Śmierć mówi w moim imieniu

Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku przedstawienia rejestrowano na taśmach.) i trwała do 1993 i ponownie od 2013. W latach 50. i 60. XX wieku jeden z najpopularniejszych polskich programów telewizyjnych(oczywiście był jeden kanał, potem dwa). W tym czasie 95 % widzów śledziło "Kobrę" i ulice wyludniały się w Polsce. Inicjatorką cyklu była redaktorka TVP - Illa Genachow, czwartek, legendarny wąż z czołówki zaprojektowany przez Eryka Lipińskiego, animacja Witolda Giersza, muzykę skomponował Francis Poulenc.
Zaczeło się od „Zatrutych liter” Agathy Christie po „Było dziesięciu Murzynków” (dzisiaj tytuł "Było.ich dziesięciu" po 2020 roku oficjalnej zmianie prawnuka pisarki).
Był to fenomen telewizji: oglądalność sięgała 95% widzów, a w 144 spektaklach padło… 400 trupów. Wśród filarów „Kobry” był Józef Słotwiński - „polski Hitchcock”, twórca ponad 100 spektakli. Cykl miał też swoje odmiany: sensacyjną i fantastyczną - i był prawdziwym „oknem na świat” w socrealizmie peereelu. Scenografia, rekwizyty, kostiumy, charakteryzacja i nazewnictwo rodem z zachodu, brytyjskie klimaty czy amerykańskie.
Na ekranie pojawiały się największe gwiazdy polskiego teatru i filmu, m.in. Krzysztof Chamiec, Edmund Fetting, Edward Dziewoński, Wiesław Gajos, Roman Wilhelmi, Emil Karewicz, Irena Kwiatkowska, Aleksandra Śląska, Andrzej Łapicki i inni. W jubileuszowym 2026 roku Teatr Telewizji pokaże premiery: „Wnuczkę Picassa” Juliusza Machulskiego oraz „Wszystko czerwone” Joanny Chmielewskiej w reżyserii Krystyny Jandy.

"Rzeczywistość nas męczyła, nudziła, mierziła", przyznawał Janusz Majewski, tłumacząc popularność czwartkowych wieczorów z "Kobrą".
Zainteresowanie zbrodnią i występkiem było dla władzy podejrzane, więc w przypadku "Kobry" wskutek interwencji funkcjonariuszy Komitetu Centralnego po 1960 roku zmniejszono liczbę premier – kryminalne czwartki emitowano nie cztery, a dwa razy w miesiącu. W treść sztuk ingerowała też niekiedy cenzura.

70 LECIE TEATRU SENSACJI KOBRA

"To nie ja będę mówił…
Przemówi w moim imieniu.
Przekonasz się."
Eugene Ionesco, "Krzesła"

"Umarły zbiera oklaski " czarno-biały spektakl w reżyserii Andrzeja Zakrzewskiego, premiera 9 marca 1972 roku, na podstawie książki Joe Alexa "Śmierć mówi w moim imieniu".
Scenografia Marek Lewandowski i opracowanie muzyczne
Andrzej Trybuła.


Obsada:
Krzysztof Chamiec /Joe Alex
Maciej Maciejewski /Parker
Wieńczysław Gliński /Vincy
Barbara Wrzesińska /Eva
Roman Wilhelmi /Darcy
Jerzy Kaliszewski /Davidson
Maria Homerska /Angelica Dodd
Ilona Kuśmierska /Anna Dodd
Piotr Pawłowski /Tom Dodd
Wojciech Skibiński /Gullins
Mirosław Wojtulanis /Ruffin
Andrzej Szajewski /Charles Cresswell
Bogdan Łysakowski /Jones
Włodzimierz Nakwaski /Kelner
Atmosfera teatru, zakulisowość i granica realizmu i sztuki w kontekście rozgrywek, intryg.
Joe Alex razem z Benem Parkerem próbują rozwiązać zagadkę morderstwa Vincy'ego, znanego aktora, którego kilka godzin wcześniej oglądali w spektaklu - "Krzesła""Ionesco. Stephen Vincy zostaje znaleziony w garderobie teatralnej, zabity niecodziennym sztyletem. Wspólne dochodzenie Joe i Bena rozpoczyna się w gabinecie dyrektora teatru, od którego dowiadują się o wielu niepochlebnych faktach z życia zmarłego aktora. Aktor szantażował kogoś, i miał wielu wrogów. Kilkugodzinne śledztwo utyka nagle w martwym punkcie, gdy na podstawie zeznań świadków okazuje się, że nikt nie mógł popełnić tego morderstwa. Zadaniem Alexa jest wykrycie, kto i dlaczego popełnił tę zbrodnię.
Świetna obsada i doskonała kreacja Romana Wilhelmi.

