Modopolis. Dlaczego to, co nosimy, ma znaczenie

Solnit jak zawsze w mocnej femistycznej odsłonie, ale tym razem nie tak agresywnej jak w "Mężczyźni objaśniaja mi świat", więc w moim odczuciu jest to pozycja, która może być kierowana do szerszego grona. Zbiór różnorodnych esejów (przez co niektóre treści powtarzają się). Precyzyjnie opisana kultura gwałtu, jej mechanizmy, proces wiktymizacji, a także ruch na rzecz zmian. Coraz więcej i głośniej w tej tematyce i widać światełko w tunelu pozytywnych zmian, choć do pełnej transformacji jeszcze daleko. Potrzeba nie tylko zmiany legislacji, ale przede wszystkim mentalności (starych 'dziadów' pewnie nie sposób zmienić, ale powinni chociaż zostać pociągnięci do odpowiedzialności, co powoli się dzieje). Będąc w temacie, warto zaznajomić się z bezprecedensowa sprawą Gisèle Pelicot, która nie tylko stawiła czoła sprawcom w otwartym procesie, ale także przyczyniła się do ogromnej zmiany społecznej w postrzeganiu ofiary. Pozycja świetnie opisuje również mechanizmy działania kultury patriarchatu, zaniżanie wartości, marginalizowanie potrzeb i ambicji, jak również agresywne mechanizmy kompensacyjne własnych braków lub próby odreagowania traum.

„Ziemia obiecana” Baracka Obamy to książka spokojna w tonie, ale intelektualnie gęsta, pokazująca politykę jako proces pełen kompromisów, a nie heroicznych gestów. Najciekawsza jest szczerość autora w opisywaniu własnych wątpliwości, zmęczenia i ceny, jaką płaci się za władzę, co rzadko pojawia się w autobiografiach polityków. Obama pisze bez sensacyjności, za to z analityczną precyzją, przez co lektura momentami przypomina esej o demokracji bardziej niż klasyczne wspomnienia. Dla czytelników szukających kulisów wielkiej polityki tempo może być nierówne, ale dla tych, którzy cenią refleksję, to duża wartość.

Nigdy nie miałam okazji czytać podobnej książki. Autor, pod pretekstem obiadu w rzymskiej restauracji La Carbonara, podejmuje się opisania historii świata z perspektywy czysto kulinarnej. Opisy kolejnych dań, jedzonych w restauracji, stają się pretekstem do przedstawienia wielu ciekawostek na temat poszczególnych składników, takich jak zboże, oliwa, wino, cytryny. Można się dowiedzieć m.in. co ma wspólnego Marcin Luter z masłem, Cosa Nostra z cytrynami oraz gdzie znajduje się najprawdopodobniej najstarszy gaj oliwny na świecie. Ponadto, autor wspaniale oddał magiczną, niepowtarzalną atmosferę Wiecznego Miasta i opisał niemało ciekawych restauracji, które z pewnością przetestuję przy okazji kolejnej wizyty we włoskiej stolicy. Nawiązania do sztuki, historii, zabawne anegdotki z życia osobistego autora (notabene znanego szefa kuchni) - po prostu pyszna lektura!

Miałem trochę większe oczekiwania po tym zbiorze. Tymczasem jest bardzo nierówny. Niektóre można porównać do literackiego Monty Pythona, ale czasem byłem jako czytelnik po prostu zirytowany pretensjonalnością tekstów. Generalnie warto przeczytać, ale nie spodziewajcie się zbyt wiele.

To także moje hobby, więc przeczytałem z przyjemnością. Książka w zasadzie ciekawostkowa, dlatego dostępna prawie każdemu, nie tylko obznajomionym z podstawami lingwistyki. Także dlatego spora jej część opowiada o oczywistościach, czego troszkę żałuję, ale szeroki target zobowiązuje. Napisana dobrze, żwawo, trzyma czytelnika, nie usypia. Może zachęci do dalszych studiów? Do nauki baskijskiego albo macedońskiego? Oby.

