Poznać kobietę

Książka nie należy do łatwych. Fabuła trochę się skupia nad sensem życia, ale to poszukiwanie jest nudne, niewyraziste. Na dobrą sprawę nie wiem w jaki sposób autor szukał sensu życia, poznania siebie, drugiego człowieka. Może nie warto się zbyt nad tym zastanawiać, bo na świecie kiedyś, teraz i chyba zawsze będzie ogromne zróżnicowanie. Książka mnie nie powaliła, nie wciągała - trochę ją wymęczyłem.

Autobiografia autora skupiająca się przede wszystkim na opisie działań jakie podejmował, aby sprostać bardzo wygórowanym oczekiwanią matki. Odniosłam wrażenie, że autor nie miał własnych pragneń czy marzeń, bo żył tak jak ona to dla niego zaplanowała. Pięknie o niej pisał mimo, że byłą w swoich działaniach despotką. Szkoda mi autora bo nie umiał odciąć pępowiny i żyć własnym życiem.

Autor, Żyd, noblista z 1978 roku. Polsko - amerykański pisarz tworzący w języku jidisz. W swoich utworach opisywał nieistniejący już świat żydostwa zamieszkującego przedwojenną Polskę. Polaków opisywał jako antysemitów, a relacje polsko - żydowskie jako pełne napięć, nieufności i wrogości. Polskę uważał za kraj zacofany, pełen przesądów i uprzedzeń, współodpowiedzialny za Holokaust. No tak, raczej byłbym zdziwiony, gdyby myślał inaczej !!! Już lata temu zaczytywałem się jego książkami. Byłem pod wrażeniem jego twórczości. Nostalgiczny powrót do czasów i lat, które bezpowrotnie minęły, a ja, z wiadomych powodów, nie tęsknię !!! Książki autora POLECAM !!!

Książka, która ma swoje wzloty i upadki. Są tam momenty potrzebne, są takie, które nie wiadomo, do czego prowadzą. Amos Oz to podobno taki współczesny klasyk - dość trudno znaleźć akurat w tej książce fragmenty, które by to pokazywały. Co jest zaletą tej książki - ukazanie toku myślowego pisarza, który układa spotykanych w życiu ludzi w historię książkową, którą potem może napisać i opublikować lub zostawić po prostu w swoich myślach. Niesłychane, jak spotkany człowiek może stać się dla pisarza "narzędziem", które potem w bezwstydny sposób zostanie wykorzystane. Poza tym jednak, nie jest to jakaś wielka literatura.

Dobry lektor/ka potrafi książkę pogrążyć, lub podkreślić jej wartość. Ja odsłuchałam książkę czytaną przez Romę Gąsiorowską i to była piękna podróż. Niezwykłe oddała energię, poczucie humoru bohatera i przeżywanie straty. Na koniec byłam wzruszona. To naprawdę świetny tytuł.

"Sceny z życia wiejskiego" Amosa Oza to książka, która wyróżnia się na tle innych dzieł tego autora. Choć nie wszystkie jego książki trafiły do mojego serca, ten zwięzły zbiór opowiadań zrobił na mnie duże wrażenie. Każda historia w tej książce to jak osobne okno na życie mieszkańców małej, izraelskiej wioski, ale jednocześnie każda z nich wnosi coś uniwersalnego, co pozwala zanurzyć się w refleksji nad własnym życiem. Fascynuje mnie, jak Oz potrafi uchwycić subtelności ludzkich emocji i relacji. Jego styl, choć oszczędny, jest nasycony znaczeniami, a każde opowiadanie pozostawia we mnie ślad, który skłania do dalszych przemyśleń. To nie są historie, które łatwo się zapomina – wręcz przeciwnie, idealnie nadają się do snucia opowieści podczas spotkań towarzyskich. Każda z nich kryje w sobie coś, co prowokuje do rozmowy, do dzielenia się własnymi spostrzeżeniami i odczuciami. "Sceny z życia wiejskiego" to książka, którą mogę z czystym sumieniem polecić. Jest krótka, ale niezwykle treściwa. Amos Oz w tym zbiorze przypomina mi, dlaczego literatura ma taką moc – potrafi poruszyć, zainspirować i zmusić do zatrzymania się na chwilę, by zastanowić się nad tym, co w życiu najważniejsze.

