Macierewicz. Jak to się stało?

Dobrze napisana, dobrze się czyta. Odpowiada na pytania skąd w polityce pojawił się Andrzej Duda. Jak to było z kampanią roku 2015, dzięki komu doszedł do władzy. Kto był jego protegowanym, jak patrzy na niego jego Kraków. Jest dużo ciekawych wątków, o których nie dowiemy się z innych książek.

Książka opisuje historię (głównie polityczną) Polski od końcówki drugiej wojny światowej do upadku komunizmu. Bardzo przyjemnie napisana, autor bez przynudzania opisuje najważniejsze wydarzenia, dzieląc się refleksjami, ciekawostkami, dużą uwagę przykładając do kwestii suwerenności PRL od Związku Radzieckiego oraz obywateli od władzy i tego jak się jej niezależność zmieniała w różnych okresach.

Właśnie po lekturze takich książek jak „Katastrofa posmoleńska. Kto rozbił Polskę” chce się krzyknąć „dziennikarstwo nie umarło!”. Takie prawdziwe, rzetelne, bazujące na faktach i umiejętności ich łączenia oraz na drobiazgowym i długoczasowym śledztwie. To książka daleka od płytkości jednodniowych wiadomości, pasków telewizyjnych czy opinii wyrażanych na łamach prasy. Inna sprawa, że dotyczy historii, która dzieje się przez dłuższy okres czasu i trzeba formatu książki, żeby ją dobrze naświetlić i przedstawić. Cieszy, że tacy dziennikarze jak Grzegorz Rzeczkowski, są jeszcze w Polsce. Rzecz dotyczy oczywiście tego co stało się w Polsce po katastrofie smoleńskiej. Tego, co gdy spogląda się na to z odległości spraw codziennego życia, wydaje się być chaosem, ale pod czujnym okiem dziennikarza wygląda jak dobrze zaplanowana akcja wprowadzenia kontrolowanego chaosu w państwie demokratycznym. Zaczynamy poznawać historię od początku, gdzie z niepotwierdzonych źródeł, jakimi były szybko powstałe portale internetowe „wyciekały” pierwsze informacje o katastrofie, aż po planowe działania polityczne, które w sposób perfidny miały podsycać spór wewnątrz kraju. Rzeczkowski przedstawia tezy, że za skutecznie podrzucanymi tropami w sprawie spisków stali agencji rosyjscy, którzy w ten sposób chcieli rozchwiać Polskę. I co, w konsekwencji, im się udało. Warto odnotować, że główna siła ideologiczna przyszła ze strony środowisk radykalnie antyzachodnich oraz wspieranych przez rosyjskie pieniądze. Autor wcale nie sugeruje, że to anuluje błędy powstałe po polskiej stronie, ale silnie każe się zastanowić nad tym, kto tak naprawdę korzysta na całym zamieszaniu. Teorie spiskowe wymyślane ciągle na nowo są, póki co niestety, niesłabnącym paliwem, dla części polskiego społeczeństwa. Jak dowodzi autor książki, nawet postawienie krzyża na Krakowskim Przedmieściu nie było wcale spontaniczne. Czytanie wzmaga w człowieku głównie krytycyzm. Oddala go od naiwnej wiary w opowieści bez pokrycia albo serwowanych i podanych pod nos teorii, na które brakuje dowodów. Innymi słowy, gdyby większość Polaków jednak czytała książki to może byłoby nam wszystkim nieco łatwiej. A ludzie, którzy wówczas chętnie dokładali drewna lub sami podpalali nastroje społeczne dziś są wynagradzani intratnymi posadami przez dzisiejszą władzę, która obłowiła się najpełniej na samym rozbiciu społeczeństwa.