"Dom Gucci. Potęga mody, szaleństwo pieniędzy, gorycz upadku" autorstwa Sary Gay Forden to książka opowiadająca historię rodu Guccich, założycieli słynnego domu mody jakim jest właśnie tytułowy Gucci. Autorka dogłębnie zbadała 3 pokolenia, które zapoczątkowały a zarazem zakończyły panowanie członków rodziny w firmie z powodu błędów zarządzaniu, zuchwalstwie i nieumiejętności słuchania ludzi z zewnątrz. Forden przeprowadziła wiele wywiadów z członkami rodziny, jak i z osobami z bliskiego otoczenia rodu Guccich, dokładnie poznając całą chronologię wydarzeń, począwszy od założenia marki przez Guccia Gucciego. Książka jest z gatunku biograficznej ale czyta się ją jak powieść i czyta się ją dobrze, natomiast brakuje mi dalszej części historii, książka w pewnym momencie się urywa i zostawia czytelnika z niewiadomą dotyczącą dalszej historii marki - już w latach współczesnych, ale oczywiście dodatkowe informacje można znaleźć w sieci i ekranizacji filmowej. 7/10

Odrobinę mylący tytuł i opis, bo książka w jakichś 80% skupia się tylko na fenomenie grunge’u i osób z nim powiązanych, a nie ogólnie latach 90. w kulturze. Poza paroma powtórzeniami, nie mam zastrzeżeń do sposobu prowadzenia narracji. Nie zawsze jest chronologiczna, ale jeśli ktoś nie zna historii Cobain’a, trzyma w napięciu.

Pozostaję w klimacie arabskim 🇸🇦 Jednak ta książka jest inna od wszystkich. Stworzona przez kobietę, dla kobiet, w formie wywiadów Saudyjek z różnych środowisk i w różnym wieku. Obala niektóre stereotypy i poszerza horyzonty. Zgadzam się ze słowami autorki, Arabia Saudyjska nas fascynuje nie dlatego co mówią o życiu Saudyjek, ale ze względu na to czego nam media nie mówią... Bohaterki "Jestem Saudyjką" wyrażają swoją opinię miedzy innymi na takie tematy jak opieka mahrama, zakaz prowadzenia samochodów i inne ograniczenia, podejście do zasadności noszenia hidżabu i nikabu. To co dla mieszkańców Zachodu jest ograniczeniem, dla mieszkanek Arabii jest przywilejem. Powoli zachodzą zmiany społeczne, które większość bogaterek popiera, jednak nie chcą za bardzo odchodzić od tradycji. Zdecydowanie polecam! 😉

Książka wydaje się być przeznaczona raczej dla ludzi, którzy mają problemy z pamięcią, demencję lub objawy Alzheimera i potrzebują ukojenia / pocieszenia. Dla nich, kilka faktów połączonych z ciepłym, optymistycznym tonem w jakim pisze autorka może być zbawienne. Tymczasem ludzie, którzy szukają informacji i technik pamięciowych opartych na nauce będą raczej zawiedzeni lekturą. Całość "twardej" wiedzy z tej książki można streścić w krótkim artykule. Resztę może i czyta się w miarę przyjemnie, ale paradoksalnie i tak o tym zaraz zapomnisz :)

Autor zachęca do sięgnięcia po obywatelską siłę i zaangażowania się w politykę dotyczącą wyzwań związanych z kryzysem klimatycznym, bo leży to w ponadpaństwowym interesie obywateląt planety Ziemia. Rozprawia się z najpowszechniejszymi wymówkami i zmyłkami, typu jednostkowa świadoma konsumpcja. Do właściwych reakcji społecznych na kryzys klimatyczny należą: wybranie odpowiednich osób, uchwalenie odpowiednich przepisów i wprowadzenie odpowiednich regulacji, bo polem działania obywateli jest polityka. Konieczna jest zmiana kulturowa w kierunku świata opartego na wartościach takich jak dobro wspólne, współpraca, empatia i troska, bo gospodarka jest zależna od stanu planety i klimatu. Pilnie potrzebujemy śmiałej polityki klimatycznej, takiej jak Nowy zielony ład. Jeśli nie zmienimy naszych społeczeństw sami, zrobi to za nas katastrofa klimatyczna.