Doskonale się czyta tę dramatyczną opowieść o losach Kalmana Jakobiego i jego rodziny. Zmagają się między przynależnością do dość ortodoksyjnego odłamu swojego wyznania a wyzwaniami świata, który wabi nowym, nieznanym i innym. Bo świat chasydów jest duszny a przede wszystkim bezlitosny. Nie daje oddechu, za to daje spokój. Tak, tak, nie potrzebujemy żadnej wolności, nie radzimy sobie bowiem z nią, gdy nie ma kto powiedzieć, co jest dobre a co złe, jak postępować. O tym też jest ta książka. Kalman, główny bohater też się miota. I nigdzie nie jest sobą. Bliscy go zawodzą, własne emocje także. Postacie – a jest ich sporo – są fantastyczne, krwiste, wyraziste, niejednoznaczne. Autor rozprawia się z wieloma mitami, np. Polaka patrioty-powstańca w osobie Juliana, ale też z „pobożnymi Żydami”, którzy może i są pobożni, a przy tym po prostu są złymi ludźmi (jeden z zięciów Kalmana). Podobała mi się też historia z wyborem lokalnego rabina, młodzieńca, dla którego okazało się to chyba nieszczęściem, nie zaszczytem. Zwraca też uwagę – i to kilka razy – że polscy Żydzi są swoistą ciekawostką kulturową i w sumie zakałą. Wszędzie indziej – nie zapominając o religii i języku – przyjęli kulturę danego kraju, nauczyli się lokalnego języka, kształcili się. A polscy, ci z zaścianków kresowych pozostali w średniowieczu. Prawie żaden z bohaterów książki nie zna polskiego albo rosyjskiego (czas zaborów!), zaś jedyna nauka to ...studiowanie Tory. A akcja dzieje się w końcu XIX w., u progu rewolucji technicznej, zupełnie nowych czasów. I pewnie dlatego prawie wszyscy przegrywają.

Ten zbiór opowiadań pokazuje, że autor "Lektora" ma swój ulubiony lejtmotyw - nic nie jest takie na jakie wygląda i jakie się wydaje. Ten temat zwłaszcza w relacjach ukazuje w przeróżnych kostiumach i charakteryzacjach współczesnych. Minusem dla mnie jest to, że opowiadania pisane są jakby pod tezę psychologiczną . Samym fabułom brakuje lekkości , są często podkręcone i niepotrzebnie komplikowane. Choć mnie osobiście nie zachwyciły myślę , że wiele osób mogą skłonić do refleksji . Doceniam też wrażliwość psychologiczną autora i zmysł obserwacyjny.

intensywna emocjonalnie eksploracja bezwarunkowej, męskiej przyjaźni między Anglikiem i Polakiem oraz zdrady na tle romantyczno-erotycznego pożądania... kulminacja poziomów namiętności i bezwarunkowości w boleśnie szczerej rozmowie po 4 dekadach... https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBar_(powie%C5%9B%C4%87) *** ten rodzaj tak intensywnej przyjaźni męskiej - być może pod wpływem wiedeńskiego filozofa Otto Weiningera (1880–1903) "Płeć i charakter" - autora pod wpływem psychoanalitycznych konstrukcji Sigmunda Freuda, uzasadniającego organiczną sprzeczność między płciami, przyznając mężczyźnie zdolność do wysublimowanej przyjaźni jako najwyższego stadium Erosa (natomiast kobiety nie są do tego zdolne, ponieważ pochłania je troska o małżeństwo i dzieci - można jedynie cenić „kobiece macierzyństwo”)