Dobrze napisana, wyczerpująca, ale przede wszystkim świetnie udokumentowana (źródła, przypisy) biografia Antoniego Macierewicza kończąca się na 2018 roku. Annie Gielewskiej i Marcinowi Dzierżanowskiemu udało się w nieautoryzowanej biografii uchwycić wielowymiarowość postaci Macierewicza, jako polityka i człowieka, przy czym podczas lektury nie miałem wrażenia (co często ma miejsce, gdy ktoś pisze o tak skrajnie postrzeganych postaciach) pisania pod z góry ustaloną tezę, zamiast tego mamy tutaj obraz człowieka i polityka, który można uznać za obiektywny. Jakiego więc dostajemy Macierewicza? Niewątpliwie człowieka z zasługami dla opozycji (stworzył ideę KOR-u), ale też pragmatyka i indywidualisty kochającego władzę i nie znoszącego nad sobą żadnej zwierzchności, który potrafi (celowo lub nie) rozpirzyć każdą organizację, która będzie na tyle naiwna żeby przyjąć go w swoje szeregi (jedynie Kaczyński dał radę wykorzystać antkowe "talenty"). Książkę czytało mi się bardzo dobrze, żywot Antoniego jest ukazany w szerszym kontekście, Gielewska i Dzierżanowski wykonali świetną robotę docierając do nieprzebranej wręcz ilości archiwalnych materiałów (akt, czasopism, materiałów wideo) oraz świadków opisywanych wydarzeń - ujęli mnie tą dziennikarską rzetelnością, która niestety nie jest* (a powinna) być oczywista - widać, że poświecili tej biografii kawał swojego zawodowego życia. Czego w książce nie uświadczymy? Jednoznacznych ocen i opinii. Ot, chociażby o domniemanej współpracy Macierewicza z rosyjskim wywiadem - nie ma na to twardych dowodów, więc pozostawiamy fakty i plotki opinii czytelnika. Podobnie jest z wieloma innymi niejasnymi faktami z życia byłego ministra obrony narodowej i wielkiego lustratora i likwidatora - za autorów mówią fakty, swoją drogą w większości dla Macierewicza druzgoczące. Książka kończy się w 2018 roku, wraz ze zdymisjonowaniem Antoniego Macierewicza ze stanowiska szefa MON-u. Zostawiła mnie z poczuciem nieoczekiwanej satysfakcji i wielkiego zaskoczenia, nie spodziewałem się, że dostanę biografię tak bezstronną, tak dobrze udokumentowaną, a jednocześnie tak przyjemną w odbiorze, myślę, że powinien ją przeczytać każdy zainteresowany polskim życiem politycznym ostatniego czterdziestolecia, czyli wszystkim co przed PiSem . *na przykład w książce Renaty Grochal o Zbigniewie Ziobrze przypisów nie uświadczysz, a bibliografia jest mizerna, jak majątek polskiego parlamentarzysty ujawniony w zeznaniu podatkowym.

Radosław Sikorski występuje tu nie jako partyjny polemista, lecz jako mąż stanu, dla którego Polska jest projektem długofalowym. Jego refleksje są wyważone, oparte na doświadczeniu międzynarodowym i głębokim zrozumieniu realiów geopolitycznych. To głos człowieka, który wie, że siła państwa rodzi się z instytucji, kompetencji i zaufania, a nie z krzyku i improwizacji. Książka imponuje klarownością myślenia i odwagą mówienia prawdy bez schlebiania emocjom tłumu. Autor nie ucieka w slogany — zamiast tego proponuje wizję Polski ambitnej, zakorzenionej w Zachodzie, suwerennej poprzez sojusze i wiarygodnej dzięki praworządności. Patriotyzm w tej książce ma wymiar praktyczny: to odpowiedzialność za słowo, decyzję i konsekwencje. „Polska może być lepsza” jest lekturą, która podnosi poziom debaty publicznej. Nie dzieli — stawia wymagania. Nie obiecuje cudów — proponuje rozsądek. To książka dla tych, którzy oczekują od polityki powagi, ciągłości państwa i myślenia w kategoriach pokoleń, a nie kadencji. W czasach chaosu i krzykliwości jest to rzadki przykład spokojnej, kompetentnej i godnej narracji o państwie — takiej, jakiej oczekuje się od ludzi naprawdę odpowiedzialnych za los kraju.