"Exodus. Księga wyjścia" Deborah Feldman to poruszająca kontynuacja bestsellerowej "Unorthodox". Autorka, znana z odważnego opisywania własnego życia w ultraortodoksyjnej społeczności, w tej książce zabiera czytelnika w dalszą podróż po swojej drodze do wolności. Po ucieczce z małżeństwa i sekty, Deborah staje przed wyzwaniem budowania nowego życia od zera. Z maleńkim dzieckiem na ręku, bez środków finansowych i znajomości, próbuje odnaleźć się w świecie, który był dla niej niemalże obcy. Feldman nie boi się odsłonić przed czytelnikiem najbardziej intymnych zakamarków swojej duszy. Opisuje zarówno euforię z odzyskania wolności, jak i ból, samotność oraz lęk, które towarzyszyły jej na tej drodze. Historia Deborah to opowieść o niezwykłej determinacji i odwadze. Pokazuje, że nawet w najtrudniejszych sytuacjach kobieta potrafi znaleźć w sobie siłę, by walczyć o siebie i swoje dziecko. Ucieczka z sekty to nie tylko początek nowego życia, ale także moment głębokiej refleksji nad własną tożsamością. Feldman zadaje sobie trudne pytania o swoje pochodzenie, wiarę i miejsce w świecie. "Exodus" to lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy interesują się tematyką sekciarską, feminizmu oraz poszukiwania własnej drogi. To także inspirująca historia dla osób, które przechodzą przez trudne życiowe zmiany.

Książka pełna bólu. Autorka godziła słowami precyzyjnie jak nożem. Nie dało się ją przeczytać za jednym zamachem, czasami musiałam się przejść i odetchnąć od trudnej treści. Zdarzyło się, że nie zgadzałam się z poglądami autorki, niektóre twierdzenia wykrzywiały mi twarz, ale potrafiłam zrozumieć jej tok myślenia – smutny, ograniczony przez traumy z przeszłości. Jedyne, co mnie kłuło to to, że autorka nigdy, ale to nigdy nie wymieniła, ani nie pomyślała o pomocy psychologicznej/psychiatrycznej. Mimo że jej stan i symptomy wskazywały podręcznikowe objawy zaburzeń, które wymagają leczenia. Mam nadzieję, że autorka ma się teraz o wiele lepiej (minęło prawie dziesięć lat od publikacji książki). Nie zmienia to faktu, że przykro się to czytało. Polecam każdemu

Życie w komunistycznym kraju z bardzo ograniczoną wolnością gospodarczą i bez wolności osobistej jest wydawałoby się niemożliwe. A jednak - komunizm w Polsce trwał niemal 50 lat, w Sowieckim Sojuzie - 70, a na Kubie nadal istnieje (od 1958 r.). Kubańczycy są niezwykle cierpliwi. Autor miał szczęście prześledzić losy kilku rodzin tej karaibskiej wyspy. Z sukcesem wydawniczym.

Książka obyczajowa, poruszająca wątki z życia amerykańskiej klasy średniej w okresie raptem kilku lat po drugiej wojnie światowej. Z życia mieszkańców bogatego wschodniego wybrzeża, co warto dodać w obliczu dużego zróżnicowania obywateli amerykańskich w różnych rejonach kraju. Książka napisana sprawnie, ciekawa i myślę że jest spora szansa iż doczeka się ekranizacji. Ja jednak jestem rozczarowany z prostej przyczyny, z opisu wynikało iż będą tu conajmniej wątki biograficzne Edwarda Hoppera, tymczasem w rzeczywistości wydaje się, że umieszczenie w powieści Hoppera i jego małżonki stanowi jedynie wybieg marketingowy. Jak zachęcić czytelnika? Wpleść postać jednego z bardziej cenionych amerykańskich malarzy XX w. i dać to w opisie fabuły. Książka dobra i dobrze napisana, porusza tematy, które zapewne występowały na amerykańskich „salonach” w tym okresie. Minus to nie tyle niepotrzebne wplątanie w historię Hoppera i jego żony, ile zaprzęgnięcie ich w marketing powieści, a do tego wprowadzenie w błąd czytelnika, takiego jak ja, który spodziewał się czegoś więcej o artyście jako takim. Nie żałuję, że przeczytałem, bynajmniej. Jednak gdyby nie Hopper, nie sięgnąłbym. Marketing dźwignią handlu - nawet w literaturze.

