki, niezbyt kojarzący się z krajem piwa i knedlików. Zatem jest lekko, z elementami humoru (choć daleko im do szwejkowskiego czy arystokratki) ale także nastrojowo i refleksyjnie. A przy tym kawałek współczesnej historii Czech (a raczej Czechosłowacji) ze szczególnym uwzględnieniem Praskiej Wiosny oraz następującej po niej „normalizacji”, ze wszystkimi jej skutkami. Zdecydowanie warto.

Refleksyjna proza wybitnego intelektualisty - ale bez zadęcia, czasem spotykanego u innych – który jakiś czas temu zaprzyjaźnił się z uchodźcą z Czeczenii. A to jakoś nie było wtedy źle widziane – tak jak dziś (pytanie: jak długo?) nie jest źle widziane popieranie Wolnej Ukrainy przeciw agresji zbrodniarza wojennego. Bardzo lubię takie intymne zapiski mądrych ludzi, choć - co tu dużo mówić - wspomnienia uchodźcy z Czeczenii mrożą krew w żyłach (nb. uciekinier chyba bardziej niż Rosjan obawiał się wahabitów oraz kadyrowców). W tym kontekście Środa wspomina pewien film z internetu, którego wolałby nie zobaczyć, a który pewnie wciąż jest w sieci „Nie będę próbował I nikomu nie radzę…”. A choć i tak sporo napisał o tym, co widział, to zarazem zastrzegł, ze nie opowiedział wszystkiego. Ale może lepiej wiedzieć, co tam się działo, skoro zaraz to samo może się rozgrywać tuż u naszych granic, a nie gdzieś na jakimś tam dalekim „dzikim i azjatyckim” Zakaukaziu, czy tez Przedkaukaziu… „A ty Krzysztof, co zrobisz, jak tu wjadą Rosjanie? Będziesz walczył? ”” – pyta Autora Czeczen. Gdy ten niejako w odpowiedzi zawozi go do domku na Mazurach, chwaląc się jego odosobnieniem w lesie, Czeczen odpowiada, że niby miejsce dobre., ale broń by tu się przydała. Zapytany o powód, odpowiada zagadkowo: ”Bo las nie uprzedza….” „Ludzie w czasie wojny się zmieniają. Widziałem to. Przestają być ludźmi.” – mówi. A w tych dniach wszyscy nabieramy tej właśnie gorzkiej świadomości, która już od ładnych kilkunastu lat jest udziałem tegoż Czeczena… Nb. Autor dziwił się wtedy tej jego uwadze, ale jednak zdecydował uczynić z niej tytuł książki z 2016 r. W tle – jak gdyby dla swoistej równowagi - innym tematem Środy jest Maroko z - jak nieprzypadkowo chyba podkreśla – całą jego delikatnością. Zarazem samokrytycznie opisuje pewną sytuację z Maroka z kilkoma mężczyznami, w której zaczyna nabierać pewnych hmmm… podejrzeń (zapewne mając pod powiekami opowieści Czeczena). Z finału tej opowieści wynika, ze Środa musiał czuć się mocno zawstydzony swymi supozycjami. Ale bez wstydu opisał to, że nawet on - wyrafinowany intelektualista – uległ w jakimś tam stopniu uprzedzeniom wobec ludzi, o których nie ma pojęcia. To cóż dopiero….. nieintelektualiści. Uczciwa narracja, która nie mizdrzy się do czytelnika. W bonusie ciekawe watki marokańskie Jana Potockiego (tego od „Rękopisu znalezionego w Saragossie”).

Jako że to zbiór esejów, lekturę należy dawkować, gdyż w przeciwnym razie teksty zaczynają się mieszać i spro na tym tracimy. Błyskotliwość rozważań Eco jest doprawdy imponująca, jednak wśród genialnych tekstów znajdziemy również te nieco mniej frapujące, które odebrałam raczej bez większych emocji. Te mniej ciekawe to takie momenty, by złapać oddech przed kolejną dawką tekstu naszpikowanego ciętą ironią, terminami z łaciny i wyszukanymi nawiązaniami do wielkich dzieł i wybitnych osobowości, co tylko utwierdza w przekonaniu o wielkiej erudycji włoskiego tworcy. Szczególne wrażenie zrobiły na mnie eseje "Jak podróżować z łososiem", "Jak usprawiedliwić posiadanie domowej biblioteki" oraz "Jak zajmować się filozofią w domu", z których ten ostatni okazał się niezwykle praktyczny i otwiera drzwi do kolejnych literackich odkryć, tym razem stricte filozoficznych.