To moja druga książka Tomasza Piątka. Ta podobnie jak i książka o Macierewiczu ujawnia ciekawe fakty z życia Premiera i jego ojca. Wskazuje na dziwne zabiegi okoliczności oraz przybliża powiązania z ludźmi, którzy nie do końca są prawi i sprawiedliwi. Jednym słowem zalatuje wschodem. Sporo w niej dat, nazwisk i różnych tez (niestety w przypadku niektórych z nich można powiedzieć że są trochę naciągane). Ogólnie ciekawa książka. Polecam.

Książka z polecenia, a temat wiadomo jaki to włączyłem w audiobooku. Napisana i przygotowana jest wspaniale, wszystkie te rozmowy, zaangażowani redaktorzy sprawiają wrażenie maksymalnie rzetelnego podejścia do tematu. Nie czuje się tutaj nagonki na kler jak w innych tego typu publikacjach, ja odniosłem wrażenie ogromnego obiektywizmu... Mam jednak zwyczaj, że jak fabuła czy warsztat autora mnie męczy to odkładam... Tutaj nie mogłem już dalej słuchać ile złego opisuje ta książka i wyłączyłem w połowie... Dla osób zgłębiających temat pozycja obowiązkowa.

Winston Churchill to postać, która jest z pewnością zakorzeniona w pamięci zbiorowej obywateli Europy i USA a także być może innych części świata; początek jego władzy przypadł na słynny 1940 r. kiedy to sprzeciwił się jakimkolwiek negocjacjom z Hitlerem. Jednak czy był to początek jego historii? Zdecydowanie nie! Już 40 lat wcześniej był bohaterem w Wielkiej Brytanii za brawurowe osiągnięcia w czasie wojen burskich - brał także udział w innych konfliktach kolonialnych na podstawie których wydawal popularne już za jego życia książki. Winston Churchilla nie powinno się kojarzyć tylko z czasami II wojny światowej; był on także pisarzem, malarzem - każdemu polecam poznać jego historie.

Książkę "Obcym alfabetem. Jak ludzie Kremla i PiS zagrali podsłuchami" autora Grzegorza Rzeczkowskiego przeczytałem. Bazując na samej książce, nie kwestionuję wniosków, które autor wyciągnął, a sprawa jest wielowątkowa i niełatwa. Jest tam mnóstwo nazwisk, które pojawiają się w różnorakich kontekstach i konfiguracjach. A że była sprawa podsłuchowa w restauracji Sowa i Przyjaciele i innych lokalach, które wstrząsnęły polską sceną polityczną to fakt i taśmy te trafiły w rosyjskie ręce, a prokuratura "unika wątku szpiegostwa" w sprawie afery podsłuchowej. Warto zwrócić uwagę, w jakim momencie rozpoczęto operację podsłuchową. Polska wsparła wówczas Ukrainę po aneksji Krymu, a Donald Tusk rozpoczął zaawansowane starania o stanowisko szefa Rady Europejskiej. Polski rząd podjął również starania o powstrzymanie importu rosyjskiego węgla. A rząd PIS-u nic w tej sprawie nie zrobił, tylko nadal sprowadzał węgiel z Rosji. Powyższa decyzja musiała zapaść na Kremlu. To była bardzo ważna operacja, wymierzona w rząd unijnego i natowskiego kraju – największa tego typu w historii demokratycznej Europy. W takich sprawach decyzji nie podejmują nawet szefowie służb, a najwyższa osoba w państwie. Przez cztery lata PiS nie kiwnął palcem, by cokolwiek zrobić w tej sprawie, która była spiskiem wymierzonym w legalne władze Rzeczpospolitej. Nie wiemy, jakie tajemnice mogły zostać ujawnione i kto może być szantażowany. Przecież nagrano czołówkę polskich polityków i menedżerów. To się nazywa zmowa milczenia. To była dobrze zaplanowana operacja w stylu rosyjskiej maskirowki. Rosjanie lubią wykonywać operacje cudzymi rękami, by ich bezpośredni związek ze sprawą był żaden. Taka swego rodzaju matrioszka. Sąd ustalił, że Falenta w porozumieniu z kelnerami nagrywał najważniejszych ludzi polskiego świata polityki. A Falentę "przedstawia się jako osobę lojalną wobec PiS i CBA, której obiecano bezkarność za odsunięcie PO od władzy".