Ciekawy reportaż przedstawiający próby radzenia sobie ludzi z samotnością. A jak się okazuje, sposobów jest wiele. Dowiedziałam się z tej książki o wielu usługach, o których nie miałam pojęcia, że istnieją. Dobrze się czytało, warto się zapoznać jeśli kogoś interesuje tematyka.

Jest tu kilka ciekawych myśli, które nadają się na esej, ale zostały one opakowane w książkę - niestety. Wsparty szaloną argumentacją i dowodami zebranymi z różnych miejsc - od Imperium Rzymskiego, przez legendy arturiańskie, po historie z życia znanych osób, wywód sprawia wrażenie nadmiernie uproszonej wizji świata, a przez to wypacza, słuszne skądinąd, podstawy tej książki, ośmiesza sedno problemu. Szkoda.

Książka otworzyła mi oczy na problem, którego wcześniej właściwie nie dostrzegałam: skalę współczesnego nomadyzmu ekonomicznego w Stanach Zjednoczonych oraz fakt, że dla wielu starszych ludzi nie jest on wyborem stylu życia, lecz koniecznością wynikającą z biedy, braku zabezpieczeń społecznych i kryzysu mieszkaniowego. Reporterska praca autorki — jej podróże z bohaterami, rozmowy z pracownikami sezonowymi, opisy życia w vanach i na parkingach — mają dużą wartość poznawczą i uświadamiają realne konsekwencje niewydolności systemu. Jednocześnie książka zawodzi jako próba pełnego ukazania tego doświadczenia. Układ narracji sprawia wrażenie fragmentarycznego, a powracanie do tych samych postaci i motywów nie zawsze pogłębia temat, lecz raczej go zawęża. Zamiast szerokiego spektrum historii dostajemy powtarzalny obraz, który z czasem traci swoją siłę oddziaływania. Brakuje wyraźniejszego zróżnicowania perspektyw — zarówno pod względem wieku, pochodzenia, jak i alternatywnych losów osób, które z tego stylu życia próbowały się wydostać. Autorka z dużą empatią opisuje swoich bohaterów, ale momentami ta empatia zastępuje analizę. Systemowe przyczyny nomadyzmu są sygnalizowane, jednak nie zawsze wystarczająco rozwinięte, przez co książka bardziej dokumentuje skutki problemu niż pozwala w pełni zrozumieć jego złożoność. W efekcie Nomadland pozostawia czytelnika z poczuciem, że poznał ważny i poruszający temat, ale nie otrzymał narzędzi, by zobaczyć go w całej jego skali. To książka potrzebna i momentami przejmująca, lecz niedostatecznie pogłębiona — bardziej wprowadzająca w problem niż rzeczywiście go wyczerpująca. Ale skoro wracam do niej pamięcią oznacza, że stała się dla mnie jakkolwiek cenna, choć wysoce niedoskonała. Doceniam to, iż autorka nie udaje, że w pełni zrozumiała ludzi, którzy prowadzą koczowniczy tryb życia nie z wyboru czy ciekawości, lecz z powodu bycia jedyną lub jedną z najmniej złych dróg, aby przetrwać w życiu oraz nie być ciężarem dla innych.

Rozdziały, w których Polacy opowiadają swoje historie były ciekawe, ale te bardziej teoretyczno - historyczne okazały się dla mnie niestrawne, więc część z nich całkiem pominęłam. Warto przeczytać tę książkę, szczególnie teraz, kiedy w usa toczą się dramy związane z nielegalnymi imigrantami. Dzięki niej można lepiej zrozumieć ich sytuację i jak w ogóle doszło do tego, że przez tyle lat nie byli w stanie załatwić formalności.