Zaledwie kilka dni temu zżymałem się nad tym, jak bardzo nie podobała mi się powieść "Nie opuszczaj mnie" Ishiguro. Tę książkę (poleconą mi przez AI!) wziąłem więc do ręki z obawą, ale też z nadzieją, że może w najgorszym razie będzie to sentymentalna podróż do świata, którego już nie ma, niczym "Brak tchu" Orwella. Pan Barnes jednak wspina się na wyżyny. Czytając wspomnienia bohatera z lat '60 widzę trochę podobieństw do moich pierwszych randek w latach '90 w Polsce. Jakby to było wczoraj... Refleksje padające z ust postaci są celne i cięte, przystając równie dobrze do historii, jak do ludzkiego życia. O sprawach damsko-męskich mowa tu w sposób bardzo bezpośredni, ale nie przekraczający granic dobrego smaku. Humor wspomnień szkolnych jest uszczypliwy i inteligentny. Przedstawione charaktery są wręcz namacalne - charyzmatyczne lub toksyczne, ale na pewno nie nudne. Emocje są w zenicie - ale jak na zwykłego człowieka, a nie młodego Wertera. Zarówno rozwój akcji, jak i zakończenie zdają się być dalekie od banału (trochę gdzieś tam mi się przypomina "Absolwent"). Autor w przeuroczy sposób pokazuje też dualizm w zachowaniu 60-latka, który przeżywa kwestie dawnych miłości, życia i śmierci, jednocześnie praktycznie myśląc o zakupie jakichś dupereli do domu (i grubości frytek) czy rozwiązując krzyżówki. Sądzę, że jest to jedna z najlepszych książek o dorastaniu i starzeniu się jakie kiedykolwiek przeczytałem. Z dużą ciekawością obejrzę film nakręcony na podstawie tej powieści.

Zastanawiałam się jak niedojrzały czyn Cema, mrożący krew w żyłach, wpłynie na jego życie. Po zbrodni bowiem (choć nieumyślnej) zwykle następuje kara. Przewrotnie finał powieści jest w odwróconym micie Edypa (z "Księgi królewskiej"). I kiedy myślałam już, że fabuła będzie się kręcić głównie wokół budowy studni, nagle nabiera ona tempa, czas przyspiesza i zdarzenia następują po sobie w nieoczekiwany sposób. "Rudowłosa" to powieść przewrotna, chwałą bogu bez rozbudowanego wątku romansowego, godna polecenia.

Podstawowe pytanie brzmi: kto w powieści jest barbarzyńcą? Lud tubylczy czy pułkownik, przedstawiciel władzy, najwyraźniej jej nadużywający. Pisarz porównuje go do szakala wypruwającego flaki z zająca, bo dopuszcza się on czynów strasznych. Wydarzenia przedstawione są z punktu widzenia innego przedstawiciela Imperium - sędziego, którego rytm życia zostaje zaburzony przez poczynania pułkownika Jolla. Czy i sędzia jest na swój sposób barbarzyńcą? Jest to prosta proza, ale pozostawiająca w czytelniku niezatarty ślad.

Pracowici, twardzi ludzie i nieogarniony kontynent, którego piękno Doris Lessing oddaje jakby od niechcenia. Stosunek Anglików i Afrykanerów do tubylców pokazany chłodno, bez egzaltacji, ale przez to czasami tym bardziej szokuje. Lessing jest bardzo powściągliwa, bardzo zdyscyplinowana, co - przynajmniej dla mnie - stanowi o sile jej prozy. Tylko dwa ostatnie opowiadania są inne, przegadane, wręcz rozmamłane: stany emocjonalne bohaterek zmieniają się pięć razy na stronie, co jest i sztuczne, i zwyczajnie nużące. Nie wiem, czy Nobel dla Lessing był zasłużony, bo czytałam tylko te opowiadania. Ale te - bardzo polecam.

Wow! Chyba żadna książka nie zrobiła na mnie takiego wrażenia jak ta. Czułam tą miłość razem z głównym bohaterem, czułam jego emocje, zastanawiałam się ile z nas prowadzi tyle rozważań w głowie, ile z nas potrafi tak przeżywać miłość że nie jest w stanie skupić się na niczym innym. Jak długo i cierpliwie można kochać ? Ogromne wrażenie, ogromne emocje dla mnie i na pewno będę tę książkę pamiętać zawsze.

Piękna, nostalgiczna historia angielskiego kamerdynera, opowiedziana jego słowami i z jego punktu widzenia. Stevens przez wiele lat służył w domu lorda Darlingtona i tej służbie podporządkował całe swoje życie, a nawet uczucia. Teraz, gdy lord już zmarł, a chlebodawca się zmienił, kamerdyner odbywa podróż, w czasie której analizuje swoje życie. Piękna, wzruszająca i dająca do myślenia powieść. Napisana w moim ulubionym stylu - czytelnik jest niesiony powolnym, spokojnym nurtem słów. Pięknych i ważnych słów, ale to, co w tej książce najważniejsze znajdziemy między słowami. Gorąco polecam