Książka naprawdę super! Genialnie obrazuje, jak wyglądały wybory w Stanach Zjednoczonych w 2016 roku oraz jak Putin pomógł wygrać Trumpowi. Napisana w bardzo przystępny sposób. Moim jedynym zastrzeżeniem jest ilość nazwisk, jakie się pojawią, niestety co chwilę musiałam patrzeć w indeks, aby przypomnieć sobie, jaką konkretną rolę dane osoby odgrywały. Zachęcam bardzo serdecznie do przeczytania jej, zwłaszcza w tym momencie, przed kolejnymi wyborami.

Bardzo dobra książka, jako człowiek kompletnie bez wiedzy historycznej i bez szczególnej fascynacji na ten temat pochłonęłam ją błyskawicznie. Nie epatuje okrucieństwem dla niepotrzebnej sensacji, jest napisana w przystępny sposób, rysuje tło historyczne na tyle ile jest to potrzebne bez przytłaczania czytelnika. Polecam

Książka dość nierówna: o ile w stawianiu diagnoz, opisie rzeczywistości – bardzo dobra, o tyle w proponowanych rozwiązaniach, czyli tytułowym wyjściu awaryjnym, nader ogólnikowa i nawet banalna. W opisie rzeczywistości z pewnymi tezami się nie zgadzam, ale nie zasługują one na lekceważące wzruszenie ramion. Na przykład, warte polemiki są jego wnioski na temat populizmu w polskiej polityce. Matyja słusznie opisuje zarówno naszą nędzną sytuację, jeśli chodzi o istnienie elity (a właściwie jej brak) oraz problem z istnieniem samego państwa – państwo „istniejące tylko teoretycznie” ma jak najbardziej praktyczne konsekwencje. Jak pisze autor: „czas po 1989 roku procesom elitotwórczym nie sprzyjał. Chodzi raczej o pewne grupy osób na wysokich stanowiskach lub posiadających spore fortuny, które jednak nie myślą w kategoriach jakiejkolwiek zbiorowości szerszej niż doraźna koalicja zawodowa lub korporacyjna.” Do najciekawszych części książki należy opis wielkiego zaniedbania, w części świadomego, a w części nie, czyli braku budowy państwowości. Matyja słusznie, moim zdaniem, zauważa, że PRL nie była państwem – była polem działania partii, PZPZ, która to partia była właściwym czynnikiem sprawczym. Książka jest bardzo krytyczna wobec głównych aktorów politycznych, ale jest to krytycyzm ciekawy, z którym można polemizować, niemający nic wspólnego z nienawiścią typową dla naszych "plemion". Proponowane wyjście z duopolu PO – PiS jest jednak tak nijakie, że w sumie nawet nie wiem, co autor proponuje. Szkoda, bo byłoby potrzebne…

Książka trochę zawiodła moje oczekiwania. Autorka większość czasu poświęciła na krótkie charakterystyki poszczególnych dyktatorów XX i XXI wieku. Być może po to, aby podać różne odcienie autorytaryzmu. Bo jak sama stwierdza, definicja faszyzmu jest bardzo trudna do jednoznacznego określenia. Dzięki temu, na wielu przykładach czytelnik może sam zbudować sobie złożony obraz faszyzmu i zjawisk, które do niego doprowadzają. Nie mniej jednak książka to tytułowe "ostrzeżenie" i apel do czytelnika o zdwojenie czujności. Faszyzm nie umarł wraz z końcem Zimnej Wojny. Szkoda tylko, że oprócz troski i dużego niepokoju, Albright nie zaproponowała sposobów zapobiegania i przeciwstawienia się opisywanym światowym trendom odwrotu od ustrojów demokratycznych.