Jeden z rozmówców Katarzyny Tubylewicz tak mówi o szwedzkiej samotności: „Szwecja ma predyspozycje do tego, by samotność w tym kraju dobrze funkcjonowała. Pomijając względy historyczne, demograficzne i mentalnościowe, to samotność jest też efektem dobrobytu. Tego, że w Szwecji po prostu można być samotnym. Bardzo często jest tak, że ludzie w innych krajach chcieliby móc być sami, ale nie mogą się na to zdecydować ze względów ekonomicznych czy społecznych” ale to tylko jedno z wybranych stanowisk na ten temat. Katarzynę Tubylewicz jako tłumaczkę poznałam czytając bardzo dobrą (pewnie to również jej zasługa) powieść Kjella Westö „Niebo w kolorze siarki”. Studia w zakresie skandynawistyki i przekładu literatury pięknej ukończyła w Szwecji na Uniwersytecie Sztokholmskim i od przeszło dwudziestu lat mieszka w tym kraju. Sięgając zatem po jej reportażowe książki o Szwecji możemy mieć pewność, że nie są to relacje powierzchowne, wynikające z kilku wakacyjnych pobytów i ogólnie dostępnych informacji, bo i takie przewodniki możemy na rynku księgarskim spotkać. Nie jest to zresztą nawet z definicji książka o Szwecji, co kilkoro opiniodawców stara się jej zarzucać. „Samotny jak Szwed? O ludziach Północy, którzy lubią bywać sami” jest próbą obiektywnego i refleksyjnego spojrzenia na szwedzką mentalność. W tym kraju, gdzie ponad dziewięćdziesiąt procent powierzchni pozostaje niezamieszkana, a na pozostałej gęstość zaludnienia jest również niewielka, można by się podziewać szczególnej skłonności do poszukiwania towarzystwa innych ludzi – tak jednak nie jest. Być może również z tych samych powodów Szwedzi cenią sobie swoją, i tu właśnie pojawia się dylemat, „osobność” czy „samotność”? Katarzyna Tubylewicz zdecydowała się na mieszaną formę – jej książka jest połączeniem eseju z reportażem, uzupełniają ją wywiady, a ilustrują temat artystyczne zdjęcia (czytając w formie e-book'a tego elementu nie mogłam docenić w pełni). Jej rozmówcami są między innymi Stina Oscarson - szwedzka reżyserka, poeta Tomas Tranströmer - laureat Nagrody Nobla, który w wyniku wylewu stracił mowę, pisarz i były szpieg - Vincent Severski, znany autor powieści sensacyjno-szpiegowskich, który od wielu lat mieszka w Szwecji i profesor medycyny paliatywnej - Peter Strang. To bardzo interesujące rozmowy, pokazujące na jak wiele sposobów można postrzegać samotność i próbować ją definiować. Mimo, że termin „samotność” ma zdecydowanie negatywne konotacje – szczególnie kiedy jest niechciana i dopada kogoś jako następstwo ostatecznych rozstań, to bywa również niezbędna do życia, kiedy jest kilkudniową lub wręcz kilkugodzinną chwilą oddechu od towarzystwa innych ludzi, chociaż może na jej określenie powinno się wówczas używać już innego terminu. Podoba mi się dociekliwość autorki i nienarzucająca swojej opinii dyskretna narracja. Nie jest to może antologia wyczerpująca temat, ale ciekawe spojrzenie na zjawisko, którego chyba wszyscy, a szczególnie ci którzy „przekroczyli smugę cienia” się obawiają, mimo że nie zawsze mają okazję i odwagę o tym mówić, bo samotność w Polsce bywa odbierana jako sytuacja życiowej porażki, a połączenie towarzyszących samotności negatywnych uczuć i społecznej stygmatyzacji byłoby jeszcze trudniejsze do zniesienia.

Sir David Attenborough dzieli się z nami swoimi spostrzeżeniami jakich dokonał podczas swojego owocnego stuletniego życia. Książka jest zasadniczo podzielona na dwie części. Część pierwsza dotyczy tego w jaki sposób doprowadziliśmy planetę na skraju katastrofy ekologicznej. Część druga przedstawia rzeczowe,konkretne sposoby jak spróbować powstrzymać zagładę czającą się tuż za progiem. Mimo że to depresyjna, przerażająca lektura,polecam każdemu zapoznać się z tym fantastycznym opracowaniem .