Powieść w pełni ukazująca kunszt Saramago. W "Baltazarze i Blimundzie" czytelnik może dojrzeć wszystkie najlepsze cechy rozmaitych powieści Saramago - subtelny magiczny realizm, satyrę na społeczeństwo, rozgrzewające serce relacje między postaciami, i dobrze napisaną główną protagonistkę. Po przeczytaniu trzech jego późniejszych powieści mogę śmiało powiedzieć, że choć utrzymywał dobry poziom i zabłysnął w innych aspektach, to jednak nigdy nie udało mu się powtórzyć mistrzostwa powieści, która zdobyła mu Nagrodę Nobla. "Baltazar i Blimunda" są książką cudownie dziwaczną i absurdalną - sam opis fabuły jest już bardzo nietypowy (jednoręki weteran i czarownica pomagają księdzu zbudować maszynę latającą, żeby dostać się do nieba), a rozliczne przemyślenia postaci skaczą od niezwykle głębokich myśli po teorie o jednorękim Bogu. Saramago genialnie łączy komedię z dalej aktualnym komentarzem społecznym. Bardzo lubię postać Blimundy. Najlepsi protagoniści powieści autora to kobiety, a Blimunda jest spośród nich jedną z najciekawszych i najbardziej złożonych. Nie jest do końca silną postacią kobiecą w sensie walki (ale też nie o walkę chodzi w tej książce), ale jest bardzo zaradna, inteligentna i zdeterminowana, a jej relacja z Baltazarem jest urzekająca. Podsumowując - "Baltazara i Blimundę" zdecydowanie warto jest przeczytać. Jest to wciągająca, zabawna i poruszająca powieść, jedna z najlepszych z dorobku Saramago i do dziś dobrze się trzymająca.

Nie będę obiektywna, bo uwielbiam przepiękną literaturę José Saramago. Każdy akapit zachwyca od pierwszego do ostatniego słowa. Eksperymenty językowe w jego wykonaniu to szermierka słowna, wszechobecna ironia, pastisz, łączenie realizmu z fantastyką, mieszanie planów czasowych, dbałość o językową charakterystykę każdego z bohaterów. Powieści Saramago układają się w piękne historie, i ta również oczarowuje, porywa, hipnotyzuje. To Wielka Literatura. Raimundo Silva jest redaktorem w portugalskim wydawnictwie. Wiedzie spokojne, stateczne, wręcz nudne życie do momentu, w którym z niewiadomych motywów zmienia zasadniczą kwestię w jednej z poprawianych książek, w "Historii oblężenia Lizbony." Przecząc faktom historycznym oraz zamysłowi autora, Raimundo oznajmia, że Krzyżowcy nie pomogli w zdobyciu Lizbony. Od tej chwili jego spokojne życie nabiera tempa, koloru i znaczenia. Raimundo okazuje się barwną i bogatą wewnętrznie postacią, zakochuje się także w intrygującej kobiecie. Ostrzegam jednak, że Saramago pisze w sposób nowatorski, i poza długimi, skomplikowanymi zdaniami, trudność mogą sprawić opisy pozbawione interpunkcji, bez wydzielonych dialogów. Kto zna prozę José Saramago, laureata Nagrody Nobla (1998 rok), wie że Autor posługuje się piórem w sposób mistrzowski, ironiczny, jest czarodziejem słów i erudytą a wszechstronna wiedza procentuje przy fantastycznej fabule. Uczta, uczta, uczta!

Przejmująca opowieść o Afryce jest dla Le Clezio pretekstem do opowiedzenia o ludzkich wyborach i charakterach, które przejawiają się w chwilach nieoczekiwanych zdarzeń i zaskoczeń. Owszem, francuski noblista nie jest może autorem najłatwiejszym w odbiorze przesłań subtekstowych, ale naprawdę warto po niego sięgnąć.

Moim zdaniem, to książka opisująca swoje czasy. Ile w niej samego autora, nie wiem, ale czy nie każdy z nas (Panowie) nie chciałby być Zorbą?!? Czy nie mamy w sobie cząstki z "Szefa"?!? Czy nie nie tkwi w nas "diabeł", który potrzebuje być nasycony i świety, który w ascezie pragnie oddać się "Bogu"?!? Przeczytajcie tą ciekawą, barwną historię i sami odpowiedzcie sobie na te i inne z nasuwających się pytań. Polecam.