Pierwsza ukończona książka 2025 roku (zaczęta w zeszłym, ale w większości przeczytana tym). Książka niedługa, ale za to bardzo ciekawa. Autor opisuje w niej sprawę zabójstwa pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej, jednak ze szczególnym uwzględnieniem ówcześnie panującego klimatu społeczno-politycznego i długofalowych skutków tego morderstwa. Stawia on dwie główne tezy: 1) śmierć Narutowicza była efektem konfliktu między zwolennikami nacjonalizmu "etnicznego" i doktryny polskiej większości" (endecji), a nacjonalizmu "państwowego/obywatelskiego" (lewicy i zwolenników Piłsudskiego); 2) czyn Niewiadomskiego paradoksalne doprowadził do mniej lub bardziej świadomego przyjęcia antysemickiej "doktryny polskiej większości" przez większość sceny politycznej II RP. We Wprowadzeniu przedstawia skrótowo tło walki prawicy i lewicy w Polsce (w tym na tle ogólnoeuropejskim) oraz źródła antysemityzmu endecji, który odegrał kluczową rolę w wydarzeniach grudniowych 1922 (jednocześnie odrzuca obraz Polski jako kraju inherentnie antysemickiego z wcześniejszych zachodnich publikacji na rzecz bardziej zniuansowanego obrazu). Ten temat kontynuowany jest w I rozdziale ('"Precz z Żydami!"'). Na podstawie relacji prasowych, wspomnień i opracowań przedstawia klimat towarzyszący wyborom pierwszego Prezydenta RP, który kulminował w rozruchach po ogłoszeniu zwycięstwa Narutowicza bitwą na pl. Trzech Krzyży w Warszawie. Kolejny rozdział ('Od protestów do zabójstwa') pokazuje dalszą nagonkę antysemicką i protesty, a także pierwsze rozłamy wśród tych, którzy doprowadzili do wyboru Narutowicza (np. PSL-Piast). Rozdział kończy się opisem zabójstwa i pogrzebu prezydenta. W trzecim i czwartym ('Nienawiść a walka wyborcza' i '"Żydowski prezydent!"') autor pokazuje głębiej źródła i rozwój antysemityzmu Narodowej Demokracji, poczynając od rewolucji 1905 i przegranej Dmowskiego w wyborach do Dumy w 1912. Gdy się czyta fragmenty prasy prawicowej, sprawiają wrażenie jakby mogły pochodzić ze współczesnych szurskich tekstów głoszących, że Żydzi i masoni rządzą światem ("Judeo-Polonia", "zażydzenie" odmieniane przez wszystkie przypadki, itd.). W tym drugim szczególnie pokazane jest to jak Narutowicz, kandydat PSL-Wyzwolenie, zasłużony inżynier i z pochodzenia litewski ziemianin, stał się "Żydowskim prezydentem". Tutaj też autor wyjaśnia "doktrynę polskiej większości" w myśl której każdy głosujący razem z "Żydami" (czyt. Blokiem Mniejszości Narodowych) wyłączony zostaje z grupy "polskiej większości" - etnicznych Polaków, do których władza w Polsce musi należeć. Pokazuje też, że po początkowym szoku i próbie wyparcia powiązania z Niewiadomskim, morderca został skwapliwie przyjęty przez endecję jako bohater i męczennik. Jego czyn, choć straszny i zbrodniczy, był "moralnie konieczny" dla sprawy przetrwania Polski. Ostatni rozdział ('Klęska idei narodu państwowego') pokazuje, że nadzieje lewicy o porażce prawicy okazały się płonne - wyniesienie zabójcy na sztandary i jego antysemicka mowa skutecznie wpłynęły długofalowo na poglądy wśród polityków. Prawica utwierdziła się w swoim stanowisku, a "doktryna polskiej większości" znalazła oddźwięk nie tylko w PSL-Piast, który uznał za niebezpieczne sprzeciwianie się jej, ale także na lewicy, która ustąpiła z aktywnej walki o prawa mniejszości w obawie, że przyniesie to więcej szkody niż pożytku (a nawet sama przyjęła pewne subtelne antysemickie klisze). Trochę długo, ale naprawdę uważam książkę za wartą przeczytania. Pokazuje szczegółowo nie tylko kwestie polityczne, ale, może przede wszystkim, też wydźwięk i odbiór społeczny całej sprawy. Książka jest solidnie podbudowana bibliograficznie, zwłaszcza od strony źródeł prasowych. Jeśli chodzi o wady, to może za bardzo skupiła się na samej Warszawie kosztem reszty Polski, chociaż jest to trochę zrozumiałe biorąc pod uwagę, że większość akcji tamtych wydarzeń toczyła się w stolicy. Bardzo polecam i pewnie wkrótce wezmę się za "Zabójstwo Narutowicza" od Ośrodka Karta.