Maciej Słomczyński urodził się 10 kwietnia 1920 w Warszawie, zmarł 20 marca 1998 w Krakowie. Polski pisarz i tłumacz. Powieści kryminalne podpisywał pseudonimem Joe Alex.
Był autorem powieści sensacyjnych i kryminalnych, publikował pod pseudonimami Joe Alex (także Józef Aleks) i Kazimierz Kwaśniewski (powieści milicyjne). Jako Joe Alex był autorem scenariuszy filmowych, sztuk teatralnych (Panny z Acheronu) oraz widowisk i audycji telewizyjnych. Kryminały Joe Alexa zostały przetłumaczone na 13 języków.
Był synem amerykańskiego lotnika, reżysera i producenta filmowego Meriana C. Coopera i Marjorie Crosby, Angielki (później Marjorie Crosby-Słomczyńska). Nazwisko Słomczyński nosił po ojczymie, Aleksandrze Słomczyńskim, za którego wyszła jego matka, kiedy nie zdecydowała się na wyjazd do USA z Cooperem.
Okres powojenny to inwigilacja.

Twórczość:

"Lądujemy 6 czerwca" 1947
"Zadanie porucznika Kenta" 1947
"Fabryka śmierci"
"Szary cień"
"Opowiadania o sprawach osobistych"1953
"Opowiadania o dalekich drogach" 1954
"Marsz ołowianych żołnierzy" 1965

Jako Joe Alex
"Śmierć mówi w moim imieniu"
"Cichym ścigałam go lotem"
"Gdzie przykazań brak dziesięciu"
"Niechaj odnajdą swoich wrogów "
"Zmącony spokój Pani Labiryntu"
"Cicha jak ostatnie tchnienie"
"Jesteś tylko diabłem"
"Piekło jest we mnie"
"Powiem wam jak zginął"
"Czarne okręty" – cykl powieści historycznych dla młodzieży

Jako Kazimierz Kwaśniewski
"Śmierć i Kowalski" (scenariusz filmu pt. Ostatni kurs podpisany jest Joe Alex)
"Zbrodniarz i panna" (scenariusz filmu o tym samym tytule podpisany jest Joe Alex)
"Każę aktorom powtórzyć morderstwo"
"Gdzie jest trzeci król? "(scenariusz filmu pt. "Gdzie jest trzeci król?" podpisany jest Joe Alex)
"Ciemna jaskinia"
"Czarny Kwiat" (Echo Krakowa 1965–1967, wydanie książkowe: "Gdzie jest trzeci król?")

Scenariusze filmowe

Joe Alex, "Zbrodniarz i panna", 1963, reż. Janusz Nasfeter
Joe Alex, "Ostatni kurs", 1963, reż. Jan Batory
Joe Alex, "Gdzie jest trzeci król?" 1966, reż. Ryszard Ber

Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku...

Klasyczne "niemożliwe morderstwo".
Nietypowe miejsce akcji.
Dużo dedukcji.
komplikująca się intryga

Tempo wolne i rozległe.
Dialogi momentami sztuczny
Niczym klasyczny kryminał bez świeżości.

bardziej zagmatwana niż pierwsza część.

Klasyczne "niemożliwe morderstwo".
Nietypowe miejsce akcji.
Dużo dedukcji.
komplikująca się intryga

Tempo wolne i rozległe.
Dialogi momentami sztuczny
Niczym klasyczny kryminał bez świeżości.

bardziej zagmatwana niż pierwsza część.

Klasyka kryminału. Ginie jeden z aktorów teatru, który nie cieszy się dobrą sławą wśród innych. Kilka osob jak się okaże miało motyw aby go zabić. Godzina śmierci nie zgadza się jednak z tym co mówią świadkowie i będzie utrudniała pracę śledczych. Czy znany nam z poprzedniej części porucznik Scotland Yardu i poczytny autor kryminałów Joe Alex rozwiążą sprawę morderstwa w teatrze? Przekonajcie się sami.

Klasyka kryminału. Ginie jeden z aktorów teatru, który nie cieszy się dobrą sławą wśród innych. Kilka osob jak się okaże miało motyw aby go zabić. Godzina śmierci nie zgadza się jednak z tym co mówią świadkowie i będzie utrudniała pracę śledczych. Czy znany nam z poprzedniej części porucznik Scotland Yardu i poczytny autor kryminałów Joe Alex rozwiążą sprawę morderstwa w...

Tu w przeciwieństwie do pierwszego tomu trup pada już na początku, morderca wydaje się być podany na tacy. W miarę przewracania kolejnych całość coraz bardziej się gmatwa i coraz bardziej dłuży.
Autor również drażni czytelnika działaniami bohaterów: Wiem, ale nie powiem. Dosłownie.
Do tego rozmowy między bohaterami są sztuczne i teatralne.
Książki Agaty Christie wydają się bardziej żywiołowe i współczesne w odbiorze.
Może dlatego, że autor jest Polakiem, a akcja dzieje się w Anglii?