Dawno nie czytałem książki, której bohater byłby tak antypatyczny a zarazem w tak znacznym stopniu godny litości. Lektura znokautowała mnie co najmniej dwa razy, co jest dla mnie świadectwem jej wybitności. Przesłanie bardzo pesymistyczne. Mocne tu napiętnowanie niezdrowych relacji mężczyzna - kobieta, ale i także wszystkich opartych na nierówności i wyższości, jak stosunek do rdzennych mieszkańców RPA, zwłaszcza gdy chodzi, co tu gadać, o bandytów i gwałcicieli. Nie wiem dlaczego (zapewne z ignorancji) temat tej książki kojarzyłem wyłącznie z seksualnym wykorzystaniem studentki przez podstarzałego nauczyciela akademickiego - erotomana i nie przypadkiem znawcę m.in. nieszczęsnego Byrona, który również cierpiał na tężę przypadłość, przy okazji będąc pedofilem. Autor przygotował zasadzkę na czytelników, a zwłaszcza na mnie, bo tytuł nie odnosi się tylko do hańby bohatera, który wykorzystując studentkę, hańbią ją i przy okazji swój akademicki honor. Ma on też zastosowanie (jako kara od Boga?) także do jego córki, która pada ofiarą gwałtu, prowadząc farmę na odludziu. Jakby zemsta losu za lata wykluczania i poniewierki przez rdzenną ludność. Szokująca to lektura, ale także i moralitet. David Lurie to postać zaprawdę odrażająca (nawet narrator go nie lubi: ”Nie jest złym człowiekiem, ale dobrym też nie”). Czyn, jakiego się dopuścił, doprowadza go do upadku zawodowego. Los daje mu sposobność częściowego “nawrócenia” na tzw. normalne, a nawet może i pożyteczne, życie. Tylko czy z niej skorzysta ten, któremu nie da się współczuć…. To moja czwarta książka Coetzee’ego. Za najważniejszą uważam “Czekając na barbarzyńców”. Wybrane cytaty…. “Jest zdumiony, że półtorej godziny kobiecego towarzystwa tygodniowo wystarcza, aby go uszczęśliwić, chociaż dawniej myślał, że potrzebna mu jest żona, dom, małżeństwo. (...) Jego potrzeby okazały się w końcu całkiem niewielkie, niewielkie i przelotne jak potrzeby motyla”. “Całym sobą popiera życie podwójne, potrójne, życie podzielone na przegródki. Ilekroć spoglądał na kobietę w pewien sposób, z pewnym zamysłem, odwzajemniała spojrzenie: mógł na to liczyć. Tak właśnie żył: przez całe lata, przez całe dziesięciolecia trzymało go to w pionie. Aż tu pewnego dnia skończyło się, nagle, bez ostrzeżenia, opuściła go moc. (...) Spojrzenia, które dawniej odpowiedziałyby na jego spojrzenie, zaczęły przesuwać się po nim obojętnie, mijać go, jakby był przezroczysty. Z dnia na dzień stał się duchem”. “Powinien dać sobie z tym spokój, wycofać się z gry. Zastanawia się, ile właściwie miał lat Orygenes, kiedy się wykastrował. Może nie najwdzięczniejsze to rozwiązanie, ale starzenie się też nie jest wdzięcznym zajęciem. Człowiek przynajmniej oczyszcza pole, żeby się skupić na właściwym zadaniu starców: na przygotowaniach do śmierci. (...) Płomień zmysłów ostatni raz strzeli w górę, zanim zgaśnie”. “Przecież to jeszcze dziecko! – myśli on. Zupełne dziecko! Co ja najlepszego wyprawiam? Ale jego sercem targa raptowna żądza”. “Nie jest to gwałt, niezupełnie, ale jednak coś niepożądanego, przed czym dziewczyna wzdraga się aż do szpiku kości”. “Ludzie się dowiedzą, bo zawsze w końcu się dowiadują; zaczną szeptać, może nawet wybuchnie skandal. No i co z tego?”. “– Nie oczekuj współczucia, Davidzie, ode mnie ani od nikogo. Nie spodziewaj się współczucia ani litości. To nie te czasy. Wszyscy zwrócą się przeciwko tobie, bo i czemu nie?”