Ten portret demokracji jest bez wątpienia hobbesowski - pesymistyczny antropologicznie i na pytanie czy inna polityka jest możliwa odpowiada stanowczo, że nie. Jest to też portret filozofa polityki, nie zaś praktyka. W jego ramach okazuje się, że to co bierzemy za politykę realną jest tak naprawdę w głównej mierze polityką wyobrażoną. Politycy wcale nie mieli i nie mają znacznego wpływu na rzeczywistość wbrew temu, że chętnie im taką omnipotencję przypisujemy. Polityk musi liczyć się z przypadkiem, który jest polityczną dolą, ze swoją partią, która łaknie stołków, z liderami opinii. Musi wreszcie posługiwać się kłamstwem by przetrwać. Tymczasem demos nie rozumie polityki, szuka w polityce aksjologii a więc tam gdzie jej nie ma. Krasowski próbuje uchwycić w często sztywne i statyczne pojęcia to, co sam nazywa epistemicznie problematycznym, polityka jest bowiem zwodnicza i nieuchwytna, jest domeną, w której sprawni gracze zacierają ślady i nie komunikują intencji. Metaforę szachową autor słusznie odrzuca, nie ma w politycznej rozgrywce bowiem klarownych i jasnych reguł. Jeśli ktoś, tak jak ja nie jest zwolennikiem tezy Hegla, że prawda jest całością to książka ta okaże się satysfakcjonującą, udaje się uchwycić bowiem część istoty zjawiska, jakim jest polityka. Jest satysfakcjonująca, bo niewykonalnym jest uchwycić polityki całość.

Tomasz Piątek tropi nici powiązań towarzyskich i biznesowych medialnego hegemona Rydzyka i co chwila natrafia na kolejne skrzyżowania owych nici i coraz ściślejsze i zbieżne tropy biegnące niebezpiecznie na postsowiecki wschód. Okazuje się że owe powiązania Rydzyka, jeszcze z czasów inwigilacji go przez SB, dają mu bardzo wymierne korzyści finansowe w latach po upadku komunizmu. Lukratywne kontrakty, i intratne acz mocno naciągane przedsięwzięcia, znajdują dziwnych i bogatych mecenasów, którzy co i rusz wspierają "demiurga dobrej zmiany" sowitymi darowiznami lub robią z nim mniej czy bardziej jawne duże interesy. Powiązanie akcjonariuszy sieci żabka i SKOK-ów zdają się wybiegać w nieprzypadkowych kierunkach aby zbiec się w dwóch punktach. Jednym z biegunów jest oczywiście Rydzyk a drugim inna o wiele bardziej ponura persona. . . . . Przeczytajcie sami, bo warto. Gorąco polecam. I dodam, że po przeczytaniu obu tomów, głód ciekawości nie mija. Tomasz Piątek jak zwykle w najlepszej Światowej formie. Dziękuję.