Piękna opowieść życia osób naznaczona wojną i komunizmem ale tak naprawdę opisująca uczucia, potrzeby, pragnienia i rzeczywistość. Bardzo życzliwa i wrażliwa książka. Polecam. Ps1. Oczywiście nie ma nic o radzieckich łagrach, jest o niemieckich, jedno słowo a wielka różnica ;) Ps2. Niektórzy współcześni pisarze (rodzimi) mogliby się uczyć jak napisać mądrą książkę, z wartościowymi treściami w sposób zrozumiały i inteligentny i lekki, zamiast wymyślać formę, która kryje niedociągnięcia pomysłu na opowieść

bardzo cenie pana Dobroczynskiego, ale jak dla mnie popada w taki przynudzajacy styl, gdzie po dluzszej lekturz gubie sens i przeslanie. Tak bylo tutaj. Wroce do tej ksiazki za jakis czas, bo wyadje mi sie, ze tam jest to cos, tylko moze moment nieciekawy byl na czytanie

świetna pozycja, spojrzenie od kuchni na warsztat pisarski wielu znanych i uznanych pisarek. zalety: A - rady dotyczące pisania i procesu twórczego (najlepsze w mojej opinii od niezrównanej Susan Sontag) B - poznanie pisarek i książek spoza głównego nurtu (np. Herta Muller) C - wglądy w to, jak historia życia wpływa na pisanie, tematy i poszczególne książki jeśli pisanie jest dla was tak samo ważne jak czytanie, to pozycja dla Was!

Czytając uświadomiłam sobie, że historia świnek ma drugie dno, że na świecie zawsze znajdzie się ktoś kto jest ponad nas, ktoś kto ma na nas wpływ i nie możemy nic na to poradzić. Nie mniej przyznam, że głównie skupiłam się na samych świnkach i wracaniu myślami do dzieciństwa, bo taką świnkę też miałam. Lektor jest naprawdę dobry, do połowy nawet miałam ubaw ale im dalej, tym bardziej mina mi rzedła. Niemniej ciekawa lektura, coś innego niż normalnie czytam.

Eseje o ptakach. Nie byle jakie. Aż ma się ochotę ruszyć w teren z lornetką i aparatem. Autor przeplata opowieści o ptakach z odwołaniami do filmu, malarstwa, książek oraz historii. Na przykład jeden z esejów wyjaśnia jak pewien ornitolog stał się pierwowzorem dla słynnego agenta Jej Królewskiej Mości, jednocześnie jest to przyczynek o tym jak znani ptasiarze zaliczali wpadki oraz o ptakach w filmach. Książka jest ładnie wydana, ma piękne ilustracje. Bardzo polecam!

Jak bardzo zgadzam się z Filipowiczem, i to w tylu sprawach... Z jego obawami, przemyśleniami, podejściem do świata. Odnajduję w opisywanych emocjach i siebie, i otaczających mnie ludzi. Postać ojca autora przewijająca się w kilku miejscach wywołuje rozczulenie, ogromny smutek, i trochę zazdrość. Świat opisywany przez Filipowicza jest fascynujący, to ten najzwyklejszy świat wokół nas, ze wszystkimi uczuciami, tymi wzniosłymi, i tymi niedobrymi i głupio-złymi. Filipowicz przypomina, jak można patrzeć na to wszystko "zwykłe" co obok nas i w nas. Przypomina o uważności, która jakiś czas temu stała się po prostu modna, a przecież ta uważność była zawsze, tylko teraz jest tak protekcjonalnie afirmowana. Przepiękne opowiadania. Zdjęcie na okładce jest dla mnie totalnie nietrafione.