Tu w przeciwieństwie do pierwszego tomu trup pada już na początku, morderca wydaje się być podany na tacy. W miarę przewracania kolejnych całość coraz bardziej się gmatwa i coraz bardziej dłuży.
Autor również drażni czytelnika działaniami bohaterów: Wiem, ale nie powiem. Dosłownie.
Do tego rozmowy między bohaterami są sztuczne i teatralne.
Książki Agaty Christie wydają...

Powrót do klasyki ciąg dalszy. Kryminał w stylu Agaty Christie, nikt nie mógł zabić , ale nieboszczyk jest! Nieprzeciętne inteligentny Joe Alex rozwiązuje zagadkę szybko i sprawnie. Choć daleko tej pozycji do utworów wielkiej Agaty, książka ma swój urok i wdzięk , powrót po latach był przyjemnością. Polecam wielbicielom klasyki i inteligentnych rozwiązań.

Powrót do klasyki ciąg dalszy. Kryminał w stylu Agaty Christie, nikt nie mógł zabić , ale nieboszczyk jest! Nieprzeciętne inteligentny Joe Alex rozwiązuje zagadkę szybko i sprawnie. Choć daleko tej pozycji do utworów wielkiej Agaty, książka ma swój urok i wdzięk , powrót po latach był przyjemnością. Polecam wielbicielom klasyki i inteligentnych rozwiązań.

Klasyczny kryminał z klasą.

Klasyczny kryminał z klasą.

♦♦♦„Tekst obnażał prosto i przerażająco tragedię współczesnego człowieka, jego niezrealizowane nadzieje, bezmierną samotność, niewyzwolone marzenia i płaską rzeczywistość istnienia, którego jedyną drogą jest droga do grobu”.

📕Nie tylko sztuka „Krzesła” Ionesco potwierdza dojmujący bezsens ludzkiej egzystencji. Odnalezienie w garderobie teatru ciała odtwórcy głównej roli – Stefana Vincy’ego – także zdawało się mówić, że kruchość życia to jedyne, czego można być pewnym. Szczególnie gdy kończy się żywot ze sztyletem w sercu, a na jego rękojeści wygrawerowano „Pamiętaj, że masz przyjaciela”.

♦♦♦„Stosunek do zbrodni nie należy do podstawowych cech światopoglądu”.

📕Jednak przybyli do Chamber Theatre Ben Parker i Joe Alex mają w tej kwestii ugruntowane opinie, dlatego nocną porą stawiają na nogi wszystkich, którzy mogą pomóc im rozwiązać tę sprawę. Mordowanie aktorów w ich garderobach nie jest dobrze widziane przez policję, dlatego zaczyna się klasyczne śledztwo, które zdaje się jednak prowadzić donikąd. Wszyscy przesłuchiwani mieli motyw, ale i niepodważalne alibi. W zasadzie nikt nie mógł popełnić tej zbrodni.

♦♦♦„[...] dobra książka kryminalna to więcej niż urlop”.

📕Powieści Macieja Słomczyńskiego to dla mnie prawdziwe odkrycie, w dzisiejszych czasach porównywalne do zachwytu prozą Agathy Christie, trwającego u mnie od 30 lat. Czytam je jako remedium na współczesne thrillery i kryminały, epatujące przemocą, niepotrzebną brutalnością, mnogością rozwiązań i kulturowych klisz, że o bizarności zakończeń nie wspomnę.

📕Pozostawiają mnie nie tylko z satysfakcją po świetnie, choć nieszablonowo poprowadzonym śledztwie. To cała gama odczuć, od rozbawienia dialogami po przerażenie ludzką naturą. Ta część przywróciła mi jednak wiarę w człowieczeństwo, odnajdywane w najmniej spodziewanych miejscach. I sprawiła ogromną radość – rozwiązaniem zagadki autor absolutnie ze mnie zakpił. Podziw dla jego kunsztu pozostaje więc niezmienny.

Polecam z całego 💗, jeśli jesteście ciekawi, w czyim imieniu śmierć przemówiła najgłośniej.

♦♦♦„Tekst obnażał prosto i przerażająco tragedię współczesnego człowieka, jego niezrealizowane nadzieje, bezmierną samotność, niewyzwolone marzenia i płaską rzeczywistość istnienia, którego jedyną drogą jest droga do grobu”.

📕Nie tylko sztuka „Krzesła” Ionesco potwierdza dojmujący bezsens ludzkiej egzystencji. Odnalezienie w garderobie teatru ciała odtwórcy głównej roli –...

Interesujący kryminał.

Interesujący kryminał.

Ciekawa historia w starym stylu. Jednak za dużo opisów dlaczego ktoś nie mógłby być zabójcą.

Ciekawa historia w starym stylu. Jednak za dużo opisów dlaczego ktoś nie mógłby być zabójcą.

Kryminał w stylu Agathy Christie.

Kryminał w stylu Agathy Christie.