Artykuły
Artykuły
Artykuły
Artykuły
Patronat LC 
Patronat LC 
Fascynująca historia brytyjsko-francuskiej rywalizacji o wpływy na Bliskim Wschodzie ̶ i jej skutki
W 1916 roku, w połowie I wojny światowej, dwóch mężczyzn potajemnie dokonało podziału Bliskiego Wschodu. Byli to sir Mark Sykes ̶ brytyjski polityk wizjoner, oraz François Georges-Picot – francuski dyplomata. Zawarta przez nich umowa, mająca rozładować napięcie zagrażające porozumieniu Entente cordiale, wyznaczała granicę interesów, linię, która biegła od Morza Śródziemnego do Persji. Francja objęła zwierzchność nad terytoriami leżącymi na północ, a Wielka Brytania przejęła władzę mandatową nad ziemiami na południe. Pomimo przeciwności zawarty wtedy pakt przetrwał wojnę i po jej zakończeniu stanowił podstawę do podziału regionu na pięć nowych państw, które znalazły się pod protektoratem Wielkiej Brytanii i Francji. Stworzenie brytyjskich mandatów Palestyny, Transjordanii oraz Iraku, a także objęcie przez Francję zwierzchności nad Libanem i Syrią doprowadziło do powstania dwóch sąsiadujących ze sobą niestabilnych terytoriów.
Kolejne trzy dekady to ponura opowieść o przemocy i tajnych politycznych manipulacjach w wykonaniu polityków, dyplomatów, szpiegów oraz żołnierzy, w której istotną rolę odegrali m.in. T.E. Lawrence, Winston Churchill oraz Charles de Gaulle.
Książka opowiada historię krótkiej, lecz niezwykle istotnej epoki panowania Wielkiej Brytanii i Francji na Bliskim Wschodzie. Wyjaśnia, w jaki sposób dawne antagonizmy pomiędzy dwoma mocarstwami rozpaliły obecny konflikt między Arabami i Żydami, a także doprowadziły ostatecznie do wojen – pomiędzy Wielką Brytanią a Francją w 1941 roku oraz między Arabami i Żydami w roku 1948. Wykorzystując odtajnione niedawno dokumenty brytyjskich oraz francuskich archiwów, James Barr wraca do tego ukrywanego konfliktu, by po raz pierwszy opisać zadziwiający rewanż Francji za odsunięcie jej od władzy w Libanie oraz Syrii na skutek działań Wielkiej Brytanii.
Szukamy ofert...
Opinia
11/2026
Zrzucenie całej odpowiedzialności za to jak bardzo zdestabilizowany od ponad stu lat jest Bliski Wschód na Wielką Brytanię i Francję jest bardzo kuszące, ale zbyt proste by było prawdziwe. Nie można jednak nie „docenić” wkładu jaki przyniosły Bliskiemu Wschodowi dwie byłe potęgi kolonialne.
Za praprzyczynę wszystkiego co teraz się dzieje można obarczyć autorów tytułowej linii na piasku: Brytyjczyka Marka Sykesa oraz Francuza François Georges-Picot, którzy w imieniu swoich rządów dokonali podziału pomiędzy swoje państwa terenów byłego Imperium Osmańskiego podczas I wojny światowej.
Umowa Sykes-Picot doprowadziła do sytuacji w której objęte mandatami terytoria były areną trzydziestoletnich zmagań Londynu i Paryża o prymat na Bliskim Wschodzie. Jest to o tyle kuriozalne, że obydwa kraje były swoimi bliskimi sojusznikami, co nie przeszkadzało im prowadzić wobec siebie bardzo wrogą politykę, często wręcz balansującą na granicy wojny, a dziś byśmy powiedzieli, że wojna hybrydowa szalała w najlepsze.
Tymi, którzy na tym tracili byli mieszkańcy tych ziem, którzy musieli swoją krwią opłacać zmagania mocarstw. A już wycofanie Wielkiej Brytanii i Francji po II wojnie światowej spowodowało prawdziwą erupcję przemocy na byłych mandatowych terytoriach.
Skutki wielkiej polityki sprzed stu lat płacą nie tylko mieszkańcy tych ziem, ale płaci cały świat, który dzisiaj jest systemem naczyń połączonych, w którym minerały z Bliskiego Wschodu grają pierwszorzędną rolę. Nawet najmniejsza tamtejsza wojna wpływa na rynki całego świata.
Czy jest chociaż iluzoryczna nadzieja na pokój na Bliskim Wschodzie? Ja, jako realista w nią nie wierzę...
***
James Barr w bardzo przystępny sposób kreśli wydarzenia w oparciu o dokumenty oraz wspomnienia bohaterów. Mimo, że jest Brytyjczykiem, to nie próbuje wybielać swojej ojczyzny i dostrzega jej błędy, ale najbardziej w książce obrywa się Francji i niestety zasłużenie, bo Paryż robił „krecią robotę”, chociażby wspierając po cichu żyd*wski terroryzm skierowany w Brytyjczyków.
Jest to opozycja zdecydowanie godna polecenia, bo nie da się zrozumieć Bliskiego Wschodu bez poznania jego historii, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszej połowy XX wieku.
Wydawnictwo Prześwity znowu „dowiozło” świetną książkę i nie spoczęło na laurach w tej kwestii, bo w tym miesiącu wydało kolejną książkę Barra „Władcy pustyni” o zmierzchu imperium brytyjskiego w okresie wzrostu Stanów Zjednoczonych na pozycję hegemona, co mnie bardzo cieszy, bo potrzebujemy takich książek na naszym rynku wydawniczym.
11/2026
więcej Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZrzucenie całej odpowiedzialności za to jak bardzo zdestabilizowany od ponad stu lat jest Bliski Wschód na Wielką Brytanię i Francję jest bardzo kuszące, ale zbyt proste by było prawdziwe. Nie można jednak nie „docenić” wkładu jaki przyniosły Bliskiemu Wschodowi dwie byłe potęgi kolonialne.
Za praprzyczynę wszystkiego co teraz się dzieje można obarczyć autorów...