. “Pewnie myślałeś, że to będzie kolejny szybki romans, drobny grzeszek. No i patrz, do czego cię doprowadził. Własne życie wyrzuciłeś na śmietnik, a co zyskałeś. (...) Jeśli starcy będą się parzyć z młodymi kobietami, jaka przyszłość czeka gatunek?”. “Połowa literatury mówi o tym: o młodych kobietach, które usiłują wywinąć się spod ciężaru starców, dla dobra gatunku”. “W pewnym wieku człowiek robi się po prostu nieapetyczny. I tyle. Trzeba zakasać rękawy i jakoś przeżyć resztę życia. (...) Ćwicz, zanim nadejdzie starość, przykazuje sobie. Ćwicz przystosowanie. Ćwicz, przyda ci się w domu starców”. “Po raz pierwszy w życiu ma przedsmak starości, kiedy będzie doszczętnie znużony, wyzuty z wszelkich nadziei i pragnień, zobojętniały na to, co niesie przyszłość. Zgaszono w nim przyjemność, jaką czerpał z życia. (...) Zaczął dryfować ku swojemu końcowi, jak liść na powierzchni strumienia, jak puch mlecza na wietrze”. “– Żadne zwierzę nie dopatrzy się sprawiedliwości w karze wymierzonej za to, że posłuchało własnego instynktu. – Czyli samcom trzeba pozwolić, żeby podążali za swoimi instynktami bez żadnych ograniczeń? “Lucy nie odpowiada. Woli nie pokazywać się ludziom, a oni już wie dlaczego. Powodem jest hańba. Powodem jest wstyd. To właśnie osiągnęli niespodziewani goście, to właśnie uczynili tej pewnej siebie, nowoczesnej, młodej kobiecie”. “Zgwałcić lesbijkę to coś jeszcze gorszego niż zgwałcić dziewicę: cięższy cios. Czy tamci trzej wiedzieli, co robią?” “Plotka jak plama rozlewa się po okolicy. (...) Zemsta jest jak pożar. Im więcej pochłonie, tym bardziej robi się zachłanna”. “Coraz bardziej utwierdza się w przekonaniu, że angielski nie jest odpowiednim środkiem wyrazu dla południowoafrykańskiej prawdy". “Język zesztywniał, niczym dinozaur, który wyzionął ducha i zapadł się w błoto”. “Nie po to tu przyjechał; nie po to, żeby ugrzęznąć na głębokim odludziu i odstraszać demony, niańczyć córkę, troszczyć się o upadającą farmę. Jeśli miał jakikolwiek cel, to raczej ten, żeby samemu wziąć się w garść, zebrać siły”. “Chociaż w pewien abstrakcyjny sposób potępia okrucieństwo, nie umie powiedzieć, czy sam z natury jest okrutny czy dobry. Jest po prostu nijaki”. “- To szokujące uczucie, że ktoś mnie nienawidzi. W trakcie. Czy David trafnie się domyśla, o co jej chodzi?”. “W końcu nie erotyzm i nie elegia najsilniej do niego przemawia, lecz komizm”. “- Zachowujesz się, jakby wszystko, co robię, było częścią fabuły, którą jest twoje życie. Ty jesteś w niej głównym bohaterem, a ja postacią epizodyczną, która pojawia się dopiero w połowie akcji. Otóż wbrew temu co sobie myślisz, ludzie nie dzielą się na pierwszo- i drugoplanowych. Nie jestem drugoplanowa”. “- Lucy, twoja sytuacja staje się śmieszna, A nawet gorzej: złowroga. Nie wiem, jak możesz tego nie dostrzegać”. “- Błagam cię, wynieś się z farmy, zanim będzie za późno. To nie jest coś, co chciałbym usłyszeć. My nie załatwiamy spraw w ten sposób. My: mało brakowało, a byłby powiedział: my ludzie Zachodu”. “– Jakie to poniżające - mówi wreszcie Lurie. – Takie wielkie nadzieje, a potem taki koniec". - Potrzebuję wokół siebie spokoju. Wszystko zrobię, wszystko poświęcę, byle tylko mieć spokój. – A między innymi poświęcisz mnie?”. “Brak mu starczych cnót: zrównoważenia, dobrotliwości, cierpliwości. Ale może te cnoty pojawią się, gdy inne go opuszczą: na przykład cnota namiętności”.