"Malarstwo nie może być realizacją projektu. To jest absolutnie zasadnicza sprawa! Możesz mieć szkic, pomysł, ale zawsze trzeba zostawić miejsce dla pomyłek, prób, błędów. To negocjacja, renegocjacja i znowu negocjacja – z samym sobą. Często podejmuję wiele prób, żeby ostateczna decyzja była zadowalająca. Robisz dwa kroki do przodu, ale potem jeden do tyłu. Permanentny taniec.“ Czy rozmowa z malarzem może być ciekawa? Tak, pod warunkiem, że interlokutor jest osobą inteligentą z dystansem do siebie i swojej sztuki. Sasnala dobrze się słucha.

Druga i ostatnia książka zakupiona w tym roku w białogórskim namiocie. Nie znałem tej książki przed zakupem. Był to zakup impulsywny, a jednocześnie opatrznościowy. Nie pierwszy raz i pewnie nie ostatni raz, przy pozyskiwaniu książek do czytania „prowadziła mnie Ręka”, jak pisali Miłosz i Hen. Książka o motylach i ich przeobrażeniu zupełnym, a na głębszym poziomie o przeobrażeniu zupełnym całego stworzenia. Wpisuje mi się w lekturę kontynuacyjną po Uniwersalnym Chrystusie Rohra.

„Ja – skoruń, chodząca lewizna, próżniak, matołek”. Tak widział się syn wyrosły „między dwoma zwichrowanymi drzewami”. Ojcem – zwykłym wieśniakiem, sołtysem, sadownikiem, ateistą, nauczycielem majster-klepką o twardych, szybkich rękach i duszy buntownika a matką - byłą pielęgniarką, pobożną i zasadniczą kobietą. Oboje nie wyobrażali sobie życia „gdzie indziej niż tu, w zakolu Wisły, na jabłkowych wzgórzach, z których widać Wierzbiniec, gminne miasteczko o czerwonych dachach”. Ojcowiźnie gospodarza obejścia. Wybrali miejsce, ale nie czas. Lata 80. ubiegłego wieku pełne marnoty według ojca, bo „gdzie nie popatrzysz, tam marnie, i to marnota naprawdę najmarniejsza z marnych, koślawa, śmierdząca: sklepy puste, wszystko na kartki, głupiego »malucha« dostać trudno, nie mówiąc o ciągniku”. W wiecznej kłótni z rodzonym bratem, których konflikt przenosił się na jakość życia wszystkich wokół. Tajemnice rodzinne te podziały pogłębiały. Spojrzenie jego trzynastoletniego syna, tytułowego skorunia, obserwującego relacje dorosłych i zmaganie się bliskich z życiem, który próbował je na swój nastoletni sposób rozwikłać, by wpasować się w nie i znaleźć wśród nich własne miejsce, to nie tylko lekcje życia w jego dojrzewaniu czy retrospekcje dziejów rodziny pozwalające zrozumieć postawy ojca, stryja i matki. To również przepiękna, choć bolesna opowieść o emocjach. Autor niezwykle czule opowiadał o brutalizmie życia nieustannie zaskakującego niewiadomymi, z którymi trzeba było sobie radzić. Dokonywać piekielnie trudnych wyborów, licząc się z ich dotkliwymi skutkami. Łagodnie przekonywał o bezkompromisowej naturze jego nurtu nie do końca tylko pięknym, pomyślnym, szczęśliwym i stałym w radości. Przynoszącym zrozumienie o złych wyborach, by ratować dobro. Niekoniecznie korzystne dla innych. Każdy z bohaterów wyrazisty i charakterystyczny tworzył środowisko tak dobrze oddające zróżnicowanie wiejskie w PRL-u, w którym powojenny awans klasowy chłopa pomimo upływu dekad nie do końca jeszcze odciął korzenie od pochodzenia. W którym ich dzieci jeszcze nosiły w sobie umiłowanie ojcowizny rozumianej dopiero w sytuacjach granicznych. Dla którego „jednemuś zabójcą, drugiemu bratem, jednemuś zbawcą, drugiemu katem”. A wszystko to ujęte w przepięknych, plastycznych obrazach. Urzekających opisami ziemi sandomierskiej, gdzie „pola wznosiły się jak szata skrojona ze zblakłych zieleni”, a wzgórza „mieniły się zielenią sadów i żółcią ściernisk” brzemienne ludzkim życiem. Tak dobrze znanych mi z powieści „Robinson w Bolechowie” i „Golem”. naostrzuksiazki.pl