Nie jestem pewien czy nazwanie tej książki najlepszym pamiętnikiem wojennym to opinia na wyrost, ale na świeżo po lekturze jestem dokładnie tego zdania. Książka dołącza do mojej wirtualnej półki "Ku przestrodze", która niestety staje się coraz potrzebniejsza. Nie wiem czy bardziej jestem pod wrażeniem światłości umysłu i opanowania Perechodnika, który z tak wielkim wyczuciem i świadomością własnego grzechu pisze o wydarzeniach z getta otwockiego i okupowanej Warszawy, czy jednak faktu jak zezwierzęcone było społeczeństwo w latach wojennych. Niewielkie ma to znaczenie dla samego autora, ale dla mnie i dla nas, żyjących 80 lat po opisywanych wydarzeniach, jest to pewna przestroga.

Niezwykle ciekawy zapis rozmów dwóch osób, wyrosłych z ruchu komunistycznego, ale przez lata PRLu stojących po dwóch stronach barykady. Co ciekawe, wiele ze sporów, o których mówią Andrzej Werblan i Karol Modzelewski nadal, mimo upływu lat, dzieli nasz kraj.

"Zimna trzydziestoletnia" to lektura, która dla mnie stanowiła nie tylko głęboką podróż przez historię Polski, ale także osobiste doświadczenie refleksji nad kształtem współczesnego społeczeństwa. Jako osoba o lewicowych poglądach, nie mogłam się oprzeć pokusie sięgnięcia po tę książkę, zaintrygowana obietnicą lektury skupionej na analizie polskiego kapitalizmu. Już na wstępie zafascynowała mnie wnikliwość i rzetelność, z jaką autor przedstawiał wydarzenia związane z transformacją ustrojową w Polsce. Wraz z nim przenikałam przez gąszcz nazwisk, faktów i wydarzeń historycznych, które złożyły się na kształtowanie obecnego krajobrazu politycznego i gospodarczego Polski. Jednak to, co najbardziej mnie poruszyło, to zderzenie tego, co znałam z perspektywy codzienności z opisanymi w książce procesami politycznymi i gospodarczymi. Wos wzbogacił swoją narrację dźwiękami "Polskiego tanga" Taco Hemingwaya, które stanowiły jakby towarzyszącą ścieżkę dźwiękową do opisanych wydarzeń. Ta muzyka, pełna melancholii i zadumy, doskonale współgrała z opisywanymi w książce przemianami i emocjami, jakie wzbudzały się podczas lektury. Ponadto, książka skłoniła mnie do głębszej refleksji nad własnymi przekonaniami i spojrzeniem na kształtowanie się polskiego kapitalizmu. Choć zgodziłam się z wieloma tezami Wosia, to jednak spotkałam się również z fragmentami, które skłoniły mnie do ponownego przemyślenia niektórych kwestii. Podsumowując, "Zimna trzydziestoletnia" to nie tylko książka o transformacji Polski, ale także o nas samych jako społeczeństwie. To lektura, która skłania do refleksji nad własnymi przekonaniami, do zrozumienia mechanizmów kształtujących naszą rzeczywistość oraz do spojrzenia na historię z nowej perspektywy. Pomimo pewnych kontrowersji, uważam tę książkę za wartościową i inspirującą lekturę dla każdego zainteresowanego historią i polityką.

Pozycja podsumowująca przykładowe słabości państwa, pokazuje też możliwe rozwiązania, a w końcowych rozdziałach mam wrażenie że autor nie tylko zachęca do podjęcia działania, buduję poczucie wiary że się da, ale szkicuje wizję jak mogłoby wyglądać lepsze państwo. Nie jestem w stanie ocenić merytorycznie takich propozycji, choć przy okazji czytania kilku rzeczy o polityce się nauczyłem, choćby tak banalnej jak to żeby szukać obiektywnych miar, aby zweryfikować to co politycy obwieszczają sukcesem. Uważam że dla osoby która nie ma wiedzy politologicznej jest to przystępny przegląd problemów, która pozwala wyostrzyć myślenie o dobrze funkcjonującym państwie. Jeśli ktoś chce dany temat pogłębić, to Sienkiewicz odwołuje się też do innych pozycji. Sienkiewicz w 2018 trafił na ciekawy moment w którym polska polityka została właściwie zdefiniowana.